Giáo trình cấu tạo gầm ô tô (nghề công nghệ ô tô) trường cđ cộng đồng lào cai

Việc biên soạn giáo trình nghề Công nghệ Ôtô nhằm đáp ứng nhu cầu giảng dạy của đội ngũ giáo viên cũng như học tập của học sinh học nghề Công nghệ Ôtô tạo sự thống nhất trong quá trình đ

Trang 1

1

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH LÀO CAI

TRƯỜNG CAO ĐẲNG LÀO CAI

GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: CẤU TẠO GẦM Ô TÔ NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP + CAO ĐẲNG

Lào Cai, năm 2019

Trang 2

2

CÔNG BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mực đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

Trang 3

3

LỜI GIỚI THIỆU

Hiện nay cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực sửa chữa công nghệ ô tô ở Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng đóng góp cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Việc biên soạn giáo trình nghề Công nghệ Ôtô nhằm đáp ứng nhu cầu giảng dạy của đội ngũ giáo viên cũng như học tập của học sinh học nghề Công nghệ Ôtô tạo sự thống nhất trong quá trình đào tạo nghề Công nghệ Ôtô, đáp ứng nhu cầu thực tế sản xuất của các doanh nghiệp, của mọi thành phần kinh tế và là vấn đề cấp thiết cần thực hiện

Giáo trình Cấu tạo Gầm Ô tô được biên soạn theo chương trình đào tạo Trung cấp và Cao đẳng nghề Công nghệ Ô tô ban hành theo quyết định số ./QĐ-CĐLC Ngày tháng năm của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lào Cai Nội dung biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu Các kiến thức trong toàn bộ giáo trình có mối liên hệ chặt chẽ nhằm đảm bảo tốt nhất mục tiêu đề ra của môn học

Xuất phát từ những nhu cầu đào tạo và thực tế học tập, giáo trình Cấu tạo Gầm

ô tô được biên soạn với những kiến thức, kỹ năng được bố trí kết hợp khoa học nhằm đảm bảo tốt nhất mục tiêu đề ra của từng chương Nội dung giáo trình được biên soạn với dung lượng 45 giờ gồm bốn chương:

Chương 1: Hệ thống truyền lực Chương 2: Hệ thống di chuyển Chương 3: Hệ thống lái

Chương 4:Hệ thống phanh ô tô Trong quá trình biên soạn nhóm tác giả đã tham khảo nhiều tài liệu liên quan cũng như tiếp xúc trao đổi với nhiều chuyên gia đào tạo nghề Công nghệ Ôtô, các công nhân bậc cao tại các cơ sở sản xuất, cố gắng đưa những kiến thức và kỹ năng cơ bản nhất, phù hợp với thực tế sản xuất, đặc biệt dễ nhớ, dễ hiểu không ngoài mục đích nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng tốt yêu cầu sản xuất hiện nay

Trong quá trình biên soạn giáo trình không thể tránh khỏi những thiết sót, hạn chế Bên cạnh đó để giáo trình ngày càng hoàn thiện, phục vụ tốt hơn cho công tác giảng dạy và học tập, nhóm tác giả mong nhận được những góp ý của bạn đọc

Tham gia biên soạn

1 Chủ biên: Vũ Văn Trọng

2 Thành viên: Tạ Thị Hoàng Thân

Trang 4

4

MỤC LỤC

TRANG

LỜI GIỚI THIỆU 3

CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC 8

NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA GIÁO TRÌNH MÔN HỌC 9

CHƯƠNG 1 9

HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC 9

1 LY HỢP 9

1.1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại 9

1.2 Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý làm việc 10

1.3 Các chi tiết chính 11

1.4 Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng (bộ ly hợp ma sát) 13

1.5 Phương pháp kiểm tra, sửa chữa 14

2 HỘP SỐ CƠ KHÍ 19

2.2 Sơ đồ và nguyên lý làm việc 20

2.4 Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng 24

3 HỘP SỐ TỰ ĐỘNG 27

4 CÁC ĐĂNG 38

4.4 Phương pháp kiểm tra sửa chữa các đăng 41

5 CẦU XE 43

Trang 5

5

6 BÁN TRỤC – MOAY Ơ BÁNH XE 50

6.2 Cấu tạo bán trục – moay ơ bánh xe 51

CHƯƠNG 2 57

HỆ THỐNG DI CHUYỂN 57

1 NHIỆM VỤ, YÊU CẦU VÀ PHÂN LOẠI HỆ THỐNG TREO 57

1.1 Nhiệm vụ của hệ thống treo 57

1.2 Yêu cầu của hệ thống treo 57

1.3 Phân loại 58

2 HỆ THỐNG TREO PHỤ THUỘC 60

2.1 Cấu tạo 60

2.2 Nguyên lý hoạt động 62

2.3 Hiện tượng sai hỏng và nguyên nhân trong hệ thống treo loại phụ thuộc 63

3 HỆ THỐNG TREO ĐỘC LẬP 66

3.1 Cấu tạo 68

3.2 Nguyên lý hoạt động 71

4 KHUNG, VỎ XE Ô TÔ 74

4.1 Khung xe 74

4.2 Vỏ xe 76

CHƯƠNG 3 87

HỆ THỐNG LÁI 87

1.NHIỆM VỤ, YÊU CẦU VÀ PHÂN LOẠI HỆ THỐNG LÁI 87

1.1 Nhiệm vụ 87

Trang 6

6

1.2 Yêu cầu 87

1.3 Phân loại 88

2 HỆ THỐNG LÁI CƠ KHÍ 88

3 HỆ THỐNG LÁI TRỢ LỰC THỦY LỰC 95

CHƯƠNG 4 113

HỆ THỐNG PHANH 113

1 NHIỆM VỤ, YÊU CẦU VÀ PHÂN LOẠI CỦA HỆ THỐNG PHANH 113 1.1 Nhiệm vụ 113

1.2 Yêu cầu 113

1.3 Phân loại 113

2 HỆ THỐNG PHANH DẦU 113

3 HỆ THỐNG PHANH ABS 125

+ Phần logic điều khiển 135

4 HỆ THỐNG PHANH KHÍ 160

5 HỆ THỐNG PHANH TAY 172

Trang 7

7

TÀI LIỆU THAM KHẢO 178

Trang 8

8

CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: Cấu tạo gầm ô tô

Mã môn học: MH16 Thời gian thực hiện môn học: 45 giờ; (Lý thuyết: 35 giờ; Thảo luận, bài tập: 8 giờ;

Kiểm tra: 2 giờ)

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học:

- Vị trí: Môn học được bố trí học sau các môn học lý thuyết cơ sở bắt buộc

- Tính chất: Là môn học lý thuyết chuyên môn bắt buộc

- Ý nghĩa và vai trò của môn học: cung cấp các kiến thức lý thuyết chuyên nghành về cấu tạo phần gầm ô tô để giúp học sinh tiếp thu được tốt hơn kiến thức các

mô đun thực hành nghề bắt buộc

Mục tiêu môn học:

- Về kiến thức:

+ Trình bày được nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại các hệ thống của gầm ô tô

+ Trình bày được cấu tạo và nguyên lý làm việc của các hệ thống thuộc gầm ô tô và cấu tạo các chi tiết chính của các hệ thống thuộc gầm ô tô

+ Trình bày được những hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng và phương pháp kiểm tra, sửa chữa các hệ thống thuộc gầm ô tô

- Về kỹ năng:

+ Nhận biết được các chi tiết trong các hệ thống thuộc gầm ô tô

+ Nhận biết được các hiện tượng nguyên nhân hử hỏng và đưa ra phương pháp kiểm tra sửa chữa

- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:

+ Chủ động, sáng tạo trong học tập

+ Tham gia thảo luận, phát biểu sôi nổi

+ Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô

+ Thể hiên tác phong làm việc nghiêm túc, cẩn thận

Trang 9

9

NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA GIÁO TRÌNH MÔN HỌC

CHƯƠNG 1

HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC Giới thiệu: Hệ thống truyền lực là một bộ phận của cụm gầm ôtô gồm có: bộ

ly hợp, hộp số, hộp phân phối và truyền động các đăng Dùng để truyền lực (truyền

mômen) và công suất từ động cơ đến cầu chủ động ôtô

Mục tiêu:

- Trình bày được nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại các bộ phận của hê thống truyền lưc; Cấu tạo, nguyên lý làm việc các bộ phận của hê thống truyền lưc; Những hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng và phương pháp kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa các bộ phận của

hê thống truyền lưc

- Nhận dạng được các bộ phận của hê thống truyền lưc

- Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô

1 LY HỢP 1.1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại

1.1.1 Nhiệm vụ

- Đóng và mở mạch truyền lực từ động cơ đến trục sơ cấp hộp số khi sang số

mà động cơ vẫn hoạt động

- Duy trì mạch truyền lực trong suốt thời gian xe chạy bình thường

- Đảm bảo an toàn cho động cơ và hệ thống truyền lực khi bị quá tải

1.1.2 Yêu cầu

- Truyền được mô men xoắn lớn nhất của động cơ mà không bị trượt

- Khi đóng phải êm dịu không gây ra sự va đập trong hệ thống truyền lực

- Khi mở phải dứt khoát để dễ sang số

- Đảm bảo an toàn cho động cơ và hệ thống truyền lực khi bị quá tải

- Kết cấu đơn giản, thoát nhiệt tốt và có độ bền cao

- Điều khiển nhẹ nhàng và thuận lợi

1.1.3 Phân loại 1.1.3.1 Theo dạng truyền lực

- Ly hợp ma sát (có ma sát khô và ma sát ướt)

- Ly hợp điện từ

- Ly hợp thuỷ lực (biến mômen thuỷ lực)

1.1.3.2 Theo cơ cấu điều khiển

- Điều khiển bằng cơ khí

- Điều khiển bằng thuỷ lực

- Điều khiển bằng khí nén

Trang 10

10

Trong cỏc loại ly hợp trờn, ly hợp ma sỏt khụ được sử dụng nhiều trong ụ tụ vỡ

cú nhiều ưu điểm: Truyền mụ men xoắn lớn, cấu tạo đơn giản, thoỏt nhiệt tốt, cú độ bền cao và dễ bảo dưỡng

1.2 Sơ đồ cấu tạo và nguyờn lý làm việc 1.2.1 Sơ đồ cấu tạo

1.2.2 Nguyờn lý làm việc 1.2.2.1 Ly hợp ở trạng thỏi đúng (hỡnh 1-2a)

Khi người lỏi chưa tỏc dụng lực vào bàn đạp, dưới tỏc dụng lực đẩy của cỏc lũ

xo ộp, thụng qua đĩa ộp đẩy đĩa ma sỏt ộp chặt lờn bề mặt bỏnh đà Nhờ ma sỏt trờn mặt đĩa ma sỏt nờn cả lũ xo ộp, đĩa ộp, đĩa ly hợp và bỏnh đà tạo thành một khối cứng để truyền mụmen từ trục khuỷu động cơ đến trục bị động

Hỡnh 1-1 Cấu tạo bộ ly hợp ma sỏt

Vỏ ly hợp hợp

Thanh kéo

Đòn bẩy

Đòn mở

ổ bi tì

Lò xo

ép

Điã ép

Vỏ bao

Trục sơ

cấp Bánh đà

Đòn lắp thanh kéo

Bàn đạp ly hợp

Bàn đạp phanh

a) b)

Hỡnh 1-2 Sơ đồ cấu tạo và hoạt động của ly hợp a) Trạng thỏi đúng b) Trạng thỏi mở

Đĩa ma sỏt

Đĩa ộp

Bỏnh đà

Trục sơ cấp

ổ bi tỳ

Vỏ ly hợp

Đũn bẩy

Lũ xo ộp

Trang 11

11

1.2.2.2 Ly hợp ở trạng thái mở (hình 1-2b)

Khi người lái tác dụng lực lên bàn đạp (khi cần thay đổi số) thông qua thanh kéo, các chốt và đòn bẩy, đẩy khớp trượt và ổ bi tỳ dịch chuyển dọc trục sơ cấp, ép lên đầu các đòn mở, kéo đĩa ép nén các lò xo ép, làm cho đĩa ma sát rời khỏi bề mặt bánh

đà và ở trạng thái tự do, mômen của trục khuỷu động cơ không truyền qua được trục

sơ cấp để cho việc sang số được dễ dàng Sau khi sang số xong người lái thôi tác dụng lực vào bàn đạp từ từ để cho ly hợp trở về vị trí đóng như ban đầu

Hình 1-3 Cấu tạo bộ ly hợp loại lò xo màng

1.3 Các chi tiết chính

1.3.1.Phần chủ động: (gồm bánh đà, vỏ ly hợp, đĩa ép, các đòn mở, lò xo ép)

1.3.1.1 Bánh đà: Là chi tiết của động cơ vừa là chi tiết của bộ phận chủ động được làm bằng gang có tính dẫn nhiệt cao Bánh đà được bắt chặt với trục khuỷu, trên

bề mặt phẳng được gia công nhẵn làm bề mặt tiếp xúc của ly hợp, mép ngoài có các lỗ ren để lắp vỏ ly hợp và có các chốt định tâm đảm bảo độ đồng tâm giữa bánh đà với vỏ

ly hợp

Hình 1-4 Bánh đà

1.3.1.2 Vỏ ly hợp: Làm bằng thép dập có các lỗ để lắp và định tâm với bánh

đà Trên vỏ có các gờ lồi hoặc lỗ để liên kết với đĩa ép và bên trong có các gờ định vị

lò xo ép

1.3.1.3 Đĩa ép: Làm bằng gang có khả năng dẫn nhiệt tôt Mặt tiếp giáp với đĩa bị động được gia công nhẵn, mặt đối diện có các gờ lồi định vị lò xo ép và một số

gờ có lỗ để lắp cần bẩy liên kết với vỏ ly hợp

Vỏ ly hợp và đĩa ép Đĩa ma sát

Đòn bẩy

Đòn mở và lò xo màng

ổ bi tì Bánh đà

Trang 12

12

Hình 1-5 Mặt trước và mặt sau vỏ ly hợp và đĩa ép

1.3.1.4 Các đòn mở: Làm bằng thép, một đầu có lỗ lắp với gờ có lỗ của đĩa

ép bằng chốt, ở giữa có lỗ lắp với bu lông định vị trên vỏ ly hợp bằng đai ốc điều chỉnh

và đầu còn lại có mặt phẳng hoặc bắt bu lông chống mòn tiếp xúc với ổ bi tỳ khi mở ly hợp

1.3.5.5 Lò xo ép: Làm bằng thép loại lò xo hình trụ có 6-9 cái, dùng để ép chặt đĩa ép và đĩa ly hợp vào bánh đà (Loại một lò xo ép dạng màng dùng trên ôtô con

là loại kết hợp lò xo ép và đòn mở)

1.3.2 Phần bị động (gồm đĩa ly hợp, trục bị động)

1.3.2.1 Đĩa ly hợp (đĩa ma sát)

Moay ơ làm bằng thép có dạng then hoa bên trong để lắp với phần then hoa đầu trục sơ

cấp hộp số, xương đĩa tán chặt 2 vành thép lá, các

lò xo giảm chấn, đinh tán và các tấm ma sát làm

bằng bột amiăng ép với dây đồng có hệ số ma sát

lớn, độ bền cao và có tính dẫn nhiệt tốt

Hình 1-7 Đĩa ly hợp

a) b)

Hình 1-6 Cấu tạo đòn mở a- Loại đòn mở rời b- Loại đòn mở kết hợp lò xo màng

Đai ốc giữ đòn

mở Bulông chống mòn

Con lăn

Quả tạ

Đòn mở

Chốt xoay

Đòn mở

Lò xo màng

Trang 13

13

1.3.2.2 Trục bị động (trục sơ cấp hộp số)

Có phần then hoa lắp với đĩa bị động, có đầu trục định tâm lắp với ổ bi ở đuôi trục khuỷu có bánh răng xiên ăn khớp với bánh răng trên trục trung gian hộp số

Hình 1-8 Trục sơ cấp hộ số

1.3.3 Cơ cấu điều khiển

+ Bàn đạp, thanh kéo (hoặc dây kéo) dùng để truyền lực đến đòn ép

+ Đòn bẩy (càng cua) dùng để điều khiển khớp trượt và ổ bi tỳ mở (cắt) ly hợp

Hình 1-9 Cấu tạo cơ cấu điều khiển ly hợp a- Điều khiển bằng cơ khí b) Điều khiển bằng thuỷ lực

1.4 Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng (bộ ly hợp ma sát) 1.4.1 Ly hợp bị trượt

+ Hiện tượng

Khi người lái thôi tác dụng lực vào bàn đạp và tăng ga nhưng xe tăng tốc chậm, kéo tải yếu, hoặc xe không chuyển động (mô men của động cơ không truyền được ra phía sau)

+ Nguyên nhân

- Đĩa ly hợp và đĩa ép mòn nhiều hoặc dính dầu mỡ

- Đĩa ma sát mòn nhô phần đinh tán gây cào sước các đĩa ép và bánh đà

Thanh kéo

Đòn bẩy

Xi lanh chính

Pittông và xi lanh dẫn động

Bàn đạp ly hợp Bàn đạp phanh

Bàn đạp ly hợp

Trang 14

14

- Điều chỉnh sai (hoặc không có) khe hở các đầu đòn mở với ổ bi tỳ

- Các lò xo ép mòn, giảm độ đàn hồi hoặc gãy

1.4.2 Ly hợp mở (cắt) không dứt khoát

Khi người lái tác dụng lực vào bàn đạp và giảm ga nhưng sang số khó có tiếng khua và rung giật ở cụm ly hợp hoặc không sang số được

+ Nguyên nhân

- Đĩa ly hợp và đĩa ép bị vênh, lỏng đinh tán,

- Điều chỉnh sai hành trình tự do của bàn đạp, chiều cao các đầu đòn mở không đều (khe hở ổ bi tỳ quá lớn)

1.4.3 Ly hợp hoạt động không êm, có tiếng ồn

Nghe tiếng khua nhiều ở cụm ly hợp, xe vận hành bị rung giật

+ Nguyên nhân

- Các chi tiét mòn nhiều, thiếu dầu mỡ bôi trơn (các chốt, ổ bi )

- Đĩa ly hợp mòn then hoa, nứt vỡ và chai cứng bề mặt ma sát, gãy yếu các lò

xo giảm chấn

- Điều chỉnh các đầu đòn mở không đều

- Các lò xo ép mòn, gãy

- Động cơ và hộp số lắp không đồng tâm

1.4.4 Bàn đạp ly hợp nặng và bị rung giật

Khi người lái tác dụng lực vào bàn đạp cảm thấy nặng và rung giật

+ Nguyên nhân

- Bàn đạp bị cong hoặc kẹt khô dầu mỡ

- Các chốt, khớp trượt khô thiếu mỡ bôi trơn

- Điều chỉnh các đầu đòn mở không đều

- Đĩa ly hợp và đĩa ép bị vênh

1.5 Phương pháp kiểm tra, sửa chữa

1.5.1 Phương pháp kiểm tra chung bộ ly hợp ôtô

1.5.1.1 Kiểm tra bên ngòai cụm ly hợp

- Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt, chảy rỉ bên ngoài cụm ly hợp

- Kiểm tra tác dụng và hành trình của bàn đạp ly hợp (hình 1-10) nếu không có tác dụng cần tiến hành sửa chữa kịp thời

Tiêu đề	Giáo trình Cấu Tạo Gầm Ô Tô (Nghề Công nghệ Ô tô)
Tác giả	Nhóm tác giả
Người hướng dẫn	Vũ Văn Trọng, Tạ Thị Hoàng Thân
Trường học	Trường Cao Đẳng Lào Cai
Chuyên ngành	Công Nghệ Ô Tô
Thể loại	Giáo trình môn học
Năm xuất bản	2019
Thành phố	Lào Cai

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	1,45 MB