Chương 2 dự báo bằng phương pháp chuyên gia

PowerPoint Presentation ChƯƠNg 2 DỰ BÁO BẰNG PHƯƠNG PHÁP CHUYÊN GIA 2 1 Khái niệm về phương pháp chuyên gia 2 2 Nội dung của các phương pháp dự báo bằng chuyên gia 2 3 Trình tự tiến hành dự báo theo p[.]

Ch ƯƠNg 2 : DỰ BÁO BẰNG PHƯƠNG PHÁP

CHUYÊN GIA

2.1 Khái niệm về phương pháp chuyên gia

2.2 Nội dung của các phương pháp dự báo bằng chuyên gia

2.3 Trình tự tiến hành dự báo theo phương pháp chuyên gia

1

2.1 Khái niệm về phương pháp chuyên gia

2.1.1 Khái niệm: Thu thập và xử lý những đánh giá

dự báo bằng cách tập hợp và hỏi ý kiến của các chuyên gia giỏi, thuộc lĩnh vực đang nghiên cứu

Quá trình áp dụng PP chuyên gia chia làm 3 giai đoạn:

1 Lựa chọn chuyên gia

2 Trưng cầu ý kiến chuyên gia

3 Thu thập, xử lý các đánh giá

2.1.2 Các tiêu chuẩn để lựa chọn chuyên gia

• Có trình độ hiểu biết chung cao

• Có trình độ chuyên môn sâu trong lĩnh vực cần dự báo

• Có định hướng tâm lý về tương lai

• Nắm vững tình hình dự báo trong và ngoài nước

• Có đánh giá ổn định theo thời gian

3

• Đối tượng dự báo có tầm quát lớn, phụ thuộc vào nhiều

yếu tố

• Trong đk thiếu thông tin và những thống kê chưa đầy đủ, đáng tin cậy về đặc tính của đối tượng dự báo

• Trong đk có độ bất định lớn về chức năng của đt dự báo

• Khi đt dự báo trung, dài hạn, những đt thuộc ngành CN mới

• Trong đk thiếu thời gian, hoàn cảnh cấp bách

2.1.3 Phạm vi áp dụng về phương pháp chuyên gia

2.1.4 Nhược điểm của phương pháp chuyên gia

• Mang tính chủ quan

• Ý kiến chuyên gia trái ngược nhau

• Nhiều CG đưa ra số liệu dự báo nhưng cơ sở lý luận không rõ ràng, biên độ dao động lớn, kết quả tin cậy rất khó khăn…

5

2.2 Nội dung của các phương pháp dự báo bằng pp

chuyên gia

2.2.1 Xác định chuyên gia và thành lập nhóm chuyên gia: Cần thành lập nhóm bao gồm:

• Một nhóm CG thường trực: 8-10 người (ban chủ nhiệm

3-4 người, CG PP luận 1-2 người, còn lại thì mỗi người

chịu 1 hướng chính)

• Một nhóm CG lâm thời: sau khi thành lập nhóm CG

thường trực, số lượng nhóm CG LT bằng số lượng vấn đề

dự báo chính, SL nhóm khoản 20-30 người Các thành

viên nhóm TT giới thiệu thành viên nhóm LT

 Phương pháp chuyên gia

tự đánh giá mình

• Để tiến hành theo pp này, trước hết CG tt lập ra phiếu điểm cho điểm theo thang n, mỗi phiếu ghi 1 câu hỏi, chuyên gia tự đánh giá vào ô tương ứng, khi thu hồi phiếu NTT điền điểm theo thang định sẵn

• Nếu gọi A ij là điểm của CG (i) theo phiếu thứ (j), (i=1-m), (j=1-n) Gọi Aj là thang điểm lớn nhất trong thang của phiếu (j), ta gọi Ti là điểm chung của CG (i) trong n phiếu hỏi

7

1 1

 Phương pháp chuyên gia đánh giá theo tiêu

chuẩn khách quan

• NTT lập ra phiếu điểm cho điểm theo thang n, nhưng câu hỏi được kèm theo 1 số tiêu chuẩn nhất định, làm cho CG khó có thể thay đổi được

• Ngoài ra, còn đưa ra 1 số câu hỏi về kết cục đã biết

để ktra cùng thang điểm KQ trả lời, và pp tính điểm trung bình cũng giống như PP trên Tuy nhiên, khá phức tạp, mặc dù mang tính khách quan

9

• Có thể áp dụng 2 pp trên thì ta được điểm chung như sau:

Với T1i , T2i là điểm chung của CG (i) theo pp 1 và 2

Việc tính điểm chung cho nhóm CG:

2.2.2 Tổ chức lấy ý kiến và xử lý ý kiến chuyên gia

11

Đánh giá thời gian xuất hiện sự kiện:

Sử dụng nhiều số trung vị, mode, tứ phân vị

(giáo trình trang 19-20)

Đánh giá tầm quan trọng của sự kiện:

đánh giá tốt hơn được cho điểm cao hơn

trọng của CG theo bảng sau đây:

Từ bảng (1), tính giá trị trung bình của từng phương án:

(1’)

Với m j là số CG cho điểm PA (j)

Vì có những chuyên gia do lý do nào đó không cho điểm ở 1 ô nào đó, ô đó sẽ được để trống, sau này sẽ thay bằng Cj , thì PA nào có Cj lớn hơn thì được đánh giá cao hơn

∑

=

• Trong t/h có sự chuyên lệch về trình độ CG, cần gắn cho mỗi CG 1 trọng số, gọi là hệ số năng lực P i , khi

j

p

C p

C

1 1

*

W: là chỉ tiêu đo mức độ nhất trí các ý kiến của CG về

tầm quan trọng của tất cả các lượng đánh giá

Được tiến hành như sau:

) (

S

n S

n n

m

S W

) (

.

12

3 2

i i

T = 2 −

ti là số các số hạng giống nhau, trong sự sắp

xếp của CG (i)

Hệ số biến động Bj

• Bj xác định mức độ nhất trí của CG về 1 hướng đánh giá nào đó

C T

• Bj càng nhỏsự nhất trí đánh giá hướng (phương án) j càng cao

j

m

i

j ij

m

d T

j j

2

) (

2.3 Trình tự tiến hành dự báo theo phương pháp chuyên gia

1 Đặt nhiệm vụ

2 Tổ chức cơ quan chỉ đạo & nhóm CG thường trực

3 Thành lập nhóm CG lâm thời

4 Thu thập, xây dựng tư liệu về lĩnh vực dự báo

5 Xđ xu hướng của đối tượng dự báo

6 Xây dựng biểu câu hỏi & lấy ý kiến CG

7 Cung cấp thông tin cần thiết cho CG

8 Lấy ý kiến chuyên gia

9 Xử lý kết quả

10.Phân tích định tính, định lượng, đánh giá độ tin cậy theo phương án

BT1: Xử lý ý kiến chuyên gia, Tính W, B j , xếp hạng nhất

BT2: Xử lý ý kiến chuyên gia, Tính W, B j, xếp hạng nhất

BT3: Xử lý ý kiến chuyên gia, Tính W, B j , xếp hạng nhất trí