Tu n 31 ầ Ngày so n ạ Ngày d y ạ Bài 30 Ti t ế 122 Ti ng Vi tế ệ CH A L I DI N Đ T Ữ Ỗ Ễ Ạ (L i lôgíc)ỗ I M C TIÊU Ụ 1 Ki n th cế ứ Nh n ra l i và bi t cách s a l i trong nh ng câu đ c SGK d n ra,ậ ỗ[.]
Trang 1Tu n 31:ầ Ngày so n: ạ
Ngày d y: ạ
Bài 30.Ti t ế 122: Ti ng Vi tế ệ
CH A L I DI N Đ T Ữ Ỗ Ễ Ạ
(L i lôgíc) ỗ
I. M C TIÊU:Ụ
1. Ki n th cế ứ : Nh n ra l i và bi t cách s a l i trong nh ng câu đ c SGK d n ra,ậ ỗ ế ử ỗ ữ ượ ẫ qua đó trau d i kh năng l a ch n cách di n đ t đúng trong nh ng trồ ả ự ọ ễ ạ ữ ường h p ợ
tương t khi nói, vi t. ự ế
2. Năng l c:ự HS có kĩ năng di n đ t h p lôgic. Năng l c di n đ t đúng và hay.ễ ạ ợ ự ễ ạ
3. Ph m ch t:ẩ ấ HS có ý th c trau d i v n ngôn ng đ v n d ng vào đ i s ng. ứ ồ ố ữ ể ậ ụ ờ ố
II. THI T B D Y H C VÀ H C LI UẾ Ị Ạ Ọ Ọ Ệ
1. Chu n b c a giáo viên:ẩ ị ủ
L p k ho ch bài h cậ ế ạ ọ
H c li u: phi u h c t pọ ệ ế ọ ậ
2. Chu n b c a h c sinhẩ ị ủ ọ
HS: Chu n b SGK, so n bài m i.ẩ ị ạ ớ
III. TI N TRÌNH T CH C HO T Đ NG D Y H C:Ế Ổ Ứ Ạ Ộ Ạ Ọ
Ho t đ ng c a giáo viên và h c sinhạ ộ ủ ọ N i dung (ghiộ
b ng)ả
HO T Đ NG 1: M Đ U (3 phút)Ạ Ộ Ở Ầ
1. M c tiêuụ : T o tâm th h ng thú cho HS.ạ ế ứ
2. Phương th c th c hi n: Ho t đ ng chung c l pứ ự ệ ạ ộ ả ớ
3. S n ph m ho t đ ng: phi u h c t p .ả ẩ ạ ộ ế ọ ậ
4. Phương án ki m tra, đánh giáể
H c sinh t đánh giá l n nhau.ọ ự ẫ
Giáo viên đánh giá
5. Ti n trình ho t đ ng:ế ạ ộ
*Chuy n giao nhi m v ể ệ ụ
Giáo viên yêu c u HS quan sát b ng ph : 1 đo n trích tầ ả ụ ạ ừ
bài t p làm văn c a 1 HS. ậ ủ
G i 1 HS đ c và đ t câu h i chung cho l p:ọ ọ ặ ỏ ớ
Trang 2
? Các em có nh n xét gì v cách di n đ t đo n vănậ ề ễ ạ ở ạ
trên?
C l p cùng quan sát đo n văn, suy nghĩ đ chu n b trả ớ ạ ể ẩ ị ả
l iờ
* Th c hi n nhi m v ự ệ ệ ụ
H c sinh suy nghĩ đ c l p, tr tr l i câu h i GV ọ ộ ậ ả ả ờ ỏ
Giáo viên g i ý đ HS trình bàyợ ể
D ki n s n ph m:ự ế ả ẩ
+ Đo n văn di n đ t l ng c ng.ạ ễ ạ ủ ủ
*Báo cáo k t qu ế ả
GV g i 1,2 h c sinh trình bày nh n xét c a mình v đo nọ ọ ậ ủ ề ạ
văn t i ch Trong khi ban trinh bay, c l p chu y lăngạ ỗ ̣ ̀ ̀ ả ớ ́ ́ ́
nghe
* Đánh giá k t qu ế ả
H c sinh nh n xét, b sung, đánh giáọ ậ ổ
Giáo viên nh n xét, đánh giá và d n vào bài.ậ ẫ
Trong quá trình t o l p văn b n nói và vi t, chúng taạ ậ ả ế
thường hay m c l i dùng t do l p t , l n l n gi a cácắ ỗ ừ ặ ừ ẫ ộ ữ
t g n âm hay không hi u nghĩa c a t Bên c nh đó,ừ ầ ể ủ ừ ạ
chúng ta cũng hay m c l i di n đ t (l i lôgíc). ắ ỗ ễ ạ ỗ
Ti t h c hôm nay cô cùng các em tìm hi u m t s l iế ọ ể ộ ố ỗ
lôgíc thường m c và hắ ướng d n các em cách kh c ph cẫ ắ ụ
các l i đó.ỗ
HO T Đ NG 2: HÌNH THÀNH KI N TH C M I Ạ Ộ Ế Ứ Ớ
(32 phút)
Ho t đ ng 1 :ạ ộ Phát hi n và s a l iệ ử ỗ
1. M c tiêu: ụ Giúp h c sinh nh n ra l i và bi t cách s a ọ ậ ỗ ế ử
ch a l i t i nh ng câu đữ ỗ ạ ữ ược d n raẫ
2. Phương th c th c hi n:ứ ự ệ
D y h c theo nhómạ ọ
Kĩ thu t h p tác.ậ ợ
3. S n ph m ho t đ ng:ả ẩ ạ ộ
Phi u h c t p cá nhân và nhóm.ế ọ ậ
I. Phát hi n và s a ệ ử
l iỗ
1. Ví dụ ( VD SGK)
2. Nh n xét.ậ
Trang 34. Phương án ki m tra, đánh giá:ể
H c sinh đánh giá l n nhau.ọ ẫ
Giáo viên đánh giá
5. Ti n trình ho t đ ng:ế ạ ộ
* Chuy n giao nhi m v ể ệ ụ
Giáo viên yêu c u HS theo dõi các ví d trong SGK và ầ ụ
th o lu n nhóm câu h i sau: ả ậ ỏ
? Phát hi n các l i sai và s a l i các câu đó cho đúng?ệ ỗ ử ạ
? Gi i thích t i sao không th dùng cách di n đ t nh ả ạ ể ễ ạ ư
v y?ậ
H c sinh ti p nh n câu h i th o lu n ọ ế ậ ỏ ả ậ
* Th c hi n nhi m v ự ệ ệ ụ
Nhóm trưởng đi u hành, HS làm vi c cá nhân vào phi uề ệ ế
c a mình, sau đó th o lu n trong nhóm và th ng nh t ýủ ả ậ ố ấ
ki n chung vào phi u h c t p.ế ế ọ ậ
Trong quá trình HS th o lu n, giáo viên quan sát, giúpả ậ
đ ỡ
D ki n s n ph m:ự ế ả ẩ
a. Chúng em đã giúp các b n h c sinh nh ng vùng b bãoạ ọ ữ ị
l t qu n áo, giày dép và nhi u đ dùng h c t p khác.ụ ầ ề ồ ọ ậ
S a l i: ử ạ
+ Chúng em đã giúp các b n h c sinh nh ng vùng b bão ạ ọ ữ ị
l t gi y bút, sách v và nhi u đ dùng h c t p khác ụ ấ ở ề ồ ọ ậ
+ Chúng em đã giúp các b n h c sinh nh ng vùng b bão ạ ọ ữ ị
l t qu n áo, giày dép và nhi u đ dùng sinh ho t khác ụ ầ ề ồ ạ + Chúng em đã giúp các b n h c sinh nh ng vùng b bão ạ ọ ữ ị
l t qu n áo, giày dép và nhi u đ dùng h c t p ụ ầ ề ồ ọ ậ
* Khi vi t m t câu có ki u k t h p “A và B khác” thì Aế ộ ể ế ợ
và B ph i cùng lo i, trong đó B là t ng có nghĩa r ng, Aả ạ ừ ữ ộ
là t ng có nghĩa h p.ừ ữ ẹ
b. Trong thanh niên nói chung và trong bóng đá nói riêng,
ni m say mê là nhân t quan tr ng d n đ n thành công.ề ố ọ ẫ ế
Trong câu không th di n đ t là “thanh niên nói chung ể ễ ạ
và bóng đá nói riêng” đ ượ c, vì “thanh niên và bóng đá”
Trang 4thu c hai lo i khác nhau cho nên không th k t h p v i ộ ạ ể ế ợ ớ
nhau nh th đ ư ế ượ c.
S a l i: ử ạ + Trong thanh niên nói chung và trong sinh
viên nói riêng, ni m say mê là nhân t quan tr ng d n ề ố ọ ẫ
đ n thành công ế
+ Trong th thao nói chung và trong bóng đá ể
nói riêng, ni m say mê là nhân t quan tr ng d n đ n ề ố ọ ẫ ế
thành công.
* Khi vi t m t câu có ki u k t h p “A nói chung và b nóiế ộ ể ế ợ
riêng” thì A ph i là t ng có nghĩa r ng h n t ng B.ả ừ ữ ộ ơ ừ ữ
c. “Lão H c”, “Bạ ước đường cùng” và Ngô t t T đã giúpấ ố
chúng ta hi u sâu s c thân ph n c a ngể ắ ậ ủ ười nông dân Vi tệ
Nam trước Cách m ng tháng Tám 1945.ạ
S a l i: ử ạ + “Lão H c”, “B ạ ướ c đ ườ ng cùng” và “T t ắ
đèn” đã giúp chúng ta hi u sâu s c thân ph n c a ng ể ắ ậ ủ ườ i
nông dân Vi t Nam tr ệ ướ c Cách m ng tháng Tám 1945 ạ
+ Nam Cao, Nguy n Công Hoan và Ngô T t ễ ấ
T đã giúp chúng ta hi u sâu s c thân ph n c a ng ố ể ắ ậ ủ ườ i
nông dân Vi t Nam tr ệ ướ c Cách m ng tháng Tám 1945 ạ
* Khi vi t m t ki u câu k t h p “A, B và C” (các y u tế ộ ể ế ợ ế ố
có m i quan h đ ng l p v i nhau) thì A B, C ph i làố ệ ẳ ậ ớ ả
nh ng t ng thu c cùng m t trữ ừ ữ ộ ộ ường t v ng, bi u thừ ự ể ị
nh ng khái ni m thu c cùng m t ph m trù.ữ ệ ộ ộ ạ
d. Em mu n tr thành m t ngố ở ộ ười trí th c hay m t bác sĩ?ứ ộ
S a l i: ử ạ + Em mu n tr thành m t ng ố ở ộ ườ i tri th c hay ứ
m t thu th ? ộ ỷ ủ
+ Em mu n tr thành m t giáo viên hay m t ố ở ộ ộ
bác sĩ?
* Câu h i l a ch n A hay thì A không bao hàm B vàỏ ự ọ
ngượ ạc l i
e. Bài th không ch hay v ngh thu t mà còn s c s oơ ỉ ề ệ ậ ắ ả
v ngôn t ề ừ
Trong câu, A ( ngh thu t) bao hàm B ( ngôn t ), trong ệ ậ ừ
giá tr ngh thu t c a m t tác ph m văn h c có giá tr ị ệ ậ ủ ộ ẩ ọ ị
a Khi vi t m t câuế ộ
có ki u k t h p “Aể ế ợ
và B khác” thì A và B
ph i cùng lo i, trongả ạ
đó B là t ng cóừ ữ nghĩa r ng, A là tộ ừ
ng có nghĩa h p.ữ ẹ
b. Khi vi t m t câuế ộ
có ki u k t h p “Aể ế ợ nói chung và b nói riêng” thì A ph i làả
t ng có nghĩa r ngừ ữ ộ
h n t ng B.ơ ừ ữ
Trang 5ngôn t , vì v y câu này sai. ừ ậ
S a l i: ử ạ + Bài th không ch hay v ngh thu t mà còn ơ ỉ ề ệ ậ
s c s o v n i dung ắ ả ề ộ
+ Bài th không ch hay v b c c mà còn s c ơ ỉ ề ố ụ ắ
s o v ngôn t ả ề ừ
+ Bài th hay v ngh thu t nói chung, s c ơ ề ệ ậ ắ
s o v ngôn t nói riêng ả ề ừ
* Khi vi t câu có ki u k t h p “không ch A mà còn B”ế ể ế ợ ỉ
thì A và B không bao gi là nh ng t ng có quan hờ ữ ừ ữ ệ
r ng h p v i nhau, nghĩa là A không bao hàm B và bộ ẹ ớ
cũng không bao hàm A
g. Trên sân ga ch còn l i hai ngỉ ạ ười. M t ngộ ười thì cao
g y, còn m t ngầ ộ ười thì m c áo ca rô.ặ
Cao g y và m c áo ca rô không cùng tr ầ ặ ườ ng t v ng ừ ự
S a l i: ử ạ + Trên sân ga ch còn l i hai ng ỉ ạ ườ i. M t ộ
ng ườ i thì cao g y, còn m t ng ầ ộ ườ i thì lùn và m p ậ
+ Trên sân ga ch còn l i hai ng ỉ ạ ườ i. M t ộ
ng ườ i thì m c áo tr ng, còn m t ng ặ ắ ộ ườ i thì m c áo ca rô ặ
h. Ch D u r t c n cù, ch u khó nên ch r t m c yêuị ậ ấ ầ ị ị ấ ự
thương ch ng con.ồ
S a l i: ử ạ Ch D u r t c n cù, ch u khó và r t m c yêu ị ậ ấ ầ ị ấ ự
th ươ ng ch ng con ồ
* A và B không ph i là quan h nhân qu thì không dùngả ệ ả
quan h t ệ ừ nên.
i. N u không phát huy đế ược nh ng đ c tính t t đ p c aữ ứ ố ẹ ủ
ngườ ưi x a thì người ph n Vi t Nam ngày nay không cóụ ữ ệ
được nh ng nhi m v vinh quang và n ng n đó.ữ ệ ụ ặ ề
S a l i: ử ạ N u không phát huy đ ế ượ c nh ng đ c tính t t ữ ứ ố
đ p c a ng ẹ ủ ườ ư i x a thì ng ườ i ph n Vi t Nam ngày nay ụ ữ ệ
không th hoàn thành đ ể ượ c nh ng nhi m v vinh quang ữ ệ ụ
và n ng n đó ặ ề
* A và B không ph i là quan h đi u ki n k t qu nênả ệ ề ệ ế ả
không dùng c p quan h t n u thì đặ ệ ừ ế ược
c. Khi vi t m t ki uế ộ ể câu k t h p “A, B vàế ợ C” (các y u t cóế ố
m i quan h đ ngố ệ ẳ
l p v i nhau) thì Aậ ớ
B, C ph i là nh ngả ữ
t ng thu c cùngừ ữ ộ
m t trộ ường t v ng,ừ ự
bi u th nh ng kháiể ị ữ
ni m thu c cùng m tệ ộ ộ
ph m trù.ạ
d Câu h i l a ch nỏ ự ọ
A hay thì A không bao hàm B và ngượ c
l i.ạ
e Khi vi t câu cóế
ki u k t h p “khôngể ế ợ
ch A mà còn B” thìỉ
A và B không bao
gi là nh ng t ngờ ữ ừ ữ
có quan h r ng ệ ộ
h p v i nhau, nghĩaẹ ớ
là A không bao hàm
B và b cũng không bao hàm A
g. A trái B (AB đượ c
bi u th = nh ng tể ị ữ ừ thu c cùng 1 trộ ườ ng
t v ng đ c l pừ ự ộ ậ nhau trong 1 ph n.ầ
h. A và B không ph iả
là quan h nhân quệ ả thì không dùng quan
h t ệ ừ nên.
Trang 6k. Hút thu c lá v a có h i cho s c kho v a gi m tu iố ừ ạ ứ ẻ ừ ả ổ
th c a con ngọ ủ ười
M c đích c a ng ụ ủ ườ i vi t: Ch ra tác h i nhi u m t c a ế ỉ ạ ề ặ ủ
vi c hút thu c, s d ng c p t “v a… v a” song ch nói ệ ố ử ụ ặ ừ ừ ừ ỉ
tác h i c a nó đ i v i s c kho (gi m tu i th ) ạ ủ ố ớ ứ ẻ ả ổ ọ
S a l i: ử ạ Hút thu c lá v a có h i cho s c kho v a t n ố ừ ạ ứ ẻ ừ ố
kém v ti n b c ề ề ạ
* Khi dùng c p ặ v a v a ừ ừ thì A, B ph i bình đ ng nhau,ả ẳ
không cái nào bao hàm cái nào
*Báo cáo k t qu ế ả
Đ i di n 4 nhóm lên trình bày k t qu c a nhóm mìnhạ ệ ế ả ủ
*Đánh giá k t qu ế ả
GV g i nhóm trọ ưởng m i nhóm t nh n xét, đánh giáỗ ự ậ
v ý th c tham gia th o lu n c a các thành viên trongề ứ ả ậ ủ
nhóm
G i HS các nhóm khác nh n xét, b sung và có thọ ậ ổ ể
đ a ra nh ng câu h i tranh lu n v n i dung th o lu n.ư ữ ỏ ậ ề ộ ả ậ
GV nh n xét v quá trình th c hi n nhi m v h c t pậ ề ự ệ ệ ụ ọ ậ
c a l p (nhóm); phân tích, nh n xét, đánh giá k t quủ ớ ậ ế ả
th c hi n nhi m v và nh ng ý ki n th o lu n c a HS;ự ệ ệ ụ ữ ế ả ậ ủ
chính xác hoá các ki n th c mà HS đã đế ứ ược thông qua
ho t đ ng.ạ ộ
> Giáo viên ch t ki n th c và ghi b ngố ế ứ ả
HO T Đ NG 3: LUY N T P(8 PHÚT)Ạ Ộ Ệ Ậ
1. M c tiêu: Giúp HS h th ng đụ ệ ố ược ki n th c đã h c ế ứ ọ
trong ti t h cế ọ
2. Phương th c th c hi n:ứ ự ệ
D y h c nêu v n đ và gi i quy t v n đạ ọ ấ ề ả ế ấ ề
Kĩ thu t đ t câu h iậ ặ ỏ
3. S n ph m ho t đ ng:ả ẩ ạ ộ
V ghiở
4. Phương án ki m tra, đánh giá:ể
H c sinh t đánh giá.ọ ự
Giáo viên đánh giá
i. A và B không ph iả
là quan h đi uệ ề
ki n k t qu nênệ ế ả không dùng c p quanặ
h t n u thì đệ ừ ế ược
k Khi dùng c pặ
v a v a ừ ừ thì A, B
ph i bình đ ng nhau,ả ẳ không cái nào bao hàm cái nào
Trang 75. Ti n trình ho t đ ng ế ạ ộ
*Giáo viên chuy n giao nhi m v ể ệ ụ
Yêu c u HS d a vào bài h c làm bài t pầ ự ọ ậ
*H c sinh th c hi n nhi m v ọ ự ệ ệ ụ
HS làm bài đ c l pộ ậ
D ki n s n ph m: ự ế ả ẩ
Bài tâp 1: Vi t đo n văn ng n t 7 đ n 9 câu suy nghĩ vế ạ ắ ừ ế ề vai trò c a th d c th thao đ i v i s c kho con ngủ ể ụ ể ố ớ ứ ẻ ười. Bài t p 2:ậ Trao đ i v i các b n đo n văn v a vi t, tìmổ ớ ạ ạ ừ ế
và phát hi n các l i sai trong cách di n đ t.ệ ỗ ễ ạ
*Báo cáo k t qu ế ả
g i 3,4 HS trình bày.ọ
*Đánh giá k t qu ế ả
H c sinh nh n xét, b sung, đánh giáọ ậ ổ
Giáo viên nh n xét, đánh giáậ
>Giáo viên ch t ki n th c ố ế ứ
HO T Đ NG 4: V N D NG(02 PHÚT)Ạ Ộ Ậ Ụ
1. M c tiêu: Giúp Hs bi t v n d ng ki n th c đã h c đ ụ ế ậ ụ ế ứ ọ ể
vi t đo n văn.ế ạ
2. Phương th c th c hi n: cá nhânứ ự ệ
3. S n ph m ho t đ ng: v ghiả ẩ ạ ộ ở
4. Phương án ki m tra, đánh giá:ể
H c sinh t đánh giá.ọ ự
Giáo viên đánh giá
5. Ti n trình ho t đ ng ế ạ ộ
GV nêu yêu c u: ? Tìm và ch a l i (tầ ữ ỗ ương t ) trong bàiự
t p làm văn s 6 c a mình.ậ ố ủ
? Phát hi n và s a các l i sai trong l i nói h ng ngày c a ệ ử ỗ ờ ằ ủ
người thân, b n bè?ạ
HO T Đ NG 5: HO T Đ NG TÌM TÒI, M Ạ Ộ Ạ Ộ Ở
R NG Ộ
1. M c tiêu: Thúc đ y ý th c t h c, t tìm tòi đ m ụ ẩ ứ ự ọ ự ể ở
r ng ki n th c môn h cộ ế ứ ọ