ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TRẦN THỊ THƠM QUẢN LÝ SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN CHIÊM HÓA, TỈNH TUYÊN QUANG THEO ĐỊNH HƯỚNG DẠY HỌC TÍCH HỢP LIÊN MÔN LUẬN VĂN THẠC SĨ[.]
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
TRẦN THỊ THƠM
QUẢN LÝ SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN
Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN CHIÊM HÓA, TỈNH TUYÊN QUANG THEO ĐỊNH HƯỚNG
DẠY HỌC TÍCH HỢP LIÊN MÔN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN - 2016
Trang 2ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
TRẦN THỊ THƠM
QUẢN LÝ SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN
Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN CHIÊM HÓA, TỈNH TUYÊN QUANG THEO ĐỊNH HƯỚNG
DẠY HỌC TÍCH HỢP LIÊN MÔN
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã ngành: 60.14.01.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN THỊ MINH HUẾ
THÁI NGUYÊN - 2016
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Luận văn "Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn ở các trường THPT huyện
Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang theo định hướng dạy học tích hợp liên môn" được
thực hiện từ tháng 5 năm 2015 đến tháng 4 năm 2016
Tôi xin cam đoan:
Luận văn sử dụng những thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, các thông tin đã được chon lọc, phân tích, tổng hợp, xử lý và đưa vào luận văn đúng quy định
Số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này hoàn toàn trung thực và chưa
được sử dụng để bảo vệ một học vị nào
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2016
Tác giả
Trần Thị Thơm
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Với tình cảm chân thành, Tác giả luận văn xin được bày tỏ lòng biết ơn tới:
Các thầy cô giảng viên khoa Tâm lý giáo dục, Phòng Đào tạo thuộc trường Đại học sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ tác giả trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu
Sở GD&ĐT Tuyên Quang, Ban Giám hiệu các trường THPT trên địa bàn huyện Chiêm Hoá, cán bộ, giáo viên, các em học sinh, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp, những người luôn sát cánh, động viên và giúp đỡ tác giả trong quá trình thực hiện để tác giả có thể hoàn thành luận văn này
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS.Trần Thị Minh Huế - người hướng dẫn khoa học, đã trực tiếp tận tình giúp đỡ, chỉ bảo ân cần và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này
Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài, song không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót trong luận văn Tác giả mong nhận được sự chỉ dẫn và đóng góp ý kiến của thầy cô và đồng nghiệp để kết quả nghiên cứu được hoàn chỉnh hơn
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2016
Tác giả
Trần Thị Thơm
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iv
DANH MỤC CÁC BẢNG v
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ vi
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2
4 Giả thuyết khoa học 2
5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
6 Phạm vi nghiên cứu 3
7 Phương pháp nghiên cứu 3
8 Cấu trúc luận văn 4
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG THPT THEO ĐỊNH HƯỚNG DẠY HỌC TÍCH HỢP LIÊN MÔN 5
1.1 Khái quát về lịch sử nghiên cứu vấn đề 5
1.1.1 Trên thế giới 5
1.1.2 Ở Việt Nam 7
1.2 Những khái niệm cơ bản 9
1.2.1 Dạy học theo định hướng tích hợp liên môn 9
1.2.2 Sinh hoạt tổ chuyên môn 12
1.2.3 Sinh hoạt tổ chuyên môn theo định hướng dạy học tích hợp liên môn 13
1.2.4 Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo định hướng dạy học tích hợp liên môn 14
1.2.5 Biện pháp quản lý hoạt động SHCM theo định hướng dạy học tích hợp liên môn 16
Trang 61.3 Một số vấn đề lý luận về sinh hoạt tổ chuyên môn ở trường THPT theo
định hướng dạy học tích hợp liên môn 16
1.3.1 Mục tiêu sinh hoạt tổ chuyên môn ở trường THPT theo định hướng dạy học THLM 16
1.3.2 Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn theo định hướng dạy học tích hợp liên môn 17
1.3.3 Quy trình và kỹ thuật tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn theo định hướng dạy học tích hợp liên môn 18
1.3.4 Hình thức tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo định hướng dạy học tích hợp liên môn 26
1.3.5 Tổ trưởng chuyên môn và giáo viên trong SHTCM theo định hướng dạy học tích hợp liên môn 27
1.3.6 Điều kiện đảm bảo cho hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn theo định hướng dạy học tích hợp liên môn 29
1.4 Một số vấn đề lý luận về quản lý SHTCM ở trường THPT theo định hướng dạy học tích hợp liên môn 30
1.4.1 Hiệu trưởng nhà trường trong công tác quản lý SHTCM theo định hướng dạy học tích hợp liên môn 30
1.4.2 Mục tiêu quản lý 31
1.4.3 Nội dung quản lý 32
1.4.4 Phương pháp quản lý 36
1.4.5 Các yếu tố ảnh hưởng hiệu quả quản lý 38
Kết luận chương 1 42
Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN CHIÊM HÓA TỈNH TUYÊN QUANG THEO ĐỊNH HƯỚNG DẠY HỌC TÍCH HỢP LIÊN MÔN 43
2.1 Khái quát về khảo sát thực trạng 43
2.1.1 Khái quát về đặc điểm giáo dục THPT của huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang 43
2.1.2 Mục tiêu khảo sát 45
Trang 72.1.3 Nội dung khảo sát 45
2.1.4 Khách thể và địa bàn khảo sát 45
2.1.5 Phương pháp khảo sát 45
2.1.6 Phương pháp cách xử lý số liệu 46
2.2 Thực trạng nhận thức về SHTCM và quản lý SHTCM theo định hướng dạy học THLM ở các trường THPT huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang 46
2.2.1 Nhận thức của CBQL, GV về các khái niệm 46
2.2.2 Nhận thức của GV và CBQL về mục tiêu SHTCM theo định hướng dạy học THLM 47
2.2.3 Thực trạng nhận thức của GV và CBQL về vai trò của hiệu trưởng trong quản lý SHTCM theo định hướng dạy học THLM 49
2.3 Thực trạng SHTCM ở các trường THPT huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang theo định hướng dạy học THLM 51
2.3.1 Thực trạng thực hiện nội dung SHTCM theo định hướng dạy học THLM 51
2.3.2 Thực trạng thực hiện quy trình SHTCM theo định hướng dạy học THLM 53
2.3.3 Thực trạng thực hiện những hình thức SHTCM theo định hướng dạy học THLM 54
2.4 Thực trạng quản lý SHTCM theo định hướng dạy học THLM 56
2.4.1 Thực trạng nội dung quản lý SHTCM theo định hướng dạy học THLM 56
2.4.2 Thực trạng phương pháp quản lý SHTCM theo định hướng dạy học THLM 59
2.4.3 Thực trạng công tác đánh giá SHTCM theo định hướng dạy học THLM 61
2.4.4 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý SHTCM theo định hướng dạy học THLM 63
2.5 Đánh giá chung về khảo sát thực trạng 65
2.5.1 Kết quả đạt được trong quá trình triển khai SHTCM theo định hướng dạy học THLM 65
2.5.2 Một số bất cập trong quá trình triển khai SHTCM theo định hướng dạy học THLM 66
2.5.3 Nguyên nhân một số bất cập trong quá trình triển khai SHTCM theo định hướng dạy học THLM 66
Kết luận chương 2 68
Trang 8Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN Ở
CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN CHIÊM HÓA, TỈNH TUYÊN QUANG
THEO ĐỊNH HƯỚNG DẠY HỌC TÍCH HỢP LIÊN MÔN 69
3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý SHTCM ở các trường THPT huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang theo dạy học THLM 69
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 69
3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý 69
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 70
3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 70
3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 70
3.1.6 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 71
3.2 Một số biện pháp quản lý SHTCM theo dạy học THLM ở các trường THPT huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang 71
3.2.1 Nâng cao nhận thức về SHTCM theo định hướng dạy học THLM cho CBQL, GV 71
3.2.2 Bồi dưỡng năng lực quản lý SHTCM theo định hướng dạy học THLM cho tổ trưởng chuyên môn và năng lực chuyên môn theo dạy học THLM cho giáo viên 73
3.2.3 Đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức quản lý SHTCM theo định hướng dạy học THLM 78
3.2.4 Đổi mới quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá SHTCM, đánh giá giáo viên 82
3.2.5 Đảm bảo các điều kiện SHTCM theo định hướng dạy học THLM 85
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 88
3.4 Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đề xuất 89
3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 89
3.4.2 Đối tượng khảo nghiệm 89
3.4.3 Nội dung khảo nghiệm 89
3.4.4 Phương pháp khảo nghiệm 89
3.4.5 Kết quả khảo nghiệm 89
Kết luận chương 3 94
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 95
TÀI LIỆU THAM KHẢO 98 PHỤ LỤC
Trang 9DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
1 CBQL Cán bộ quản lý
2 CĐR Chuẩn đầu ra
12 DHTH Dạy học tích hợp
3 GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo
4 GV Giáo viên
6 HS Học sinh
5 HT Hiệu trưởng
10 SHCM Sinh hoạt chuyên môn
11 SHTCM Sinh hoạt tổ chuyên môn
13 SPTH Sư phạm tích hợp
9 THLM Tích hợp liên môn
7 THPT Trung học phổ thông
8 TTCM Tổ trưởng chuyên môn
Trang 10DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Nhận thức của CBQL, GV về các khái niệm 46
Bảng 2.2 Nhận thức của CBQL, GV về mục tiêu SHTCM theo định hướng dạy học THLM 48
Bảng 2.3 Thực trạng nhận thức của GV, CBQL về vai trò của hiệu trưởng trong quản lý SHTCM theo định hướng dạy học THLM 50
Bảng 2.4 Thực trạng thực hiện nội dung SHTCM theo định hướng dạy học THLM 51
Bảng 2.5 Thực trạng thực hiện quy trình SHTCM theo định hướng DHTHLM 53
Bảng 2.6 Thực trạng thực hiện những hình thức SHTCM theo định hướng dạy học THLM 55
Bảng 2.7 Thực trạng nội dung quản lý SHTCM theo định hướng dạy học THLM 57
Bảng 2.8 Thực trạng phương pháp quản lý SHTCM theo định hướng dạy học THLM 60
Bảng 2.9 Thực trạng công tác đánh giá SHTCM theo định hướng dạy học THLM 62
Bảng 2.10 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý SHTCM theo hướng dạy học THLM 64
Bảng 3.1 Đánh giá của GV, CBQL về mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý SHTCM theo định hướng dạy học THLM 90
Bảng 3.2 Đánh giá của GV, CBQL về mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý SHTCM theo định hướng dạy học THLM 90
Trang 11DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1 So sánh mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp 93
Trang 12MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về định hướng chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo trong thời kỳ hội nhập quốc tế và Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI số 29- NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 của Ban chấp hành Trung ương
Đảng về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo ” Nằm trong lộ trình đổi
mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá ở các trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lực của học sinh, Bộ GD&ĐT tiếp tục chỉ đạo các cơ sở giáo dục tăng cường bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên sẵn sàng đáp ứng mục tiêu đổi mới, trong đó tăng cường năng lực dạy học theo hướng “tích hợp, liên môn” là một trong những vấn đề cần ưu tiên, đặc biệt là đổi mới quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn (SHTCM) theo định hướng dạy học tích hợp liên môn (THLM) đang là vấn đề được nhiều giáo viên và nhà quản lý quan tâm thực hiện
Sinh hoạt tổ chuyên môn theo định hướng dạy học THLM có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên (GV) và phát triển năng lực cho HS Đối với GV dạy học THLM không những giảm tải cho GV trong việc dạy các kiến thức liên môn mà còn có tác dụng bồi dưỡng, nâng cao kiến thức và kĩ năng
sư phạm cho GV, góp phần phát triển đội ngũ GV bộ môn hiện nay thành đội ngũ GV
có đủ năng lực dạy học kiến thức THLM đáp ứng với yêu cầu của xã hội hiện đại Đối với học sinh (HS) da ̣y ho ̣c THLM giúp học sinh phát triển năng lực thông qua tổ chức các hoạt động học tích cực, tự lực và sáng tạo ở trong lớp, ngoài lớp, trong trường, ngoài trường, ở nhà và cộng đồng, đặc biệt quan tâm đến hoạt động thực hành
và ứng dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn
Sinh hoạt tổ chuyên môn trong các trường phổ thông nói chung và các trường THPT miền núi huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang nói riêng có vai trò quyết định cho sự phát triển của nhà trường và là nhân tố quyết định trực tiếp đến chất lượng dạy học của các trường THPT hiện nay Do đó, quản lí SHTCM là nhiệm vụ hàng đầu, là trọng tâm trong quá trình quản lí của các trường THPT
Trong những năm qua, ở các trường THPT huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang đã tiến hành đổi mới SHTCM theo định hướng dạy học THLM và đạt được
Trang 13những kết quả nhất định Tuy nhiên, việc đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn theo định hướng dạy học THLM không đơn giản đối với những người trực tiếp thực hiện đặc biệt là những nhà quản lý Thực tế khi triển khai ở các trường THPT miền núi huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang đã đặt ra những vấn đề cần phải giải quyết như: cơ sở vật chất chưa đáp ứng, phòng học chật hẹp, thiếu thiết bị, đồ dùng phục vụ cho hoạt động giảng dạy; HS phần lớn là con em đồng bào dân tộc thiểu số nên còn thụ động trong học tập, ngại trao đổi, ngại giao tiếp; GV tham gia SHTCM vẫn theo cách làm truyền thống tạo nên một lối mòn khó có thể thay đổi được; CBQL còn gặp rất nhiều khó khăn, lúng túng khi đổi mới cách quản lý SHTCM nên chưa trường nào thực hiện triệt để việc đổi mới quản lý SHTCM theo định hướng dạy học THLM với đầy đủ các đặc điểm, yêu cầu của hình thức sinh hoạt này
Nhận thức rõ những điều nêu trên là nhằm thực hiện được các chủ trương của Đảng và nhà nước về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục - Đào tạo thông qua đổi mới quản lý SHTCM Là một nhà quản lý giáo dục công tác ở một trường THPT miền núi, với mong muốn đi sâu nghiên cứu để đề xuất những biện pháp ứng dụng trong quản lý
chuyên môn của nhà trường, tôi chọn nghiên cứu vấn đề "Quản lý sinh hoạt tổ chuyên
môn ở các trường THPT huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang theo định hướng dạy học tích hợp liên môn"
2 Mục đích nghiên cứu
Đề xuất biện pháp quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn ở các trường THPT huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang theo định hướng dạy học tích hợp liên môn
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn ở các trường THPT huyện Chiêm
Hóa, tỉnh Tuyên Quang theo định hướng dạy học tích hợp liên môn
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn ở các trường THPT huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang theo định hướng dạy học tích hợp liên môn
4 Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo định hướng dạy học tích hợp liên môn phù hợp với thực tiễn giáo dục của các trường
Trang 14THPT huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang thì sẽ nâng cao được chất lượng sinh hoạt tổ chuyên môn nhờ đó nâng cao được chất lượng dạy học của các trường THPT, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở huyện Chiêm Hóa nói riêng và giáo dục tỉnh Tuyên Quang hiện nay
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận về quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn ở trường THPT
theo định hướng dạy học tích hợp liên môn
5.2 Khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn ở các trường THPT
huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang theo định hướng dạy học tích hợp liên môn
5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn ở các trường THPT
huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang theo định hướng dạy học tích hợp liên môn
6 Phạm vi nghiên cứu
6.1 Về khách thể điều tra và địa bàn nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu trên nhóm khách thể gồm cán bộ quản lý và GV của 06 trường trên đi ̣a bàn huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang: THPT Chiêm Hóa, THPT Đầm Hồng, THPT Hòa Phú, THPT Hà Lang, THPT Minh Quang, THPT Kim Bình
6.2 Về nội dung nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu biện pháp quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo định hướng dạy học tích hợp liên môn của hiệu trưởng nhà trường
7 Phương pháp nghiên cứu
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Đề tài sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, khái quát hoá các nguồn tài liệu, văn bản để tìm hiểu các khái niệm, các thuật ngữ, các vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài, trên cơ sở đó xây dựng cơ sở lý luận về vấn đề nghiên cứu
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra bằng anket: Sử dụng các mẫu phiếu điều tra đối với
CBQL, GV để thu nhập những thông tin về thực trạng quản lý hoạt động SHTCM
ở các trường THPT huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang theo định hướng dạy học tích hợp liên môn