Bài giảng kỹ thuật sửa chữa động cơ xăng trường đh công nghiệp quảng ninh

Giữ cho đầu mút của dao cạo luôn luôn tiếp xúc với đá mài, tay phải tạo ra chuyển động qua lại trên mặt chu vi đá.. Kết thúc việc mài nghiền của mũi dao cạo sau khi đã khử hết vết mài sắ

BỘ CÔNG THƯƠNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP QUẢNG NINH

BỘ MÔN CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT Ô TÔ - KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC

BÀI GIẢNG

KỸ THUẬT SỬA CHỮA ĐỘNG CƠ XĂNG

(Dành cho sinh viên bậc Đại học)

(LƯU HÀNH NỘI BỘ)

Quảng Ninh, 2020

Tài liệu học tập 1

Bài 1: cạo, rà nắp máy

I Mục tiêu

Sau khi học xong bài này sinh viên sẽ có khả năng:

- Nhận biết đ-ợc những sai hỏng của nắp máy

- Thực hiện quy trình cạo rà lắp máy đúng yêu cầu kỹ thuật

- Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

II Điều kiện cho dạy và học

- Giáo án, đề c-ơng bài giảng, tài liệu phát tay, phim chiếu

- Dụng cụ tháo lắp , sửa chữa

- Nắp máy

III Nội dung

3.1 Chuẩn bị các loại dao cạo

3.1.1 Cấu tạo các loại dao cạo

- Mũi cạo thẳng có cấu tạo giống

cây dũa dẹt, ở đầu và l-ỡi cắt có tiết

diện hình chữ nhật

- Mũi cạo kéo giống mũi cạo

thẳng nh-ng phần l-ỡi cắt có cấu tạo

hợp với thân một góc nghiêng dùng để

cạo mặt phẳng

- Mũi cạo tam giác gồm ba l-ỡi

cắt hợp thành ba góc có tiết diện tam

giác dùng để cạo mặt cong

- Mũi cạo cong có thành phần trụ đ-ợc lắp vào cán gỗ, l-ỡi cắt có dạng cong hình dao, dùng để cạo các mặt cong

*Mũi cạo thẳng: Đặt mũi cạo nằm trên bệ tỳ của đá mài sao cho tâm mũi cạo thẳng

góc với chu vi đá mài Giữ cho đầu mút của dao cạo luôn luôn tiếp xúc với đá mài, tay phải tạo ra chuyển động qua lại trên mặt chu vi đá Chọn thỏi đá mài hạt mịn và gá đặt vào thành gỗ Bôi lên bề mặt của đá một lớp dầu máy hoặc tẩm n-ớc Đặt dao cạo ở vị trí thẳng đứng sao cho mặt mút của dao cạo nằm trên bề mặt của thỏi đá Cầm cán dao bằng hai ngón tay trái, ấn nhẹ xuống đá mài Tay phải cầm lấy phần cắt của dao và tạo cho dao chuyển động theo toàn bộ bề mặt muốt của mặt cong

Tiến hành mài nghiền theo mặt phẳng ở vị trí nằm ngang, giữ mũi cạo bằng hai tay

và cho chuyển động theo phần l-ỡi cắt

Hình 9.1: Các loại dao cạo

Kết thúc việc mài nghiền của mũi dao cạo

sau khi đã khử hết vết mài sắc trên máy mài

ở các mặt trên mũi cạo

*Mũi cạo tam giác: Tay phải cầm cánmũi

dao cạo, ngón tay trái giữ vào rãnh trên các mặt

bên của dao cạo, ấn nhẹ và đều dao cạo vào chu

Khi dao cạo chuyển động ra phía tr-ớc

hạ nhẹ nhàng tay phải xuống thấp, khi

dao chuyển động ra phía sau nâng tay phải lên trên

Di chuyển dao cạo theo chu vi của đá mài lần l-ợt mài sắc cả 3 cạnh của phần cắt, mài mặt l-ợn giữa các cạnh sắc

*Kiểm tra chất l-ợng mài sắc: góc mài sắc bằng th-ớc đo góc L-ỡi cắt phải nhẵn

bóng

3.2 Chuẩn bị nắp máy và bột rà

- Chuẩn bị nắp máy, bột rà

- Rà bột màu lên bàn máp, nhấc nắp máy lên

bàn máp để nắp máy tiếp xúc với bàn máp

- Nhấc nắp máy ra khỏi bàn máp và quan sát

- Hết sức nhẹ nhàng đặt nắp máy lên bàn máp

tránh va chạm làm x-ớc bề mặt lắp ghép

IV Quy trình cạo nắp máy

- Quan sát bột màu trên phần nắp máy bắt

đầu cạo từ phần có dính màu đậm nhất trên nắp

máy

- Khi cạo chú ý tiến hành theo 2 b-ớc lớn:

+ Cạo thô: 4-5mm/lần cạo, bắt đầu cạo từ

phần đậm nhất trên thân máy

+ Cạo tinh: Sau cạo thô ta tiến hành cạo

tinh, chiều rộng của phoi tạo ra rất nhỏ từ 2-3

mm/lần cạo

* Chú ‎ý: Trong khi cạo phải tiến hành nhẹ nhàng, tránh hiện t-ợng cạo phoi đi

nhiều trên lần cạo Th-ờng xuyên rà lại bột màu để kiểm tra trong khi cạo, khi nào thấy diện tích bột màu t-ơng đối đều trên toàn bộ nắp máy khoảng 95% mà không xuất hiện các vết màu quá đậm thì quá trình cạo rà nắp máy hoàn thành

Hình 9.3: Cạo,rà nắp máy Hình 9.2: cách mài sửa các loại dao cạo

Hình 9.3: Kiểm tra nắp máy trên bàn máp

Tài liệu học tập 3

*Yêu cầu sau khi cạo:

- Kiểm tra độ cong vênh của nắp máy, nếu

thấy lớn hơn 0,10mm trên chiều dài 100mm thì

cạo rà lại

- Kiểm tra độ phẳng của nắp máy trên bàn

máp

- Kiểm tra vết tiếp xúc của nắp máy bằng

cách đ-a nắp máy lên bàn máp đã có bột rà, nhấc

nắp máy ra khỏi bàn máp quan sát diện tích tiếp

xúc của bột màu khi nào thấy diện tích bột màu

t-ơng đối đều trên toàn bộ nắp máy khoảng 95% mà không xuất hiện các vết màu quá

đậm thì quá trình cạo rà nắp máy đ-ợc hoàn thành

Bài 2: Sửa chữa thân máy, đáy dầu

I Mục tiêu

Sau khi nghiên cứu bài này sinh viên sẽ có khả năng:

- Nhận biết đ-ợc những sai hỏng của thân máy

- Thực hiện qui trình sửa chữa thân máy, đáy dầu đúng yêu cầu kỹ thuật

Hình 9.4: Kiểm tra vết tiếp xúc

- Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

II. Điều kiện cho dạy và học

- Giáo án, đề c-ơng bài giảng, tài liệu phát tay cho sinh viên, phim chiếu.

- Dụng cụ tháo lắp

- Dụng cụ kiểm tra sửa chữa

- Thân máy, đáy dầu

III Nội dung

3.1 sửa chữa Thân máy

3.1.1 Những h- hỏng, nguyên nhân tác hại

- Thân máy bị nứt, vỡ do sự cố của piston,

thanh truyền hoặc do đổ n-ớc lạnh vào khi động cơ

còn nóng Làm công suất động cơ yếu hoặc động cơ sẽ

không làm việc đ-ợc

- Đ-ờng ống dẫn n-ớc th-ờng bị ăn mòn hoá

học Gây tắc hoặc làm thủng đ-ờng ống dẫn n-ớc làm

mát, dẫn đến thiếu hoặc không có n-ớc làm mát khi

động cơ làm việc làm động cơ nóng lên nhanh chóng,

giảm công suất của động cơ, tuổi thọ động cơ giảm

- Các đ-ờng dẫn dầu bôi trơn bị bẩn, tắc do làm việc lâu ngày Gây thiếu dầu bôi

trơn hoặc không có dầu bôi trơn đến bề mặt các chi tiết làm việc, làm các chi tiết đó

nhanh mòn hỏng dẫn tới công suất động cơ giảm Tuổi thọ động cơ giảm

- Các lỗ bắt ren bị hỏng do tháo, lắp không đúng kĩ thuật Gây khó khăn cho việc

sửa chữa, bảo d-ỡng

- Mặt phẳng lắp ghép bị cong vênh thì mài rà lại nh- nắp máy

- Hàn đắp các vết nứt, vỡ bên ngoài rồi gia công lại

- Các lỗ ren bị hỏng thì ren lại hoặc khoan rộng ép bạc vào ren lỗ mới

- Các đ-ờng ống dẫn dầu bị tắc bẩn thì phải thông rửa rồi dùng khí nén thổi lại

- Các bộ phận lắp ráp rửa sạch bằng dung

môi dạng dầu mỏ, bằng bàn chải cứng, dung dịch

rửa tạo bọt, hơi n-ớc hoặc bằng cách ngâm trong

các bể chứa dung dịch làm sạch nóng hoặc lạnh

Sau đó kiểm tra sửa chữa hoặc thay thế tuỳ từng

tình trạng h- hỏng Kiểm tra mặt phẳnglắp ghép

nếu cong vênh thay mới

Hình 10.1: Thân máy

dfdf

Hình 10.2: Kiểm tra mặt phẳng lắp ghép

Tài liệu học tập 5

3.2 Sửa chữa đáy dầu (cacte)

Bài 3: tháo, lắp, kiểm tra, sửa chữa xilanh

I Mục tiêu

S au khi nghiên cứu xong bài này sinh viên có khả năng:

- Thực hiện đ-ợc quy trình tháo, lắp xilanh rời đảm bảo đúng yêu cầu kỹ thuật

- Sử dụng thành thạo các dụng cụ để kiểm tra đ-ợc các h- hỏng của xilanh và thực hiện đ-ợc các ph-ơng pháp sửa chữa xilanh

- Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

II Điều kiện cho dạy và học

nhân

rạn nứt

trong quá

trình làm việc

dầu bôi trơn cho động cơ

nhựa nắn lại, hàn đắp gia công lại dùng tiếp

cong, vênh

không

thuật, quy trình và do

lâu ngày

dầu bôi trơn gây lãng phí dẫn tới h-

gây phá huỷ

động cơ

nhựa nắn lại, hàn đắp gia công lại dùng

mới

hỏng, nút xả

dầu chờn ren

trong điều kiện không tốt

dầu bôi trơn gây lãng phí dẫn tới h-

gây phá huỷ

động cơ

Thay gioăng

đệm mới, hàn

đắp và làm lại ren mới

- Giáo án, đề c-ơng bài giảng,tài liệu phát tay, phim chiếu.

- Các loại xilanh -ớt

- Các dụng cụ cho việc tháo lắp, đo kiểm , sửa chữa

III. Nội dung

3.1.h- hỏng, nguyên nhân, tác hại

bị mòn theo

nhau tạo nên độ

ôvan

Do thành phần lực ngang tác dụng đẩy xéc măng và

xilanh gây nên hiện t-ợng mòn méo

Làm tăng khe hở lắp ghép giữa piston và xilanh gây giảm công suất của máy

bị mòn theo

nhau tạo nên độ côn

Vùng xéc măng khí trên cùng có áp suất và nhiệt độ cao, độ nhớt của dầu bị phá

huỷ sinh ra ma sát khô hoặc nửa -ớt giữa xilanh và xéc măng, piston vì vậy vùng đó

bị mòn nhiều nhất tạo nên

độ côn

Gây lọt khí ở buồng đốt làm dầu bôi trơn bị biến chất phá huỷ màng dầu, dầu bôi trơn sục lên buồng đốt Công suất

động cơ giảm

x-ớc

Mạt kim loại có lẫn trong dầu bôi trơn hoặc xéc măng

bị gẫy

Tốc độ mài mòn giữa xilanh và piston tăng nhanh tạo khe hở lớn gây va đập trong quá trình làm việc Khe hở quá lớn động cơ sẽ không làm việc đ-ợc

của xilanh bị cháy rỗ và ăn mòn hoá học

buồng đốt, gây hiện t-ợng cháy sớm

còn bị nứt, vỡ

Do piston bị kẹt trong xilanh, do chốt piston thúc vào hoặc tháo lắp không

đúng kỹ thuật, hay nhiệt độ

Làm giảm áp suất buồng đốt,

động cơ sẽ không làm việc

Tài liệu học tập 7

*Chú ý:

- Khi lắp nếu không có vam chuyên dùng trực

tiếp thân máy để ép lót xilanh vào Tr-ớc khi lắp

phải vệ sinh sạch sẽ thân máy cũng nh- lót xilanh,

chú ‎ ý các gioăng n-ớc đệm đồng

- Lót xilanh phải nhô cao hơn mặt thân động

cơ từ 0,07- 0,10 mm

- Tuyệt đối không đ-ợc dùng búa đóng vào lót xilanh sẽ làm vỡ, sứt mẻ

3.3.1 Kiểm tra

- Kiểm tra bằng mắt th-ờng các xilannh xem có

vết x-ớc không

- Dùng đồng hồ so để đo độ mòn côn, độ ôvan

của xilanh bằng cách đo đ-ờng kính tại các vị trí A, B

thay đổi đột ngột

2

Quan sát thứ tự làm việc các xilanh,đánh dấu

Dùng búa và đột dấu

xilanh

lên giá chuyên dùng

Dùng tay nhẹ nhàng đặt chúng lên giá

lót xilanh

lại

Dùng vam chuyên dùng để ép lót xilanh vào thân máy

nh 10.3: Cấu tạo chung của

xilanh -ớt

Hình 11.1: Tháo lót xilanh bằng vam

và C theo h-ớng ngang và dọc thân máy Sau đó đem

so sánh kết quả đo đ-ợc tại 3 vị trí nêu trên để tìm ra

độ côn, độ ôvan của xilanh

- Độ ôvan là hiệu số đo đ-ợc của hai đ-ờng

kính trên cùng một mặt cắt ngang ống xilanh Trị số

phải nhỏ hơn 0,05

- Sử dụng th-ớc kiểm phẳng và căn lá để kiểm

tra bề mặt khối xilanh xem có bị cong vênh không

*Chú ý: Đo đ-ờng kính ở vị trí song song và

vuông góc với mặt phẳng đ-ờng chứa tâm chốt piston

- Độ côn là hiệu số đo đ-ợc của hai đ-ờng kính

trên cùng một đ-ờng sinh trong mặt phẳng cắt dọc

ống xilanh Trị số cho phép phải nhỏ hơn 0,12mm

- Khe hở tiêu chuẩn của xilanh và piston là:

0,06-0,08mm đối với động cơ Xăng ; 0,10-0,12mm

đối với động cơ Diesel

- Kiểm tra phần đầu ống lót xilanh, dùng vi kế

đo sâu hoặc đồng hồ có mặt số để đo chiều rộng mặt

bích ống lót xilanh và chiều sâu của bậc ở tối thiểu 4

vị trí Sau đó trừ chiều sâu bậc khỏi chiều rộng mặt

bích ống lót xilanh Kết quả là phần nhô lên của ống

lót

- Xilanh bị cào x-ớc nhẹ thì dùng giấy nhám mịn số 00 đánh bóng đi dùng tiếp

Khi lòng xilanh không đáp ứng các yêu cầu kĩ thuật hoặc không đạt độ bóng sau khi

mài, kích th-ớc của lòng xilanh phải tăng để đáp ứng ống lót xilanh Điều này có thể

đ-ợc thực hiện bằng máy xoáy lòng xilanh có độ chính xác đặc biệt hoặc thanh xoáy

xilanh xách tay

- Xilanh bị mòn côn, ôvan thì doa lại theo cốt sửa

chữa Mỗi cốt sửa chữa tăng lên 0,25mm Sự mài lỗ phải

đ-ợc thực hiện với dao cán cứng, quá trình mài không

đ-ợc để lại các vết không đều ở xilanh

- Mài bóng tạo nên độ nhẵn bóng ở mặt g-ơng

xilanh khử độ côn méo với một l-ợng kim loại lấy đi rất

ít Mài bóng th-ờng cho phép dùng các vòng găng có kích

Hình 11.2: Kiểm tra vết x-ớc lòng

xilanh

Hình 11.4 a Cách đo

độ ôvan Hình 11.3: Cách đo độ côn, độ ôvan

Hình 11.4: Cách đo chiều sâu bậc ở

Hình 11.7:Doa rộng thành xilanh trên bàn gá

Tài liệu học tập 9

th-ớc tiêu chuẩn

- Thông th-ờng các xilanh không mở rộngkích

th-ớc bằng mài bóng quá 0,05 trừ khi piston đ-ợc thay

mới

- Khi mài bóng bắt đầu mài từ d-ới xilanh với lực

ép trung bình của đá mài Dịch chuyển khi đá mài lên,

xuống nhanh khoảng 25- 40 lần/ hành trình

- Khi thành xilanh đ-ợc cắt rộng phải tăng chiều

dài của đá và để đá mài tiếp xúc với toàn bộ mặt

g-ơng xilanh, trừ khu vực d-ới cùng và trên cùng ngoài

hành trình của vòng găng

-

*Chú ý: Đối với xe của các n-ớc Đông Âu có 6 cốt

sửa chữa, còn đối với xe của các n-ớc Tây Âu và Nhật

Bản thông th-ờng chỉ có 3 cốt là: cốt 0,5mm;cốt 1mm và

cốt 1,5mm

- Xilanh đã hết cốt sửa chữa thì phải thay mới,

xilanh bị nứt vỡ cũng phải thay mới Xilanh còn dùng lại

thì phải cạo gờ trên miệng xilanh, đối với xilanh -ớt tháo

ra quay một góc 90 để dùng tiếp

- Khi cạo gờ dùng doa tay để xử lí gờ ở miệng xilanh Doa tay d-ợc điều chỉnh cho phù hợp với các kích th-ớc của xilanh, nói chung doa th-ờng có các l-ỡi cắt đơn Việc điều chỉnh chủ yếu là cố định doa trong quá trình cắt gờ Không nên cắt mỗi lần quá 0,4mm d-ới đáy gờ

- Đôi khi khối xilanh còn có các vết nứt nhỏ hoặc các rỗ còn lại sau khi nứt.Các khu vực không chịu nhiệt độ quá 500F hoặc áp suất (từ chất làm nguội dầu xilanh) có thể đ-ợc chỉnh sửa bằng cách dùng hợp chất epoxy

*Yêu cầu kỹ thuật sau khi sửa chữa:

- Độ bóng phải đạt từ

- Độ côn từ

- Độ ôvan từ

Hình 11.6 Các vết gia công sau khi doa hoặc mài thành xilanh

Hình 11.8 Cách cạo gờ trên

miệng xilanh

Bài 4 : tổng quan cơ câu trục khuỷu thanh truyền

1.Chức năng cơ cấu trục khuỷu thanh truyền

*Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền là cơ cấu chính của động cơ đốt trong kiểu piston Nó có những chức năng sau:

- Nhận và truyền áp lực của chất khí đ-ợc đốt cháy trong xilanh biến chuyển động thẳng của piston thành chuyển động quay của trục khuỷu và truyền công suất ra ngoài

- Dẫn động cho các cơ cấu và hệ thống khác của động cơ

- Tạo thành hình dáng bên ngoài của động cơ, làm chỗ dựa để bắt các chi tiết của hệ thống khác và cho chúng dựa vào đó để làm việc

Tài liệu học tập 11

2.Sơ đồ cấu tạo cơ cấu trục khuỷu thanh truyền

Sơ đồ cấu tạo của cơ cấu trục khuỷu thanh truyền( Hình 2.1.1)

10

Hình 2.1.1 Sơ đồ cấu tạo của cơ cấu trục khuỷu thanh truyền

1 Chốt piston 4 Đối trọng 7 Xéc măng

2 Thanh truyền 5 Bu lông thanh truyền 8 Má khuỷu

3 Đầu to thanh truyền 6 Piston

9 Bạc đầu to thanh truyền 10 Bánh đà

3.Kết cấu và điều kiện làm việc của các bộ phận trong cơ cấu trục khuỷu thanh

truyền

3.1 Nhóm piston Thanh Truyền

3.1.1 Piston

3.1.1.1 Nhiệm vụ va điều kiên làm việc

*Nhiệm vụ:

Cùng với xi lanh và lắp máy tạo thành buồng cháy cho động cơ Nhận lực

khí thể thông qua thanh truyền để làm trục khuỷu quay cũng nh- nhận lực