Học phần vẽ hình họa chân dung và bán thân tượng người bằng chất liệu thạch cao là bước nối tiếp giữa vẽ đồ vật sang tượng đến người thật.. Tập bài giảng Học phần Vẽ hình họa chân dung
Trang 1UBND TỈNH LÀO CAI TRƯỜNG CAO ĐẲNG LÀO CAI
GIÁO TRÌNH NỘI BỘ MÔN HỌC: VẼ HÌNH HỌA CHÂN DUNG
VÀ BÁN THÂN TƯỢNG NGƯỜI
NGÀNH: HỘI HỌA
Lào Cai, năm 2019
Trang 2TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các đào tạo và tham khảo
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm
Trang 3Lời nói đầu
Hình họa là môn học cơ bản có vai trò quan trọng trong học tập, rèn luyện và sáng
tạo nghệ thuật Học phần vẽ hình họa chân dung và bán thân tượng người
bằng chất liệu thạch cao là bước nối tiếp giữa vẽ đồ vật sang tượng đến người thật
Tập bài giảng Học phần Vẽ hình họa chân dung và bán thân tượng người
nhằm phục vụ cho công tác đào tạo sinh viên hệ trung cấp Hội họa của trường Cao đẳng Lào Cai Tập bài giảng được biên soạn theo Chương trình môn học được hội đồng khoa học nhà trường phê duyệt
Tập bài giảng học phần Vẽ tượng chân dung đen trắng được chia làm 3 chương Phần I Vẽ tượng chân dung
Phần II Vẽ bán thân tượng người
Thông qua các bài học, cùng với học phần giải phẫu tạo hình, sinh viên sẽ hiểu và thực hiện được các bài vẽ về cấu tạo các giác quan, chân dung người, rất tốt cho việc nghiên cứu sâu về vẽ người thật sau này
Các bài tập được thiết kế theo đề cương chi tiết của học phần: cụ thể, dễ hiểu, khoa học và có hình minh họa kèm theo
Dù đã rất cố gắng, song quá trình biên soạn tập bài giảng khó tránh khỏi những thiếu khuyết Vì vậy, tôi rất mong sự góp ý của các nhà chuyên môn, các bạn đồng nghiệp để tập bài giảng được hoàn thiện hơn
Xin chân thành cảm ơn!
Trang 4MỤC LỤC
BÀI MỞ ĐẦU : VẼ TƯỢNG ĐẦU NGƯỜI CƠ BẢN 8
I Mục tiêu 8
II Nội dung chi tiết 8
1 Mục đích của vẽ tượng thạch cao 8
2 Mối quan hệ giữa vẽ khối cơ bản với cấu tạo con người- tượng thạch cao 9
3 So sánh khối cơ bản- tượng- người 9
4 Phương pháp xây dựng hình vẽ 11
4.3 Quan sát, nhận xét 12
4.4 Bố cục dựng hình 12
4.6 Vẽ sâu 12
4.7 Hoàn chỉnh bài vẽ 12
5 Tiêu chí cần đạt 12
BÀI 1 VẼ TƯỢNG CHÂN DUNG PHẠT MẢNG 14
I Mục tiêu 14
II Nội dung chi tiết 14
1 Quan sát nhận xét: 14
2 Bố cục dựng hình: 15
3 Vẽ tương quan lớn: 15
4 Vẽ sâu 16
5 Hoàn chỉnh bài vẽ 16
6 Yêu cầu cần đạt 17
BÀI 2: VẼ TƯỢNG SỌ 18
I Mục tiêu 18
II Nội dung chi tiết 18
1 Quan sát, nhận xét 18
2 Bố cục dựng hình 19
Trang 53 Vẽ tương quan lớn 20
4 Vẽ sâu 20
5 Hoàn chỉnh bài vẽ 20
6 Các yêu cầu cần đạt 21
BÀI 3 VẼ TƯỢNG CHÂN DUNG LỘT DA 22
I Mục tiêu 22
II Nội dung chi tiết 22
1 Quan sát nhận xét 22
2 Bố cục dựng hình 22
3 Vẽ tương quan lớn 23
4 Vẽ sâu 24
5 Hoàn chỉnh bài 24
6 Yêu cầu cần đạt 24
BÀI 4 VẼ ĐẦU TƯỢNG CHÂN DUNG NAM GIÀ 26
I Mục tiêu 26
II Nội dung chi tiết 26
1 Quan nhận xét 26
2 Bố cục dựng hình: 27
3 Vẽ tương quan lớn 27
4 Vẽ sâu 28
5 Hoàn chỉnh bài vẽ 28
6 Yêu cầu cần đạt 29
BÀI 5 VẼ TƯỢNG CHÂN DUNG NAM NAM TRẺ 31
I Mục tiêu 31
II Nội dung 31
1 Quan sát nhận xét 31
2 Bố cục dựng hình 32
Trang 63 Vẽ tương quan lớn 32
4 Vẽ sâu 33
5 Hoàn chỉnh bài 33
BÀI 6: VẼ TƯỢNG CHÂN DUNG NỮ TRẺ 35
I Mục tiêu 35
II Nội dung chi tiết 35
1 Quan sát nhận xét 35
2 Bố cục dựng hình 36
3 Vẽ tương quan lớn 36
4 Vẽ sâu 37
5 Hoàn chỉnh bài vẽ 37
6 Tiêu chí cần đạt 38
BÀI MỞ ĐẦU : VẼ TƯỢNG NGƯỜI BÁN THÂN 39
I Mục tiêu 39
II Nội dung chi tiết 39
2- Yêu cầu đạt: 40
BÀI 7: VẼ TƯỢNG BÁN THÂN NAM TRUNG 42
I Mục tiêu 42
II Nội dung chi tiết 42
1 Quan sát nhận xét 42
2 Bố cục dựng hình 43
3 Vẽ tương quan lớn 43
4 Vẽ sâu 43
5 Hoàn chỉnh bài vẽ 44
6 Yêu cầu cần đạt 44
BÀI 8: VẼ TƯỢNG BÁN THÂN NAM GIÀ 46
I Mục tiêu 46
Trang 7II Nội dung bài học 46
1 Quan sát nhận xét 46
2 Bố cục dựng hình 47
3 Vẽ tương quan lớn 47
4 Vẽ sâu 47
5 Hoàn chỉnh bài vẽ 48
6 Yêu cầu bài vẽ 48
LIỆU THAM KHẢO 50
[1] Triệu Khắc Lễ, Hình họa 1.2.3 (Dự án đào tạo giáo viên THCS), NXB ĐHSP, 2006 50
*Tài liệu tham khảo 50
[1] Lê Thanh Lộc (biên soạn) - Hình họa căn bản, NXBVHTT, 1999 50
Trang 8BÀI MỞ ĐẦU : VẼ TƯỢNG ĐẦU NGƯỜI CƠ BẢN
LÝ THUYẾT CHUNG
I Mục tiêu
1 Kiến thức
- Người học trình bày được mục đích của vẽ tượng thạch cao
- Chỉ rõ được mối quan hệ giữa vẽ khối cơ bản với cấu tạo con người - tượng thạch cao
- So sánh được khối cơ bản- tượng- người
- Trình bày được phương pháp xây dựng hình vẽ
2 Kỹ năng
SV có kỹ năng trình bày, phân tích, so sánh giữa trượng thạch cao - chân dung người nhanh, gọn, đúng trọng tâm và hiệu quả
- Người học vẽ được đầu tượng thạnh cao chuẩn
3 Về năng lực tự chủ và trách nhiệm
Thể hiện thái độ nhiệt tình, tự tin, tích cực, say mê trong học tập
II Nội dung chi tiết
1 Mục đích của vẽ tượng thạch cao
- Con người là sản phẩm hoàn hảo nhất đẹp nhất của giới tự nhiên với sự cân đối của hình khối, cấu trúc và tỷ lệ Con người lại luôn sống động nhất là các giác quan trên khuôn mặt người Đối với họa sỹ, nghiên cứu và sáng tạo hình thể con người; lấy cơ thể con người thông qua những hình thái, động tác để miêu tả biểu hiện tư tưởng và tìn cảm nội tâm của tác giả trước hiện thực cuộc sống luôn được coi trọng Hình họa vẽ người cũng là một yêu cầu cơ bản của chương trình mỹ thuật
- Tuy nhiên, vẽ được hình mẫu chuẩn xác là rất khó, con người là một thực thể sống luôn chuyển động, xê dịch Người mới học vẽ sẽ khó khăn trong việc quan sát , so sánh, phân tích và xây dựng hình vẽ nếu như không thành thục những kỹ năng
cơ bản, nắm vững được cấu tạo hình khối, tỷ lệ và những trạng thái tâm lý được
Trang 9biểu hiện trên khuôn mặt Để tạo đực sự chuyển biến đó, vẽ đầu tượng trước khi vẽ chân dung người sẽ tạo điều kiện thuận lợi rất cho sự tiếp thu kiến thức cơ bản cuả người học vẽ
2 Mối quan hệ giữa vẽ khối cơ bản với cấu tạo con người- tượng thạch cao
- Những bức tượng dùng để làm mẫu vẽ được nghiên cứu và sáng tạo thông qua cái nhìn và tình cảm của nhà điêu khắc Vì thế cấu trúc hình khối, tỷ lệ và trạng thái biểu cảm của mẫu đã được sàng lọc, lựa chọn kỹ khi thể hiện
- Các mẫu tượng dùng để vẽ nghiên cứu, luyện tập hình họa được sáng tác theo phong cách hiện thực và cơ bản Tuy nhiên, vì là một tác phẩm nghệ thuật được nâng cao theo quan niệm sáng tạo của người sáng tác Nhân vật được chọn phải là những mẫu người có cấu tạo cân đối, đẹp cả về tâm hồn lẫn thể xác và gây được những cảm xúc cho người sáng tạo ra nó Vì thế, các bức tượng có hồn, có sức sống
- Mẫu tượng thạch cao trắng lại được đặt trong một không gian tĩnh, ổn định giống như các vật mẫu trong khối hình cơ bản, đồ vật nên dễ cho quan sát, nhận xét cáckiên thức đã học trong quá trình thực hành vẽ màu của tượng sáng, đơn sắc tạo điều kiện thuận lợi rất nhiều cho người học trong việc diễn tả đường nét, hình khối đậm nhạt để tạo không gian
Các bài vẽ đầu tượng thạch cao được thực hiện theo yêu cầu từ đơn giản đến phức tạp, từ thấp đến cao, các bộ phận được chi tiết tổng thể để người học không bị bỡ ngỡ, hẫng hụt, có điều kiện tiếp thu và thể hiện theo từng bước cơ bản và chắc chắn
3 So sánh khối cơ bản- tượng- người
3.1 Sự giống nhau giữa khối hình cơ bản và tượng
Nếu vẽ tốt các hình khối cơ bản và biến dạng sẽ thuận lợi cho các bài vẽ đầu tượng người Bởi vì tất cả cảnh vật trong giới tự nhiên đều được cấu tạo từ khối các hình
cơ bản, dù đơn giản hay tinh vi phức tạp
Trang 10Tượng chân dung là tập hợp của các hình khối cơ bản nếu phân tích theo hình học
Do đó phương pháp dựng hình, cách diễn tả bóng khối có nét tương đồng nhưng phức tạp hơn nhiều
Khối hình cơ bản và chân dung đều tĩnh và đơn sắc, không có những thay đổi tương quan khi nguồn sáng chiếu vào nên thuận lợi cho so sánh, phân tích và thể hiện
Tuy nhiên vẽ khối cơ bản đơn giản hơn nhiều vì cấu trúc hình rõ ràng, mạch lạc, việc diễn tả không gian cũng không phức tạp, cac mẫu vẽ có độ lớn ngang nhau nên tìm tỷ lệ thuận tiện Còn ở tượng đầu người lại phức tạp, các khối HCB và thường là các tập hợp của khối, hỗ trợ bổ sung, hoàn thiện lẫn nhau
3.1.1 Sự giống nhau
- Về phương pháp dựng hình, cách diễn tả bóng khối có nét tương đồng tuy phức tạp hơn nhiều
- Khối hình cơ bản và tượng chân dung đều tĩnh và đơn sắc, không có những thay đổi tương quan khi nguồn sáng chiếu vào nên thuận lợi cho so sánh, phân tích và thể hiện
3.1.2 Sự khác nhau
- Khối hình cơ bản có cấu trúc, hình thể rõ ràng, mạch lạc nên tìm tương quan, tỷ
lệ thuận lợi Khối tượng đầu người có cấu trúc phức tạp nên việc xác định vị trí của các chi tiết, xác định chiều hướng và các đường trục dọc, trục ngang tương đối khó khăn
- Khối hình cơ bản sử dụng que đo, dây dọi ở mức độ vừa phải Khối tượng đầu người sử dụng que đo dây dọi rất cần thiết và là phương tiện hỗ trợ hiệu quả nhất cho mắt nhìn được chính xác hơn
3.2 Sự giống nhau giữa khối hình tượng và người
3.2.1 Sự giống nhau
- Tượng chân dung và chân dung người đều có kết cấu hình thể với đường nét, hình mảng và khối giống nhau