Bài giảng tâm lý học bài 5 ths hoàng minh phú

Khái niệm tình cảm• T ình cảm là những thái độ thể hiện những sự vật, hiện tượng trong hiện thực khách quan, phản ánh ý nghĩa của chúng trong mối liên quan với nhu cầu và động cơ của c

Bài 5:

TÌNH CẢM VÀ Ý CHÍ

5.1 TÌNH CẢM

5.1.1 Khái niệm tình cảm

• T ình cảm là những thái độ thể hiện

những sự vật, hiện tượng trong hiện thực khách quan, phản ánh ý nghĩa của chúng trong mối liên quan với

nhu cầu và động cơ của con người.

Đặc điểm của tình cảm (tt)

• Tình cảm phản ánh mối quan hệ giữa các

sự vật, hiện tượng gắn với nhu cầu, động

cơ của con người

• Phản ánh của tình cảm mang tính lựa

chọn

• Tình cảm phản ánh hiện thực khách quan dưới hình thức những rung động, những trải nghiệm

5.1.2 Vai trò của tình cảm

• Tình cảm có mối quan hệ và chi phối toàn

bộ các thuộc tính tâm lý của nhân cách

• Tình cảm là động lực thúc đẩy con ngườitrong nhận thức và hành động

5.1.3 Các mức độ của đời sống tình cảm

• Màu sắc xúc cảm của cảm giác: Đó là các sắc

thái cảm xúc đi kèm theo quá trình cảm giác nào

đó

• Xúc cảm: Là những rung cảm xảy ra nhanh,

mạnh, rõ rệt hơn so với màu sắc xúc cảm của

Phân loại tình cảm

Tình cảm

Tình cảm cấp thấp Tình cảm cấp cao

Tình cảm đạo đức Tình cảm trí tuệ

Tình cảm thẩm mỹ

Phân biệt Tình cảm và Xúc cảm

Chỉ có ở con người Có ở cả người và ở động vật

Là một thuộc tính tâm lý Là một quá trình tâm lý

Có tính chất ổn định, lâu dài Có tình huống tính nhất thời, phụ thuộc vào Xuất hiện sau Xuất hiện trước

Thực hiện chức năng xã hội Thực hiện chức năng sinh vật Gắn liền với phản xạ có điều

kiện Gắn liền với phản xạ không điều kiện, với bản năng.

5.1.4 Các quy luật của tình cảm

a Qui luật lây lan

5.1.4 Các quy luật của tình cảm (tt)

b Quy luật thích ứng

5.1.4 Các quy luật của tình cảm (tt)

c Quy luật tương phản

5.1.4 Các quy luật của tình cảm (tt)

d Qui luật di chuyển

5.1.4 Các quy luật của tình cảm (tt)

e Quy luật pha trộn

5.1.4 Các quy luật của tình cảm (tt)

f Quy luật về sự hình thành tình cảm

Xúc cảm

Tổng hợp hóa Khái quát hóa Động hình hóa

f Quy luật về sự hình thành tình cảm (tt)

• Tổng hợp hóa là quá trình dùng trí óc để

hợp nhất các thành phần đã được tách rời từ

sự phân tích thành một thể thống nhất.

• Khái quát hóa là quá trình dùng trí óc để

hợp nhất nhiều đối tượng khác nhau thành một nhóm, một loại theo những thuộc tính, những liên hệ, quan hệ chung nhất định.

• Động hình hóa là khả năng làm sống lại một

phản xạ hoặc chuỗi phản xạ đã được hình

thành từ trước.

Thảo Luận Nhóm

Nhiệm vụ:

• Hãy phân tích khả năng vận

dụng các quy luật của tình

cảm vào trong công việc thuộc ngành nghề mà bạn đang học.

5.2 Ý chí và Hành động ý chí

5.2.1 Ý chí

vi tích cực nhất của con người.

• Ý chí không phải chỉ ở cường độ mạnh

hay yếu, mà điều chủ yếu là ở nội dung

đạo đức và ý nghĩa của mục đích mà ý chí

nỗ lực vươn tới

5.2.1.1 Khái niệm về ý chí (tt)

• Ý chí là nét đặc trưng của tâm lý người

• Ý chí được hình thành trong quá trình laođông

• Ý chí của con người hình thành và biếnđổi tùy theo những điều kiện xã hội - lịch

sử, tùy theo điều kiện sống

• Giá trị chân chính của ý chí không phải ở

chỗ nó mạnh hay yếu, mà là ở chỗ nó

hướng vào cái gì.

• Tính mục đích phụ thuộc vào thế giới

quan, ý thức đạo đức của mỗi người, vàmang tính giai cấp

5.2.1.2 Các phẩm chất ý chí (tt)

b Tính độc lập

• Là năng lực quyết định và thực hiện hànhđộng đã dự định mà không chịu ảnh

hưởng của người khác

• Tính độc lập không giống với tính bướng bỉnh, bảo thủ

• Tính độc lập giúp con người hình thànhđược niềm tin vào sức mạnh của mình

5.2.1.2 Các phẩm chất ý chí (tt)

c Tính quyết đoán

Clip: Hai hạt giống

• Là khả năng đưa ra những quyết định kịpthời, không dao động, không phụ thuộc

5.2.1.2 Các phẩm chất ý chí (tt)

d Tính kiên trì (bền bỉ)

• Là kỹ năng vượt khó khăn để đạt được

mục đích, bất luận thời gian dài hay ngắn

• Người có tính kiên trì thì không bao giờ

nhụt chí, chán nãn trước những khó khăn, trở ngại trong công việc, trong cuộc sống

• Tính kiên trì khác với tính lì lợm, bướng

bỉnh và kém ý chí

5.2.1.2 Các phẩm chất ý chí (tt)

e Tính tự chủ

• Là khả năng làm chủ bản thân, duy trì

được sự kiểm soát các hành vi của bảnthân

• Tính tự chủ giúp con người khắc phục

được tính cộc cằn, nóng nảy

• Tính tự chủ còn được hiểu là khả năng

kiềm chế những cảm xúc, xúc động trongtình cảm

5.2.2 Hành động ý chí

5.2.2.1 Khái niệm hành động ý chí

• Hành động ý chí là hành động có ý thức, có chủ tâm, đòi hỏi nỗ lực khắc phục khó khăn, thực hiện đến cùng mục đích đã đề ra.

• Hành động ý chí có sự theo dõi, kiểm tra, điều khiển, điều chỉnh, nỗ lục để khắc phục khó khăn trong quá trình hướng đến mục đích.

5.2.2.2 Các giai đoạn của hành động ý chí

a Giai đoạn chuẩn bị:

Đây là giai đoạn hành động trí tuệ, giai

đoạn suy nghĩ

Giai đoạn này bao gồm:

- Xác định mục đích và ý thức rõ ràng về nó

- Lập kế hoạch và tìm ra phương pháp thựchiện

- Quyết định hành động

5.2.2.2 Các giai đoạn của hành động ý chí (tt)

a Giai đoạn thực hiện:

Giai đoạn này đòi hỏi sự nỗ lực lớn lao vàphải có ý chí

c Giai đoạn đánh giá kết quả:

• Giai đoạn này, người ta đối chiếu kết quảđạt được với mục đích đã định

• Đánh giá có vai trò quan trọng, ý nghĩa to lớn đối với con người

“Ý chí là điều quan trọng Chừng nào bạn còn có nó thì bạn vẫn an toàn” (Evelyn Underhill)