Những năm qua, việc thực hành dân chủ trong Đảng có những bước tiến mới Công tác chính trị, tư tưởng được Đảng quan tâm, thực hiện thường xuyên và có nhiều đổi mới Công tác xây dựng chủ trương, đường.
Trang 1Những năm qua, việc thực hành dân chủ trong Đảng có những bước tiến mới:
Công tác chính trị, tư tưởng được Đảng quan tâm, thực hiện thường xuyên và có nhiều đổi mới Công tác xây dựng chủ trương, đường lối và quy trình ra nghị quyết của Đảng có những chuyển biến tích cực và căn bản theo hướng ngày càng mở rộng thảo luận trong Đảng và tham gia ý kiến của các tầng lớp nhân dân Đồng thời, căn cứ khoa học, thực tiễn cho việc hoạch định chủ trương, chính sách được xác định rõ ràng, tin cậy; kế hoạch, chương trình hành động ngày càng sát hợp với tình hình thực tế của từng địa phương Chính vì vậy, sự đồng thuận xã hội với hoạt động lãnh đạo của cấp ủy các cấp ngày càng cao Đối với công tác tư tưởng của Đảng, tinh thần dân chủ, cởi mở, trao đổi, lắng nghe
và hợp tác giữa chủ thể với đối tượng chịu tác động thực chất hơn Việc thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 35-NQ/TW, ngày 22-10-2018, của Bộ Chính trị về
“Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới” góp phần tạo những chuyển biến tích cực trong công tác đấu tranh tư tưởng, kịp thời ngăn chặn, bẻ gãy những luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch, gia tăng sự đồng thuận xã hội, niềm tin vào nền tảng tư tưởng của Đảng, vào chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam Các hoạt động tuyên truyền, sinh hoạt chính trị, giáo dục truyền thống cách mạng được đa dạng hóa, có ý nghĩa thiết thực, mang lại hiệu quả cao Công tác nắm tình hình tư tưởng, dư luận xã hội được quan tâm hơn, giải quyết kịp thời các vấn đề bức xúc trong xã hội Việc đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy các cấp với nhân dân được thực hiện thường xuyên, có hiệu quả Từ năm 2016 đến năm 2021, “các cấp ủy đã phối hợp với Mặt trận Tổ quốc
và các tổ chức chính trị - xã hội tổ chức hơn 90.000 hội nghị đối thoại giữa cấp
ủy, chính quyền với nhân dân”
Công tác tổ chức và cán bộ cơ bản đi vào nền nếp Các tổ chức cơ sở đảng từ Trung ương đến cơ sở được sắp xếp lại, kiện toàn và tinh gọn hơn Tính đến ngày 30-9-2020, “toàn Đảng có 52.125 tổ chức cơ sở đảng (24.788 đảng bộ cơ
sở, 27.337 chi bộ cơ sở), giảm 4.951 tổ chức cơ sở đảng so với đầu nhiệm kỳ” Năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu được nâng cao gắn với việc mở rộng, phát huy dân chủ trong sinh hoạt Đảng Vấn đề quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, bố trí, sử dụng và thực hiện chính sách cán bộ được tiến hành chặt chẽ; công khai, minh bạch, dân chủ, đúng quy trình, bảo đảm được tính kế thừa và phát triển Tính từ đầu nhiệm kỳ đến ngày 30-9-2020, Trung ương tổ chức 3 lớp cập nhật kiến thức mới cho các đồng chí Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương khóa XII, 5 lớp bồi dưỡng cho 222 cán bộ diện quy hoạch cấp chiến lược khóa XIII, các cấp ủy chỉ đạo mở 6.582 lớp đào tạo, bồi dưỡng cho 590.601 lượt cán
bộ, đảng viên về lý luận chính trị và chuyên môn, nghiệp vụ Việc đánh giá, xếp loại tổ chức đảng, đảng viên bảo đảm thực chất, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của tình hình mới
Công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng được tăng cường, đổi mới về nội dung, chất lượng được nâng lên Hằng năm, các cấp ủy chủ động xây dựng
Trang 2chương trình kiểm tra, giám sát, nội dung thiết thực có trọng tâm, trọng điểm, sát hợp với nhiệm vụ chính trị và thực tiễn của đất nước Thành tích và khuyết điểm của tổ chức đảng và đảng viên được công khai và minh bạch hóa Các tổ chức đảng và đảng viên vi phạm bị xử lý nghiêm, kịp thời và không có vùng cấm Việc thi hành kỷ luật trong Đảng bảo đảm đúng nguyên tắc, quy trình, quy định; góp phần giữ nghiêm kỷ luật của Đảng, pháp luật của Nhà nước và củng
cố niềm tin của nhân dân Nhiệm kỳ 2016 - 2021, “qua kiểm tra, cấp ủy các cấp
đã thi hành kỷ luật 1.329 tổ chức đảng và 69.600 đảng viên; ủy ban kiểm tra các cấp đã thi hành kỷ luật 17.610 đảng viên”
Cụ thể hóa quan điểm này trong lĩnh vực văn hóa, tư tưởng dân chủ của Hồ Chí Minh thể hiện ở việc đánh giá đúng, trân trọng, đề cao và phát huy lực lượng, tài nghệ của nhân dân trong việc phát triển nền văn hóa Việt Nam, khẳng định vai trò sáng tạo các giá trị văn hóa, kiểm nghiệm sản phẩm văn hóa của nhân dân, đồng thời nhấn mạnh nhân dân cần được hưởng thụ các giá trị văn hóa
Từ khi thực hiện đường lối đổi mới (năm 1986), Đảng ta đã ban hành nhiều nghị quyết chuyên đề về phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam, như Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 28-11-1987, của Bộ Chính trị “Về đổi mới và nâng cao trình độ lãnh đạo, quản lý văn học, nghệ thuật và văn hóa, phát huy khả năng sáng tạo, đưa văn học, nghệ thuật và văn hóa phát triển lên một bước mới”; Nghị quyết số 03-NQ/TW, ngày 16-7-1998, của Hội nghị Trung ương 5, khóa VIII “Về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”; Nghị quyết số 23-NQ/TW, ngày 16-6-2008, của Bộ Chính trị khóa X
“Về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới”; Nghị quyết số 33-NQ/TW, ngày 9-6-2014, Hội nghị Trung ương 9, khóa XI “Về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”,… trong đó đều khẳng định vai trò quan trọng của nhân dân
- chủ thể sáng tạo, gìn giữ và phát triển nền văn hóa dân tộc
Để bảo đảm quyền sáng tạo, tiếp nhận và hưởng thụ văn hóa của người dân cũng như nâng cao ý thức, trách nhiệm cá nhân trong quan hệ ứng xử với cộng đồng, với di sản văn hóa dân tộc, với những xuất bản phẩm văn hóa trên thị trường, Điều 41, Hiến pháp năm 2013 cũng quy định rõ: “Mọi người có quyền hưởng thụ và tiếp cận các giá trị văn hóa, tham gia vào đời sống văn hóa, sử dụng các
cơ sở văn hóa”
Thống kê cho thấy, “hiện nay hệ thống các văn bản pháp luật điều chỉnh trực tiếp về văn hóa, thể thao và du lịch gồm 12 luật, 51 nghị định, 55 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và hơn 200 thông tư, thông tư liên tịch”(2) Theo đánh giá của Chính phủ, hệ thống pháp luật ngành văn hóa, thể thao và du lịch đã và đang từng bước được hoàn thiện trên cơ sở thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng; bảo đảm quyền con người và quyền tự do, dân chủ, quyền văn hóa của công dân; phù hợp với Hiến pháp năm 2013 và các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia
Trang 3Trong 30 đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, việc xây dựng điều kiện kinh tế để thực hiện dân chủ XHCN trong lĩnh vực kinh tế ở nước ta đã đạt được những thành tựu nổi bật Đó là:
Một là, thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN ngày càng đầy đủ, tạo ra môi trường kinh tế, pháp lý thuận lợi: thừa nhận, tôn trọng, bảo vệ quyền sở hữu của tất cả mọi người và quyền tự do sản xuất kinh doanh; chống độc quyền, dỡ
bỏ rào cản và những phân biệt đối xử giữa các thành phần kinh tế, bảo đảm cho các thành phần kinh tế đều bình đẳng trước pháp luật
Hai là, nền kinh tế thị trường định hướng XHCN thừa nhận, tôn trọng nhiều thành phần kinh tế, nhiều hình thức sở hữu, nhiều hình thức phân phối chính là thừa nhận và tôn trọng tính đa dạng về lợi ích của các giai cấp, tầng lớp, các tập đoàn, nhóm và cá nhân người lao động trong xã hội
Ba là, quá trình dân chủ hóa đời sống kinh tế đã nhanh chóng đưa nền kinh tế của đất nước thoát khỏi tình trạng trì trệ, khủng hoảng và đến nay đã ra khỏi tình trạng kém phát triển, vươn lên nhóm nước có mức thu nhập trung bình; đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt; sức mạnh tổng hợp của quốc gia được tăng lên, tạo ra thế và lực mới cho đất nước tiếp tục phát triển
Trong gần 30 năm đổi mới, Đảng ta đã hình thành một hệ thống quan điểm lý luận mới về xây dựng điều kiện kinh tế để thực hiện dân chủ XHCN trong lĩnh vực kinh tế của đất nước Đó là, phát triển lực lượng sản xuất hiện đại thông qua đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường; thiết lập quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp bằng cách phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN là cơ sở, điều kiện, nền tảng kinh tế, là cơ chế, phương thức cơ bản và là con đường tất yếu để thực hiện dân chủ XHCN về kinh tế trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta Đây chính là sự trở về, tiếp tục, vận dụng và phát triển lý luận dân chủ của chủ nghĩa Mác-Lênin (nhất là Chính sách kinh tế mới của V.I.Lênin) và tư tưởng dân chủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong điều kiện mới ở Việt Nam Đây được xem là sáng tạo lý luận quan trọng có ý nghĩa thực tiễn to lớn, sâu sắc của Đảng
ta trong tiến trình đổi mới
Tài liệu tham khảo:
(1) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Văn phòng Trung ương Đảng, H, 2016
(2) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, H, 2021
(3) Tạp chí Cộng Sản: Thực hành dân chủ và tăng cường pháp chế trong lĩnh vực văn hóa ở nước ta hiện nay, TS Nguyễn Huy Phòng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
(4) Tạp chí Cộng Sản: Phát huy dân chủ trong Đảng theo tinh thần Đại hội lần thứ XIII, Đồng Thị Kim Xuyến, Trường Đại học Cần Thơ