SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Tên đề tài MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THCS Lĩnh vực Chủ nhiệm Cấp học THCS Tài liệu kèm theo Đĩa CD NĂM HỌC 2016 –[.]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tên đề tài:
MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC
CHO HỌC SINH THCS
Tài liệu kèm theo : Đĩa CD
NĂM HỌC: 2016 – 2017
MÃ SKKN
Trang 2DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Trang 3MỤC LỤC
MỤC LỤC 2
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 3
1 Lí do chọn đề tài 3
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu: 4
3 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu: 4
4 Phương pháp nghiên cứu: 4
PHẦN II: NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP 5
I Cơ sở lí luận: 5
II Cơ sở thực tiễn của việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS: 5
1 Thực trạng: 5
III Giải pháp: 7
1 Xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh THCS từ đầu năm học và lồng ghép vào kế hoạch chung của nhà trường 7
2 Phối hợp chặt chẽ với ban giám hiệu trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh 8
3 Phối hợp với giáo viên bộ môn trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh 8
4 Phối hợp với ban đại diện cha mẹ học sinh trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS: 9
5 Quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh còn được phát huy thông qua các buổi sinh hoạt lớp, sinh hoạt hoạt đội, ngoại khóa, các giờ giáo dục công dân, và các tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp 9
IV KẾT QUẢ: 10
PHẦN III: PHẦN KẾT LUẬN 12
1 Bài học kinh nghiệm: 12
2 Kiến nghị: 12
3 Kết luận: 13
PHỤ LỤC 14
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 25
Trang 4PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lí do chọn đề tài
“Đạo đức là phẩm chất quan trọng nhất của nhân cách, là nền tảng để xây dựng thế giới tâm hồn của mỗi con người, vì vậy bất cứ ở quốc gia nào, thời đại nào việc giáo dục đạo đức cho thế hệ đang lớn lên cũng là trung tâm chú ý của các nhà lãnh đạo và các thành viên xã hội”
Nhiệm vụ của ngành Giáo dục - Đào tạo là phải chú trọng đào tạo nguồn lực con người cho xã hội với nhân cách phát triển toàn diện Giáo dục đạo đức, giáo dục văn hóa là hai nhiệm vụ trọng tâm để hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh
Do ảnh hưởng của mặt trái cơ chế thị trường và xu thế toàn cầu hóa cũng ảnh hưởng tiêu cực đến sự nghiệp giáo dục, trong đó sự suy thoái về đạo đức và những giá trị nhân văn tác động đến đại đa số thanh niên và học sinh như có lối sống thực dụng, thiếu ước mơ hoài bão, lập thân, lập nghiệp, những tiêu cực trong thi cử… thêm vào đó là sự du nhập văn hóa đồi trụy thông qua các phương tiện đại chúng như: phim ảnh, game, mạng internet làm ảnh hưởng đến những quan điểm về tình bạn, tình yêu trong lứa tuổi thanh thiếu niên và học sinh, nhất
là các em chưa được trang bị và thiếu kiến thức về vấn đề này làm ảnh hưởng đến sự tu dưỡng học tập và rèn luyện đạo đức
Tại Hội nghị BCHTW Đảng cộng sản Việt nam lần thứ II khóa VIII, khi
đánh giá về công tác giáo dục đào tạo trong thời gian quan đã nêu “Đặc biệt
đáng lo ngại là một bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái đạo đức,
mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão, lập thân, lập nghiệp vì tương lai của bản thân và đất nước” Và đã đề ra:
“Mục tiêu chủ yếu là thực hiện giáo dục toàn diện đức dục, trí dục , mỹ
dục ở tất cả các bậc học Hết sức coi trọng giáo dục chính trị, tư tưởng, nhân cách, khả năng tư duy sáng tạo và năng lực thực hành”
Lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở (THCS) là lứa tuổi mà nhân cách đang được định hình và phát triển Những tác động từ môi trường bên ngoài dễ dàng
Trang 5thâm nhập vào nhận thức của trẻ Ở lứa tuổi này, nếu không được giáo dục đúng đắn, học sinh rất dễ có những hành vi lệch chuẩn Vì vậy cần giáo dục thói quen tốt trong hành vi để trở thành phẩm chất đạo đức trong nhân cách cho trẻ Bên cạnh những thành tích đã đạt được, công tác giáo dục đạo đức ở các trường THCS hiện nay còn nhiều bất cập Đó là còn hiện tượng giáo viên bộ môn chỉ chú trọng dạy kiến thức ít quan tâm dạy đạo đức, các hoạt động giáo dục đạo đức và quản lý giáo dục đạo đức về mục tiêu, nội dung, kế hoạch, chương trình trong nhà trường còn thiếu đồng bộ, thiếu sự phong phú và tính khả thi Đứng trước những diễn biến phức tạp về tình hình đạo đức học sinh và những khó khăn hạn chế của công tác giáo dục đạo đức nên người giáo viên chủ nhiệm cần thiết phải tìm ra các biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh, góp phần khiêm tốn vào việc phát triển nhân cách toàn diện, cho các em học sinh nâng cao chất lượng nhà trường
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:
Nghiên cứu nhằm nâng cao kinh nghiệm giáo dục đạo đức cho học sinh trong quá trình làm công tác chủ nhiệm
3 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu:
- Các biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh
- Học sinh lớp 6A5 trong suốt năm học 2016 – 2017
4 Phương pháp nghiên cứu:
- Tham khảo các tài liệu có liên quan
- Rút kinh nghiệm từ quá trình làm chủ nhiệm của bản thân
- Học hỏi từ đồng nghiệp
- Đưa ra một số biện pháp cụ thể đã áp dụng được trong thực tế và đạt hiệu quả
Trang 6PHẦN II: NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP
I Cơ sở lí luận:
* Khái niệm và mục tiêu giáo dục đạo đức cho học sinh trung học cơ sở
Giáo dục đạo đức là hình thành cho con người những quan điểm cơ bản nhất, những nguyên tắc, chẩn mực đạo đức cơ bản của xã hội Dựa trên các quan điểm nguyên tắc cơ bản ấy để con người phân biệt, lựa chọn các quan hệ đạo đức đúng đắn, phê phán những hành vi đạo đức không phù hợp với yêu cầu của xã hội
Theo Phạm Viết Vượng thì “Giáo dục đạo đức là quá trình tác động tới người học để hình thành cho họ ý thức, tình cảm và niềm tin đạo đức, đích cuối cùng quan trọng nhất là tạo lập được những thói quen, hành vi chuẩn mực về đạo đức.”
Về nhận thức: Giúp HS có nhận thức đúng đắn về bản chất, nội dung các chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam thời kỳ đổi mới, phù hợp với yêu cầu của sự phát triển xã hội
Về thái độ tình cảm: Giúp HS có thái độ đúng đắn với các quy phạm đạo đức, có tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc với thế hệ cha anh đã hi sinh vì độc lập tự
do của Tổ quốc,có thái độ rỗ ràng đối với các hiện tượng đạo đức trong xã hội, có thái độ đúng đắn với hành vi đạo đức của bản thân
Về hành vi: Có hành vi đạo đức đúng đắn trong ứng xử, trong quan hệ xã hội lành mạnh, trong sánh Tích cực đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực, thờ ơ với các vấn đề của cuộc sống
Về nội dung GDĐĐ là GD ý thức, GD tình cảm và GD hành vi, trang bị cho học HS những hiểu biết, niềm tin về chuẩn mực và những quy tắc ứng xử trong cuộc sống, trong học tập và lao động, về nghĩa vụ của công dân trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc
II Cơ sở thực tiễn của việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS:
1 Thực trạng:
Trong những năm gần đây đạo đức của học sinh ở trường THCS (quận Thanh Xuân – Hà Nội) – nơi tôi công tác có những mặt tích cực sau:
Nhìn chung, đạo đức học sinh THCS là tốt, trung bình tỷ lệ học sinh có hạnh kiểm tốt chiếm hơn 90%, hàng năm đều có nhiều tiến bộ Các biểu hiện về đạo đức tốt nhiều hơn những biểu hiện xấu
Trang 7Hầu hết học sinh thực hiện tốt nội quy, điều lệ của nhà trường Có ý thức rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, có ý thức chăm sóc, bảo vệ của công, bảo vệ môi trường, giữ gìn vệ sinh công cộng Hầu hết các em nghiêm chỉnh chấp hành các quy định nơi công cộng, và pháp luật của Nhà nước
Đa số học sinh có tinh thần, thái độ học tập tốt Các em xác định được mục tiêu học tập nên số lượng học sinh chăm chỉ chiếm tỷ lệ cao, có nhiều học sinh vượt khó vươn lên đạt kết quả cao trong học tập Các em thực hiện nghiêm túc các yêu cầu của giáo viên và nhà trường, trung thực trong kiểm tra, thi cử
Phần lớn học sinh THCS có lối sống lành mạnh, biết kính trọng người lớn tuổi, biết nghe lời thầy cô giáo, và người lớn tuổi trong gia đình, các em cũng biết giúp đỡ bố mẹ công việc nhà hoặc tham gia lao động nhẹ
Hầu hết học sinh ở trường THCS có lòng tự trọng, có tính tự lập, có tinh thần giúp đỡ người khác, tương thân, tương ái, tích cực hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao Các em biết phòng tránh các tệ nạn xã hội, có thái độ phê phán lối sống buông thả của một số thanh niên trong địa bàn sinh sống và những biểu hiện vi phạm pháp luật, nội quy chung
2 Nguyên nhân của thực trạng:
Tuy nhiên, bên cạnh những biểu hiện đạo đức tốt của học sinh vẫn còn một số ít những học sinh có những biểu hiện yếu kém, chưa có ý thức rèn luyện thể hiện ở các biểu hiện dưới đây:
- Bỏ học không lí do
- Gây gổ đánh nhau
- Thiếu tôn trọng giáo viên và người lớn tuổi
- Nói tục, chửi bậy
- Làm hỏng tài sản công
Những biểu hiện trên của các em bắt nguồn từ một số nguyên nhân:
- Gia đình: hoàn cảnh éo le, bố mẹ mâu thuẫn, chia tay các em buồn chán, cô đơn
- Bản thân học sinh: một số em có cá tính, có mối quan hệ với các em hư tại nơi ở nên bị các bạn rủ rê, lôi kéo
Trang 8Năm học 2016 – 2017 tôi nhận công tác chủ nhiệm lớp 6A5, đối tượng học sinh là các em mới chuyển từ bậc tiểu học lên, vẫn còn nhiều bỡ ngỡ với cấp THCS Qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm tôi thấy việc giáo dục đạo đức cho các em từ những buổi đầu tiên rất quan trọng để các em sớm ổn định nề nếp, rèn nếp kỉ luật và tự quản của học sinh cấp THCS vì ở cấp tiểu học các em vẫn được thầy cô và bố mẹ giúp đỡ rất nhiều trong khi cấp THCS lại đòi hỏi tính
tự giác và tự quản cao hơn Qua quan sát đầu năm, tôi thấy các em chơi với nhau theo từng nhóm riêng lẻ, vì các em chuyển đến từ những trường và lớp khác nhau Vì vậy, tôi đã cố gắng vận dụng những kinh nghiệm của mình trong những năm làm giáo viên chủ nhiệm để giúp đỡ các em điều chỉnh hành vi đúng chuẩn mực đạo đức và xây dựng một tập thể đoàn kết, vững mạnh
Xuất phát từ những lý khách quan và chủ quan như đã phân tích ở trên, tôi xin chia sẻ một số kinh nghiệm của giáo viên chủ nhiệm trong việc quản lí giáo
dục đạo đức cho học sinh thông qua sáng kiến kinh nghiệm: “Một số kinh nghiệm trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS”
III Giải pháp:
1 Xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh THCS từ đầu năm học và lồng ghép vào kế hoạch chung của nhà trường
Trên cơ sở kế hoạch tổng thể về giáo dục toàn diện của nhà trường, kế hoạch phát triển của nhà trường, GVCN kế hoạch hóa các mặt hoạt động quản
lý GDĐĐ cho HS Nội dung của kế hoạch phải xác định được tầm quan trọng của công tác GDĐĐ, các giải pháp hình thức GDĐĐ, các lực lượng tham gia Định rõ thời gian thực hiện công việc, phân công nhiệm vụ cho từng HS theo từng thời gian cụ thể trong năm học
Ví dụ : ngay từ khi nhận lớp chủ nhiệm, tôi đã hướng ngay cho các em rèn luyện để vào nề nếp và đặc biệt là có tính tự giác cao trong học tập Từ đó, sẽ giúp các em phấn đấu để trở thành những học sinh có tư cách tốt trong nhà trường cũng như ngoài xã hội Điều này hoàn toàn phù hợp với chủ trương của Trường THCS từ nhiều năm nay
Trang 9Hàng tuần, tôi dành 1 tiết để họp với cán bộ lớp, hướng dẫn cán bộ lớp kí sổ, xếp loại hạnh kiểm từng cá nhân, bình thi đua, khen, chê đúng người, đúng việc Từng tuần, giáo viên chủ nhiệm thu sổ nhận xét từng mặt của học sinh trong tuần Hàng tháng có phê hạnh kiểm và xếp loại vào sổ, xếp thứ tự học tập trong tháng
Trong các giờ sinh hoạt, bao giờ tôi cũng để các em tự điều khiển, các tổ trưởng nhận xét ưu khuyết điểm chung và khen, chê công bằng; lớp trưởng điều khiển cho cả lớp bổ sung ý kiến đóng góp, sau khi đã thống nhất ý kiến, lớp trưởng tổng kết lại những ưu, nhược điểm và đề ra phương hướng phấn đấu cho
cả lớp trong tuần tới
2 Phối hợp chặt chẽ với ban giám hiệu trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh
Trong suốt năm học, người giáo viên chủ nhiệm luôn phối hợp chặt chẽ với Ban giám hiệu nhà trường trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh Có khen thưởng và kỉ luật kịp thời
Ví dụ: Đầu tháng 8, khi tôi vừa nhận lớp 6A5, tôi đã phải giải quyết sự việc giữa em Phạm Gia Nam Anh và em Nguyễn Tuấn Minh Trong giờ ra chơi,
do hai em đùa nghịch dẫn đến xích mích, em Nam Anh đã vô ý đá chân vào bụng em Minh Ngay lúc đó, tôi đã đưa em Thành xuống phòng y tế vì em thấy đau bụng nhiều Sau đó, tôi đã gọi điện thoại trao đổi với phụ huynh của hai em
và mời phụ huynh đến trường Phụ huynh của em Minh vì xót con nên có thái độ hơi gay gắt Tôi đã phân tích và mời phụ huynh các em vào gặp đồng chí hiệu phó Tôi và đồng chí hiệu phó đã kết hợp để giải quyết sự việc Phụ huynh của
em Nam Anh đã xin lỗi và cùng với phụ huynh em Minh đưa em Minh đi khám Hôm sau, phụ huynh em Minh đã gọi điện thoại thông báo tình hình em Minh cho tôi với thái độ rất thoải mái Sau đó, tôi cũng phân tích cho hai em Nam Anh
và Minh hiểu để tránh những trò đùa đáng tiếc như việc đã xảy ra với hai em
3 Phối hợp với giáo viên bộ môn trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh
Giáo viên chủ nhiệm cần bám sát các hoạt động học tập của lớp Nắm vững tình hình học tập của học sinh qua từng tiết học, môn học để điều chỉnh hành vi kịp thời Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm rất cần phải phối hợp chặt chẽ với giáo viên bộ môn trong việc quản lí giáo dục đạo đức cho học sinh
Trang 10Tôi thường xuyên trao đổi, gặp gỡ và theo dõi các tiết học trong từng ngày, kiểm tra sổ đầu bài sau mỗi buổi học để nắm vững tình hình học tập của học sinh, kết hợp chặt chẽ với giáo viên bộ môn để kịp thời uốn nắn những học sinh chưa chăm, có những biện pháp tích cực để động viên cũng như nhắc nhở các em cố gắng hơn, với những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt, tôi trao đổi với giáo viên bộ môn để cùng tạo điều kiện và giúp đỡ các em
4 Phối hợp với ban đại diện cha mẹ học sinh trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS:
Giáo viên chủ nhiệm thống nhất với ban đại diện cha mẹ học sinh mục tiêu GDĐĐ cho HS lớp mình Từ đó thống nhất về nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục đạo đức cho học sinh
Ngay từ đầu năm học tôi đã bàn bạc, thống nhất với phụ huynh đóng sổ theo dõi thi đua cho học sinh, nói rõ cụ thể các mặt thi đua và điểm từng phần để phụ huynh biết, trang đầu phụ huynh phải tự ghi đầy đủ phần sơ yếu lý lịch, học lực, hạnh kiểm của năm học trước, hướng phấn đấu năm nay Cuối trang này, phụ huynh phải ký mẫu và ghi rõ họ tên; hàng tuần phụ huynh phải xem sổ và
ký xác nhận, chữ ký phải giống chữ ký mẫu, để tránh tình trạng khi mắc lỗi hoặc
bị điểm kém học sinh nhờ người khác ký giả mạo chữ ký phụ huynh Mỗi giờ học trên lớp, nếu có trường hợp học sinh nào vi phạm nề nếp học tập hoặc vi phạm nội quy tôi đều ghi vào sổ và thông báo ngay cho gia đình để phụ huynh kịp thời uốn nắn và giáo dục
5 Quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh còn được phát huy thông qua các buổi sinh hoạt lớp, sinh hoạt hoạt đội, ngoại khóa, các giờ giáo dục công dân, và các tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp
Từ các tiết học này tôi đã giáo dục đạo đức cho các em học sinh thông qua nội dung của bài học , của chủ đề mà các em sinh hoạt Ví dụ với tiết học hoạt động ngoài giờ lên lớp chủ điểm “Mừng Đảng mừng xuân” thông qua các hoạt động của tiết học tôi sẽ định hướng cho các em để các em thấy được công ơn to lớn và sự hi sinh xương máu của các thế hệ cha anh đi trước, từ đó các em sẽ noi gương, phấn đấu, học tập và rèn luyện để xứng đáng với các thế hệ cha anh Các