Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non ở huyện bạch thông tỉnh bắc kạn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HOÀNG BÍCH HẬU QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỔ CHỨC TRÒ CHƠI HỌC TẬP CHO GIÁO VIÊN MẦM NON Ở HUYỆN BẠCH THÔNG, TỈNH BẮC KẠN LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC[.]

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HOÀNG BÍCH HẬU

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC

TỔ CHỨC TRÒ CHƠI HỌC TẬP CHO GIÁO VIÊN MẦM NON Ở HUYỆN BẠCH THÔNG, TỈNH BẮC KẠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - NĂM 2019

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HOÀNG BÍCH HẬU

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC

TỔ CHỨC TRÒ CHƠI HỌC TẬP CHO GIÁO VIÊN MẦM NON Ở HUYỆN BẠCH THÔNG, TỈNH BẮC KẠN

Ngành: Quản lý giáo dục Mã số: 8 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS ĐINH ĐỨC HỢI

THÁI NGUYÊN - NĂM 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số

liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2019

Tác giả luận văn Hoàng Bích Hậu

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo - TS

Đinh Đức Hợi, người thầy đã tận tình hướng dẫn em trong suốt quá trình làm luận văn

Em xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Khoa Tâm lí Giáo dục, Phòng Đào tạo Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Bạch Thông, Ban Giám hiệu, cán bộ quản lý, giáo viên các trường mầm non trên địa bàn huyện Bạch Thông đã giúp đỡ, chia sẻ, cung cấp cho tôi nhiều tư liệu, thông tin cũng như đóng góp cho tôi nhiều ý kiến quý báu để hoàn thành luận văn này

Dù đã rất cố gắng, xong luận văn cũng không tránh khỏi những thiếu xót, tác giả mong nhận được sự góp ý của các thầy, cô giáo và các bạn

Trân trọng!

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2019

Tác giả luận văn Hoàng Bích Hậu

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thiết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 5

8 Cấu trúc luận văn 6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỔ CHỨC TRÒ CHƠI HỌC TẬP CHO GIÁO VIÊN MẦM NON 7

1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Trên thế giới 7

1.1.2 Ở Việt Nam 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản 10

1.2.1 Quản lý 10

1.2.2 Bồi dưỡng 11

1.2.3 Năng lực 12

1.2.4 Năng lực tổ chức trò chơi học tập của giáo viên mầm non 12

1.2.5 Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho

giáo viên mầm non 13

1.2.6 Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non 13

1.3 Lý luận về bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non 13

1.3.1 Mục tiêu bồi dưỡng 13

1.3.2 Nội dung bồi dưỡng 14

1.3.3 Phương pháp bồi dưỡng 19

1.3.4 Hình thức bồi dưỡng 19

1.3.5 Chủ thể của hoạt động bồi dưỡng 21

1.3.6 Đối tượng của hoạt động bồi dưỡng 22

1.3.7 Đánh giá kết quả hoạt động bồi dưỡng 22

1.4 Lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non 23

1.4.1 Nguyên tắc quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non 23

1.4.2 Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non 24

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non 29

1.5.1 Các yếu tố chủ quan 29

1.5.2 Các yếu tố khách quan 30

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 31

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỔ CHỨC TRÒ CHƠI HỌC TẬP CHO GIÁO VIÊN MẦM NON Ở HUYỆN BẠCH THÔNG, TỈNH BẮC KẠN 32

2.1 Khái quát về Giáo dục mầm non ở huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn 32

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 33

2.2.1 Mục đích khảo sát 33

2.2.2 Đối tượng khảo sát 33

2.2.3 Nội dung khảo sát 33

2.2.4 Phương pháp khảo sát 33

2.2.5 Khách thể và địa bàn khảo sát 34

2.3 Thực trạng bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non ở huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn 34

2.3.1 Thực trạng các năng lực tổ chức trò chơi học tập được tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên 34

2.3.2 Thực trạng sử dụng các phương pháp trong hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên 37

2.3.3 Thực trạng sử dụng các hình thức trong hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên 39

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non ở huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn 42

2.4.1 Thực trạng về việc xây dựng kế hoạch hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non 42

2.4.2 Thực trạng về tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non 45

2.4.3 Thực trạng về chỉ đạo thực hiện kế hoạch hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non 48

2.4.4 Thực trạng về kiểm tra, đánh giá kế hoạch hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non 51

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên 54

2.6 Đánh giá chung 55

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 57

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỔ CHỨC TRÒ CHƠI HỌC TẬP CHO GIÁO VIÊN

MẦM NON Ở HUYỆN BẠCH THÔNG, TỈNH BẮC KẠN 58

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 58

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 58

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 58

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 59

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 59

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 60

3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non 60

3.2.1 Tăng cường tự nghiên cứu, tự bồi dưỡng nhằm nâng cao nhận thức, năng lực quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non 60

3.2.2 Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên phù hợp với thực tiễn của đơn vị 63

3.2.3 Tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên cần khoa học, chặt chẽ, toàn diện 66

3.2.4 Đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên 68

3.2.5 Nâng cao chất lượng kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên 73

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 74

3.4 Khảo nghiệm sư phạm 75

3.4.1 Mục tiêu 75

3.4.2 Cách thức khảo nghiệm 75

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 79

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 80

1 Kết luận 80

2 Khuyến nghị 84

2.1 Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Kạn 84

2.2 Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Bạch Thông 84

2.3 Đối với Ban giám hiệu trường mầm non 85

2.3 Đối với giáo viên 86

TÀI LIỆU THAM KHẢO 87

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Thực trạng các năng lực tổ chức trò chơi học tập được tổ chức

bồi dưỡng cho giáo viên mầm non 35 Bảng 2.2 Thực trạng sử dụng các phương pháp trong hoạt động bồi

dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên 38 Bảng 2.3 Thực trạng sử dụng các hình thức trong hoạt động bồi dưỡng

năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên 40 Bảng 2.4 Thực trạng về xây dựng kế hoạch bồi dưỡng năng lực tổ chức

trò chơi học tập cho giáo viên 43 Bảng 2.5 Thực trạng về tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động bồi dưỡng

năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên 46 Bảng 2.6 Thực trạng về chỉ đạo thực hiện kế hoạch hoạt động bồi dưỡng

năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên 49 Bảng 2.7 Thực trạng về kiểm tra, đánh giá kế hoạch hoạt động bồi dưỡng

năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên 52 Bảng 2.8 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động bồi

dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên 54 Bảng 3.1 Tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 76

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ ba tháng tuổi đến sáu tuổi, giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị tâm thế cho trẻ em vào học lớp một Khác với cấp học phổ thông, hoạt động chủ đạo của lứa tuổi mầm non

(MN) là hoạt động vui chơi, trẻ “Học mà chơi - chơi mà học” được người lớn

tổ chức, hướng dẫn nhằm giúp trẻ thỏa mãn các nhu cầu vui chơi và nhận thức, đồng thời nhằm giáo dục và phát triển toàn diện cho trẻ Trò chơi của trẻ rất phong phú và đa dạng, trong các loại trò chơi ở trường mầm non hiện nay thì trò chơi học tập (TCHT) được xem là ưu tiên hàng đầu sử dụng làm phương tiện giáo dục trí tuệ và phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ Trẻ giải quyết nhiệm vụ học tập dưới hình thức chơi nhẹ nhàng, thoải mái làm trẻ dễ dàng vượt qua những khó khăn trở ngại nhất định, trẻ tiếp nhận nhiệm vụ học tập như là nhiệm vụ chơi Trò chơi học tập thường được sử dụng vào một phần của giờ học và là phương pháp tiến hành hoạt động học, hoặc được tổ chức như một trò chơi mang tính độc lập Trò chơi học tập có ý nghĩa quan trọng đối với việc giáo dục và phát triển nhân cách nói chung và trí tuệ của trẻ mẫu giáo nói riêng Trò chơi học tập chẳng những dạy cho trẻ trí thông minh, lòng dũng cảm,

ý chí kiên cường không chịu lùi bước trước khó khăn mà còn giúp trẻ tự tin vào bản thân Trò chơi học tập không chỉ là nguồn nuôi dưỡng trẻ về cả thể chất lẫn tâm hồn mà là nguồn thông tin vô tận, là điều kiện thuận lợi để phát huy khả năng độc lập, óc sáng tạo của trẻ Trạng thái xúc cảm lành mạnh trong khi chơi thúc đẩy sự phát triển các quá trình tâm lý của trẻ như: tri giác, cảm giác, tư duy, chú ý, ghi nhớ… trong trò chơi, trẻ có thể làm được những việc cao hơn so với khả năng thực của trẻ, trẻ thực hiện được những nhiệm vụ trí tuệ và thực hành Trò chơi học tập không những cung cấp cho trẻ một khối lượng tri thức

nhất định mà còn dạy trẻ lĩnh hội những tri thức ấy, trang bị cho trẻ những kỹ năng làm việc trí tuệ, phát triển tính tích cực, tính độc lập, tư duy

Có thể nói trò chơi học tập có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong chương trình Giáo dục mầm non (GDMN) và không thể thiếu trong hoạt động vui chơi, học tập của trẻ ở trường mầm non

Với ý nghĩa như vậy, nhưng không phải giáo viên (GV) nào cũng nhận thức được đầy đủ về ý nghĩa và tác dụng của trò chơi học tập đối với sự phát

triển của trẻ mầm non (đặc biệt là trẻ mẫu giáo) Thực tế cho thấy giáo viên

của một số trường mầm non trên địa bàn huyện Bạch Thông chưa thực sự coi trọng trò chơi học tập nên chưa tích cực sử dụng TCHT để bổ trợ, củng cố kiến thức cho hoạt động học ở các lĩnh vực phát triển; một số giáo viên lựa chọn và thiết kế trò chơi học tập nhiều khi không phù hợp với chủ đề đang thực hiện hoặc lứa tuổi của trẻ dẫn đến việc tổ chức trò chơi chỉ mang tính hình thức, miễn cưỡng không đạt được mục tiêu đề ra; nhiều GV tổ chức trò chơi còn rập khuôn, máy móc, chưa linh hoạt nên không phát huy được tính tích cực, hứng thú của trẻ; rất ít GV tổ chức trò chơi học tập mang tính độc lập mà thường sử dụng trò chơi vào một phần của giờ học Điều đó cho thấy năng lực tổ chức trò chơi học tập của GV ở một số trường mầm non huyện Bạch Thông còn hạn chế, chưa đa dạng, hiệu quả, cần được quan tâm bồi dưỡng và nâng cao

Những hạn chế về năng lực tổ chức TCHT của GV nêu trên, nguyên nhân chính là do trong những năm gần đây từ cấp Sở đến cấp Phòng, cấp Trường chưa quan tâm, chú trọng đến công tác bồi dưỡng (BD) cho đội ngũ

GV về năng lực tổ chức TCHT cũng như BD cho cán bộ quản lý (CBQL) về quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên; các cấp quản lý GDMN chủ yếu tập trung đi sâu vào công tác BD thường xuyên cho CBQL, GV thông qua các chuyên đề như: rèn luyện phẩm chất nghề nghiệp của giáo viên mầm non trong giai đoạn hiện nay; giao tiếp tích cực của giáo viên mầm non với trẻ và với cha mẹ của trẻ; xây dựng môi trường giáo

dục an toàn lành mạnh, thân thiện cho trẻ trong các cơ sở giáo dục mầm non, thực hiện Chương trình GDMN tại các nhóm trẻ độc lập, tư thục; kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin…[8]

Do vậy công tác quản lý hoạt động BD năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên của Hiệu trưởng các trường mầm non còn nhiều hạn chế, bất cập; đa

số CBQL chưa nhận thức được đầy đủ ý nghĩa, vai trò của TCHT đối với sự phát triển của trẻ mẫu giáo, còn xem nhẹ, chưa xác định rõ nội dung các năng lực tổ chức TCHT cần BD cho GV; chưa tổ chức khảo sát nhu cầu BD của GV; công tác quản lý của người hiệu trưởng theo các chức năng kế, tổ, đạo, kiểm chưa khoa học, chặt chẽ và chưa đảm bảo tính pháp lý, tính toàn diện Nếu có một hệ thống các biện pháp quản lý phù hợp dựa trên một cơ sở khoa học vững chắc thì sẽ giúp cho CBQL các trường mầm non có cách quản lý hiệu quả, nâng cao chất lượng hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho đội ngũ giáo viên, qua

đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong mỗi nhà trường và trong toàn

huyện Xuất phát từ những lý do trên, nên tác giả lựa chọn đề tài "Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên Mầm non ở huyện Bạch Thông tỉnh Bắc Kạn” làm đề tài nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non ở huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn, luận văn đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên mầm non

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên Mầm non ở huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn

4 Giả thiết khoa học

Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên Mầm non ở huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn trong những năm gần đây đã được quan tâm và bước đầu đạt những kết quả nhất định Tuy nhiên, so với yêu cầu của thực tiễn vẫn còn bộc lộ những hạn chế, bất cập do nhiều nguyên nhân khác nhau Nếu có một hệ thống các biện pháp quản lý phù hợp dựa trên một

cơ sở khoa học vững chắc thì chất lượng bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho đội ngũ giáo viên sẽ được nâng lên, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong toàn huyện

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên ở trường mầm non

- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên Mầm non ở huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn

- Đề xuất, khảo nghiệm một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức trò chơi học tập cho giáo viên Mầm non ở huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn

6 Phạm vi nghiên cứu

6.1 Nội dung nghiên cứu

Luận văn tập trung tìm hiểu các năng lực: Năng lực lựa chọn và thiết kế trò chơi; Năng lực xác định mục tiêu của trò chơi học tập; Năng lực xác định phương pháp và hình thức tổ chức trò chơi học tập; Năng lực tổ chức trò chơi học tập; Năng lực sử dụng đồ dùng, đồ chơi khi tổ chức TCHT; Năng lực hướng dẫn thao tác mẫu hành động chơi; Năng lực kiểm tra, đánh giá kết quả trò chơi học tập; Năng lực quản lý trẻ trong khi chơi; Năng lực khích lệ, động viên, hỗ trợ trẻ; Năng lực phối hợp các lực lượng trong tổ chức trò chơi

Chủ thể thực hiện các biện pháp là Hiệu trưởng; phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn và giáo viên cốt cán có năng lực tổ chức TCHT ở một số trường mầm non huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn