CÔNG TÁC TỔ CHỨC DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN VẬN TẢI BIỂN VÀ HỢP TÁC LAO ĐỘNG QUỐC TẾ

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .2 MỤC LỤC 3 LỜI MỞ ĐẦU 10 1.Sự cần thiết của việc nghiên cứu đề tài 10 2.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 11 3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 12 4.Bố cục của bản khóa luận: 13 CHƯƠNG 1 14 LÍ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 14 I.MỘT SỐ NỘI DUNG VỀ DOANH THU, CHI PHÍ VÈ KẾT QUẢ KINH DOANH 14 1.Doanh thu: 14 1.1.Khái niệm: 14 1.2.Phân loại doanh thu: 15 1.3.Điều kiện ghi nhận doanh thu: 17 2.Chi phí: 18 2.1.Khái niệm: 18 2.2.Phân loại chi phí 20 3.Kết quả kinh doanh: 22 3.1.Khái niệm: 22 3.2.Phương pháp xác định kết quả kinh doanh 22 II.VAI TRÒ, NHIỆM VỤ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ KẾT QUẢ KINH DOANH 23 1.Vai trò: 23 2.Nhiệm vụ: 24 III.Kế toán doanh thu, thu nhập: 25 1.Kế toán doanh thu, thu nhập: 25 1.1.Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: 25 1.2.Kế toán doanh thu hoạt động tài chính 27 1.3.Kế toán thu nhập khác 30 IV.Kế toán chi phí 34 1.Kế toán giá vốn hàng bán 34 2.Kế toán chi phí tài chính 35 3.Kế toán chi phí bán hàng 37 4.Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp 39 5.Kế toán chi phí khác 42 6.Kế toán chi phí thuế TNDN 44 V.Kế toán xác định kết quả kinh doanh 46 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 48 CHƯƠNG 2: 49 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN VẬN TẢI BIỂN VÀ HỢP TÁC LAO ĐỘNG QUỐC TẾ 49 I.Khái quát tình hình đơn vị thực tập 49 1.Lịch sử hình thành và quá trình phát triển của đơn vị thực tập: 49 2. Đặc điểm bộ máy kế toán tại công ty: 55 II.Thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác dịnh kết quả tại công ty Cổ phần Vận tải biển và Hợp tác lao động quốc tế 62 1.Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 62 1.1.Nội dung: 62 1.2.Chứng từ sử dụng: 62 1.3.Kế toán chi tiết: 63 1.4.Tài khoản sử dụng: 64 2.Kế toán doanh thu tài chính: 64 2.1.Nội dung: 64 2.2.Chứng từ sử dụng 64 2.3.Kế toán chi tiết 65 2.4. Tài khoản sử dụng: 65 3.Kế toán Giá vốn hàng bán 66 3.1.Nội dung: 66 3.2.Chứng từ sử dụng: 66 3.3.Kế toán chi tiết 67 3.4.Tài khoản sử dụng: 68 4.Kế toán chi phí quản lí doanh nghiệp 68 4.1.Nội dung: 68 4.2.Chứng từ sử dụng: 68 4.3.Kế toán chi tiết: 70 4.4.Tài khoản sử dụng: 71 5.Kế toán chi phí khác: 72 5.1.Nội dung: 72 5.2.Chứng từ sử dụng: 72 5.3.Kế toán chi tiết: 72 5.4.Tài khoản sử dụng 73 6.Kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp: 73 6.1.Nội dung: 73 6.2.Chứng từ sử dụng: 73 6.3.Kế toán chi tiết: 74 6.4.Tài khoản sử dụng: 74 7.Kế toán xác định kết quả kinh doanh: 75 7.1.Nội dung: 75 7.2.Chứng từ sử dụng: 75 7.3.Kế toán chi tiết: 75 7.4.Tài khoản sử dụng: 76 III.Đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh 79 1.Ưu điểm: 79 2.Nhược điểm : 80 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 81 CHƯƠNG 3 82 HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHỆ ĐIỀU KHIỂN VÀ TỰ ĐỘNG HÓA 82 I.Nguyên tắc hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty CP Vận tải biển và Hợp tác lao động quốc tế 82 II.Một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty CP Vận tải biển và Hợp tác lao động quốc tế 82 1.Giải pháp hoàn thiện phương pháp tính giá xuất kho 82 2.Giải pháp hoàn thiện việc vận dụng phần mềm kế toán 83 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 85 KẾT LUẬN 86 TÀI LIỆU THAM KHẢO 87

-*** -NGÔ THỊ NHÀN

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI CÔNG TÁC TỔ CHỨC DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN VẬN TẢI

BIỂN VÀ HỢP TÁC LAO ĐỘNG QUỐC TẾ

Đơn vị thực tập : Công Ty Cổ phần Vận Tải Biển và Hợp

Tác Lao Động Quốc Tế ( chi nhánh Hà Nội)

Giảng viên hướng dẫn : ThS Đặng Thế Hưng

HÀ NỘI – 2020

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân Mọi sốliệu, kết quả sử dụng trong khóa luận là trung thực xuất phát từ tình hình thực

tế của đơn vị thực tập Mọi sai sót em xin chịu trách nhiệm

Em xin chân thành cảm ơn !

Người viết luận văn

Ngô Thị Nhàn

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN 2

MỤC LỤC 3

LỜI MỞ ĐẦU 10

1.Sự cần thiết của việc nghiên cứu đề tài 10

2.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 11

3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 12

4.Bố cục của bản khóa luận: 13

CHƯƠNG 1 14

LÍ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 14

I.MỘT SỐ NỘI DUNG VỀ DOANH THU, CHI PHÍ VÈ KẾT QUẢ KINH DOANH 14

1.Doanh thu: 14

1.1.Khái niệm: 14

1.2.Phân loại doanh thu: 15

1.3.Điều kiện ghi nhận doanh thu: 17

2.Chi phí: 18

2.1.Khái niệm: 18

2.2.Phân loại chi phí 20

3.Kết quả kinh doanh: 22

3.1.Khái niệm: 22

3.2.Phương pháp xác định kết quả kinh doanh 22

II.VAI TRÒ, NHIỆM VỤ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ KẾT QUẢ

KINH DOANH 23

1.Vai trò: 23

2.Nhiệm vụ: 24

III.Kế toán doanh thu, thu nhập: 25

1.Kế toán doanh thu, thu nhập: 25

1.1.Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: 25

1.2.Kế toán doanh thu hoạt động tài chính 27

1.3.Kế toán thu nhập khác 30

IV.Kế toán chi phí 34

1.Kế toán giá vốn hàng bán 34

2.Kế toán chi phí tài chính 35

3.Kế toán chi phí bán hàng 37

4.Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp 39

5.Kế toán chi phí khác 42

6.Kế toán chi phí thuế TNDN 44

V.Kế toán xác định kết quả kinh doanh 46

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 48

CHƯƠNG 2: 49

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN VẬN TẢI BIỂN VÀ HỢP TÁC LAO ĐỘNG QUỐC TẾ 49

I.Khái quát tình hình đơn vị thực tập 49

1.Lịch sử hình thành và quá trình phát triển của đơn vị thực tập: 49

2 Đặc điểm bộ máy kế toán tại công ty: 55

II.Thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác dịnh kết quả tại công ty Cổ phần Vận tải biển và Hợp tác lao động quốc tế 62

1.Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 62

1.1.Nội dung: 62

1.2.Chứng từ sử dụng: 62

1.3.Kế toán chi tiết: 63

1.4.Tài khoản sử dụng: 64

2.Kế toán doanh thu tài chính: 64

2.1.Nội dung: 64

2.2.Chứng từ sử dụng 64

2.3.Kế toán chi tiết 65

2.4 Tài khoản sử dụng: 65

3.Kế toán Giá vốn hàng bán 66

3.1.Nội dung: 66

3.2.Chứng từ sử dụng: 66

3.3.Kế toán chi tiết 67

3.4.Tài khoản sử dụng: 68

4.Kế toán chi phí quản lí doanh nghiệp 68

4.1.Nội dung: 68

4.2.Chứng từ sử dụng: 68

4.3.Kế toán chi tiết: 70

4.4.Tài khoản sử dụng: 71

5.Kế toán chi phí khác: 72

5.1.Nội dung: 72

5.2.Chứng từ sử dụng: 72

5.3.Kế toán chi tiết: 72

5.4.Tài khoản sử dụng 73

6.Kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp: 73

6.1.Nội dung: 73

6.2.Chứng từ sử dụng: 73

6.3.Kế toán chi tiết: 74

6.4.Tài khoản sử dụng: 74

7.Kế toán xác định kết quả kinh doanh: 75

7.1.Nội dung: 75

7.2.Chứng từ sử dụng: 75

7.3.Kế toán chi tiết: 75

7.4.Tài khoản sử dụng: 76

III.Đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh 79

1.Ưu điểm: 79

2.Nhược điểm : 80

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 81

CHƯƠNG 3 82

HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHỆ ĐIỀU KHIỂN VÀ TỰ ĐỘNG HÓA 82

I.Nguyên tắc hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh

tại công ty CP Vận tải biển và Hợp tác lao động quốc tế 82

II.Một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty CP Vận tải biển và Hợp tác lao động quốc tế 82

1.Giải pháp hoàn thiện phương pháp tính giá xuất kho 82

2.Giải pháp hoàn thiện việc vận dụng phần mềm kế toán 83

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 85

KẾT LUẬN 86

TÀI LIỆU THAM KHẢO 87

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1: sổ chi tiết doanh thu từ tàu vận tải 63

Bảng 3.2: sổ chi tiết tài khoản tiền lãi 65

Bảng 3.3: sổ chi tiết tài khoản giá vốn hàng bán ra ngoài 67

Bảng 3.4: sổ chi tiết tài khoản chi phí quản lý doanh nghiệp 71

Bảng 3.5: sổ chi tiết tài khaorn chi phí khác 72

Bảng 3.6: sổ chi tiết tài khoản chi phí thuế tcdn hiện hành 74

Bảng 3.7: sổ chi tiết tài khoản xác định kết quả kinh doanh 76

DANH MỤC VIẾT TẮT

1 DN : Doanh nghiệp

3 TNDN : Thu nhập doanh nghiệp

4 LNT : Lợi nhuận thuần

5 HĐKD : Hoạt động kinh doanh

6 GVHB : Giá vốn hàng bán

7 LN : Lợi nhuận

8 DTT : Doanh thu thuần

9 CKTM : Chiết khấu thương mại

LỜI MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của việc nghiên cứu đề tài

Hiện nay với sự hoạt động của nhiều thành phần kinh tế mang tính độc lập, tựchủ trong các lĩnh vực kinh doanh, mỗi doanh nghiệp phải luôn năng động sángtạo,chịu trách nhiệm trước kết quả kinh doanh của mình, bảo toàn được vốn kinhdoanh và quan trọng hơn là kinh doanh có lãi Với tư cách là công cụ quản lý, hạchtoán kế toán gắn liền với hoạt động kinh tế xã hội, hạch toán kế toán đảm nhiệmchức năng cung cấp thông tin một cách chính xác và hữu ích giúp cho các nhà quảntrị, nhà đầu tư ra quyết định kinh doanh hợp lý Các thông tin kế toán về hạch toándoanh thu và chi phí giúp các nhà quản trị có một cái nhìn chính xác về tình hìnhhoạt động của các doanh nghiệp từ đó đưa ra các quyết định quản lý phù hợp nhằmnâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Kế toán là một trongnhững công cụ hiệu quả để quản lý tài sản kiểm soát các hoạt động kinh tế - tàichính

Để thực hiện được mục tiêu bảo toàn được vốn kinh doanh và quan trọng hơn

là mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận, mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất vấn đề kinhdoanh đạt hiệu quả vô cùng quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến sự tồn tại vàphát triển của doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp thương mại nói riêng Việccung cấp dịch vụ trong doanh nghiệp thương mại dịch vụ là cầu nối giữa nhà cungcấp đến người sử dụng, từ đó đưa ra những hoạch định, quyết sách trong quá trìnhhoạt động của doanh nghiệp để có hiệu quả cao nhất, thu được lợi nhuận lớn nhất

Do vậy, hoàn thiện hệ thống công tác kế toán doanh nghiệp phù hợp với yêucầu của nền kinh tế thị trường là nhu cầu đặt ra đối với mọi doanh nghiệp trongmọi lĩnh vực trong nền kinh tế quốc dân Trong mỗi doanh nghiệp, thông tin vềdoanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh luôn được nhiều đối tượng sử dụng thôngtin quan tâm, đặc biệt là đối với các nhà quản trị doanh nghiệp Đây là những thông

tin quan trọng để nhà quản lý giữ vững và kịp thời điều chỉnh hoạt động kinhdoanh đi đúng hướng, đúng với kế hoạch doanh nghiệp đã đề ra.

Qua quá trình thực tập và nhận thức được tầm quan trọng, tính cấp thiết của vấn đềnêu trên, em đã lựa chọn nghiên cứu đề tài “Kế toán doanh thu, chi phí và xác địnhkết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần vận tải biển và hợp tác lao động quốc tế ”làm đề tài luận văn tốt nghiệp của mình

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

˗ Đối tượng nghiên cứu: : Đề tài nghiên cứu những vấn đề lý luận chung

và đánh giá thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả tạicông ty CP Vận tải biển và Hợp tác lao động quốc tế

˗ Phạm vi nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực

trạng của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả tại công ty Cổphần Vận tải biển và Hợp tác lao động quốc tế trong khoảng thời gian từnăm 2015 tới năm 2019

˗ Phương pháp nghiên cứu chủ yếu:

* Phương pháp tiếp cận thông tin: Luận văn vận dụng cơ sở lý thuyết

về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả để phân tích thựctrạng của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả tại Công

ty TNHH Minh Hải Đồng thời, luận văn sử dụng các phương phápnghiên cứu định tính và định lượng để thu thập và xử lý thông tin

* Phương pháp thu thập dữ liệu:

Dữ liệu phục vụ cho đề tài nghiên cứu được thu thập thông qua cácnguồn sau:

+ Nguồn dữ liệu thứ cấp: Các dữ liệu thu thập từ nguồn này bao gồm cácvăn bản Luật, thông tư của Quốc hội, các Bộ, ngành về kế toán doanhthu, chi phí và xác định kết quả: Tài liệu giới thiệu về doanh nghiệp, đặc

điểm, mục tiêu, phương hướng, chính sách phát triển của Công ty; Các sổsách, chứng từ, báo cáo kế toán liên quan đến công tác kế toán doanh thu,chi phí và xác định kết quả kinh doanh…

+ Nguồn dữ liệu sơ cấp: Trực tiếp khảo sát công kế toán doanh thu, chi phí

và xác định kết quả tại đơn vị thực tập để thu thập thông tin đảm bảo tínhxác thực cho công tác nghiên cứu

* Phương pháp xử lý phân tích dữ liệu

Các dữ liệu thu thập được sẽ được kiểm tra, sàng lọc, sau đó sẽ tiến hànhthống kê, phân tích Bên cạnh đó, tiến hành xử lý số liệu bằng cách sử dụng sơ đồ,bảng biểu để phân tích, tổng hợp và đánh giá

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích: Phân tích và làm sáng tỏ cơ sở lý luận kế toán Doanh thu,

chi phí và xác định kết quả tại các doanh nghiệp

- Nhiệm vụ:

* Nghiên cứu và tổng kết đánh giá nội dung lý luận về công tác tổchức doanh thu,chi phí và xác định kết quả kinh doanh bao gồm ưuđiểm và phát hiện những bất cập, hạn chế

* Đánh giá tình hình thực tiễn thực hiện tổ chức doanh thu, chi phí vàxác định kết quả kinh doanh tại công ty CP Vận tải biển và Hợp táclao động quốc tế

* Đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống kế toán trong công tác tổchức doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh

4 Bố cục của bản khóa luận:

˗ Chương 1: Lí luận chung về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại các doanh nghiệp.

˗ Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty Cổ phần Vận tải biển và hợp tác lao động quốc tế

˗ Chương 3: Các kết luận và giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty CP Vận tải biển và Hợp tác lao động quốc tế

và ghi nhận những khoản được coi là doanh thu của doanh nghiệp dưới dạng sự giatăng của dòng vốn lưu động, có thể coi doanh thu là lợi tức hay được xác định làcác luồng tiền vào hoặc tiết kiệm luồng tiền ra, hoặc là những lợi ích kinh tế tươnglai dưới hình thức gia tăng giá trị tài sản Hiện nay, có rất nhiều quan điểm và cáchhiểu về doanh thu:

Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 “doanh thu và thu nhập khác” (Banhành kèm theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001 củaBTC về việc ban hành và công bố bốn Chuẩn mực kế toán Việt Nam) “Doanh thu

là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh

từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phầnlàm tăng vốn chủ sở hữu”

Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 “Chuẩn mực chung” (Ban hành vàcông bố theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2002 của

Bộ trưởng BTC) thì doanh thu được hiểu là “tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanhnghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh

thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ

sở hữu, không bao gồm khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu”

Theo quan điểm của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2008, trên cơ sởxác định doanh thu chịu thuế thu nhập doanh nghiệp, quan điểm: “Doanh thu làtoàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ bao gồm cả trợ giá vàphụ thu, phụ trội mà cơ sở kinh doanh được hưởng” với điều kiện DN đã phát hànhhoá đơn hoặc dịch vụ cung cấp đã hoàn thành

Theo thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22 tháng 12 năm 2014 của BTC vềHướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp “Doanh thu được hiểu là lợi ích kinh tếthu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp ngoại trừ phần đóng góp thêmcủa các cổ đông doanh thu không bao gồm các khoản thu hộ bên thứ ba”

Như vậy, qua các khái niệm trên, tác giả nhận thấy doanh thu chỉ bao gồmtổng giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được Cáckhoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốnchủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu Các khoản góp vốncủa cổ đông hoặc chủ sở hữu làm tăng vốn chủ sở hữu nhưng không là doanh thu

1.2 Phân loại doanh thu:

Hiện nay có rất nhiều cách phân loại doanh thu khác nhau:

˗ Phân loại theo hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm:

+Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: là toàn bộ số tiền doanh nghiệpthu được và sẽ thu được từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như sảnphẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu

và phí thu thêm ngoài giờ bán (nếu có)

+Doanh thu hoạt động tài chính: Doanh thu hoạt động tài chính là tổng giá trịcác lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được từ hoạt động tài chính hoặc kinh doanh

về vốn Doanh thu hoạt động tài chính bao gồm:

Tiền lãi: lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn, lãi bán hàng trả chậm, trả góp;

Lãi do bán, chuyển nhượng công cụ tài chính, đầu tư liên doanh vào cơ sởkinh doanh đồng kiểm soát, đầu tư liên kết, đầu tư vào công ty con;

Cổ tức và lợi nhuận được chia;

Chênh lệch lãi do mua bán ngoại tệ, lãi chênh lệch tỷ giá ngoại tệ;

Chiết khấu thanh toán được hưởng do mua vật tư, hàng hóa, dịch vụ, TSCĐ;

Thu nhập khác liên quan đến hoạt động tài chính

+Thu nhập khác: Thu nhập khác là các khoản thu nhập được tạo ra từ các hoạtđộng khác ngoài hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, nội dung

cụ thể bao gồm:

Thu nhập từ nhượng bán, thanh lý TSCĐ;

Thu về thanh lý TSCĐ, nhượng bán TSCĐ;

Thu tiền phạt khách hàng do vi phạm hợp đồng;

Thu tiền bảo hiểm được bồi thường;

Thu được các khoản nợ phải thu đã xóa sổ tính vào chi phí kỳ trước: Làkhoản nợ phải thu khó đòi, xác định là không thu hồi được, đã được xử lý xóa sổ

và tính vào chi phí để xác định kết quả kinh doanh trong các kỳ trước nay thu hồiđược;

Khoản nợ phải trả nay mất chủ được ghi tăng thu nhập: là khoản nợ phải trảkhông xác định được chủ nợ hoặc chủ nợ không còn tồn tại;

Thu các khoản thuế được giảm, được hoàn lại;

Các khoản tiền thưởng của khách hàng liên quan đến tiêu thụ hàng hóa, sảnphẩm, dịch vụ không tính trong doanh thu;

Thu nhập quà biếu, quà tặng bằng tiền, hiện vật của các tổ chức, cá nhântặng cho doanh nghiệp;

Các khoản thu khác

Trong ba loại doanh thu trên, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là bộphận doanh thu lớn nhất và có tính chất quyết định đối với hoạt động của doanhnghiệp thương mại.Phân loại theo phương thức thanh toán tiền hàng gồm:

Thứ nhất là: Doanh thu thu tiền ngay

Thứ hai là: Doanh thu trả chậm

Thứ ba là: Doanh thu nhận trước

˗ Phân loại theo thời gian gồm:

+Doanh thu thực hiện: là toán bộ tiền bán sản phẩm, hàng hóa; cung cấp dịchvụ; tiền lãi và các hoạt động khác nhận được trong kỳ

+ Doanh thu chưa thực hiện: là nguồn hình thành nên tài sản (tiền, khoảnphải thu khách hàng) của các giao dịch tạo ra doanh thu nhưng một phầntrong doanh thu đó đơn vị chưa thực hiện được

1.3 Điều kiện ghi nhận doanh thu:

* Điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng:

Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi thoả mãn đồng thời cả 5 điều kiện sau:

˗ Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền

sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua;

˗ Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữuhàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa;

˗ Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn;

˗ Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế tư giao dịch bánhàng;

˗ Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng

* Điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ:

Doanh thu của giao dịch về cung cấp dịch vụ được ghi nhận khi kết quả của giaodịch đó được xác định một cách đáng tin cậy Trường hợp giao dịch về cung cấpdịch vụ liên quan đến nhiều kỳ thì doanh thu được ghi nhận trong kỳ theo kết quảphần công việc đã hoàn thành vào ngày lập Bảng Cân đối kế toán của kỳ đó Kếtquả của giao dịch cung cấp dịch vụ được xác định khi thỏa mãn tất cả bốn điềukiện sau:

˗ Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn;

˗ Có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó;

˗ Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập Bảng Cân đối kếtoán;

˗ Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giaodịch cung cấp dịch vụ đó

2 Chi phí:

2.1 Khái niệm:

Chi phí là một trong những yếu tố trung tâm của công tác quản lý hoạt độngsản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Chi phí được nhìn nhận theo nhiều góc độkhác nhau

Chi phí được hiểu một cách trừu tượng là biểu hiện bằng tiền của những haophí lao động sống và lao động vật hoá phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuấtkinh doanh được tính trong một thời kì nhất định Hoặc chi phí là những phí tổn vềnguồn lực, tài sản cun thể và dịch vụ sử dụng trong hoạt động sản xuất kinh doanh

Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 “Chuẩn mực chung” (Ban hành vàcông bố theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2002 của

Bộ trưởng BTC) định nghĩa về Chi phí như sau: “Chi phí là tổng giá trị các khoảnlàm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, cáckhoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sởhữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu”

Theo thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22 tháng 12 năm 2014 của BTC vềHướng dẫn chế độ kế toán DN “Chi phí là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế,được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh hoặc khi có khả năng tương đốichắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai không phân biệt đã chi tiền hay chưa”

Từ các khái niệm về chi phí, nhận thấy một vài đặc trưng sau:

˗ Chi phí là sự giảm đi của các lợi ích kinh tế thu được trong kỳ kế toán dướicác hình thức khác nhau Sự giảm lợi ích này thực chất là làm giảm tạm thờinguồn vốn chủ sở hữu nhưng với mong muốn sẽ thu được các lợi ích kinh tếlớn hơn trong tương lai.

˗ Chi phí khi phát sinh làm giảm tương ứng vốn chủ sở hữu của DN nhưngkhông bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu

Thực tế hiện nay vẫn còn nhiều quan điểm, cách hiểu còn nhầm lẫn giữa haikhái niệm chi tiêu trong quá trình kinh doanh và chi phí, để đi đến thống nhất thìcần phải phân biệt hai khái niệm trên Không phải mọi khoản doanh nghiệp chi ratrong kỳ đều là chi phí sản xuất mà chỉ những khoản chi ra để sản xuất sản phẩmhàng hóa thì mới được coi là chi phí Chi phí và chi tiêu là hai khái niệm khác nhaunhưng có mối quan hệ mật thiết với nhau Chi phí trong doanh nghiệp sản xuất lànhững khoản chi có liên quan trực tiếp đến quá trình sản xuất, cung cấp hàng hóacho các khách hàng trong một kỳ nhất định, trong khi không phải tất cả các khoảnchi tiêu đều phục vụ cho việc sản xuất, cung cấp hàng hóa trong kỳ đó Ví như cáckhoản chi tiêu của DN sản xuất vật liệu trải đường trong kỳ vào việc nhập khẩunguyên vật liệu như mua nguyên liệu đá, bao bì, dầu chạy máy sản xuất, phươngtiện vận tải …dự trữ trong kho phục vụ cho nhiều kỳ hoạt động sản xuất kinhdoanh của DN và đúng là không đồng nghĩa với các khoản chi phí sản xuất ghinhận trong kỳ đó

Chi phí luôn là đối tượng đặc biệt quan trọng trong công tác quản lý, điềuhành của DN sản xuất Việc hiểu một cách đúng đắn và đầy đủ về chi phí luôn làmột nội dung quan trọng trong công tác kế toán và hoạch định kế hoạch kinhdoanh, quyết định quá trình tập hợp, xử lý và cung cấp thông tin kế toán về chi phíkinh doanh cho các đối tượng sử dụng trong và ngoài DN

˗ Trong nền kinh tế thị trường các chi phí đã nêu ở trên đều biểu hiện bằngtiền, vì vậy có thể nói rằng chi phí của doanh nghiệp thương mại được biểu

hiện bằng tiền của toàn bộ những hao phí vật chất sức lao động liên quanđến quá trình hoạt động kinh tế của doanh nghiệp thương mại trong mộtthời kỳ nhất định, đồng thời được bù đắp thu nhập hoặc doanh thu kinhdoanh của doanh nghiệp trong kỳ.

2.2 Phân loại chi phíChi phí có rất nhiều loại vì vậy cần phải phân loại nhằm phục vụ cho côngtác quản lý và hạch toán Phân loại là việc sắp xếp các loại chi phí khác nhau vàotừng nhóm theo đặc trưng nhất định Tuy nhiên lựa chọn tiêu thức phân loại nào làphải dựa vào yêu cầu của công tác quản lý hạch toán

* Phân loại theo nội dung kinh tế, Chi phí bao gồm:

˗ Chi phí vật tư mua ngoài

˗ Chi phí tiền lương và các khoản trích theo lương

˗ Chi phí khấu hao tài sản cố định

˗ Chi phí dịch vụ mua ngoài

˗ Chi phí bằng tiền khác

* Phân loại theo công dụng kinh tế, chi phí bao gồm:

˗ Chi phí vật tư trực tiếp bao gồm chi phí về nguyên liệu, nhiên liệu sử dụngtrực tiếp tạo ra sản phẩm, dịch vụ

˗ Chi phí nhân công trực tiếp bao gồm chi phí lương, tiền công, các khoảntrích nộp của công nhân trực tiếp tạo ra sản phẩm và dịch vụ mà doanhnghiệp phải nộp theo quy định như bảo hiểm xã hội, kinh phí công đoàn,bảo hiểm y tế của công nhân sản xuất

˗ Chi phí sản xuất chung là các chi phí sử dụng cho hoạt động SX, chế biếncủa phân xưởng trực tiếp tạo ra sản phẩm hàng hoá, dịch vụ Bao gồm: chiphí vật liệu, công cụ lao động nhỏ; khấu hao tài sảnCĐ phân xưởng, tiềnlương các khoản trích nộp theo quy định của nhân viên phân xưởng, chi phídịch vụ mua ngoài; chi phí khác bằng tiền phát sinh ở phạm vi phân xưởng

˗ Chi phí bán hàng là toàn bộ các chi phí liên quan tới việc tiêu thụ sản phẩm,dịch vụ, bao gồm cả Chi phí bảo hành sản phẩm.

˗ Chi phí quản lý doanh nghiệp bao gồm các chi phí cho bộ máy quản lý vàđiều hành doanh nghiệp, các chi phí có liên quan đến hoạt động kinh doanhcủa doanh nghiệp như: Chi phí công cụ lao động nhỏ, khấu hao tài sảnCĐphục vụ bộ máyquan lý và điều hành doanh nghiệp; tiền lương và các khoảntrích nộp theo quy định của bộ máy quản lý và điều hành DN; Chi phí dịch

vụ mua ngoài; Chi phí khác bằng tiền phát sinh ở DN như Chi phí về tiếptân khánh tiết, giao dịch, chi các khoản trợ cấp thôi việc cho người laođộng1

* Phân loại theo mối quan hệ giữa chi phí với qui mô sản xuất kinh doanh,chi phíbao gồm:

˗ Chi phí cố định: Là chi phí không thay đổi (hoặc thay đổi không đáng kể)theo sự thay đổi qui mô sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Ví dụ như:chi phí khấu hao tài sảnCĐ, chi phí tiền lương quản lý, lãi tiền vay phảitrả, chi phí thuê tài sản, văn phòng

˗ Chi phí biến đổi: Là các chi phí thay đổi trực tiếp theo sự thay đổi của qui

mô sản xuất Ví dụ như: Chi phí nguyên vật liệu, tiền lương công nhân SXtrực tiếp

1 Hướng dẫn cụ thể như BTC - Thương binh - Xã hội

3 Kết quả kinh doanh:

3.1 Khái niệm:

Kết quả hoạt động kinh doanh là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuấtkinh doanh thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp trong một thờigian nhất định (tháng, quý, năm), biểu hiện bằng số tiền lãi hay lỗ Đây là chỉ tiêukinh tế tổng hợp quan trọng để đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp

Xác định kết quả bán hàng là việc so sánh giữa chi phí kinh doanh đã bỏ ra

và thu nhập kinh doanh đã thu về trong kỳ Nếu thu nhập lớn hơn chi phí thì kếtquả bán hàng là lãi, thu nhập nhỏ hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lỗ Việc xácđịnh kết quả bán hàng thường được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh, thường làcuối tháng, cuối quý, cuối năm, tùy thuộc vào đặc điểm kinh doanh và yêu cầuquản lý của từng doanh nghiệp

“Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: Kết quả hoạtđộng sản xuất, kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác

˗ Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh là số chênh lệch giữa doanh thuthuần và trị giá vốn hàngbán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanhnghiệp

˗ Kết quả hoạt động tài chính là số chênh lệch giữu thu nhập của hoạt độngtài chính và chi phí tài chính

˗ Kết quả hoạt động khác là số chênh lệch giữa các khoản thu nhập khác vàcác khoản chi phí khác và chi phí thuế thu nhập DN2

3.2 Phương pháp xác định kết quả kinh doanhKết quả hoạt động kinh doanh thông thường là số chênh lệch giữa doanh thuthuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ với GVHB, doanh thu HĐTC với Chi phíHĐTC, Chi phí bán hàng và Chi phí quản lý DN

2 Thông tư 200/TT-BTC ban hành ngày 22/12/2014 của BTC về Hướng dẫn Chế độ kế toán DN

Sau một kì kế toán, doanh nghiệp cần xác định kết quả của hoạt động kinhdoanh trong kì với yêu cầu chính xác và kịp thời.

DT thuần về BH&CCDV = DT BH&CCDV - Các khoản giảm trừ DT

Lợi nhuận gộp về bán hàng và cung cấp dịch vụ = Doanh thu thuần bán hàng

và cung cấp dịch vụ -Giá vốn hàng bán

LN thuần từ HĐKD = LN gộp + (DTTC - CPTC) - (CPBH + CPQLDN)

Lợi nhuận khác = Thu nhập khác - Chi phí khác

Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế = Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh + Lợinhuận khác

Lợi nhuận kế toán sau thuế: Là phần lợi nhuận còn lại sau khi trừ thuếTNDN hay nói cách khác đây chính là kết quả kinh doanh cuối cùng của DN Nếulợi nhuận kế toán sau thuế < 0 (DN bị lỗ), nếu lợi nhuận sau thuế > 0 (DN kinhdoanh có lãi)

Lợi nhuận kế toán sau thuế = Lợi nhuận kế toán trước thuế - Chi phí thuế TNDN

II VAI TRÒ, NHIỆM VỤ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ

KẾT QUẢ KINH DOANH

1 Vai trò:

Doanh thu của doanh nghiệp có vai trò hết sức quan trọng đối toàn bộ hoạtđộng sản xuất kinh doanh Trước hết, doanh thu là nguồn tài chính quan trọng đảmbảo trang trải chi phí hoạt động kinh doanh, đảm bảo cho doanh nghiệp tái sản xuấtgiản đơn cũng như tái sản xuất mở rộng Doanh thu còn là nguồn để các doanhnghiệp xác định nghĩa vụ nộp thuế với ngân sách nhà nước Cũng như vậy, kết quảkinh doanh của doanh nghiệp phản ánh lãi lỗ của doanh nghiệp trong kì Việc hạchtoán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh giúp cho doanh nghiệp xác địnhdoanh thu tiêu thụ và chi phí phát sinh trong kì đồng thời giúp quản trị có cái nhìnchính xác về thực trạng của doanh nghiệp và đưa ra quyết định trong tương lai Vìthế, đòi hỏi kế toán trong doanh nghiệp phải xác định và phản ánh một cách đúngđắn kết quả kinh doanh của doanh nghiệp của mình trong kì

Như vậy để quản lý tốt hoạt động kinh doanh nói chung cũng như doanh thu,chi phí và kết quả kinh doanh nói riêng có nhiều công cụ khác nhau trong kế toán

là công cụ hữu hiệu Để công cụ kế toán phát huy hết hiệu quả của mình đòi hỏidoanh nghiệp không ngừng cải thiện hơn công tác kế toán nói chung như kế toándoanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh Chính vì vậy, tổ chức kế toán doanhthu,chi phí và kết quả kinh doanh là hết sức cần thiết giúp cho người quản lý nắmbắt được tình hình hoạt động và đẩy mạnh việc kinh doanh có hiệu quả của doanhnghiệp

để tiến hành thực hiện phân bổ trong kì

 Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản doanh thu, cáckhoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồngthời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu khách hàng

 Phản ánh, tính toán chính xác kết quả của hoạt động doanh thu Kiểm tra,giám sát tình hình thực hiện kết quả kinh doanh và tình hình thực hiện kết quả bánhàng và tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước

 Cung cấp thông tin chính xác, trung thực và đầy đủ về tình hình cung cấpdịch vụ và kết quả hoạt động phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kìphân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình cung cấp dịch vụ phục vụ chocông tác quản lí doanh nghiệp

Như vậy ta thấy, kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh là công

cụ đóng vai trò quan trọng Song để phát huy vai trò của nó đòi hỏi phải tố chức kế

toán thật khoa học và hợp lý, các cán bộ kế toán phải nắm vững nhiệm vụ cũngnhư nội dung chuyên môn của kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh.

III Kế toán doanh thu, thu nhập:

(Theo thông tư 200/2014/TT/BTC ban hành ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính)

1 Kế toán doanh thu, thu nhập:

1.1 Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ:

Những nguyên tắc cần được tôn trọng khi hạch toán doanh thu bán hàng

và cung cấp dịch vụ theo thông tư 200/2014/TT/BTC ban hành ngày22/12/2014 của Bộ Tài chính quy định:

Doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ không bao gồm các khoản thuế giánthu phải nộp, như thuế GTGT (kể cả trường hợp nộp thuế GTGT theo phươngpháp trực tiếp), thuế TTĐB, thuế xuất khẩu, thuế bảo vệ môi trường

Trường hợp không tách ngay được số thuế gián thu phải nộp tại thời điểmghi nhận doanh thu, kế toán được ghi nhận doanh thu bao gồm cả số thuế phảinộp và định kỳ ghi giảm doanh thu đối với số thuế gián thu phải nộp Khi lậpbáo cáo kết quả kinh doanh, chỉ tiêu “ Doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ”

và chỉ tiêu “ các khoản giảm trừ doanh thu” đều không bao gồm số thuế giánthu phải nộp trong kỳ do về bản chất các khoản thuế gián thu không được coi làmột bộ phận doanh thu

Để ghi nhận doanh thu về bán hàng và cung cấp dịch vụ kế toán sử dụng

TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Tài khoản này được mởchi tiết các tài khoản cấp 2 để theo dõi chi tiết các khoản doanh thu về bánhàng và cung cấp dịch vụ

Những hàng hóa, dịch vụ được xác định là đã bán nhưng vì lý do chấtlượng, về quy cách kỹ thuật người mua từ chối thanh toán, gửi trả lại ngườibán hoặc yêu cầu giảm giá và được doanh nghiệp chấp thuận; hoặc ngườimua mua hàng với khối lượng lớn được chiết khấu thương mại thì các khoản

giảm trừ doanh thu bán hàng này được theo dõi riêng biệt trên tài khoản521- Các khoản giảm trừ doanh thu và chi tiết theo các tài khoản cấp 2, tàikhoản 5213- Hàng bán bị trả lại, TK 5212- Giảm giá hàng bán, TK 5211-Chiết khấu thương mại, cuối kỳ kết chuyển vào TK 511- Doanh thu bánhàng và cung cấp dịch vụ để tính doanh thu thuần.

(1) Khi doanh nghiệp bán hàng hóa, dịch vụ

Căn cứ vào hóa đơn GTGT, hóa đơn bán hàng (liên 3) và các chứng từthanh toán (phiếu thu, giấy báo có ) kế toán phản ánh vào TK 511- Doanhthu bán hàng và cung cấp dịch vụ của DN, phản ánh thuế GTGT đầu ra phảinộp vào TK 333(3331)- Thuế GTGT phải nộp (nếu có), phản ánh số tiềnnhận về TK 111- Tiền mặt, TK 112- TGNH, TK 131- Phải thu khách hàngtheo tổng giá thanh toán

(2) Nếu trong kỳ phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu bán hàng và cung cấp dịch

vụ như: Chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại Kế toán ghinhận như sau:

Căn cứ vào hóa đơn GTGT do khách hàng trả lại hoặc các cam kết, hợp đồngmua bán thỏa thuận về các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán,hàng bán bị trả lại để ghi nhận các khoản giảm trừ doanh thu theo giá bán chưa

có thuế GTGT, số thuế GTGT đầu ra phải nộp giảm đi tương ứng giá trị hàngbán chiết khấu, trả lại, giảm giá Đồng thời vốn bằng tiền giảm đi tương ứngtheo tổng giá thanh toán hoặc khoản phải thu khách hàng giảm tương ứng theotổng giá thanh toán

(3) Cuối kỳ xác định số thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu khải nộp Căn cứvào tờ khai thuế tiêu thụ đặc biệt, tờ khai hải quan, kế toán phản ánh doanhthu bán hàng, cung cấp dịch vụ trong kỳ giảm theo số tiền thuế tiêu thụ đặcbiệt, thuế xuất khẩu phải nộp, đồng thời số thuế phải nộp cho cơ quan nhànước tăng tương ứng

(4) Cuối kỳ kết chuyển các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán,hàng bán bị trả lại trừ vào doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trong kỳtheo số tiền chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại.(5) Cuối kỳ, kết chuyển doanh thu thuần sang tài khoản xác định kết quả kinhdoanh Sơ đồ kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ - theo thông

tư 200/2014/TT/BTC ban hành ngày 22/12/2014:

1.2 Kế toán doanh thu hoạt động tài chính

Doanh thu hoạt động tài chính bao gồm các khoản doanh thu tiền lãi, tiềnbản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia và các hoạt động tài chính khác đượccoi là thực hiện trong kỳ, không phân biệt các khoản doanh thu đó thực tế đãthu tiền hay sẽ thu được tiền

Đối với các khoản doanh thu từ hoạt động mua bán chứng khoán, doanh thuđược ghi nhận là số chênh lệch giữa giá bán lớn hơn giá mua, số lãi về tráiphiếu, tín phiếu, hoặc cổ phiếu

Đối với khoản doanh thu từ mua bán ngoại tệ, doanh thu được ghi nhận là sốchênh lệch giữa giá ngoại tệ mua vào và giá ngoại tệ bán ra

Đối với khoản tiền lãi nhận được từ đầu tư cổ phiếu, trái phiếu thì chỉ cóphần tiền lãi của các kỳ mà doanh nghiệp mua lại khoản đầu tư này mới đượcghi nhận là doanh thu phát sinh trong kỳ; còn khoản lãi đầu tư nhận được từ cáckhoản lãi đầu tư dồn tích trước khi doanh nghiệp mua lại khoản đầu tư đó thìghi giảm giá trị khoản đầu tư trái phiếu, cổ phiếu đó.

Đối với khoản thu nhập từ nhượng bán các khoản đầu tư vào công ty con,công ty liên doanh, công ty liên kết, doanh thu được ghi nhận vào TK 515-Doanh thu hoạt động tài chính, là số chênh lệch giữa giá bán lớn hơn giá gốc(1) Định kỳ, khi nhận được thông báo số cổ tức, số lãi, số lợi nhuận đượcchia từ hoạt động đầu tư tài chính

Nếu doanh nghiệp thu cổ tức, lãi tiền gửi bằng tiền mặt, tiền gửi ngânhàng: Căn cứ vào thông báo cổ tức, thông báo lãi, phiếu thu, giấy báocó, Kế toán phản ánh tiền mặt, TGNH tăng đồng thời doanh thu hoạt độngtài chính tăng tương ứng với số tiền nhận được

Nếu doanh nghiệp được chia cổ tức bằng cổ phiếu, tiền lãi tiếp tục đầutư: căn cứ vào thông báo cổ tức, thông báo lãi, kế toán phản ánh các khoảnđầu tư tài chính tăng, đồng thời doanh thu hoạt động tài chính tăng tươngứng với số tiền thông báo

Nếu doanh nghiệp chỉ nhận được thông báo số cổ tức, số lãi được chia,

kế toán phản ánh khoản phải thu khác của doanh nghiệp tăng, đồng thờidoanh thu hoạt động tài chính tăng tương ứng với số tiền thông báo

(2) Khi doanh nghiệp mua hàng thanh toán tiền hàng trước thời hạn đượcngười bán chấp nhận cho hưởng chiết khấu thanh toán: Căn cứ vào hóađơn GTGT, hợp đồng mua bán kế toán phản ánh tiền mặt, tiền gửingân hàng tăng nếu thanh toán ngay hoặc trừ vào khoản phả trả ngườibán, đồng thời phản ánh doanh thu hoạt động tài chính tương ứng với sốtiền hưởng chiết khấu

(3) Khi bán ngoại tệ có lãi, kế toán phản ánh tiền mặt, tiền gửi ngân hàng làngoại tệ giảm theo tỷ giá ghi sổ kế toán, phản ánh tiền mặt, TGNH làtiền VNĐ tăng theo tỷ giá thực tế bán đồng thời kế toán phản ánh doanhthu hoạt động tài chính theo số chênh lệch lãi tỷ giá

(4) Khi chuyển nhượng, bán hoặc thu hồi các khoản đầu tư tài chính có lãi,

kế toán phản ánh giá gốc của khoản đầu tư tài chính giảm, đồng thời tiềnmặt, TGNH hay khoản phải thu khách hàng tăng theo giá bán, chuyểnnhượng các khoản đầu tư tài chính, phần chênh lệch lãi ghi nhận vàodoanh thu hoạt động tài chính

(5) Kết chuyển lãi tỷ giá hối đoái phát sinh do đánh giá lại số dư ngoại tệcủa các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ của hoạt động kinh doanh.(6) Cuối kỳ, kết chuyển doanh thu hoạt động tài chính sang tài khoản xácđịnh kết quả kinh doanh trong kỳ

Sơ đồ kế toán doanh thu hoạt động tài chính

1.3 Kế toán thu nhập khác

Thu nhập khác là các khoản thu nhập của các hoạt động ngoài hoạt độngkinh doanh tạo ra doanh thu cho doanh nghiệp:

+ Thu thanh lý nhượng bán TSCĐ và giá trị còn lại của TSCĐ thanh lý, nhượngbán TSCĐ (nếu có);

+Chênh lệch lãi do đánh giá lại hàng hóa, TSCĐ đưa đi góp vốn liên doanh, đầu

tư vào công ty liên kết, đầu tư dài hạn khác;

+ Thu tiền phạt do khách hàng vi phạm hợp đồng kinh tế;

+ Các khoản thu khác

(1) Thu từ thanh lý, nhượng bán TSCĐ

Căn cứ vào hóa đơn GTGT, chứng từ thanh toán (phiếu thu, giấy báo có ) kếtoán phản ánh: Thu nhập khác của doanh nghiệp theo giá bán chưa có thuếGTGT, thuế GTGT đầu ra phải nộp tương ứng, đồng thời phản ánh tiền mặt,TGNH theo tổng giá thanh toán nếu thanh toán ngay, trường hợp chưa thanhtoán thì tăng khoản phải thu khách hàng theo tổng giá thanh toán

(2) Thu tiền phạt khách hàng do vi phạm hợp đồng kinh tế Căn cứ vào Hợpđồng kinh tế, phiếu thu, giấy báo có kế toán phản ánh thu nhập khác của DNtheo số bồi thường, đồng thời phản ánh tiền mặt, TGNH tăng tương ứng

(3) Thu do DN được biếu tặng, viện trợ bằng hàng hóa, TSCĐ Căn cứ chứngtừ: BB bàn giao tài sản, kế toán phản ánh doanh thu, thu nhập khác của DNtheo giá do hội đồng đánh giá hoặc giá thị trường của TS nhận được, đồng thờiphản ánh hàng hóa, TS đưa vào sử dụng

(4) Thu các khoản thu khó đòi đã xóa sổ, kế toán phản ánh tiền mặt, TGNHtăng tương ứng với số tiền nhận về, đồng thời phản ánh thu nhập khác tăngtương ứng

(5) Các khoản nợ không xác định được chủ nợ Kế toán phản ánh các khoản phảitrả người bán, phải trả khác giảm theo số nợ không xác định chủ, đồng thờiphản ánh thu nhập khác của doanh nghiệp tăng tương ứng

(6) Đầu tư vào công ty con, công ty liên kết, góp vốn liên doanh thành lập cơ

sở kinh doanh đồng kiểm soát hoặc đầu tư bằng hàng hóa, TSCĐ Trường hợpchênh lệch tăng DN có lợi, kế toán phản ánh giá gốc khoản đầu tư tài chính củadoanh nghiệp tăng tương ứng với giá trị ghi sổ của hàng hóa, giá trị còn lại củaTSCĐ, đồng thời phản ánh hàng hóa giảm theo giá trị ghi sổ, TSCĐ giảm tươngúng về mặt nguyên giá, giá trị hao mòn lũy kế, phần chênh lệch tăng do hộiđồng đánh giá lại TS kế toán phản ánh vào thu nhập khác

(7) Cuối kỳ kết chuyển thu nhập khác sang tài khoản xác định kết quả kinhdoanh trong kỳ

Sơ đồ kế toán thu nhập khác

IV Kế toán chi phí

1 Kế toán giá vốn hàng bán

Giá vốn hàng bán là thực tế xuất kho của số hàng hóa đã bán được hoặcgiá thành thực tế dịch vụ hoàn thành, đã được xác định là tiêu thụ và cáckhoản khác được tính vào giá vốn để xác định kết quả kinh doanh trong kỳ Theo thông tư 200/2014/TT/BTC ban hành ngày 22/12/2014 của Bộ Tàichính quy định giá trị xuất kho của hàng hóa theo một trong 3 phương pháp:+ Phương pháp đích danh

+ Phương pháp bình quân

+ Phương pháp nhập trước - xuất trước

(1) Khi xuất kho hàng hóa bán cho khách hàng: Căn cứ vào phiếu xuất kho,

kế toán phản ánh giá vốn hàng bán tăng trong kỳ theo giá xuất kho củathành phẩm, hàng hóa, đồng thời phản ánh giá trị hàng hóa của doanhnghiệp giảm tương ứng

(2a) Khi xuất kho hàng hóa gửi bán, khách hàng chưa chấp nhận thanhtoán Căn cứ vào chứng từ phiếu xuất kho gửi bán đại lý, kế toán phảnánh giá trị hàng gửi đại lý tăng theo giá trị xuất kho hàng hóa, đồng thờiphản ánh giá trị hàng hóa tại kho của doanh nghiệp giảm tương ứng.(2b) Khi hàng hóa gửi bán khách hàng chấp nhận thanh toán, kế toánphản ánh giá vốn hàng bán tăng trong kỳ theo giá trị hàng gửi bán đượcchấp nhận thanh toán; đồng thời phản ánh giá trị hàng gửi bán đại lýgiảm trong kỳ tương ứng với giá trị hàng tiêu thụ

(3) Khi hàng hóa đã bán cho khách hàng bị trả lại căn cứ phiếu nhập kho,hóa đơn GTGT, hợp đồng mua bán; kế toán phản ánh giá trị nhập kho trong

kỳ tăng theo giá vốn của hàng bị trả lại, đồng thời phản ánh giá vốn củahàng giảm tương ứng

(4) Cuối kỳ căn cứ vào số lượng, giá trị hàng tồn kho xác định khoản dựphòng hàng tồn kho phải lập cho niên độ kế toán tiếp theo

(5) Kết chuyển giá vốn hàng bán đã xác định tiêu thụ sang tài khoản xácđịnh kết quả để xác định kết quả kinh doanh trong kỳ

Sơ đồ kế toán giá vốn hàng bán theo PP Kê khai thường xuyên

2 Kế toán chi phí tài chính

Chi phí hoạt động tài chính là những hoạt động chi phí liên quan đến cáchoạt động về vốn, các hoạt động đầu tư tài chính và các nghiệp vụ mang tínhchất tài chính doanh nghiệp

Chi phí liên quan đến hoạt động đầu tư tài chính; đầu tư liên doanh, đầu

tư liên kết, đầu tư vào công ty con,( Chi phí nắm giữ, thanh lý, chuyểnnhượng các khoản đầu tư, các khoản lỗ trong đầu tư )

Chi phí liên quan đến việc cho vay vốn

Chi phí liên quan đến việc mua bán ngoại tệ

Chi phí lãi vay vốn kinh doanh không được vốn hóa, khoản chiết khấuthanh toán khi bán hàng hóa, cung cấp lao vụ dịch vụ.

Chênh lệch lỗ khi mua bán ngoại tệ, khoản lỗ chênh lệch tỷ giá ngoại tệ Các khoản dự phòng giảm giá đầu tư tài chính

(1) Khi thu hồi, bán, chuyển nhượng các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn,dài hạn bị lỗ: Căn cứ hợp đồng mua bán, chứng từ thanh toán (phiếu thu,giấy báo có), BB giao nhận TS, kế toán phản ánh giá gốc các khoản đầu tưtài chính giảm đồng thời phản ánh tiền mặt, TGNH, hàng hóa, TSCĐ nhận

về theo giá bán Trường hợp giá trị nhận về nhỏ hơn giá gốc của khoản đầu

tư tài chính bị lỗ, phần chênh lệch lỗ kế toán phản ánh vào chi phí hoạt độngtài chính

(2) Cuối kỳ trích lập dự phòng giảm giá đầu tư tài chính niên độ báo cáophần giá trị dự kiến bị giảm giá của các khoản đầu tư tài chính để có nguồntài chính cần thiết bù đắp thiệt hại xảy ra trong năm kế hoạch ( nếu giá thịtrường các đầu tư tài chính của doanh nghiệp hiện có thường xuyên bị giảm

so với giá mua thực tế, doanh nghiệp nhận vốn góp đầu tư bị lỗ phải gọithêm vốn) Căn cứ vào bảng trích lập dự phòng, các chứng từ chứng minh sựgiảm giá tài sản Kế toán phản ánh chi phí tài chính tăng theo mức dự phòngtổn thất các khoản đầu tư tài chính, đồng thời phản ánh dự phòng giảm giáđầu tư tăng tương ứng

(3) Khoản chiết khấu thanh toán cho người mua hàng hóa, dịch vụ đượchưởng do thanh toán tiền trong thời gian được hưởng chiết khấu Căn cứ vàohợp đồng mua bán, hóa đơn GTGT Kế toán phản ánh chi phí hoạt động tàichính tăng theo số tiền khách hàng được hưởng chiết khấu, đồng thời phảnánh tiền mặt, TGNH, phải thu của khách hàng giảm tương ứng với số tiềnchiết khấu thanh toán cho khách hàng

(4) Kết chuyển lỗ tỷ giá hối đoái phát sinh do đánh giá lại các khoản mụctiền tệ có gốc ngoại tệ của hoạt động kinh doanh

(5) Cuối kỳ, kết chuyển toàn bộ chi phí tài chính phát sinh trong kỳ để xácđịnh kết quả kinh doanh

Sơ đồ kế toán chi phí tài chính

3 Kế toán chi phí bán hàng

Chi phí bán hàng là toàn bộ các chi phí liên quan đến quá trình bánhàng hóa và cung cấp dịch vụ Bao gồm: Chi phí nhân viên bán hàng, chi phídụng cụ đồ dùng, chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phíbằng tiền khác

(1) Chi phí tiền lương và các khoản phụ cấp của nhân viên bán hàng và cáckhoản trích theo lương theo tỷ lệ quy định hiện hành

Căn cứ vào Bảng chấm công, bảng phân bổ tiền lương và BHXH, bảngthanh toán tiền lương và BHXH kế toán phản ánh chi phí tiền lương và cáckhoản trích theo lương của nhân viên bán hàng và chi phí bán hàng, đồngthời phản ánh tiền lương phải trả người lao động tăng tương ứng với số tiềnlương phải trả người nhân viên bán hàng, các khoản phải trả, phải nộp kháctăng tương ứng với số tiền BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ phải nộp cho cơquan Bảo hiểm, Công đoàn cấp trên.

(2) Chi phí khấu hao TSCĐ: Định kỳ, căn cứ vào bảng tính và phân bổ khấuhao TSCĐ, kế toán phản ánh chi phí khấu hao TSCĐ ở bộ phận bán hàngtheo số tiền phân bổ vào chi phí bán hàng, đồng thời phản ánh hao mònTSCĐ tăng tương ứng

(3) Trường hợp doanh nghiệp bán hàng cho khách hàng có kèm theo giấybảo hành sửa chữa cho các hỏng hóc do lỗi sản xuất được phát hiện trongthời gian bảo hành hàng hóa, DN phải xác định cho từng mức chi phí sửachữa cho toàn bộ nghĩa vụ bảo hành; Khi trích lập dự phòng phải trả về chiphí sửa chữa, bảo hành sản phẩm, hàng hóa Kế toán phản ánh dự phòngphải trả tăng theo số tiền doanh nghiệp giá trị ước tính hợp lý nhất về khoảntiền sẽ phải chi để thanh toán nghĩa vụ nợ hiện tại tại ngày kết thúc kỳ kếtoán năm hoặc kỳ kế toán giữa niên độ, đồng thời chi phí bán hàn tăngtương ứng

(4) Chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền phục vụ cho quá trình bánhàng như: tiền điện, nước, điện thoại Căn cứ vào hóa đơn GTGT, chứng

từ thanh toán (Phiếu chi, Giấy báo nợ ), Kế toán phản ánh vào chi phí bánhàng theo giá mua chưa có thuế GTGT, thuế GTGT đầu vào được khấu trừtương ứng (nếu có), đồng thời phản ánh tiền mặt, TGNH theo tổng giáthanh toán (nếu thanh toán ngay tiền), phản ánh khoản phải trả người bántheo tổng giá thanh toán (nếu chưa thanh toán tiền)

(5) Cuối kỳ kết chuyển chi phí bán hàng để xác định kết quả kinh doanh

Sơ đồ kế toán chi phí bán hàng

4 Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp

Chi phí quản lý doanh nghiệp là toàn bộ chi phí liên quan đến hoạt động kinhdoanh, quản lý hành chính và một số khoản khác có tính chất chung toàn doanhnghiệp bao gồm: Tiền lương, phụ cấp, các khoản trích theo lương thuộc bộ phậnquản lý doanh nghiệp, chi phí đồ dùng văn phòng, chi phí khấu hao TSCĐ, thuế,phí, lệ phí, chi phí dự phòng như các khoản dự phòng phải thu khó đòi, dự phòngphải trả, chi phí dịch vụ mua ngoài phục vụ chung toàn doanh nghiệp, chi phí khácbằng tiền

(1) Chi phí tiền lương, các khoản phụ cấp của nhân viên quản lý doanh nghiệp vàcác khoản trích theo lương theo tỷ lệ quy định hiện hành Căn cứ vào Bảng chấmcông, bảng phân bổ tiền lương và BHXH, bảng thanh toán tiền lương và BHXH

kế toán phản ánh chi phí tiền lương và các khoản trích theo lương của nhân viênquản lý doanh nghiệp và chi phí quản lý doanh nghiệp, đồng thời phản ánh tiềnlương phải trả người lao động tăng tương ứng với số tiền lương phải trả ngườinhân viên quản lý doanh nghiệp, các khoản phải trả, phải nộp khác tăng tương ứngvới số tiền BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ phải nộp cho cơ quan Bảo hiểm, Côngđoàn cấp trên

(2) Chi phí khấu hao TSCĐ: Định kỳ, căn cứ vào bảng tính và phân bổ khấu haoTSCĐ, kế toán phản ánh chi phí khấu hao TSCĐ ở bộ phận quản lý doanh nghiệptheo số tiền phân bổ vào chi phí quản lý doanh nghiệp, đồng thời phản ánh haomòn TSCĐ tăng tương ứng

(3) Chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác phục vụ cho quá trình quản

lý doanh nghiệp như tiền điện, nước, điện thoại, chi tiếp khách, công tác phí Căn cứ vào hóa đơn GTGT, chứng từ thanh toán (Phiếu chi, Giấy báo nợ ),

Kế toán phản ánh vào chi phí quản lý doanh nghiệp theo giá mua chưa có thuếGTGT, thuế GTGT đầu vào được khấu trừ tương ứng (nếu có), đồng thời phản ánhtiền mặt, TGNH theo tổng giá thanh toán (nếu thanh toán ngay tiền), phản ánhkhoản phải trả người bán theo tổng giá thanh toán (nếu chưa thanh toán tiền)

(4) Phân bổ chi phí trả trước vào chi phí quản lý doanh nghiệp

Theo thông tư 200/2014/TT- BTC ban hành ngày 22/12/2014 của BTC quyđịnh cách hạch toán như sau:

Định kỳ căn cứ vào bảng phân bổ CCDC: Kế toán phản ánh giá trị CCDCphân bổ kỳ này tính vào chi phí quản lý doanh nghiệp; đồng thời phản ánh chi phítrả trước giảm tương ứng theo số phân bổ kỳ này

(5) Các khoản thuế, phí, lệ phí phải nộp nhà nước như thuế môn bài, thuế nhà đất

và các khoản phí, lệ phí giao thông, cầu phà phát sinh trong kỳ Căn cứ vào tờkhai thuế môn bài, tờ khai thuế nhà đất, giấy nộp tiền vào ngân sách nhà nước,