Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục tổ chức hoạt động văn hóa học đường ở trường thpt huyện tứ kỳ

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http //www lrc tnu edu vn ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ––––––––––––––––– ĐẶNG QUANG PHAN TỔ CHỨC HOAṬ ĐÔṆG VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC[.]

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

–––––––––––––––––

ĐẶNG QUANG PHAN

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TỨ KỲ, TỈNH HẢI DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 20016

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

–––––––––––––––––

ĐẶNG QUANG PHAN

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TỨ KỲ, TỈNH HẢI DƯƠNG

Chuyên ngành: Quản lý giáo du ̣c

Ma ̃ số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa ho ̣c: PGS.TS Phạm Văn Sơn

THÁI NGUYÊN - 20016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Đă ̣ng Quang Phan

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn thạc sĩ này, tôi đã nhận được nhiều sự giúp đỡ của tập thể, cá nhân

Tôi xin gửi những lời biết ơn chân thành nhất tới các thầy giáo, cô giáo khoa Quản lý giáo dục trường Đại học sư phạm – Đại học Thái Nguyên đã quan tâm tạo điều kiện cho tôi theo học khóa học Thạc sĩ Quản lý giáo dục Đồng thời, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các nhà khoa học đã chỉ dạy, cung cấp tài liệu, đóng góp ý kiến trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn của mình

Đặc biệt, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Pha ̣m Văn Sơn,

người đã dành cho tôi sự chỉ dẫn tận tình và những gợi ý quí báu trong quá trình thực hiện luận văn

Xin trân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy giáo, cô giáo, cán bộ, công nhân viên các trường THPT huyện Tứ Kỳ đã hết lòng giúp đỡ tôi trong thời gian tôi tham gia khoá học và nghiên cứu

Xin gửi tới gia đình, các đồng nghiệp, bạn bè, những người luôn bên tôi, giúp đỡ, khuyến khích, động viên tôi với tình cảm trân thành nhất

Mặc dù có nhiều cố gắng, song luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Kính mong nhận được sự đóng góp, giúp đỡ của Hội đồng khoa học, quý thầy, cô và đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn./

Thái Nguyên, ngày 10 tháng 4 năm 2016

Tác giả luận văn

Đă ̣ng Quang Phan

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục các chữ viết tắt iv

Danh mục các bảng v

Danh mục biểu đồ, sơ đồ vi

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 3

5 Giả thuyết khoa học 3

6 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc của luận văn 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VĂN HOÁ HỌC ĐƯỜNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 5

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Ở nước ngoài 5

1.1.2 Ở trong nước 5

1.2 Một số khái niệm cơ bản 7

1.2.1 Khái niệm văn hó a 7

1.2.2 Khái niê ̣m văn hóa tổ chức 8

1.2.3 Khái niê ̣m văn hóa Nhà trường 10

1.2.4 Khái niê ̣m văn hóa học đường 13

1.2.5 Đặc điểm và vai trò của văn hóa học đường 16

1.2.6 Ảnh hưởng của văn hóa học đường đến sự phát triển của nhà trường 18

1.3 Nội dung tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học đường ở trường trung học phổ thông 20

1.3.1 Bồi dưỡng ý thức trách nhiệm và nhận thức hiểu biết về tầm quan trọng trong công tác tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa ho ̣c đường 20

1.3.2 Lập kế hoạch tổ chức hoạt động văn hóa ho ̣c đường 20

1.3.3 Chỉ đạo tổ chức hoạt động văn hóa ho ̣c đường 21

1.3.4 Tổ chức thực hiê ̣n các hoạt động văn hóa ho ̣c đường 21

1.3.5 Huy đô ̣ng cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ cho tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học đường 22

1.3.6 Phối hợp với các lực lượng xã hội khác để tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học đường 23

1.3.7 Kiểm tra, đánh giá các hoạt động văn hóa ho ̣c đường 23

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học đường ở trường THPT 23

1.4.1 Yếu tố chủ quan 23

1.4.2 Yếu tố khánh quan 24

Kết luận chương 1 25

Chương 2: THỰC TRẠNG VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN TỨ KỲ, TỈNH HẢI DƯƠNG 27

2.1 Giớ i thiê ̣u về đi ̣a bàn nghiên cứu 27

2.2.Thực trạng giáo dục ở các trường THPT huyện Tứ Kỳ - tỉnh Hải Dương 28

2.2.1.Thực trạng về đội ngũ cán bộ quản lý 28

2.2.2.Thực trạng đội ngũ giáo viên 29

2.2.3 Về quy mô trường lớp, số học sinh, kết quả học tập của học sinh các năm học 2012-2013, 2013-2014 và 2014-2015 30

2.3 Thực tra ̣ng về tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa ho ̣c đường ta ̣i các trường THPT huyện Tứ Kỳ 32

2.3.1 Tổ chức điều tra khảo sát 32

2.3.2 Kết quả nghiên cứu thực tra ̣ng tổ chức hoạt động văn hóa ho ̣c đường 34

2.4 Đánh giá chung về thực tra ̣ng tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa ho ̣c đường ta ̣i các trường THPT huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương 43

2.4.1 Những thành công và ha ̣n chế 43

2.4.2 Nguyên nhân của ha ̣n chế và các yếu tố ảnh hưởng 45

Kết luận chương 2 48

Chương 3: BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TỨ KỲ, TỈNH HẢI DƯƠNG 49

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 49

3.1.1 Đảm bảo tính đồng bộ 49

3.1.2 Đảm bảo tính thực tiễn 50

3.1.3 Đảm bảo tính khả thi 50

3.1.4 Đảm bảo tính hiệu quả 50

3.2 Các biện pháp tổ chức hoa ̣t động văn hóa học đường ở trường THPT huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương 51

3.2.1 Bồi dưỡng ý thức trách nhiệm và nhận thức về tầm quan trọng trong công tác tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa ho ̣c đường 51

3.2.2 Kế hoạch hóa tổ chức hoa ̣t động văn hóa học đường 53

3.2.3 Tổ chức thực hiê ̣n các hoạt động văn hóa ho ̣c đường 55

3.2.4 Tăng cường chỉ đa ̣o công tác tổ chức hoạt động văn hóa học đường 62

3.2.5 Đổi mớ i quản lý kiểm tra, đánh giá các hoạt động văn hóa học đường 66

3.2.6 Phối hợp với các lực lượng xã hội trong việc tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hoá học đường 68

3.2.7 Bảo đảm các điều kiện cho tổ chứ c hoa ̣t đô ̣ng văn hóa ho ̣c đường 70

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 72

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biê ̣n pháp đề xuất 74

3.4.1 Mục đích và nội dung khảo nghiệm 74

3.4.2 Đối tượng khảo nghiệm 74

3.4.3 Phân tích kết quả khảo nghiệm 74

Kết luận chương 3 80

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 83

1 Kết luận 83

2 Khuyến nghị 86

TÀI LIỆU THAM KHẢO 90

DANH MU ̣C CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đu ̉

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1.Thống kê đội ngũ CBQL năm học 2014-2015 28

Bảng 2.2 Thống kê đội ngũ giáo viên năm học 2014-2015 29

Bảng 2.3.Quy mô trường, lớp và số học sinh trong 3 năm gần đây 30

Bảng 2.4 Thống kê kết quả xếp loại ha ̣nh kiểm-học lực của các trường THPT trong huyện Tứ Kỳ ba năm học gần đây 31

Bảng 2.5 Tổng hợp các đối tượng khảo sát 32

Bảng 2.6 Tổng hợp mức độ biểu hiện các hành vi vi phạm của học sinh 34

Bảng 2.7 Tổng hợp mức độ biểu hiện các hành vi vi phạm của CB, GV, NV 36

Bảng 2.8 Đánh giá hoạt động của Hiê ̣u trưởng 38

Bảng 2.9 Đánh giá hoạt động của giáo viên chủ nhiệm 41

Bảng 2.10 Hoạt động của Đoàn thanh niên trong năm học 2014-2015 42

Bảng 2.11 Hoạt động phối hợp với các tổ chức xã hội khác 43

Bảng 2.12 Nguyên nhân hạn chế của công tác tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học đường 46

Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiê ̣m về sự cần thiết của các biện pháp 75

Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiê ̣m về tính khả thi của các biện pháp 78

Bảng 3.3 Tổng hợp kết quả trưng cầu ý kiến về sự cần thiết và tính khả thi củ a các biê ̣n pháp 79

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ , HÌNH

Biểu đồ 2.1: Mức biểu hiện các hành vi vi phạm của học sinh 35

Biểu đồ 2.2: Mức độ biểu hiện các hành vi vi phạm của CB, GV, NV 36

Biểu đồ 3.1: Sự tương quan giữa mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 79

Sơ đồ 1.1: Biểu hiện của văn hóa tổ chức 10

Sơ đồ 1.2: Cấu trúc nô ̣i dung VHHĐ 16

Hình 1.1: Mô hình tảng băng của văn hóa nhà trường 12

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rô ̣ng, ngành GD&ĐT nước ta đang đứng trước những cơ hội phát triển, đồng thời cũng phải đương đầu với những thách thức mới trong việc giáo dục đức, trí, thể, mỹ cho học sinh các cấp, đặc biệt là học sinh THPT Nhận thức rõ vai trò của giáo dục trong quá trình hội nhập quốc tế, Đảng và Nhà nước ta đã xác định giáo dục đào tạo và khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu và có những chủ trương đổi mới cơ bản và toàn diện nền giáo dục Trong Báo cáo chính trị tại Đại hội

đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ XI đã nêu: “Thực hiện đồng bộ các giải

pháp phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo…; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lí tưởng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội.” [2, tr.62]

Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại, anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới đã để lại cho nhân loại nói chung, đội ngũ những người làm công tác giáo dục nói riêng những kho tàng và định hướng giáo dục

Trong tác phẩm “Đời sống mới” (viết năm 1947), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra đặc trưng cơ bản của nhà trường Việt Nam là “Trong chương trình học,

phải trọng về môn tinh thần và đạo đức”.[2, tr.35]

Tại Hội thảo khoa học Triết lý giáo dục Việt Nam, tổ chức tại Hà Nội, tác giả

Phạm Minh Hạc cho rằng: “Giáo dục phải làm sao để các em tự hình thành giá trị của

bản thân” [7] Nhưng thực tế hiện nay giáo dục của chúng ta còn thiên lệch, thiếu cân

đối giữa các mặt Trên thực tế công tác giáo dục trong các nhà trường còn thiên về dạy chữ ít chú ý đến dạy làm người, còn nặng về lý thuyết, ít quan tâm đánh giá bởi hành vi biểu hiện trong đời sống Đặc biệt, tại các vùng khó khăn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, nhiều em chưa biết ứng xử có văn hóa, chưa phân biệt được điều hay, lẽ phải Đối với học sinh ở nơi có điều kiện kinh tế phát triển hơn, dù nhận thức được nhưng do thiếu ý

chí và ý thức rèn luyện Nên ở một số nơi, với một số người, kết quả giáo dục và ý thức

văn hoá dường như đã không còn gắn kết, phát triển theo tỷ lệ thuận với nhau (học vấn

càng cao, văn hoá càng đẹp) thậm chí còn ngược lại Hiện tượng gian dối trong

thi cử, nói tục, chửi đệm, vô lễ với cha mẹ, thầy cô giáo và người trên, phá hoại môi trường, bỏ học, chơi game, đánh nhau diễn ra hàng ngày và ngày càng phổ biến trong nhà trường

Hiện nay văn hóa học đường và công tác tổ chứ c hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học đường vẫn chưa được quan tâm đúng mức, vì thế các yếu tố tiêu cực từ môi trường văn hoá nhà trường tự phát đang tác động đến quá trình giáo dục - đào tạo trong nhà trường, gây ra những thói hư tật xấu trong HS - thế hệ tương lai của đất nước Đây là vấn đề đang đặt ra đối với các nhà QLGD phải nhanh chóng tìm phương án để phát triển một môi trường văn hóa học đường lành mạnh, tích cực

Ở các trường THPT thuộc tỉnh Hải Dương nói chung, ở các trường THPT huyện Tứ Kỳ nói riêng văn hóa học đường là vấn đề cũng đang được các cấp quản lý quan tâm Nhiều năm qua các nhà trường luôn ý thức phấn đấu không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, cả tri thức và phẩm chất đạo đức, cho các thế hệ học sinh Tuy nhiên, trong nền kinh tế thị trường ngày càng nhiều yếu tố cả tích cực và tiêu cực ảnh hưởng nên việc tổ chức văn hóa học đường luôn gặp khó khăn Nếu không tổ chức tốt hoạt động văn hóa học đường thì khó phát triển được giáo dục toàn diện để đáp ứng yêu cầu đổi mới

GD trong bối cảnh hội nhập Vì văn hóa học đường là một trong những nhiệm

vụ quan trọng để tạo thương hiệu chất lượng của nhà trường Từ những lý do

trên, tôi chọn đề tài “Tổ chức hoạt động văn hóa học đường ở trường THPT

huyện Tứ Kỳ ” để nghiên cứu hy vọng góp phần giáo dục văn hóa cho học sinh

các nhà trường trên địa bàn

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu, hệ thống hóa lý luận về tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa nhà trường và đánh giá thực trạng hoa ̣t đô ̣ng văn hóa nhà trường THPT

hiện nay, luận văn đề xuất các biện pháp tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học đường

ở các trường THPT huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Công tác tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học

đường ở các trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học

đường ở các trường THPT huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương

4 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

4.1 Giớ i ha ̣n về khách thể nghiên cứu: tiến hành khảo sát, điều tra: Cán bộ quản lý 18 người (trong đó 02 Hiệu trưởng, 04 Phó Hiệu trưởng, 02 Bí thư đoàn TN, 10 Tổ trưởng chuyên môn), 46 giáo viên chủ nhiệm; 94 Giáo viên, công nhân viên; 270 học sinh (82 HS khối 10, 98 HS khối 11, 90 HS khối 12) của 3 trường

THPT: THPT Hưng Đa ̣o, THPT Tứ Kỳ, THPT Cầu Xe

4.2 Phạm vi thời gian: Tiến hành nghiên cứu hoạt động văn hóa học đường trong

3 năm học từ năm 2012-2013, 2013-2014, 2014-2015

5 Giả thuyết khoa học

Văn hoá học đường ảnh hưởng rất lớn đến hình ảnh, thương hiệu, đến chất lượng giáo dục và hiệu quả hoạt động giáo dục của nhà trường, là sức mạnh để nhà trường phát triển ổn định và bền vững Tuy nhiên, việc tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học đường ở các trường THPT huyê ̣n Tứ Kỳ những năm trước đây chưa được quan tâm đúng mức và chưa có những hình thức tổ chức phù hợp, nên chưa đáp ứng được yêu cầu của xã hội Nếu có những biện pháp tổ chức văn hóa học đường phù hợp với bối cảnh kinh tế xã hội và tổ chức thực hiện tốt thì văn hóa học đường ở các trường THPT huyê ̣n Tứ Kỳ sẽ tốt đẹp hơn, thúc đẩy phát triển giáo dục đạo đức cho học sinh THPT trên địa bàn

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

6.1 Hệ thống hóa và phát triển lý luận về tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học đường ở trường THPT

6.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học đường ở

các trường THPT huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương

6.3 Đề xuất các biện pháp tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học đường ở các trường THPT huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương

7 Phương pháp nghiên cứu

-Nghiên cứu, phân tích, hệ thống hóa các tài liệu liên quan đến vấn đề lý thuyết về tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học đường

- Phương pháp chuyên gia

7.2.1 Phương pháp điều tra viết

Điều tra cán bộ quản lý; giáo viên, công nhân viên; học sinh

7.2.2 Phương pháp quan sát: Quan sát các hoạt động tập thể; Quan sát các hành vi, thái độ của cán bộ, giáo viên, công nhân viên và học sinh các trường THPT huyện Tứ Kỳ trong mối quan hệ

7.2.3 Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh về hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học đường

7.2.4 Phương pháp khảo nghiê ̣m

7.3 Phương pháp thống kê toán học: Sử du ̣ng mô ̣t số công thức thống kê

để xử lý số liệu trong quá trình nghiên cứu luâ ̣n văn

8 Cấu tru ́ c của luận văn

Luận văn gồ m phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phu ̣ lu ̣c, nội dung luận văn được cấu trúc thành 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học đường ở trường trung ho ̣c phổ thông

Chương 2: Thực trạng về tổ chức hoa ̣t đô ̣ng văn hóa học đường ở các trường trung học phổ thông huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương