22 KỶ YẾU NHIỆM VỤ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ GIAI ĐOẠN 2016 2020 LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN HỖ TRỢ XÂY DỰNG LÀNG NGHỀ TRỒNG NẤM PHỤC VỤ CHUYỂN ĐỔI NGHỀ NGHIỆP CHO LAO[.]
Trang 1HỖ TRỢ XÂY DỰNG LÀNG NGHỀ TRỒNG NẤM PHỤC VỤ
CHUYỂN ĐỔI NGHỀ NGHIỆP CHO LAO ĐỘNG TỪ CÁC
LÒ GẠCH THỦ CÔNG XÃ ĐỨC NHUẬN VÀ ĐỨC CHÁNH,
HUYỆN MỘ ĐỨC, TỈNH QUẢNG NGÃI
Chủ nhiệm dự án: KS Vũ Nhân
Cơ quan chủ trì: UBND huyện Mộ Đức
Năm nghiệm thu: 2016
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Tại xã Đức Chánh và xã Đức Nhuận có điều kiện thuận lợi cho nghề trồng nấm phát
triển như có nhiều phế phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp như mùn cưa, rơm, bã mía, lõi ngô…;
có hơn 400 lao động đang hoạt động sản xuất gạch thủ công cần chuyển đổi sang nghề khác
khi xóa bỏ lò gạch Từ thực tế đó, UBND huyện Mộ Đức đã xây dựng và triển khai dự án
“Hỗ trợ xây dựng làng nghề trồng nấm phục vụ chuyển đổi nghề nghiệp cho lao động từ các
lò gạch thủ công xã Đức Nhuận và Đức Chánh, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi” nhằm
mục đích xóa bỏ các lò gạch thủ công, góp phần thúc đẩy sự phát triển của Hợp tác xã sản
xuất và kinh doanh nấm Đức Nhuận, hướng đến hình thành làng nghề trồng nấm tại xã Đức
Nhuận, xã Đức Chánh và hơn hết là giải quyết việc làm cho số lao động sau khi thực hiện
chủ trương xóa các lò gạch thủ công của tỉnh
II MỤC TIÊU
Chuyển đổi nghề nghiệp cho lao động từ các lò gạch thủ công của xã Đức Nhuận và
Đức Chánh huyện Mộ Đức; Hình thành làng nghề sản xuất nấm tại xã Đức Nhuận và Đức
Chánh, huyện Mộ Đức
III KẾT QUẢ THỰC HIỆN
1 Khảo sát hiện trạng
Báo cáo kết quả khảo sát trên địa bàn huyện đến tháng 6/2013 có hơn 100 hộ, với gần
300 lao động đang tham gia hoạt động sản xuất gạch thủ công mong muốn được chuyển đổi
sang nghề nuôi trồng nấm ăn và nấm dược liệu Đây là cơ sở vũng chắc để hình thành dự án
“Hỗ trợ xây dựng làng nghề trồng nấm phục vụ chuyển đổi nghề nghiệp cho lao động từ các
lò gạch thủ công xã Đức Nhuận và Đức Chánh, huyện Mộ Đức”.
2 Xây dựng đội ngũ cộng tác viên ở cơ sở để triển khai các nội dung dự án Cộng
tác viên gồm các cán bộ ở xã, thôn
- Từ 10/11/2013 đến ngày 10/01/2014, tại xã Đức Nhuận đã xây dựng hoàn thành và
đưa vào nuôi trồng được 10 trại nấm Sò và 10 trại nấm Linh Chi, tại 09 điểm xây dựng trại,
cho 10 hộ đã được chọn và Cam kết với UBND xã Đức Nhuận
- Từ tháng 03/2014 đến tháng 07/2014, tại xã Đức Chánh đã xây dựng hoàn thành 28
trại nấm Sò và 28 trại nấm Linh Chi, tại 28 điểm xây dựng; đã đưa vào nuôi trồng tại 16
điểm với 32 trại; đến ngày 10/8/2016 hoàn thành 30 trại nấm Sò và 30 trại nấm Linh Chi,
tại 29 điểm xây dựng
Trang 2- Từ tháng 08/2014 đến tháng 10/6/2016, tại xã Đức Nhuận đã xây dựng hoàn thành
49 trại nấm Sò và 49 trại nấm Linh Chi, tại 31 điểm xây dựng; đã đưa vào nuôi trồng tại 25 điểm với 80 trại; đến ngày 10/8/2016 đã hoàn thành 60 trại nấm Sò và 60 trại nấm Linh Chi, tại 38 điểm xây dựng
Tổng cộng đã hướng dẫn kỹ thuật và xây dựng hoàn thành 200 trại (gồm 100 trại nấm
Sò và 100 trại nấm Linh Chi), tại 76 điểm xây dựng; đã đưa vào nuôi trồng tại 50 điểm với
132 trại (tại 66 hộ)
3 Tổ chức cung cấp phôi hỗ trợ cho các hộ
Tổ kỹ thuật kiểm tra tất cả các trại xây dựng hoàn thành và hướng dẫn hộ dân vệ sinh trại để cung cấp phôi nấm Kết quả: Từ 10/11/2013 đến ngày 10/01/2014, tại xã Đức Nhuận
đã cung cấp phôi cho 10 hộ được chọn, với 25.000 phôi nấm Linh Chi và 25.000 phôi nấm Sò; Từ tháng 03/2014 đến tháng 12/2014, tại xã Đức Chánh đã cung cấp phôi cho 16 hộ được chọn, với 57.256 phôi nấm Linh Chi và 3.500 phôi nấm Sò; Từ tháng 12/2014 đến tháng 10/8/2016, tại xã Đức Nhuận đã cung cấp phôi cho 40 hộ được chọn, với 22.089 phôi nấm Linh Chi và 202.000 phôi nấm Sò
Tổng cộng đã cung cấp cho 66 hộ, tại 50 điểm được chọn, với 335.345 bịch (trong đó: phôi nấm Linh Chi 104.345 bịch và phôi nấm Sò 231.000 bịch)
4 Công tác tổ chức nuôi trồng, thu hoạch, tiêu thụ sản phẩm
Các thành viên Ban quản lý, Cộng tác viên xã, UBND xã Đức Chánh, UBND xã Đức Nhuận tổ chức giao phôi cho các hộ đã được chọn khi đáp ứng các yêu cầu: Trại lắp ráp hoàn thành theo đúng thiết kế mẫu; Tấm lợp mái bằng tol fibro xi-măng kết hợp với các loại lá dừa, cây bắp, rơm…hoặc hoàn toàn bằng lá dừa nước; Bao xung quang trại bằng lưới bao hoặc tranh; Nước tưới nấm không có cặn…Thực hiện treo phôi nấm bằng dây nilong hoặc gác trên kệ bằng tre đã lắp ráp sẵn theo thiết kế; Theo dõi nhiệt kế và ẩm kế để điều chỉnh nhiệt độ phù hợp với nhiệt độ cho phép của từng loại phôi nấm bằng cách: Tưới nước giảm nhiệt độ, tăng độ ẩm…; Theo dõi phát triển của bịch phôi đến khi trắng hoàn toàn, tiến hành phương pháp rạch bịch đối với nấm Sò hoặc nới bông đối với nấm Linh Chi
Sau khi rạch bịch từ 10 đến 15 ngày, thu hoạch nấm Sò hằng ngày 2 lần vào buổi sáng sớm và chiều tối; thu hoạch nấm Linh Chi lần 1 sau 80 đến 100 ngày, thu hoạch lần 2 sau lần 1 từ 60 đến 80 ngày
Kết quả với s tổ chức nuôi trồng tại 50 điểm hộ:
- Tại xã Đức Nhuận, sản lượng nấm đã thu hoạch gồm: 902 kg nấm Linh Chi khô và 105.448 kg nấm Sò;
- Tại xã Đức Chánh, sản lượng nấm đã thu hoạch gồm: 1.043 kg nấm Linh Chi khô và 1.610 kg nấm Sò
Tổng cộng, sản lượng nấm thu hoạch gồm: 1.945 kg nấm Linh Chi khô và 107.058 kg nấm Sò tươi Giá trị sản phẩm là 5.502.935.000 đồng
Kết quả tái sản xuất:
- Xã Đức Nhuận là 35 hộ, với 225.000 bịch phôi nấm Sò, 49.000 bịch phôi nấm Linh Chi; sản lượng tái sản xuất là 101.990 kg nấm Sò tươi và 924 kg nấm Linh Chi khô; giá trị sản phẩm là 2.686.600.000 đồng
Trang 3- Xã Đức Chánh là 05 hộ, với 5.000 bịch phôi nấm Sò, 20.000 bịch phôi nấm Linh Chi;
sản lượng tái sản xuất là 2.300 kg nấm Sò tươi và 399 kg nấm Linh Chi khô; giá trị sản phẩm
là 325.000.000 đồng
5 Kết quả thực hiện sản xuất đối với 01 hộ:
Kết quả sản xuất của 01 hộ với lần hỗ trợ phôi đầu tiên
(Tính cho lứa phôi đầu tiên sản xuất trong 04 tháng của 66 hộ được cấp phôi)
Đơn
vị tính Số lượng
Đơn giá (đồng)
Thành tiền (đồng)
I Tổng chi phí 2.616.760.000
1 Mua bịch phôi nấm Đồng 1.989.760.000
* Linh chi Bịch 104.345 8.000 834.760.000
* Sò Bịch 231.000 5.000 1.155.000.000
2 Khấu hao trại nuôi trồng 231.000.000
* Linh chi Tháng 264 500.000 132.000.000
* Sò Tháng 198 500.000 99.000.000
3 Tiền công lao động chăm sóc Tháng 264 1.500.000 396.000.000
II Tổng doanh thu 3.502.934.900
* Linh chi KG 1.945 700.000 1.361.784.900
* Sò Kg 107.058 20.000 2.141.150.000
III Lãi tại trại nuôi trồng nấm 886.174.900
VI Trung bình thu nhập của 01 tháng/hộ 3.356.723
Khi tính hiệu quả kinh tế của 66 hộ đã nuôi trồng nấm bao gồm cả công lao động chăm
sóc, thu hoạch đã cho thấy thu nhập của 01 hộ/01 tháng là 3.357.000 đồng, trong thời gian
nuôi trồng là 04 tháng đối với lứa phôi đầu tiên gồm: 2500 bịch phôi nấm Sò và 2500 bịch
phôi nấm Linh Chi hoặc 6500 bịch phôi nấm Sò hoặc 4.063 bịch phôi nấm Linh Chi, với
diện tích trại nuôi là 100m2 Với thu nhập ổn định từng tháng như vậy nên hộ dân đã ổn định
cuộc sống khi không còn tham gia lao động làm gạch Ngoài hiệu quả mà dự án đã hỗ trợ thì
hộ dân tiếp tục tái sản xuất trên cơ sở hạ tầng đã có để tạo thu nhập tăng thêm hàng tháng
cho chính họ
IV KẾT LUẬN
Dự án hoàn thành đã tác động tích cực đến kinh tế hội, xã hội và môi trường của địa
phương và hơn hết dự án đã đóng góp cho địa phương về:
Thứ nhất, tác động tích cực đến nhận thức của cán bộ và nhân dân về việc tăng giá trị
sản phẩm nông nghiệp trong phát triển kinh tế nhanh và bền vững cần phải ứng dụng khoa
học và công nghệ vào sản xuất, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp
Thứ hai, tính hiệu quả tất yếu của sự liên kết xã hội trong sản xuất, kinh doanh mà
chuỗi liên kết Doanh nghiệp – Nông dân – Nhà Khoa học đang hình thành rõ nét trên địa
bàn huyện trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp
Trang 4Thứ ba, tạo ảnh hưởng tích cực trong xã hội về việc hình thành sản phẩm mới thay thế các loại thực phẩm như thịt động vật, rau chứa chất tăng trưởng cao…nhằm thay đổi khẩu phần ăn có tác dụng phòng ngừa bệnh tim mạch và nhiễm độc cho con người Vì vậy, sản phẩm nấm Linh Chi đã được Công bố chất lượng và Chứng nhận bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm là điều kiện cần để phát triển sản phẩm và thị trường tiêu thụ sản phẩm nấm Thứ tư, hình thành mô hình nuôi trồng nấm tập trung cho nông hộ và làng nghề nuôi trồng nấm ăn, nấm dược liệu tại địa phương để tổ chức sản xuất sản phẩm với số lượng lớn mang tính chất hàng hóa
Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện dự án đã xuất hiện những bất cập, hạn chế mà khi xây dựng dự án chưa đề cập như: Việc chăm sóc, nuôi trồng, thu hoạch và bảo quản nấm tại nông hộ chưa được quan tâm của chủ hộ nên nhiều thời điểm nhiệt độ trong trại nuôi vượt trên 300C, độ ẩm dưới 55%, bịch phôi nhanh hết chất dinh dưỡng và sản phẩm thường bị mốc khi bảo quản tại nhà; Công tác hỗ trợ phôi cho nông hộ không kịp tiến độ xây dựng trại
vì vậy trại hoàn thành mà không có phôi nuôi trồng trong thời gian dài; số lượng phôi hỗ trợ dàn trải và với số lượng 01 lần cung cấp chưa đủ 5000 bịch/lần/hộ nên sản lượng sản phẩm thu hoạch rải rác và số lượng nhỏ; Công tác thu mua sản phẩm và tổ chức tiêu thụ chưa ổn định nên hộ dân chưa thật sự liên kết với HTX, vì vậy hộ dân bán sản phẩm cho HTX vào ngày bình thường và bán sản phẩm cho khách hàng khác vào ngày Mùng một và 15 Âm lịch hàng tháng