Khai thác yếu tố văn hoá truyền thống trong tổ chức không gian công viên tại đô thị bắc ninh

Áp dụng mô hình và giải pháp khai thác yếu tố văn hóa truyền thống trongtổ chức không gian công viên khu đô thị mới Tây Bắc- Thành phố Bắc Ninh1293.7.1.V ị trívàđặcđiểmhiệntrạng...1293.7

HÀNỘI,2019

NGƯỜIHƯỚNGDẪ N KHOAHỌC:

GS.TS.KTS.ĐỖHẬU

HÀNỘI,2019

TôixinbàytỏlòngbiếtơnsâusắcđốivớiGS-TS-KTSĐỗHậu-ngườithầyđãtận tình hướng dẫn, động viên tôi từng bước hoàn thành Luận án Thầy chính làtấm gương sáng- là nguồn động lực

vô tận thôi thúc tôi cố gắng phấn đấu, rèn luyệntronghọctập,nghiêncứuvàcôngtácgiảngdạy

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu trường Đại học Kiến trúc Hànội,KhoaS a u đ ạ i h ọ c , B a n c h ủ n h i ệ m K h o a Q u y h o ạ c h đ ô t h ị -

n ô n g t h ô n , B ộ m ô n Thiết kế đô thị và các đơn vị ban ngành liên quan đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trongquátrìnhthựchiệnLuậnán

Tôi xin chân thành cảm ơn sự quan tâm, giúp đỡ của các chuyên gia, cácnhàkhoa học,các đồngnghiệpđã chia sẻ kinh nghiệm vàdành chotôin h ữ n g

ý k i ế n đónggópquýbáutrongthờigiannghiêncứuLuậnán

Cuối cùng, từ sâu thẳm trái tim, tôi xin được dành lời cảm ơn tới giađình,người thân, bạn bè đã luôn đồng hành cùng tôi, là chỗ dựa tinh thần, ủng hộ,độngviêntôitrongsuốtquá trìnhnghiêncứuvàhoànthànhLuậnánnày./

Hànộinăm2019Tácgiảluậnán

NguyễnThịDiệuHương

LỜICAMĐOAN i

LỜICÁMƠN ii

MỤCLỤC iii

DANHMỤCBẢNGBIỂU viii

DANHMỤCHÌNHVẼ x

MỞĐẦU 1

1 Lýdochọnđềtài 1

2 Mụcđíchnghiêncứu 2

3 Đốitượngvàphạmvinghiêncứu 2

4 Phươngphápnghiêncứu 3

5 Ýnghĩakhoahọcvàthựctiễn 3

6 Nhữngđónggópmớicủaluậnán 4

7 Cáckháiniệmsửdụngtrongluậnán 4

8 Cấutrúcluậnán 5

NỘIDUNG 6

CHƯƠNG1.TỔNGQUANKHA I THÁCYẾUTỐVĂNHÓATRUYỀN THỐNG TRONGTỔCHỨCKHÔNGGIANCÔNGVIÊNTẠIĐÔTHỊBẮCNINH 6

1.1 Tổngq u a n k h a i t h á c y ế u t ố V ă n h ó a t r u y ề n t h ố n g t r o n g t ổ c h ứ c k h ô n g giancôngviêntrênthếgiớivàViệtNam 6

1.1.1 Trênthếgiới 6

1.1.2 ViệtNam 10

1.2 ThựctrạnghệthốngcôngviêntrongđôthịBắcNinh 12

1.2.1 GiớithiệuchungvềđôthịBắcNinh 12

1.2.2 HệthốngcôngviêntrongđôthịBắcNinh 15

1.3 NhậndiệncácyếutốVănhóatruyềnthốngđặctrưngtạiBắcNinh 16

1.3.1 Yếutốvănhóavậtthể 17

1.3.2 Yếutốvănhóaphivậtthể 22

1.4 Thựct r ạ n g k h a i t h á c y ế u t ố V ă n h ó a t r u y ề n t h ố n g t r o n g t ổ c h ứ c k h ô n g giancôngviêntạiđôthịBắcNinh 27

1.5 Tổngquancáccôngtrìnhnghiêncứuliênquan 32

1.5.1 Cácnghiêncứutrênthếgiới 32

1.5.2 CácnghiêncứuởViệtNam 35

1.6 Nhữngtồntạivàhướngtậptrungnghiêncứucủađềtài 38

1.6.1 Nhữngtồntại 38

1.6.2 Hướngtậptrungnghiêncứucủađềtài 40

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC KHAI THÁC YẾU TỐ VĂN HÓA TRUYỀNTHỐNGT R O N G T Ổ C H Ứ C K H Ô N G G I A N C Ô N G V I Ê N T Ạ I Đ Ô T H Ị BẮCNINH 41

2.1 Cơsởlýluận 41

2.1.1 Cơsởlýluậnvềtổchứckhônggiancôngviên 41

2.1.1.1 Cácloạihìnhcôngviêntrongđôthị 41

2.1.1.2 Hệthốngtầngbậccáccôngviêntrongđôthị 42

2.1.1.3 Cấutrúckhônggiancôngviên 43

2.1.1.4 Cácđốitượnghoạtđộngtrongcáckhuchứcnăng 47

2.1.1.5 Cáchìnhthứcbốcụckhônggiancôngviên 48

2.1.1.6 Khônggianvănhóatruyềnthống 51

2.1.2 CơsởlýluậnvềVănhóatruyềnthống 52

2.1.2.1 TriếthọcPhươngĐôngtrongtổchứckhônggiancôngviên 52

2.1.2.2 VaitròcủaVănhóatruyềnthốngtrongxuthếtoàncầuhóa 53

2.1.2.3 XuhướngkhaithácyếutốVănhóatruyềnthốngtrongtổchứckhônggian côngviên 54

2.2 Cơsởpháplý 56

2.2.1 Cácvănbảnquyphạmphápluật 56

2.2.2 Cáctiêuchuẩn,quychuẩn 58

2.2.3 ĐịnhhướngmạnglướicôngviêntrongQuyhoạchchungđôthịBắcNinh.602.2.4 C á c địnhhướngpháttriển 62

2.3 Cơsởthựctiễn 63

2.3.1 KếtquảđiềutraxãhộihọcvềviệckhaithácVănhóatruyềnthốngtrong tổc hứckhônggiancôngviêntạiđôthịBắcNinh 63

2.3.2 CácyếutốtácđộngđếnviệckhaithácyếutốVănhóatruyềnthốngtrongtổchứ ckhônggiancôngviên 65

2.3.2.1 Điềukiệntựnhiên 67

2.3.2.2 Yếutốkinhtế 68

2.3.2.3 Yếutốvănhóaxãhội 69

2.3.2.4 Yếutốchínhtrị 70

2.3.2.5 Yếutốquyhoạch 72

2.3.2.6 Yếutốkhoahọccôngnghệ 73

2.3.2.7 Sựthamgiacủacộngđồng 74

2.4 Cácb à i h ọ c t h ự c t i ễ n v ề k h a i t h á c y ế u t ố V ă n h ó a t r u y ề n t h ố n g t r o n g tổchứckhônggiancôngviên 75

2.4.1 Trênthếgiới 75

2.4.2 TạiViệtNam 80

2.4.3 NhữngbàihọcđúcrúttừkinhnghiệmthếgiớivàViệtNam 84

CHƯƠNG3 G I Ả I PHÁP KHAI T HÁ C Y Ế U T Ố VĂNHÓA T RU YỀN T H Ố N G TRON GTỔCHỨCKHÔNGGIANCÔNGVIÊNTẠIĐÔTHỊ BẮCNINH.8 5 3.1 Quanđiểm,mụctiêu 85

3.1.1 Quanđiểm 85

3.1.2 Mụctiêu 86

3.2 CácnguyêntắckhaithácyếutốVănhóatruyềnthốngtrongtổchứckhônggianc ôngviêntạiđôthịBắcNinh 87

3.3 Đềx u ấ t k h ả n ă n g á p d ụ n g c á c y ế u t ố V ă n h ó a t r u y ề n t h ố n g t r o n g c á c côngviênđôthịBắcNinh 89

3.4 Xácđịnhquymô,mứcđộưutiêncáckhuchứcnăngtrongcôngviên 92

3.4.1 Xácđịnhquymôcáckhuchứcnăngtrongcôngviên 92

3.4.2 Xácđịnhmứcđộưutiêngiữacáckhuchứcnăngtrongcôngviên 94

3.5 MôhìnhcấutrúckhônggiancôngviêntạiđôthịBắcNinh 98

3.5.1 Môhìnhtổngquátcấutrúckhônggiancôngviên 98

3.5.2 Môhìnhcấutrúchạtnhântậptrung 100

3.5.3 Môhìnhcấutrúchạtnhânphântánđộclập 100

3.5.4 Môhìnhcấutrúchạtnhânđanxenkếthợp 101

3.6 CácgiảiphápkhaithácyếutốVănhóatruyềnthốngt r o n g t ổ c h ứ c khô nggiancôngviêntạiđôthịBắcNinh 102

3.6.1 Giảiphápphânkhuchứcnăngtrongcôngviên 102

3.6.2 Giảipháptổchứckhônggiancôngviên 111

3.6.3 Giảipháphạtầngkỹthuật 120

3.6.4 Giảip h á p đ ầ u t ư x â y d ự n g , k h a i t h á c v à q u ả n l ý c ô n g v i ê n t r o n g q u á t r ì n h sửdụng 125

3.6.5 Giảiphápvaitròcủacộngđồngtrongxâydựngvàquảnlýcôngviên 128

3.7 Áp dụng mô hình và giải pháp khai thác yếu tố văn hóa truyền thống trongtổ chức không gian công viên khu đô thị mới Tây Bắc- Thành phố Bắc Ninh1293.7.1.V ị trívàđặcđiểmhiệntrạng 129

3.7.2 Mô hình cấu trúc áp dụng cho công viên khu đô thị mới Tây Bắc- ThànhphốBắcNinh 1363.7.3 Cácg i ả i p h á p á p d ụ n g t ạ i c ô n g v i ê n k h u đ ô t h ị m ớ i T â y B ắ c -

T h à n h p h ố BắcNinh 1373.7.3.1 Phân khuchức năng trong côngv i ê n k h u đ ô t h ị m ớ i T â y B ắ c -

T h à n h p h ố BắcNinh 1373.7.3.2 Giảipháptổchứck h ô n g g i a n c á c k h u c h ứ c n ă n g t r o n g c ô n g v i

ê n k h u đôthịmớiTâyBắc-ThànhphốBắcNinh 1403.7.4 Giảip h á p t ổ c h ứ c t h ự c h i ệ n , q u ả n l ý , k h a i t h á c c ô n g v i ê n k h u đ ô t h

ị m ớ i TâyBắc-ThànhphốBắcNinh 139

3.8 Bànluậncáckếtquảnghiêncứu 142

3.8.1 Bànluận v ề k hả n ă n g k h a i thác y ế u t ố Vă n h ó a t r u y ề n t hố ng t r o n g t ổ chứckhônggiancôngviêntạiđôthịBắcNinh 1423.8.2 BànluậnvềmôhìnhcấutrúckhônggiancôngviêntạiđôthịBắcNinh 1433.8.3 Bànluận v ề g iả ip há p k h a i thác yếut ố V ăn h ó a t r u y ề n thống trong t ổ chứckhônggiancôngviêntạiđôthịBắcNinh 1443.8.4 Bànluậnvềgiảiphápđầutưxâydựng,khaithácvàquảnlýcôngviêntrongqúatrìnhsửdụng 1453.8.5 Bànluậnvềhuyđộngsựthamgiacủacộngđồngtrongquyhoạchvàquảnlýcôngvi

KẾTLUẬNVÀKIẾNNGHỊ 149

DANHM Ụ C C Á C C Ô N G T R Ì N H K H O A H Ọ C C Ủ A T Á C G I Ả L I Ê N

Q U A N ĐẾNLUẬNÁN 153TÀILIỆUTHAMKHẢO 154PHỤLỤC 161

Bảng1 1 T ổ n g q u a n t ì n h h ì n h k h a i t h á c y ế u t ố V H T T t r o n g t ổ c h ứ c k h ô n

g g i a n côngviêntrênthếgiới 6

Bảng1 2 T ổ n g q u a n t ì n h h ì n h k h a i t h á c y ế u t ố V H T T t r o n g t ổ c h ứ c k h ô n g g i a n côngviêntạiViệtNam 10

Bảng1.3.Hiệntrạng câyxanhvườnhoacôngviênđịabànTPBắcNinh[101] 15

Bảng1 4 S ố l ượ ng vườn h o a , c ô n g v i ê n trên đ ị a b à n TP ( S ố l i ệ u Côngt y T N H H MTVMôitrườngvà CTĐTBắcNinh) 15

Bảng1.5.Hiện trạngcâyxanh công viênđịabàn thịxã TừSơn-Nguồn ViệnQuyhoạchKiếntrúcBắcNinh 15

Bảng1 6.HiệntrạngcâyxanhcôngviênđịabànhuyệnTiênDuvà cácxãQuế Võ15 Bảng1.7.NhữngyếutốVănhóatruyềnthốngđặctrưngtạitỉnhBắcNinh 17

Bảng1.8.HiệntrạngcâyxanhtrongcôngviênNguyênPhiỶLan 28

Bảng1.9.HiệntrạngtròchơitrongcôngviênNguyênPhiỶLan 28

Bảng1.10.ĐánhgiáhiệntrạnghoạtđộngVHTT-côngviênNguyênPhiỶLan 28

Bảng1.11.Hiệntrạngcáctròchơitruyềnthốngtạicôngviên 28

Bảng1.12.HiệntrạngcâyxanhvườnhoatrongcôngviênNguyễnVănCừ 29

Bảng1.13.HiệntrạngtròchơitrongcôngviênNguyễnVănCừ 29

Bảng1.14.HiệntrạngcáchoạtđộngVHTTtrongcôngviênNguyễnVănCừ 29

Bảng1.15.HiệntrạngcáctròchơitruyềnthốngtạicôngviênNguyễnVănCừ 31

Bảng2.1.Cácloạihìnhcôngviên 41

Bảng2.2.Phâncấpcôngviên 42

Bảng2.3.TriếthọcphươngĐôngtrongt ổ c h ứ c k h ô n g g i a n v ư ờ n -c ô n g v i ê n ViệtNam 52

Bảng2.4.Tổnghợptiêuchuẩndiệntíchđấtcâyxanhsửdụngcôngcộng 58

Bảng2.5.Diệntíchđấttốithiểucủacácloạicôngviên 58

Bảng2.6.Thànhphầnsửdụngđấttrongcôngviênvănhóanghỉngơi 59

Bảng2.7.Tỷlệcácloạiđấttrongcôngviênvănhóanghỉngơi 59

Bảng2.8.ChỉtiêudiệntíchcâyxanhcôngcộngởđôthịViệtNam 59

Bảng2.9.C h ỉ tiêudiệntíchcâyxanhcôngcộngtrênthếgiới 60

Bảng2.10.Quyhoạchsửdụngđấtcôngviên,câyxanh,TDTTtạicácphânkhuđôthị-đôthịBắcNinh 61

Bảng2.11.HệthốngcôngviêntạithànhphốBắcNinhtheoQHchung 61

Bảng2.12.Mụcđíchđếncôngviên 64

Bảng2.14.Khoảngcáchtừnhàởtớicôngviên 64

Bảng2.15.Tầnsuấtsửdụngcôngviên 64

Bảng 2.16 Nhu cầu xây dựng công viên mang nét đặc trưng VHTT tại Bắc Ninh.65Bảng 2.17.Nhu cầu sử dụng các khu chức năng trong công viên của các nhóm đốitượng,theođộtuổi 65

Bảng 2.18.Nhu cầu sử dụng các khu chức năng trong công viên của các nhóm đốitượng,theogiớitính 65

Bảng 2.19.Nhu cầu sử dụng các khu chức năng trong công viên của các nhóm đốitượngtheonghềnghiệp 65

Bảng 2.20.Nhu cầu sử dụng các khu chức năng trong công viên của các nhóm đốitượngtheotrìnhđộhọcvấn 66

Bảng 2.21 Nhu cầu sử dụng các khu chức năng trong công viên của các nhóm đốitượngcóchênhlệchkhoảngcáchtừnhàtớicôngviên 66

Bảng 2.22 Nhu cầu sử dụng các khu chứcn ă n g t r o n g c ô n g v i ê n t h e o t ầ n s u ấ t s ử dụng 66

Bảng3.1.KhảnăngápdụngyếutốVHTTtrongcáccôngviêntạiđôthịBắcNinh .89

Bảng3 2 B ả n g đ ề x u ấ t t ỷ l ệ c á c k h u c h ứ c n ă n g tr on gc ôn g v i ê n c ó k h a i t h á c c á c yếutốVHTT 93

Bảng3.3.Bảngđềxuấttỷlệtừngthànhphầntrongcáckhuchứcnăngcôngviêncókhaith áccácyếutốVHTT 94

Bảng3.4.Đềxuấtmứcđộưutiêngiữacáckhuchứcnăngtrongcôngviên 97

Bảng3.5.Đềxuấtcácdạngmôhìnhcấutrúck/gcôngviêntạiđôthịBắcNinh 99

Bảng3.6.VậndụngcácyếutốVHTTtrongcáckhuchứcnăngCVĐCN 102

Bảng3.7.Cáckhuchức năngchuyên bi ệt trongcông viênv ận dụ ng yếu tốVHT TđặctrưngcủaBắcNinh 106

Bảng3.8.ĐềxuấtkhaithácyếutốVHTTtrongphânkhuchứcnăngcáccôngviêntại đôthịBắcNinh 61

Bảng3.9.KhaithácyếutốVHTTtrongtổchưckhônggiancâyxanht r o n g CVĐCNt ạiBắcNinh 116 Bảng3.10.Đềxuấtkhuchứcnăngcôngviêntại khuĐTMTâyBắc-TPBắcNinh .1 3 7

Hình1.1.VườncôngviênthờikỳCổđại 8

Hình1.2.DinhthựVecxay-Pháp 8

Hình 1.3.Tổchứckhông giankiếntrúc cảnhquancôngviên Yanweizhou-TrungQuốc 9

Hình1.4.MặtbằngcôngviênThốngNhất-HàNội-1962-làloạihìnhCVĐCN 11

Hình1.5.SơđồđịnhhướngpháttriểnkhônggianlàngvănhóadulịchcácdântộcViệ tNam 11

Hình1.6.MặtbằngCôngviênTuổitrẻ 11

Hình1.7.CôngviênLêThịRiêng-TPHồChíMinh 11

Hình1.8.CôngviênHòaBìnhlàCVĐCN 12

Hình1.9.CôngviênvănhóaĐầmSen-TPHồChíMinh 12

Hình1.10.MặtbằngquyhoạchdựáncôngviênCentrePark-TPHồChíMinh 12

Hình1.11.BảnđồtỉnhBắcNinh 13

Hình1.12.HiệntrạnghệthốngcôngviêntạiđôthịBắcNinh 15

Hình1.13.MộtsốhìnhảnhlàngnghềởBắcNinh 18

Hình1.14.Mặtbằng-mặtcắt-trạmkhắcbêntrongđìnhlàngĐìnhBảng-BắcNinh .19

Hình1.15.(a)ChùaPhậttích;(b)ĐềnĐô;(c)ChùaDâu 21

Hình1.16.Cấutrúcchunglàngtruyềnthống 21

Hình1.17.QuanhọBắcNinh-disảnvănhóaphivậtthểđượcUnescocôngnhận23Hình1.18.Mộtsốhìnhảnhlễhộitruyề nthốngởBắcNinh 25

Hình1.19.VịtrícôngviênNguyênPhiỶLan-thànhphốBắcNinh 27

Hình1.20.SơđồmặtbằngcôngviênN g u y ê n PhiỶLan-ThànhphốBắcNinh 27

Hình1.21.MộtsốhoạtđộngvănhóadịplễhộitạicôngviênNguyênPhiỶLan2 7 Hình1.22.Mộtsốtrangthiếtbịtậpthểdục,tr ò chơivàchòinghỉxuốngcấp,hình thứckiếntrúckhôkhantạicôngviênNguyênPhiỶLan 27

Hình1 2 3 ( a ) N h à v ệ s i n h c ô n g c ộ n g t ạ i c ô n g v i ê n ; ( b ) N ơ i t ậ p k ế t r á c ; ( c ) H ệ thốngđènchiếusángtrongcôngviên 27

Hình1.24.Vịtrícôngviên,TượngđàitổngbíthưNguyễnVănCừ 30

Hình1.25.SơđồmặtbằngcôngviênNguyễnVănCừ-TPBắcNinh 30

Hình1 2 6 C á c c ô n g t r ì n h p h ụ t r ợ ( c h ò i n g h ỉ , n h à v ệ s i n h c ô n g c ộ n g ) , h ệ t h ố n g đườngdạovàđènchiếusángtrongcôngviên 30

Hình1 2 7 C á c t r ò c h ơ i t r o n g c ô n g v i ê n N g u y ễ n V ă n C ừ -B ắ c N i n h m a n g t í n h hiệnđại 30

Hình1.28.SơđồmặtbằngcôngviênHoàngQuốcViệt-TPBắcNinh 31

Hình1.29.TượngđàivànhàtưởngniệmtrongcôngviênHoàngQuốcViệt 32

32

Hình2.1.Sơđồcấutrúckhônggianchứcnăngcôngviên 44

Hình2.2.Cấutrúccôngviêndướigócđộchứcnănghoạtđộng 44

Hình2 3 C ấ u t r ú c k h ô n g g i a n c ô n g v i ê n t h e o t í n h c h ấ t m ứ c đ ộ h o ạ t đ ộ n g c ủ a cá c đốitượngsửdụng 44

Hình2.4.Sơđồcấutrúccôngviên 45

Hình2 5 S ơ đ ồ c á c t h à n h p h ầ n , đ ố i t ư ợ n g h o ạ t đ ộ n g ả n h h ư ở n g đ ế n k h ô n g g i a n chứcnăngtrongcôngviên 48

Hình2.6.Sơđồtậndụngđiềukiệntựnhiên 49

Hình2.7.Sơđồbốcụctheomảng,tuyến,điểm 50

Hình2.8.Sơđồsửdụngcácđườngtiahộitụ,hướngtâm 50

Hình2.9.Sơđồsửdụngcácdạnghìnhhọcvớicáctrụcđốixứng 50

Hình2.10.Sơđồsửdụngcácdạnghìnhhọcđềuđặn 50

Hình2.11.Sơđồbốcụckếthợp 50

Hình2 1 2 M i n h h ọ a t r i ế t h ọ c P h ư ơ n g Đ ô n g t r o n g t ổ c h ứ c k h ô n g g i a n v ư ờ n l ă n g MinhMạng 52

Hình2.13.MạnglướicâyxanhtrongQuyhoạchchungđôthịBắcNinhnăm2030 tầmnhìn2050 61

Hình214.M ạ n g lướicôngviêntrongquyhoạchchungđôthịBắcNinhnăm2030 tầmnhìnđếnnăm2050 61

Hình2.15.DiHòaViên 76

Hình2 1 6 M ô h ì n h t h u n h ỏ c á c c ô n g t r ì n h v ă n h ó a l ị c h s ử n ố i t i ế n g c ủ a T r u n g QuốctrongcôngviênTrungHoaCẩmTú 77

Hình2.17.Cáccông trình kiếntrúctrong công viênđược xâydựngmang đậmn étkiếntrúctruyềnthốngcủaNhậtBản 78

Hình2.18.CôngviênTjapukai-Australia 79

Hình2.19.BảnđồcôngviênFranceMinianutermôphỏnglạibảnđồnướcPhápvàmô hìnhthunhỏcácditíchvănhóanổitiếngcủaPháp 79

Hình2.20.CôngviênVănhóaSuốiTiên-TPHồChíMinh 81

Hình 2.21 Tượng điêu khắc và Cánh chim Lạc khổng lồ được thiết kế theo phongcáchÁĐ ô n g t r u y ề n thống tạ on ên sự đ ộ c đ á o choc ô n g v i ê n k ế t h ợp hồđ i ề u h òa đượcbốtríđanxentạonênmộtcảnhquan,mềmmại,hấpdẫn 82

Hình2.22.CôngviênYênSở-quậnHoàngMai-TPHàNội 82

Hình2.23.BảnđồQuyhoạchtổngthểdựáncôngviênVănLang 83

Hình3.1.Biểusosánhmứcđộưutiêncủacáckhuchứcnăngtheonhucầusửdụng .97

Hình3.3.Môhìnhcấutrúchạtnhântậptrung 100

Hình3.4.Môhìnhcấutrúchạtnhânphântánđộclập 101

Hình3.5.Môhìnhcấutrúchạtnhânđanxenhỗnhợp 102

Hình3.6.Sơđồhóakhunghỉtĩnhvậndụngnguyêntắctậndụngđiềukiệntựnhiên .1 0 3 Hình 3.7 Sơ đồ hóa khu VHGD với nguyên tắc bố cục theo tuyến (các không gianchức năng theo chuyên đề), kết hợp với nguyên tắc các đường tia hội tụ, tạo điểmnhấnlàkhônggianVHTT 103

Hình 3.8.Sơđồ hóa khu VCGT vớinguyên tắc đườngtiahộitụ( v ớ i c á c k h u t r ò chơitruyềnthống)kếthợpvớinguyêntắcbốcụcđốixứng 104

Hình 3.9 Sơ đồ hóa khu chức năng biểu diễn với nguyên tắc bố cục theo trục tuyếnkếthợpvớinguyêntắcđường tiahộitụtạođiểmnhấnlàcáckhônggianbiểu diễn .1 0 5 Hình3.10.Sơđồhóakhuchứcnăng thểdụcthểthao,sửdụngnguyêntắcbốcụcdạ nghìnhhọckếthợpvớiđiềukiệntựnhiên 105

Hình3 1 1 S ơ đ ồ h ó a c á c h t ổ c h ứ c k h ô n g g i a n k h u B ắ c N i n h t h u n h ỏ v ớ i b ố c ụ c hỗnhợp, p h ố i kếtgi ữa c á c h bốcụctựnhiên v à cácyếu tốmảng, tr ục ,t uy ến điểm .1 0 7 Hình3.12.Sơđồhóacách tổchứckhônggianKhuBắcNinhtruyềnthuyết,huyền thoạivàlịchsửvớibốcụctheotuyến 107

Hình3 1 3 S ơ đ ồ c á c h t ổ c h ứ c k h ô n g g i a n K h u l à n g n g h ề t r u y ề n t h ố n g v ậ n d ụ n g cấutrúclàngtruyếnthốngtrongtổchứckhônggiankếthợptrụctuyến, hướngtâm .1 0 8 Hình3.14.SơđồhóacáchtổchứckhônggiankhulàngQuanhọBắcNinh 109

Hình3.15.Sơđồhóacáchtổchứckhônggiankhutròchơitruyềnthống 109

Hình3.16.SơđồphânkhuchứcnăngtrongCVĐCNtạiBắcNinh 110

Hình3 1 7 M i n h h ọ a t ổ c h ứ c k h ô n g g i a n k ế t h ợ p c á c y ế u t ố c â y x a n h , m ặ t n ư ớ c , côngtrìnhkiếntrúcvàcácyếutốphụtrợtheophongcáchtruyềnthống 112

Hình3.18.Minhhọatổchứckhônggianvậndụngcáchtổchứckhônggiantruyền thống 113

Hình3.19.M i n h họatổchứckhônggiancâyxanh 115

Hình3.20.Minhhọakhônggianmặtnướclớntrongcôngviên-bốcụctheodạngtựnhiên .117

Hình3.21.Minhhọakhônggianmặtnướcnhỏtrongcôngviên-bểtrangtrícódạnghìnhhọc 117

Hình3.22.Minhhọakhônggianmặtnướcnhỏtrongcôngviên 118

Hình3 2 3 M i n h h ọ a h ì n h t h ứ c k i ế n t r ú c c ô n g t r ì n h v ớ i v ậ t l i ệ u s ử d ụ n

g t r u y ề n thốngtre,gỗ 119

Hình3.24.Minhhọatiệníchtrongcôngviên 120

Hình3.25.Sơđồmạnglướiđườngtheođiềukiệntựnhiên 120

Hình3.26.Sơđồmạnglướiđườngtheodạnghìnhhọc 121

Hình3.27.Minhhọachiếusángmangtínhdẫnhướng 123

Hình3.28.Minhhọachiếusáng khônggianđộng 123

Hình3.29.Minhhọachiếusángkhônggiantĩnh 123

Hình3.30.Minhhọatạođiểmnhấntrongkhônggian 124

Hình3.31.Minhhọahìnhthức,vậtliệucácloạihìnhtrangthiếtbịchiếusángtrongcông viên 124

Hình3 3 2 V ị t r í c ô n g v i ê n v à k h u Đ T M T â y B ắ c t r o n g m ạ n g l ư ớ i c â y x a n h m ặ t nướctrongquyhoạchchungđôthịBắcN i n h 130

Hình3.33.VịtrícôngviênnghiêncứutrongkhuĐTMTâyBắc-TPBắcNinh 135

Hình3.34.MặtbằnghiệntrạngcôngviênkhuĐTMTâyBắc-TPBắcNinh 135

Hình3.35.MôhìnhcấutrúccôngviênkhuĐTMTâyBắc–TPBắcNinh 136

Hình3.36.CơcấuchứcnăngcôngviêntạikhuĐTMTâyBắc-TPBắcNinh 138

Hình3 3 7 T ổ c h ứ c k h ô n g g i a n k h u t h ể d ụ c t h ể t h a o v à v u i c h ơ i g i ả i t r í t ạ i c ô n g viênkhuĐTMTâyBắc-TPBắcNinh 141

Hình3.38 Minhhọakhuvuichơigiảitrí-côngviênĐTMTâyBắc-TPBắcNinh .1 3 5 Hình3.39.Thôngkêchủngloạicâyxanhtrongcáckhuchứcnăngtrongcôngviên khuĐTMTâyBắc-TPBắcNinh 135

Hình340.MinhhọatổchứckhônggiankhuvănhóagiáodụcvàlàngnghềTT133 Hình3.41.Minhhọacôngtrìnhkiếntrúctrongkhuvănhóagiáodụcvàlàngnghề .1 3 6 Hình3.42.Minhhọađườngdạotrongkhulàngnghềtruyềnthống 136

Hình3.43.Minhhọamêcungcây-đườngdạotrongkhuvănhóagiáodục 136

Hình3.44.TổchứckhônggiankhudâncaQuanhọtrongcôngviênĐTMTâyBắc .1 3 4 Hình3.45.MinhhọatổchứckhônggiankhudâncaQuanhọtrongcôngviênĐTMTâyB ắc 138

Hình3.46.Tổchứckhônggiankhuthảohoaviên(khunghỉtĩnh)tạicôngviênkhuĐT MTâyBắc-TPBắcNinh 137

Hình3.47.Tổchứckhônggiankhutrungtâm– ápdụngcácdạnghọatiếthoavăntruyềnthốngtạicôngviênĐTMTâyBắc-TPBắcNinh .139

Hình3.48.Minhhọacôngtrìnhkiếntrúctrongkhudịchvụtổnghợp 139

lớn,phongp h ú c ả v ề l ư ợ n g v à c h ấ t V ì t h ế , t r o

n g n h ữ n g n ă m g ầ n đ â y , t ổ c h ứ c k h ô n g gianvườn hoa công viên đang là một vấn đề nóng và nhận được sự quan tâmkhôngchỉc ủ a c á c c ơ q u a n q u ả n l ý c ủ a N h à n ư

ớ c , c h í n h q u y ề n c á c đ ô t h ị m à c ò n n h ậ n đượcsựquantâmcủađôngđảoquầnchúngnhândân.Việck h a i t h á c c á c g i á t r ị V H T T t r o n g t ổ

c h ứ c k h ô n g g i a n c á c c ô n g v i ê n h i ệ n cònr ấ t h

ạ n c h ế C á c c h ứ c n ă n g v à c á c h o ạ t đ ộ n g t r

o n g c ô n g v i ê n c h ư a đ á p ứ n g được nhu cầu nguyệnvọng của người dân, nhiều hoạt động còn mang nặng tính giảitrí.Cáctròchơitrong công viên chủ yếulàcáctròchơim a n g t í n h h i ệ n đ ạ i , h ì n h thức côngtrình chưa được nghiên cứu kỹ, không mang đậm dấu ấn văn hóavùngmiềndântộc.Tổchứckhônggiantrongcôngviênđơnđiệu,việcphốikếtcâyxanhvàchủngloạinghèonànkhôngphảnánhđượchếtsựphongphú,đadạngsinhtháitựnhiênViệtNam

Là một đất nước

giàu truyền thống

văn hóa, bản sắc văn

hóa của dân tộc

kiến về các giá trị truyền thống cơ bản của người Việt Nam để đưa ra định nghĩavềbảns ắc dâ nt ộc , t r o n g đóq u a n đ i ể m giữ gìn,xây d ựn g, p h á t triểnđậm đàb ả nsắcdântộcchínhlànhiệmvụhếtsức quantrọngcủavănhóa.

Đề tài chọn Bắc Ninh là địa bàn nghiên cứu khai thác các yếu tố VHTT trongtổchức không gian công viên bởi lẽ Thứ nhất, Bắc Ninh là vùng đất lưu giữ nhiềudấutích, cũng như nhiều giá trị VHTT nổi trội của vùng đồng bằng Bắc Bộ đồngthờicũng là nơi sản sinh ra nền văn hóa Quan họ vô cùng đặc sắc Thứ hai thực trạngtổchức không gian côngv i ê n ở B ắ c N i n h , c á c y ế u t ố V H T T g ầ n

n h ư c h ư a đ ư ợ c đ ư a vàokhai thác.Thứ ba trong Quyhoạch chung đôthị BắcNinh đếnnăm 2030t ầ m nhìn 2050 và quy hoạch xây dựng vùng tỉnh Bắc Ninh đếnnăm 2030 tầm nhìn 2050đã xác định mục tiêu, động lực phát triển đó là bảo tồn vàphát huy giá trị các di sảnvăn hóa, lịch sử, từng bước xây dựng Bắc Ninh hiện đại,

hóaKinhBắc,điềunàyđãđượcThủtướngChínhphủphêduyệtthôngquaQuyếtđịnhsố1 5 6 0 / 2 0 1 5 / Q Đ -

T T g T h ứ t ư t r o n g k ế t q u ả n g h i ê n c ứ u c ủ a c á c c ô n g t r ì n h k h o a học đã công bố, việclồng ghép yếu tố VHTT, đưa ra những mô hình tổ chức khônggiantrongcác côngviên vẫnchưa được nghiêncứu mộtc á c h đ ầ y đ ủ , s â u s ắ c v à toàn diện Chính vì vậy, luận án đã lựachọn đề tài “Khai thác yếu tố VHTT trong tổchức khônggian côngviên tại đô thị Bắc

 Vềkhônggian

 Nghiên cứu định hướng tổ chức không gian CVĐCN tại đô thị BắcNinhtheo đồ án Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đã được phê duyệt (baogồmthànhphố Bắc Ninh, huyệnTiênDu, thị xã TừSơnvà 3 xãt h u ộ c

 Phươngpháptổnghợpvàdựbáo:NhậnđịnhvàđưaracácquanđiểmápdụngvềkhaithácyếutốVHTTtrongtổchứckhônggiancôngviên

 Phương pháp kế thừa: Tiếp thu, chắt lọc những kết quả nghiên cứu có liênquanlàmcơsởchonghiêncứuđề xuấtcủaluậnán

 Phương pháp chuyên gia: Bao gồm các nghiên cứu, các kinh nghiệm thựctiễn,cácthiếtkế kiểm nghiệmvàhộithảochuyênmôn

 Đáp ứng nhu cầu nghỉ ngơi, nhu cầu văn hóa và tinh thần cho người dân đôthịBắcNinh.

 HoànthiệnvàpháttriểnhệthốngcôngviêntạiđôthịBắcNinh

6 Nhữngđónggópmớicủaluậnán

 Nhận diện những yếu tố VHTT (bao gồm yếu tố vật thể và phi vật thể) củaBắcNinh, lựa chọn những yếu tố đặc trưng và phù hợp đưa vào tổ chức khônggiancôngviên

 Đề xuất mô hình tổng quát cấu trúc không gian công viên và 3 mô hình cấutrúchạtnhânpháttriểntừ môhìnhtổngquát:

 Côngviên:Làkhoảngtrống quantrọngdành

chocáchoạtđộngnghỉngơi-giảitrí; đặc biệt đây là nơi lý tưởng cho việc tổ chức lễ hội truyền thống và hiện đạimangtính cộng đồngvà giaolưuquần chúngvớiq u y m ô r ộ n g l ớ n Đ ồ n g t h ờ i công viên là tác phẩmnghệ thuật có giá trị lớn trong việc giáo dục thẩm mỹ chocon ngườivà góp phầnvào việc hình thànhgương mặt đô thị,nông thôn.Côngviên còn là không gian thiênnhiên quan trọng của đô thị trong việc hình thành vàcảithiệnmôisinh.[31]

kết hợp với một số hạng mục công trình dịch vụ, trò chơi,…được quy hoạchxâydựng có mục tiêu CVĐCN có vai trò cải tạo môi trường tự nhiên, có khônggiannghỉ ngơi vàmộthayn h i ề u k h ô n g g i a n c h ứ c n ă n g k h á c

 Vănhóa truyền thống:là toàn bộ giá trị,t h à n h q u ả , t h à n h t ự u v ậ t

t i n h thầncủacộngđồngđượclưugiữ,traotruyềntừthếhệnàysangthếhệkhác.[14]

 Bản sắc văn hóa dân tộc: hệ thống những đặc tính bên trong, những sắc thái

cótính chất nguồn gốc, bản thể của một nền văn hóa dân tộc, khiến nền văn hóadântộcđókhôngbịhòatànvàomộthoặcnhiềunềnvănhóadântộckhácvàngượclại.Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộckhôngcó nghĩalà đóngcửamàp h ả i đ ẩ y mạnhgiao lưu, tiếp thu cái hay, cái đẹp của các nền văn hóa khác để bản sắcvănhóadântộcđượctiếptụcpháttriển.[15]

NỘIDUNG

1.1 Tổng quan khai thác yếu tố VHTT trong tổ chức không gian công viên trênthếgiớivàViệtNam

1.1.1 Trênthếgiới

Xuất hiện và phát triển từrất sớm trongnềnvănm i n h n h â n l o ạ i v à c h ị u

t á c động theo những biến động thăng trầm của môi trường tự nhiên, cùng với tiếntrìnhlịch sử phát triển của xã hội loài người, công viên đã và đang dần khẳng địnhvai tròcủanótrongcấutrúckhônggianđôthị.Theođịnhn g h ĩ a , c ô n g v i ê n c h í n h

l à khoảngtrốngquantrọngdànhchocáchoạtđộngnghỉngơi,vuichơigiảitrí,lànơilýt ư ở n g đ ể t ổ c h ứ c c á c h o ạ t đ ộ n g l ễ h ộ i t r u y ề n t h ố n g , h i ệ n đ ạ i m a n g t

Hìnhthứcbốcục

Yếu tố VHTTtrongtổchứ cK/g côngviên

- Chứcnăngvuichơi giải trí phụcvụ tầng lớp thốngtrị.

- Bốtrítrongcáckhô nggiantôngiáotín ngưỡng,

dinhthự.

- Bốcụchìnhhọcđơn giản với cáctrục đối xứng, kếthợp cây xanh mặtnước.

- Tậndụngđiềukiệnđị ahìnhtựnhiên.

Sửdụngchitiếtkiến trúc, hoa văn,vật

dựng,phong cách thiết

kếmangphongcáchb ảnđịa

Vận dụng yếu tốVHTTchưa thựcsựrõnét.

VườnAiCập,vườncô ngviênẤnđộ,Vườnc ôngviênTrungQuốc

định,tĩnhtại,mạchl ạc

yếutốtạohìnhảnhp

(tượngđiêukhắc,đài phunnước,cổngvò m,cáccôngtrình kiến trúc nhỏmang đậm phongcáchk i ế n t r ú c

PhụcHưng)

Vườncôngviêntại Ý,Pháp

-Tổngthểmangtính động,phứctạp.

sắcvàcácchitiếttra ngtríphứctạp.

phongcáchnghệth uậttạohình)đượckha itháckhárõnét trong tổ chứckhôngg i a n k

i ế n trúccảnhquan.

Công viên – dinhthựV e c x a y - Pháp

nướclàm trung tâm gắnbó hài hòa với yếutố công trình kiếntrúcbứctranhthiê

n nhiên có chủđềtưtường

-Khaithácphongcá chkiếntrúctruyềnt hốngtrongcáckhuch ứcnăng.

trítheochủđềkhaithá ctừvănhóadângia ntruyền

thống.

Côngv i ê n D i H ò a Viên–TrungQuốc

-Nghệthuậttổchứck hônggianđơngiản, hữudụngtrêncơsở kinhtế,tiệnnghi.

viênAmster dam-

từtổngthể đến chi tiết tạosự hài hòa với cácyếu tố cảnh quan,câyxanhmặt nước.

-YếutốVHTTlàmộtt rongnhữngvấn đề được

quantâmkhaithác

CôngviênnướcPháp thunhỏ-

FranceMiniature

(a) (b) (c)

Hình1.1.VườncôngviênthờikỳCổđại

(a) Vườn Ai Cập có bố cục hình học đơng i ả n , t r ụ c đ ố i x ứ n g ,

đ ơ n g i ả n , đ ư ợ c k ế t hợp hài hòa với các yếu tố công trình đền thờ, dinh

chính,đườngdạo,hồnướctrungtâmnhằmtạocảmgiáctônnghiêm[30]

(b) Quần thể lăng Tadjo Mahal- Ấn độ có chức năng nghỉ ngơi và phục vụ chocáchoạt động lễ hội, với bố cục đơn giản nhưng chặt chẽ theo dạng hình học cótrụcđốix ứ n g c ù n g 2 y ế u t ố t ạ o c ả n h q u a n l à m ặ t n ư ớ c v à c â y x a n h đ ồ n g t h

ờ i s ử

dụngthủ pháptươngphảntrongvật liệu,mà(ubs)ắc, hìnhkhốiđểlàmtănggiátrị

thẩm mỹ cho tổng thể không gian [nguồn Evolution of Persian Gardening StyleTheParadiseGardens]

(c) Vườn Chuyết Chính Viên- Trung Quốcm ô p h ỏ n g t h e o c ả n h q u a n

t h i ê n n h i ê n một cách sángtạo,với địa hìnhcảnh vật phong

t ố chínhkhôngthểthiếu,đóngvaitròtrungtâmtrongbốcụcvườncôngviên[45]

Hình 1.2.Dinh thự Vecxay-Pháp điển hình với phong cách tạo hình thời kỳ Barroc-sử

dụng đối xứng đa trục với các biến thể của đường cong khiến không gian

cảnhquanvườncôngviêntrởnênsinhđộngvàđặcsắc[nguồninternet]

Với vài nét khắc họa sơ lược tình hình phát triển công viên nói chungvàCVĐCNnóiriêngtrênthếgiớicàngkhẳngđịnhvịthếcủacôngviêntrongcấutrúcđ

ô thị cũng như trong đời sống xã hội Sự biến đổi về hình thái không gian và chứcnăng trong công viênqua từnggiaiđoạnlịchsửcũng cho thấyđượcm ố i l i ê n h ệ cũng nhưsựtác động của những biến động

1.1.2 ViệtNam

Cũng giống như trên Thế giới, lịch sử hình thành và phát triển công viên ởViệtNamcũnggắnliềnvớisựpháttriểncủacáchìnhtháixãhội.ViệckhaitháccácyếutốVHTT trong tổ chức không gian công viên cùng với đó cũng có nhiều sự thay đổiquatừnggiaiđoạnlịchsử

khuchứcnăng

-KhaithácyếutốVH TTthôngquaviệc vận dụng cácnguyên tắc bố

cụcquyhoạchtruyề nthống

VườntrongcácLăngt ẩm,cungđiện của vuachúaPhongkiến.

yếuđượcxâydựngnh ằmmụcđíchtạoláp hổixanhvànghỉngơit hư

giãn)

TPHồChíMinh

u kiện địa hìnhtựnhiên

cólưu tâm tuy nhiênvận dụng trong

tổchứckhônggianc ông viên vẫn cònmanhmún,chưa cóchiếnlượchànhđộ ngm ộ t c á c h r õ ràngvàcụthể

Công viênThốngnhất- Hà Nội(Hình1.4)

tổchứckhônggianc ôngviênchưatạodấu ấnthậtrõnét

Công viên Tuổi

trẻ-Hà nội; Công viênLêThịRiêng- TPHCM

ngườilàđốitượngvà mụcđíchphụcvụ

ápdụngtrongtổchức khônggiancôngviên chưacósựđồng

cónhữnggiảiphápm angtínhhệ thống.

Côngviêngiảitrívà du

hóaThiênđườngBảo Sơn,CôngviênĐầms en…

Riêng-ả n hquandựatrênnguyêntrạngthiênnhiên

Hình1.8.CôngviênHòaBìnhl à CVĐCNb

aogồmchứcnăngv u i c h ơ i giải trí- thể

dục thể thao- văn hóa [nguồndantri.com]

Hình 1 9.Công viên văn hóa Đầm

Sen-TPHồChíMinh-gồm3chứcnăngchính:Nghỉ ngơi, văn hóa, vui chơi giảitrí-vớinhiềukhu chứcnăng mangđậmnétVHTT

Hải Phòng - Quảng Ninh và

QuảngĐông Lạng Sơn Hà Nội

-HảiPhòng - Quảng Ninh Ở vị trí

ịa hìnhtương đối bằngphẳng,hướngdốc chủyếu từBắc xuốngN a m v à t ừ T â y sangĐông.Phần lớn diện tích là địahìnhđồngbằng(chiếm khoảng9 9 , 4 7 % d i ệ n tích tự nhiên),địa hình núi sót chiếm tỷ lệ nhỏ (khoảng0 , 5 3 % d i ệ n t í c h t ự n h i ê n ) phân bố rải rác tạiTPBắc Ninh, huyện TiênD u , h u y ệ n G i a B ì n h v à h u y ệ n Q u ế

V õ vàmộtsốvùngthấptrũngvenđêthuộchuyệnGiaBình,LươngTài,QuếVõ

Về đặc điểm địa chất, Bắc Ninh có đặc trưng cấu trúc địa chất thuộc vùngtrũngsông Hồng, và vòng cung Đông Triều vùng Đông Bắc Chất lượng nước ngầmtốt,mật độ sông ngòi khá cao, trung bình từ 1,0- 1,2 km/km2 với 3 hệ thống sônglớn:Sông Đuống , Sông Cầu và sông Thái Bình và các hệ thống sông ngòi nội địa:sôngNgũ Huyện Khê, sông Dâu, sông Đông Côi, sông Bùi, sông Tào Khê, sôngĐồngKhởi, sông Đại Quảng Bình Về các nguồn tài nguyên, Bắc Ninh có ưu thế vềtàinguyên đất, trong đó đất phù sa của hệ thống sông Hồng và sông Thái Bìnhchiếmdiệntíchchủyếu(22.065.690ha),cácloạiđấtnàyrấttốtchonhiềuloạicâytrồng

Vềđặcđiểmvănhóaxãhội,BắcNinhlàmộttrongnhững nơihộitụ nhiềudití

ch lịch sử, văn hóa, là mảnh đất “địa linh nhân kiệt” Tiêu biểu là chùa, đền, đình,miếu, các loại hình nghệ thuật dângian gắn liền với các lễ hội, các làng nghề truyềnthống: như lăng mộ Kinh DươngVương, đền thờ Lạc Long Quân - Âu Cơ, đền thờPhù Đổng Thiên Vương ở ThuậnThành, Từ Sơn, Tiên Du Toàn tỉnh hiện có 1.259điểm di tích, trong đó, có 475điểm dit í c h l ị c h s ử v ă n h o á đ ã đ ư ợ c x ế p h ạ n g ( g ồ m 194 ditích được công nhận là di tích cấp quốc gia và 301 di tích được công nhận ditích cấpđịa phương) Được biết đến là một vùng quê của lễ hội, trong số hơn 547lễhộilớnnhỏtrênđịabàntỉnhBắcNinhthìcóhơn40lễhộiquantrọngđượcduytrìtổchức hàng năm như hội chùa Phật Tích, hội Lim, hội đền Bà Chúa Kho, hội ĐềnĐô, hội chùa Dâu…Đặc biệt phải

kể đến là dân ca Quan họ Bắc Ninh- một trongnhữngdisảnvăn hóa phi vật thể đại

n g h ề , 4 8 c ơ s ở d ạ y n g h ề , 9 t r ư ờ n g đ ạ i h ọ c , cao đẳng, 8 trườngtrung học chuyên nghiệp Ngoài ra hệ thống y tế, bưu chính viễnthông, công tác xóađói giảm nghèo luôn được quan tâm, đầu tư tạo ra sự thuậntiệnchocuộcsốngcủangườidân

Tóm lại với những ưu thế về điều kiện tự nhiên xã hộic ù n g v ớ i n é t đ ặ c

s ắ c c ủ a đadạng các di sản vănhóavật thểvàphivậtthể màtỉnhBắcN i n h đ ã t h ố n g k ê thành 7nét đặctrưngvăn hóa tiêu biểu là: quê hươngc ủ a

d â n c a Q u a n h ọ - D i s ả n văn hóa thế giới; văn hóa tâm linh; lịch sử vănhiến; lễ hội; khoa bảng; làng nghề vàkiến trúc Đây sẽ chính là những giá trị nềntảng, và là cơ sở vững chắc cho địnhhướngpháttriểnBắcNinhbềnvững

1.2.2 HệthốngcôngviêntrongđôthịBắcNinh

Hệ thống công viên cây xanh trên địa bàn toàn tỉnh chiếm diện tích khoảng

500ha(nguồn Viện Quy hoạch Kiến trúc Bắc Ninh), bố trí phân tán và đang thiếu sự

đầu

tưđồngbộ,trongđódiệntíchcâyxanhbìnhquânđầungườiđạtkhoảng3,03m2/người[94] thấp hơn nhiều so với quy định, không đáp ứng được nhu cầu nâng caochấtlượng cuộc sống cho người dân thành phố (xét riêng diện tích công viên, vườnhoa,đấtcây xanh sửdụng công cộng)

Tại TP Bắc Ninh:có nhiều công viên lớnnhư: Côngv i ê n N g u y ễ n

v ă n C ừ , Công viên hoàng Quốc Việt,Công viênNgân hàng, Công viên hồ điều

hòaV ă n Miếu, Công viên Nguyên Phi ỷ Lan(Bảng 1.3).Ngoài ra còn khoảng 25

vườn hoadiệntích300- 6.000 m2[93].Hệthốngcôngv i ê n c â y x a n h d ọ c c á c

t u y ế n đ ư ờ n g đangđượcđầutưxâydựngcùngvới việcchỉnhtrangđôthị

TạithịxãT ừ S ơn :có mộtsốcông vi ên , c ô n g v i ê n hồnư ớc tr un g t â m (Bảng

1.5) Hiện nay thị xã đã xây dựng Công viên Lý Thái Tổ, khu lưu niệm đồng

chíNguyễn vănCừ,Ngô GiaTựvà tiếp tụctriển khail ậ p q u y h o ạ c h x â y

d ự n g k h u CôngviênvănhoáĐềnĐầm vớiquymô40ha

Tại khu vực Thị trấn Lim: khuv ự c c â y x a n h l ớ n n h ấ t c h í n h

l à k h u ô n v i ê n trướcchùaLim thườngxuyên được dùng để tổ chức Hội

Lim(Bảng1 6 ) Bên cạnhđó còn các dải xanh dọc các sôngnhư: SôngĐuống,s ô n g

H u y ệ n Khê;cáckhuvựctrồngcâylâmnghiệptrên:đồiLim,núiPhậtTích,núiNamSơn

1 Côngviên,hồnướcTT 3.6 ĐồiLim,thịtrấnLim UBNDhuyện

Hình1.12.HiệntrạnghệthốngcôngviêntạiđôthịBắcNinh

s u n g được công viên có quy mô đảm bảo đáp ứng tốc độ tăng dân số cơ học cao hiệnnay.Cácq u y h o ạ c h c ô n g v i ê n c â y x a n h c ó q u y m ô l ớ n h ầ u n h ư đ a n g h o ặ c c h ư a

đ ư ợ c triểnkhaidothiếukinhphí đềnbù,giải phóngmặtbằng vàđầutưxâydựng (mớichỉcócôngviênHồđiềuhòaVănMiếu32havàNguyễnVănCừ5hađangtrongquátrình hoàn thiệnđưavào sửdụng năm 2016,Hồ sinh thái ThịC ầ u

1 0 h a m ớ i đang ở giai đoạn xâyd ự n g t ư ờ n g k è , đ ư ờ n g d ạ o , c ò n

c á c C ô n g v i ê n V ă n M i ế u 2 0 ha, Công viên hồ điều hòa Phúc Ninh18,5 ha, Công viên hồ điều hòa Vạn An 18hachưa triển khai, Khu đô thị Tây Bắcđang trong quá trình lập quy hoạch dự kiếnkhoảng 120ha đất công viên, mặt nước).Mặc dù trong những năm gần đây hệ thốngcông viên cây xanh tại đô thị Bắc Ninh đãnhận được sự quan tâm đầu tư (tổng kinhphí đầu tư cho xây dựng công viên, vườnhoa, cây xanh từ năm 2013- 2015, đạt454,237 tỷ đồng) tuy nhiên vẫn còn tồn tạinhiều bất cập trong quá trình duy trì pháttriểnvàquảnlý

1.3 NhậndiệncácyếutốVHTTđặctrưngtạiBắcNinh

Trải qua hàng nghàn năm lịch sử,t ỉ n h B ắ c N i n h đ ã h ì n h

t h à n h , b ồ i đ ắ p , t ạ o dựng nênm ộ t k h o t à n g D i s ả n V ă n h ó a

đ ồ s ộ c ả v ậ t t h ể v à p h i v ậ t t h ể Đ ó l à h ồ n cốt,đặctrưngcủaBắcNinh- KinhBắcmàk h ô n g p h ả i đ ị a p h ư ơ n g n à o c ũ n g c ó được.Mặc dù tỉnh Bắc Ninh đã thống kê thành 7 nét đặc trưng văn hóa tiêu biểu là:quêhương củadân caQuan họ - Disản văn hóa thếgiới;v ă n h ó a t â m l i n h ; l ị c h

s ử văn hiến; lễ hội; khoa bảng; làng nghề và kiến trúc Tuy nhiên ở đây luận án chỉđềcập trực tiếp đến những yếu tố VHTT đặc trưng có khả năng áp dụng trong tổchứckhônggiancôngviên,cũngnhưđể làmrõhơnnhữngđặctrưngvănhóanày,luậnántiếpthuvàbổsungthêm2giátrịvănhóađặctrưngđólàĐặcđiểmquầncưvà

• Làng nghề truyền thống:Nằm ở trung tâm châu thổ sông Hồng, cảnh quan

sinhtháiph on g phú, đ ấ t đ ai màumỡ, g i à u n gu ồn nước,l ạ i thuận t iệ n giao lư u kinhtế - văn hóa Bắc Ninh đã sớm trở thành vùng đất với các hoạt động kinh tế, văn hóa rấtphongphú,quêhươngcủanhững conngườivừathạo nghềnông,t i n h x ả o t r o n g nhiều nghề thủ công và giao thương buônbán Là vùng nổi tiếng với nhiều nghề thủcông,sản xuấtnhiều mặt hàng phụcvụ sảnxuấtnông

đ ó khôngchỉphụcvụchonhucầucủanhândâncác làngxãtrongvùngmàcònphụcvụchonhândânkhắpmọimiềntrongnướcvàxuấtkhẩu.Cùngvớiviệchìnhthànhv

à phát triển các làng nghề, các làng buôn cũng xuất hiện và phát triển cùng mạnglưới chợ quê dàyđặc khiến làng quêBắc Ninh luôn sôi động,nhộnn h ị p c á c h o ạ t động nông nghiệp, thủ công, giaothương buôn bán, giao lưu mở rộng với các vùngmiền trong nước và nước ngoài.Việc phân bổ các làng nghề tuy tự nhiên, nhưng

lạirấtk h o a h ọ c v à t h ư ờ n g d ự a t r ê n y ế u t ố đ ị a l ý c ủ a m ỗ i v ù n g ; n g h ề g ố m t

h ì h ì n h thành và phát triển ở những làng ven sông Các roi đất sét dọc triền sông là nguồnnguyên liệu,cùngđóviệc nhờsông nước chuyênc h ở s ả n p h ẩ m g ố m đ i c á c m i ề n tiêu thụ cũng rất thuận tiện Nghề rèn Đa Hội- với vị trí làng bám theo trục giaothông- cũngtiệnviệcchuyên chởsảnphẩmbằngđườngbộ,đườngthủy.NghềđụcđáởB ấtLựnằmngaybênquảnúicórấtnhiềuđáđểkhaithác…

 Công trình kiến trúc: Vùng đất Bắc Ninh nổi tiếng với các công trình kiến

trúcvà điêu khắc trải dài suốt mấy ngàn năm, mang ý nghĩa lịch sử, xã hội và nghệthuậtđặc sắc Ngoài ra đây cũng là nơi còn lưu giữ được nhiều kiến trúc đình làngthuộcloại cổ nhấtở nướcta.Theo số liệu thống kê,Bắc Ninh cóg ầ n 2 5 0 n g ô i

đ ì n h đ ã đượcxếph ạn gc ác c ấ p T r o n g sốđóc ác ngôiđ ì n h cón iê n đ ạ i thếkỷ XVII-

XVIIInhưđ ì n h Đ ì n h B ả n g , đ ì n h D i ề m , đ ì n h C ổ M ễ , đ ì n h Q u a n Đ ì n h

… c ò n g i ữ đ ư ợ c nhiều nét kiến trúc độc đáo với các mảng trạm tinh xảo, cầu kỳ như bộ cửa võngcủađìnhD i ề m , c á c m ả n g t r ạ m ở đ ì n h H ồ i Q u a n Đ ì n h C ổ M ễ ( 1 6 8 1 ) k h ô n

g c h ỉ n ổ i tiếngbởi cá c g i á t r ị k i ế n trúc, đ i ê u k h ắ c m à đ ì n h cò nb ảo l ư u đ ư ợ c n h i ề

u t à i l i ệ u , hiện vật quý như bia đá, thần phả, sắc phong, đồ thờ tự, đình Diềm (1692) là côngtrình kiến trúc quy mô to

và lớn vào bậc nhất vùng Kinh Bắc, đình Nội, đình Thắng(1684),đình PhùLão(1694),đình Thổ Hà( 1 6 8 6 ) , đ ì n h H ồ i Q u a n ( 1 7 1 4 - 1 7 1 5 ) , đìnhĐình Bảng (1736) là một ngôi đình cổ kính nổi tiếng nhất của đất Kinh Bắc,manghình ảnh độc đáo của kiến trúc dân tộc, giữ được hình ảnh toàn vẹn kiểu thứcnhà sàndân tộc được áp dụng cho kiến trúc đình làng, đình Mai Phong (1763), đìnhPhùLưu,đìnhCao Thượng,đình Đồng Kỵ,đ ì n h Đ ô n g H ồ , đ ì n h V i ê m X á …[ 1 ] Đình là biểu hiện sinh hoạt của người Việt Nam, nơi “cân bằng” phép tắc củacuộcsốngcộng đồng,n ơ i khaidiễn nhữngn é t tàinăng, t ư duycủadânlàng, nhất

là vềtínngưỡng,nơiđểthờthần, đượcgọilàthànhhoànglàng,ngườicócôngvớidân, cứu nước, giữ nước hoặc giúp dân nghề nghiệp sinh sống [5] Đình thường là mộtngôinhàtor ộ n g

đ ư ợ c d ự n g b ằ n g n h ữ n g c ộ t l i m t r ò n t o t h ẳ n g t ắ p đ ặ t

t r ê n n h ữ n g hòn đátảnglớn Vì kèo,xà ngang,xàdọccủađìnhcũnglàmtoàn bằngg ỗ

l i m Tường đình xây bằng gach, Mái đình lợp ngói mũi hài, hai đầu hồi xây bịt đốchoặclàmbốngócđầuđaocong.Trênnócđìnhlàhaiconrồngchầumặtnguyệt,tụcgọi

là “lưỡng long triều nguyệt” hay “lưỡng long tranh châu” Sân đình được látgạch,trước đình có haic ộ t t r ụ c a o v ú t , t r ê n đ ỉ n h t ạ c h ì n h c o n

n g h ê T r o n g đ ì n h g i a n g i ữ a có ban thờ, thờ một vị thần của làng gọi

đìnhlàng,k i ế n trúcdândụng tiêu biểu cónhàthờ dònghọNguyễn Thạc ởĐìnhBảng, xâydựngcùngthời vớiđình ĐìnhBảng(TKXVIII)

Hình 1.14.Mặt bằng- mặt cắt-trạm khắc bên trong đình làng Đình Bảng- Bắc

Ninh[nguồninternet]

Kiến trúc còn lại là kiến trúc 7 gian, kiểu thức bình đầu, xây gạch, mái lợp ngóimũihài Khung nhà bằng gỗ lim cấu trúc kiểu lọng tàn, hệ thống cột gồm 8cộth i ê n , 8 cột quân, 16 cột cái,8 cột hậu.P h ầ m c h ạ m k h ắ c đ ư ợ c t ậ p

t r u n g ở c á c đ ầ u b ẩ y , k ẻ , con chồng, ván nong với những đề tài hoa lá,vân mây cách điệu, hệ thống cửa bứcbàn có kiểu dáng kích thước giống với kiểu cửa

ở đình [33].Cùng với kiến trúc cổ,Bắc Ninh còn bảo lưu được nhiều tác phẩm điêukhắc truyền thống, trải qua nhiềutriều đại, kể từ những trang trí trên trống đồng, đồđồng, trên đá, gạch, đất nung, cáctượng thờ được lưu giữ ở các di tích kiến trúc, cácđiêu khắc trang trí trong nhữngngôimộcổ,trên cácchùatháp,các điêukhắcđìnhlàng

• Di tích lịch sử:Bao gồm 1.558 di tích lịch sử văn hoá với mật độ phân bố các

ditích chỉ đứng sau Thủ đô Hà Nội, trong đó có 566 di tích được nhà nước côngnhậnxếp hạng (192 di tích xếp hạng cấp Quốc gia, 370 di tích xếp hạng cấp tỉnh, 4 ditíchđượccôngnhậnlàditíchQuốcgiađặcbiệtbaogồm:ChùaDâuvàchùaBútTháp-

côngnhậnnăm 2013,di tích chùa PhậtTích và khul ă n g m ộ v à c á c đ ề n t h ờ

[33].Cácditíchđãđượcxếphạngtrênđịabàncáchuyện,thị xã,TPtrong toàn tỉnhcómậtđộ trung bìnhkhoảng18ditích/

km2,đâylàmậtđộtươngđốilớnsovớicácđịaphươngkháctrongcảnước.Tuynhiên,cácd i t í c h p h â n b ố k h ô n g đ ồ n g đ ề u , t ậ p t r u n g c h ủ y ế u ở c á c đ ị a p h ư ơ n g n h

n ơ i Đ ả n g B ộ B ắ c N i n h - B ắ c G i a n g t h à n h l ậ p v à i

Hình 1.15.(a) Chùa Phật tích một trongnhữngt r u n g t â m p h ậ t g i á o

ViệtNam;(b)ĐềnĐô-nơithờcác vịvuathờiLý đãđượcx ế p hạngditích Quốcgiađặcbiệt;

(c)ChùaDâumangđậmkiếntrúcchùathápdântộc[nguồninternet]

 Đặc điểm quần cư:Người dân vùng đồng bằng Bắc Bộ nói chung, Bắc Ninh

nóiriêng vớiđặc điểm quần cư theo từng làng,vị trí của cácl à n g t h ư ờ n g l à

n h ữ n g k h u đất cao,ven cáccon sông,thường có hình thái cấutrúcrănglược,c ó t h ể đ ư ờ n g chính làgiápsông,cũngcó thể cácđườngnhánh sát