MỘT SỐ Ý KIẾN GÓP Ý CHO DỰ THẢO LUẬT ĐẤT ĐAI SỬA ĐỔI NĂM 2023 (LẤY Ý KIẾN LẦN 2) NHẰM BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CHO PHỤ NỮ ĐỒNG THỜI THÚC ĐẨY BÌNH ĐẲNG GIỚI (Nguyễn Việt Hưng Ngày 23022023) Đất đai là tài sản quan trọng của quốc gia và của toàn dân. Luật đất đai năm 2013 đã đặt nền tảng cho việc quản lý, sử dụng, bảo vệ đất đai. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, chúng ta đã gặp phải nhiều khó khăn, vướng mắc, đặc biệt là trong việc quản lý và phân bổ đất đai. Hiện tại, văn bản dự thảo Luật đất đai sửa đổi năm 2023 đang được đưa ra để lấy ý kiến góp ý từ cộng đồng. So sánh với Luật đất đai 2013 và Luật đất đai 2018 (sửa đổi bổ sung), văn bản dự thảo này có một số ưu điểm đáng chú ý: 1) Tính linh hoạt và thích ứng với thực tiễn: Dự thảo Luật đất đai sửa đổi 2023 đã được xây dựng dựa trên những thực tiễn mới nhất về quản lý và sử dụng đất đai tại Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh phát triển kinh tế và đô thị hóa ngày càng tăng. Vì vậy, nó đã được thiết kế để linh hoạt và thích ứng với những thay đổi này, giúp cho việc thực thi và quản lý luật đất đai được hiệu quả hơn. 2) Tính minh bạch và dễ hiểu: Dự thảo Luật đất đai sửa đổi 2023 đã được viết bằng ngôn ngữ dễ hiểu, tránh sử dụng những thuật ngữ phức tạp và khó hiểu. Điều này giúp cho các đối tượng liên quan, nhất là người dân, dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về các quy định liên quan đến quản lý và sử dụng đất đai. 3) Tính bảo vệ quyền và lợi ích của người dân: Dự thảo Luật đất đai sửa đổi 2023 đã đặt sự bảo vệ quyền và lợi ích của người dân lên hàng đầu. Nó tập trung vào việc đảm bảo quyền sử dụng đất đai của người dân, đặc biệt là các đối tượng như hộ gia đình, người nghèo và các cộng đồng dân cư. Đồng thời, nó cũng quy định rõ ràng về việc đền bù khi thu hồi đất đai, giúp bảo đảm quyền lợi cho người dân trong quá trình này. Ngoài ra, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi 2023 đã:...
Trang 1MỘT SỐ Ý KIẾN GÓP Ý CHO DỰ THẢO LUẬT ĐẤT ĐAI SỬA ĐỔI NĂM
2023 (LẤY Ý KIẾN LẦN 2) NHẰM BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CHO PHỤ NỮ ĐỒNG THỜI THÚC ĐẨY BÌNH ĐẲNG GIỚI.
(Nguyễn Việt Hưng _ Ngày 23/02/2023)
(Tập chung vào 2 nội dung:
(1) Trình tự, thủ tục thu hồi đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản khác gắn liên với đất;
(2) Về người sử dụng đất, hộ gia đình sử dụng đất)
Link dự thảo: https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-du-thao-luat-dat-dai-sua-doi-lay-y-kien-lan-hai-11923010312182186.htm
Kính thưa ….,
Được sự cho phép của Chủ tọa/ Ban tổ chức, tôi xin thay mặt cho … có một số ý kiến phát biểu đóng góp ý kiến cho dự thảo Luật Đất đai sửa đổi năm 2023 (lấy ý kiến lần 2) … như sau:
Đất đai là tài sản quan trọng của quốc gia và của toàn dân Luật đất đai năm 2013
đã đặt nền tảng cho việc quản lý, sử dụng, bảo vệ đất đai Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, chúng ta đã gặp phải nhiều khó khăn, vướng mắc, đặc biệt là trong việc quản lý và phân bổ đất đai Hiện tại, văn bản dự thảo Luật đất đai sửa đổi năm
2023 đang được đưa ra để lấy ý kiến góp ý từ cộng đồng So sánh với Luật đất đai
2013 và Luật đất đai 2018 (sửa đổi bổ sung), văn bản dự thảo này có một số ưu điểm đáng chú ý:
1) Tính linh hoạt và thích ứng với thực tiễn: Dự thảo Luật đất đai sửa đổi 2023
đã được xây dựng dựa trên những thực tiễn mới nhất về quản lý và sử dụng đất đai tại Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh phát triển kinh tế và đô thị
Trang 2hóa ngày càng tăng Vì vậy, nó đã được thiết kế để linh hoạt và thích ứng với những thay đổi này, giúp cho việc thực thi và quản lý luật đất đai được hiệu quả hơn
2) Tính minh bạch và dễ hiểu: Dự thảo Luật đất đai sửa đổi 2023 đã được viết bằng ngôn ngữ dễ hiểu, tránh sử dụng những thuật ngữ phức tạp và khó hiểu Điều này giúp cho các đối tượng liên quan, nhất là người dân, dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về các quy định liên quan đến quản lý và sử dụng đất đai 3) Tính bảo vệ quyền và lợi ích của người dân: Dự thảo Luật đất đai sửa đổi
2023 đã đặt sự bảo vệ quyền và lợi ích của người dân lên hàng đầu Nó tập trung vào việc đảm bảo quyền sử dụng đất đai của người dân, đặc biệt là các đối tượng như hộ gia đình, người nghèo và các cộng đồng dân cư Đồng thời, nó cũng quy định rõ ràng về việc đền bù khi thu hồi đất đai, giúp bảo đảm quyền lợi cho người dân trong quá trình này
Ngoài ra, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi 2023 đã:
1) Cập nhật và bổ sung nhiều quy định mới về quản lý và sử dụng đất để phù hợp hơn với thực tiễn và đáp ứng nhu cầu phát triển đất đai trong thời đại mới
2) Tăng cường phân cấp quyền, tạo điều kiện cho chủ thể kinh tế và người dân
tự quản lý, sử dụng, khai thác đất đai và tài nguyên thuộc đất đai theo quy định của pháp luật
3) Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ trong lĩnh vực đất đai, thúc đẩy bình đẳng giới và ngăn chặn sự lạm dụng đất đai
4) Tăng cường quản lý đất đai ở vùng đồi núi, vùng dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn và đảm bảo quyền lợi cho người dân tại các khu đô thị mới 5) Tăng cường chấp hành pháp luật trong lĩnh vực đất đai, củng cố quyền lực, trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, tăng cường sự minh bạch và trách nhiệm của chủ thể kinh tế và người dân trong quản lý, sử dụng đất đai
Bên cạnh những ưu điểm nêu trên, để nâng cao hơn nữa giá trị thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ đồng thời thúc đẩy bình đẳng giới, tôi xin có một số nhận xét cho Dự thảo này tập trung ở 2 nội dung (1) Trình tự, thủ tục thu
Trang 3hồi đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản khác gắn liên với đất; (2) Về người sử dụng đất, hộ gia đình sử dụng đất
Về nội dung thứ nhất, Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi năm 2023 đã có những cải
cách đáng kể về trình tự và thủ tục thu hồi đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản khác gắn liên với đất Dự thảo đã đưa ra các quy định mới để đơn giản hóa, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, tăng tính minh bạch, giảm thiểu phức tạp và khó khăn trong quá trình thực hiện
Việc sửa đổi khoản 4 Điều 143 Dự thảo Luật, cụ thể “Trường hợp quyền sử dụng đất hoặc quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất hoặc quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là tài sản chung của
vợ và chồng mà Giấy chứng nhận đã cấp chỉ ghi họ, tên của vợ hoặc chồng thì phải được cấp đổi sang Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở
và tài sản khác gắn liền với đất để ghi cả họ, tên vợ và họ, tên chồng, trừ trường hợp vợ và chồng có thỏa thuận ghi tên một người” là cần thiết và mang tính chất
bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ, đồng thời giúp cho việc quản lý tài sản chung trong hôn nhân được thuận tiện và tránh được các rủi ro trong trường hợp ly hôn, chấm dứt hôn nhân
Đề xuất cấp đổi giấy chứng nhận để ghi đầy đủ họ tên của cả vợ và chồng trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là một bước tiến quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho phụ nữ Hiện tại, việc chỉ ghi họ và tên của vợ hoặc chồng trong giấy chứng nhận
đã cấp có thể dẫn đến những vấn đề về quyền sở hữu tài sản trong trường hợp ly hôn, đặc biệt là đối với phụ nữ khi họ thường gặp khó khăn hơn trong việc bảo vệ quyền và lợi ích của mình
Việc cấp đổi giấy chứng nhận để ghi đầy đủ họ tên của cả vợ và chồng cũng
sẽ giúp hạn chế tình trạng tài sản bị chuyển nhượng một cách trái phép và không được xác định rõ ràng Điều này có thể giúp ngăn chặn tình trạng xâm phạm quyền
Trang 4sở hữu tài sản của người dân, đặc biệt là trong việc giải quyết tranh chấp và xử lý các vụ việc liên quan đến tài sản
Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả cho việc này, cần phải có sự thống nhất và
rõ ràng về các quy định liên quan đến việc cấp đổi giấy chứng nhận Cần phải xây dựng các quy trình, quy định cụ thể và đầy đủ để tránh những sự khác biệt và tranh chấp trong việc áp dụng pháp luật Ngoài ra, cần phải đào tạo và nâng cao năng lực cho các cơ quan chức năng liên quan để đảm bảo thực hiện việc cấp đổi giấy chứng nhận đầy đủ và chính xác
Đối với nội dung thứ hai, Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi năm 2023 đã có những
điều chỉnh quan trọng về người sử dụng đất, hộ gia đình sử dụng đất Dự thảo quy định rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, hộ gia đình sử dụng đất, đồng thời tăng cường sự giám sát và quản lý của nhà nước đối với hoạt động sử dụng đất của hộ gia đình Từ đó, đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong việc phân bổ và sử dụng đất, đồng thời tăng cường bảo vệ quyền lợi cho người sử dụng đất và hộ gia đình sử dụng đất
Việc thu hồi đất hiện nay đang gây bất lợi cho phụ nữ, đặc biệt là những phụ
nữ sau khi kết hôn vì phần lớn trong số họ thường không được công nhận quyền sử dụng đất chính thức trong gia đình và bị loại khỏi các chính sách bồi thường và hỗ trợ của Nhà nước khi đất bị thu hồi Điều này gây ra nhiều khó khăn cho phụ nữ trong việc duy trì nguồn sinh kế và đảm bảo điều kiện sống
Để giải quyết vấn đề này, tôi đề xuất một số giải pháp như sau:
Thay đổi các quy định về quyền sử dụng đất để bao gồm cả phụ nữ trong hộ gia đình, đặc biệt là những phụ nữ sau khi kết hôn Các quy định này cần được cập nhật để đảm bảo rằng tất cả các thành viên trong hộ gia đình, bao gồm cả phụ nữ, đều được công nhận quyền sử dụng đất và được bảo vệ khi đất bị thu hồi
Thực hiện các chính sách bồi thường và hỗ trợ đối với phụ nữ sau khi đất bị thu hồi Điều này có thể được thực hiện thông qua việc đảm bảo rằng các chính
Trang 5sách bồi thường và hỗ trợ được thiết kế để bảo vệ tất cả các thành viên trong hộ gia đình, bao gồm cả phụ nữ
Nâng cao nhận thức về quyền lợi của phụ nữ đối với đất đai và thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong các quyết định liên quan đến đất đai Điều này có thể được thực hiện thông qua việc cung cấp các khóa đào tạo và hướng dẫn về quyền lợi của phụ nữ đối với đất đai, tăng cường thông tin và truyền thông, và thúc đẩy
sự tham gia của phụ nữ trong các quyết định liên quan đến đất đai
Tăng cường kiểm tra và giám sát việc thực thi các quy định liên quan đến quyền sử dụng đất và bồi thường khi đất bị thu hồi
Trong nội dung thứ hai, về quy định liên quan đến việc bỏ đối tượng là hộ gia đình sử dụng đất.
Về quan điểm của tôi, tôi đồng ý với việc bỏ đối tượng là hộ gia đình sử dụng đất trong dự thảo Luật vì các lý do sau đây:
Việc xác định thành viên trong hộ gia đình gặp nhiều khó khăn và vướng mắc, ảnh hưởng đến việc thực hiện các giao dịch về quyền sử dụng đất Trong thực
tế, rất nhiều trường hợp chủ sử dụng đất là người không phải là chủ hộ, khiến cho việc thực hiện các giao dịch liên quan đến đất đai trở nên rắc rối và khó khăn hơn Bằng cách bỏ đối tượng là hộ gia đình sử dụng đất, việc xác định chủ sử dụng đất
sẽ trở nên đơn giản và thuận tiện hơn
Nếu vẫn giữ quy định về hộ gia đình sử dụng đất, sẽ gây khó khăn trong việc thực hiện các quy định pháp luật liên quan đến đất đai, đặc biệt là trong việc chuyển nhượng, chuyển đổi quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở Điều này cũng góp phần làm giảm tính minh bạch và công khai trong quản lý tài sản của Nhà nước
Bỏ đối tượng là hộ gia đình sử dụng đất cũng đồng nghĩa với việc đảm bảo quyền lợi của các thành viên trong hộ gia đình Dự thảo Luật đã quy định xử lý chuyển tiếp đối với trường hợp hộ gia đình đã được Nhà nước giao đất, cho thuê
Trang 6đất, công nhận quyền sử dụng đất, nhận quyền sử dụng đất trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành để đảm bảo đầy đủ quyền và nghĩa vụ cho các thành viên trong
hộ gia đình
Cuối cùng, việc bỏ đối tượng là hộ gia đình sử dụng đất cũng phù hợp với xu hướng chuyển đổi kinh tế và phát triển của đất nước, khi mà nhiều doanh nghiệp,
tổ chức và cá nhân đang quan tâm và đầu tư vào lĩnh vực đất đai
Bên cạnh những lợi ích đã đề cập ở trên, bỏ đối tượng là hộ gia đình sử dụng đất còn mang lại những lợi ích khác như:
1) Giảm tình trạng mất quyền lợi của các thành viên trong hộ gia đình: Việc chỉ ghi tên chủ hộ gia đình trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có thể dẫn đến việc các thành viên trong hộ gia đình không được bảo vệ đầy đủ quyền lợi của mình, trong trường hợp chủ hộ gia đình đem đất đi thế chấp, bán đất, cho thuê đất mà không được sự đồng ý của các thành viên khác Vì vậy, bỏ đối tượng là hộ gia đình sử dụng đất sẽ giúp đảm bảo quyền lợi của mỗi thành viên trong hộ gia đình được bảo vệ đầy đủ
2) Tăng tính minh bạch và chính xác trong quản lý đất đai: Việc chỉ ghi tên chủ hộ gia đình trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất dẫn đến việc việc quản lý đất đai của Nhà nước không chính xác, không minh bạch Nếu chủ sử dụng đất là một cá nhân thì việc quản lý đất đai sẽ được rõ ràng hơn, các thông tin liên quan đến việc sử dụng đất đai được ghi chép chính xác và minh bạch
3) Tăng tính công bằng trong việc phân chia đất đai: Nếu chỉ xác định quyền sử dụng đất đai của hộ gia đình theo chủ hộ gia đình thì sẽ dẫn đến tình trạng chủ hộ gia đình sử dụng đất đai chưa công bằng, các thành viên trong hộ gia đình không được đón nhận đất đai một cách công bằng Bỏ đối tượng là hộ gia đình sử dụng đất sẽ giúp tăng tính công bằng trong việc phân chia đất đai cho mỗi thành viên trong hộ gia đình
Trang 7Bỏ đối tượng là hộ gia đình sử dụng đất sẽ giúp đảm bảo quyền lợi của mỗi thành viên trong hộ gia đình được bảo vệ đầy đủ, tăng tính minh bạch và chính xác trong quản lý đất đai, tăng tính công bằng trong việc phân chia đất đai
Tuy nhiên, cũng cần phải lường trước đến những vấn đề bất lợi, khó khăn có thể sẽ gặp phải như:
1) Việc xác định đối tượng sử dụng đất mới: Khi bỏ đối tượng là hộ gia đình sử dụng đất, sẽ cần phải tìm ra những đối tượng mới để ghi nhận quyền sử dụng đất Điều này có thể gây ra khó khăn cho việc quản lý
và giám sát quyền sử dụng đất, đặc biệt là trong những khu vực đông dân cư
2) Thủ tục pháp lý phức tạp: Việc thực hiện chuyển đổi từ đối tượng là
hộ gia đình sử dụng đất sang đối tượng mới cần phải được thực hiện theo các quy định pháp luật Quy trình này có thể gây ra nhiều thủ tục pháp lý phức tạp và tốn kém thời gian, tiền bạc
3) Ảnh hưởng đến quyền lợi của các thành viên trong hộ gia đình: Việc
bỏ đối tượng là hộ gia đình sử dụng đất có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của các thành viên trong hộ gia đình Trong trường hợp hộ gia đình
có nhiều thành viên thì việc chia sẻ quyền sử dụng đất mới có thể gây
ra tranh chấp và mâu thuẫn trong gia đình
4) Gây ra những khó khăn cho công tác thống kê và quản lý tài sản đất đai: Việc bỏ đối tượng là hộ gia đình sử dụng đất cũng có thể gây ra những khó khăn cho công tác thống kê và quản lý tài sản đất đai Việc ghi nhận quyền sử dụng đất mới của các đối tượng khác nhau sẽ làm cho công tác thống kê và quản lý trở nên phức tạp hơn
Thêm vào đó, một khó khăn khác của việc bỏ đối tượng là hộ gia đình sử dụng đất là việc thực hiện quyền sử dụng đất đối với các hộ gia đình có số lượng thành viên đông đảo Nếu không còn sử dụng khái niệm "hộ gia đình", việc xác định quyền sử dụng đất đối với các hộ có nhiều thành viên sẽ trở nên phức tạp hơn, đặc biệt là khi các thành viên có quyền và nghĩa vụ riêng biệt trong việc sử dụng đất Việc tách ra từng thành viên trong hộ gia đình để quản lý đất cũng có thể gây
Trang 8ra sự bất đồng giữa các thành viên trong gia đình và ảnh hưởng đến sự hòa thuận trong gia đình
Ngoài ra, việc bỏ đối tượng là hộ gia đình sử dụng đất cũng có thể gây ra sự phản đối từ các hộ gia đình, đặc biệt là những hộ gia đình truyền thống có mối liên kết sâu sắc với đất đai và thường xuyên sử dụng khái niệm "hộ gia đình" trong các giao dịch liên quan đến đất đai Các hộ gia đình này có thể không chấp nhận việc thay đổi khái niệm và yêu cầu tiếp tục duy trì quy định về hộ gia đình trong Luật
Cuối cùng, việc bỏ đối tượng là hộ gia đình sử dụng đất cũng có thể gây ra khó khăn trong việc quản lý, giám sát và kiểm soát việc sử dụng đất Việc xác định quyền sử dụng đất đối với từng cá nhân trong hộ gia đình sẽ đòi hỏi sự tập trung lớn hơn từ phía chính quyền địa phương để có thể giám sát và kiểm soát việc sử dụng đất một cách hiệu quả
Trên đây là một vài ý kiến tham luận của tôi nhằm đóng góp ý kiến cho
Dự thảo Luật đất đai sửa đổi 2023 Xin cảm ơn quý vị đã lắng nghe!