Vai trò, lợi ích của nông nghiệp công nghệ cao trong phát triển kinh tế xã hội để phát triển nông nghiệp công nghệ cao nhà nước có những chính sách cơ bản nào ví dụ

5 điểm - Theo Vụ khoa học Công nghệ - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nông nghiệp công nghệ cao là nền công nghiệp được ứng dụng những công nghệ mới vào trong sản xuất, các công n

Giảng viên hướng dẫn: TS NGUYỄN THỊ LAN HƯƠNG

Sinh viên: Bùi Phương Anh Ngày sinh: 2/10/2001

Mã sinh viên: 19050312 Lớp học phần: PEC 3034 1

ĐIỂM

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

ĐỀ TÀI SỐ 1:

Câu 1: Vai trò, lợi ích của nông nghiệp công nghệ cao trong phát triển kinh tế - xã hội?

Để phát triển nông nghiệp công nghệ cao nhà nước có những chính sách cơ bản nào? Ví dụ? (5 điểm)

Câu 2: Sự cần thiết của phát triển nông thôn? Vai trò của nhà nước, người dân và tổ chức

doanh nghiệp trong phát triển nông thôn? Nêu một số kết quả đạt được trong phát triển nông thôn ở Việt Nam? Ví dụ? (5 điểm)

- Theo Vụ khoa học Công nghệ - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nông nghiệp công nghệ cao là nền công nghiệp được ứng dụng những công nghệ mới vào trong sản xuất, các công nghệ đó bao gồm cơ giới hóa, tự động hóa các khâu của sản xuất nông nghiệp, công nghệ vật liệu mới, CNTT, công nghệ sinh học, các giống vật nuôi, cây trồng mới có năng suất và chất lượng cao và phát triển bền vững trên cơ sở canh tác hữu cơ

Hình ảnh 1: Trang trại bò hoàn toàn tự động công nghệ 5 sao ở Thanh Hóa

(Nguồn: Thanh Thư (2018), Các mô hình công nghệ cao tại Việt Nam)

❖ Vai trò và lợi ích của nông nghiệp công nghệ cao trong phát triển kinh tế - xã hội

Như chúng ta đã biết Việt Nam hiện nay vẫn đang là một nước nông nghiệp, vì vậy nông nghiệp đóng vai trò rất quan quọng trong nền kinh tế nước ta Nông nghiệp giữ vai trò bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, ổn định chính trị và xóa đói giảm nghèo…Trong thời đại hiện nay khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ nhiều công nghệ ứng dụng cho nông nghiệp đã đóng góp rất lớn những bước đột phá về chất lượng , số lượng cũng như năng suất hiệu quả cao Như vậy, nông nghiệp công nghệ cao được xem như xu hướng mà Việt Nam muốn hướng tới Ta làm rõ vai trò của nông nghiệp công nghệ cao qua các luận điểm sau đây

Thứ nhất, nông nghiệp công nghệ cao đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của xã hội

Ứng dụng công nghệ cao như công nghệ biến đổi gen giúp các cây trồng, vật nuôi chống lại nhiều loại sâu bệnh, tăng sức đề kháng và giảm tối đa thiệt hại do khí hậu, tác nhân

bên ngoài, từ đó góp phần tăng năng suất tăng chất lượng sản phẩm Theo báo cáo của Chi Cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật tỉnh Thái Nguyên, năng suất thực thu của ngô biến đổi gen so với ngô lai thường trong cùng một điều kiện khí hậu, canh tác, bón phân,

kỹ thuật chăm sóc có những chênh lệch về thu nhập ngô biến đổi gen cho năng suất cao hơn 15% so với ngô thường

Năm năm trở lại đây, riêng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã công nhận và đưa vào ứng dụng trong sản xuất 223 giống mới; 158 tiến bộ kỹ thuật (TBKT) mới và 26 sáng chế/giải pháp hữu ích Đơn cử, ngành chăn nuôi đã chọn lọc thành công dòng lợn nái có

số con cai sữa đạt tới 26,1 con/nái/năm; chọn tạo được giống lợn thịt thương phẩm tăng trọng nhanh, tiêu tốn ít thức ăn Cũng nhờ có đầu tư khoa học chọn lọc và cải tiến quy trình chăn nuôi mà đến nay, các giống gà nội có năng suất trứng, thịt được cải thiện đáng

kể Các nhà khoa học đã cho ra đời nhiều loại Vắc xin phục vụ cho công tác chống dịch bệnh như lở mông long móng, cúm gia cầm…

Thứ hai, nông nghiệp công nghệ cao đưa sản phẩm nông nghiệp tham gia chuỗi giá trị và

thương mại toàn cầu

Nhờ vào việc áp dụng công nghệ cao nông nghiệp thu về lượng hàng hóa có chất lượng cao , số lượng lớn và đồng đều

Ứng dụng công nghệ tự động, bán tự động trong sản xuất nông nghiệp đã góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, sản phẩm đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm như sản xuất rau, hoa trong nhà màng, nhà kính Đối với cây rau, doanh thu đạt từ 2,5 tỷ đồng đến 9 tỷ đồng/ha, lợi nhuận đạt từ 1,6 đến 4,9 tỷ đồng/ha Đối với cây hoa, doanh thu đạt từ 0,5 tỷ đồng đến 9,9 tỷ đồng/ha, lợi nhuận đạt từ 0,3 đến 5,4 tỷ đồng/ha Việc nuôi tôm thẻ chân trắng đã được nâng cao năng suất chất lượng tôm; năng suất đạt 40 tấn/ha gấp 40 lần so với sản xuất đại trà, chi phí sản xuất giảm 30-35% so với quy trình cũ Sản xuất bò sữa, năng suất đạt trên 30 lít sữa/bò/ngày với chất lượng tốt … (Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 2021)

Trong bối cảnh hiện nay, áp dụng công nghệ cao, kỹ thuật mới được coi là khâu then chốt, góp phần đạt năng suất cao, chất lượng tốt, sạch – an toàn mà giá cả hợp lý bảo đảm

sự phát triển bền vững cho nền nông nghiệp trong nước Phân tích về sự cần thiết ứng dụng công nghệ cao, kỹ thuật mới nói trên, TS Nguyễn Thanh Mỹ-Tổng giám đốc Rynan Agrifoods-Chủ tịch của LBC Mekong đã chỉ ra một số công nghệ tiên tiến, kỹ thuật hiện đại như: sử dụng phân bón thông minh; ứng dụng công nghệ điện toán đám mây và internet vạn vật trong trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản để theo dõi chất lượng đất, nước, phân bón nhằm mục đích quản lý, phân phối và giảm khí nhà kính hiệu quả hơn; ứng dụng công nghệ đóng gói bao bì cải tiến (MAP) và khí cải tiến cân bằng (EMAP) để giảm lượng hư hỏng nông sản, thực phẩm; giảm tầng lớp trung gian, phát triển thương mại điện

tử và hệ thống bán hàng tự động để phân phối nông sản và thực phẩm; ứng dụng internet

và thiết bị di động để truy xuất nguồn gốc, chống giả, thông tin sản phẩm và thanh toán trực tuyến…

Thứ ba, nông nghiệp công nghệ cao mang lại thu nhập lớn cho doanh nghiệp nhờ tạo ra

được năng suất sản phẩm lớn nhất trên mỗi đơn vị tài nguyên sử dụng với giá thành thấp nhất nhờ quy mô sản xuất lớn và áp dụng các công nghệ sản xuất có hiệu quả cao

Hiện tại, tỉnh Long An đã có 1.450ha sản xuất lúa ứng dụng công nghệ cao Trong đó: sử dụng máy cấy 450ha, san phẳng mặt ruộng bằng tia lazer 1.000ha lúa sản xuất theo VietGAP có doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm đầu ra Về sản xuất cây rau, Long An đã triển khai xây dựng hơn 500ha sử dụng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học trong sản xuất rau với 249 hộ tham gia tại 4 hợp tác xã và 4 tổ hợp tác trên địa bàn các huyện Cần Đước, Cần Giuộc và Đức Hòa Các mô hình này mang lại hiệu quả kinh tế cao, lợi nhuận hơn

500 triệu/ha/năm so với bình quân khoảng 200 triệu /ha/năm không áp dụng công nghệ cao (Trần Hữu Hiếu, 2017)

Thứ tư, nông nghiệp CNC thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cho địa phương và quốc gia và

tạo công ăn việc làm cho dân cư

Nông nghiệp cnc góp phần tăng doanh thu từ sản xuất , đóng thuế từ doanh nghiệp tăng

Thứ năm, nông nghiệp CNC là cơ hội khởi nghiệp cho doanh nghiệp địa phương trên cơ

sở hình thành các thị trường sản phẩm có giá trị gia tăng mới

Ứng dụng công nghệ cao trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp cần đảm bảo thay đổi được các tập quán vốn có như: Canh tác sản xuất, tiêu dùng, mua bán nông sản … và đặc biệt đảm bảo hướng đến một nền sản xuất nông nghiệp hiện đại, có nhiều đổi mới và năng động là cơ hội vàng khởi nghiệp, nếu biết nắm bắt cơ hội nông nghiệp Việt Nam sẽ bứt phá ở tầm cao mới

Thứ sáu, nông nghiệp CNC tạo giá trị gia tăng cho một số sản phẩm địa phương

Theo các chuyên gia nông nghiệp, công nghệ cao, công nghệ tiên tiến đã và đang được ứng dụng trong từng khâu hoặc trong cả chuỗi sản xuất mang lại giá trị gia tăng cao cho sản phẩm nông nghiệp Đó là những công nghệ tự động, bán tự động trong sản xuất nông

nghiệp đã góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, sản phẩm đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thựcphẩm

Hay công nghệ thông tin được ứng dụng trong quản lý sản xuất nông lâm thủy sản (hệ thống theo dõi, giám sát, điều tiết, dự báo) giúp nâng cao năng suất, chất lượng, hạ giá thành sản phẩm Công nghệ sinh học được ứng dụng trong chọn tạo các giống vật nuôi, cây trồng có năng suất cao, có sức chống chịu cao, chất lượng đảm bảo…giảm thiểu tối

đa rủi ro cho người dân

❖ Những chính sách cơ bản để phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Đầu tiên, chính sách đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học vào sản xuất nông

nghiệp

KC-08; chương trình 52D; KHCN-02; KC-04 là 4 chương trình nổi bật mà nhà nước thực hiện nhằm đẩy mạnh nghiên cứu công nghệ sinh học Các nhà khoa học cũng đang tiến hành đầu tư, nghiên cứu cho ra đời nhiều công nghệ sinh học như biến đổi gen, bước đầu đạt được một vài thành tựu Cùng với đó chính phủ cũng ban hành nhiều quyết địch khuyến khích thúc đẩy người dân ứng dụng công nghệ cao vào canh tác sản xuất như quyết định số 1895/QD-TTg, quyết định số 176/QĐ- TTg

Thứ hai, chính sách ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường

Với quyết tâm khai thác và tạo nên những đột phá trong sản xuất nông nghiệp, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh (khóa XVI) đã ban hành Nghị quyết 06 về đẩy mạnh phát triển nông nghiệp công nghệ cao (CNC) theo hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021 - 2025

Hình ảnh 2: Mô hình trồng cây không đất của sinh viên Học viện Nông Nghiệp Việt Nam

(Nguồn: TT QHCC&HTSV + Khoa Nông học) Thứ ba, Chính sách ứng dụng công nghệ bảo quản và chế biến nông sản

Chính sách KH&CN trong bảo quản và chế biến nông sản, Quyết định số TTg

69/2017/QĐ-Để khuyến khích phát triển sản xuất, phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất-tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp; xây dựng hạ tầng nông thôn thành phố Hà Nội , Chính nghủ ban hành Nghị quyết số 10/2018/NQ-HĐND

Thứ tư, chính sách phát triển thị trường nông nghiệp công nghệ cao

Có cung thì phải có cầu, để gia tăng sản lượng, giá trị hàng hóa vấn đề mở rộng thị trường là hết sức cần thiết.Chính phủ ban hành chính sách khuyến khích phát triển hợp

tác, liên kết trong sản xuất- tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp ví dụ như nghị định 98/2018/NĐ-CP

Thứ năm, Chính sách liên kết nông dân và doanh nghiệp

Nhưng vấn đề áp dụng công nghệ cao trong phát triển nông nghiệp chưa thực sự được đẩy mạnh triệt để, ngoài về vốn, đất đai, thông tin thị trường… thì điều quan trọng nhất là chính sách Cần phải giải được câu hỏi ai là người giải được câu hỏi ai là người cần thúc đẩy ứng dụng công nghệ cao Người nông dân có đến 9 triệu hộ, về cơ bản dù các doanh nghiệp có lớn đến mấy thì lượng sản phẩm nông nghiệp trên thị trường đến nay vẫn là đến từ nông dân Do đó, để phát triển liên kết nông nghiệp phát triển bền vững thì vai trò liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân là quan trọng nhất

Tuy nhiên để mối liên kết này thực sự có chiều sâu và chất lượng cần có nhà nước đóng vai trò là trọng tài với nhiệm vụ hỗ trợ, điều phối, kiểm tra, giám sát và đảm bảo tính pháp lý việc thực hiện hợp đồng giữa các bên Vị “trọng tài này” cần sâu sát, nắm bắt nguyện vọng, tâm tư và nhu cầu của nông dân để có cơ chế, chính sách hỗ trợ vốn và bao tiêu sản phẩm hàng hóa giúp nông dân đầu tư phát triển đúng hướng, đáp ứng nhu cầu của thị trường

Thứ sáu, Chính sách hỗ trợ tài chính

Điều chỉnh các chính sách pháp luật liên quan đến vay vốn ngân hàng như các chính sách

về tài sản bảo đảm, tài sản bảo đảm hình thành từ vốn vay, tài sản hình thành trên đất như nhà kính trên đất nông nghiệp kiến nghị ngân hàng nhà nước và các cơ quan liên quan

có chính về dự trữ bắt buộc các ngân hàng thương mại cho vay sản xuất nông nghiệpcông nghệ cao, xóa nợ đối với các khoản vay không có khả năng thu hồi đối với các rủi ro liên quan Hỗ trợ phí bảo lãnh cho các nhà đầu tư nông nghiệp công nghệ cao, hỗ trợ, khuyến khích về giá để các hộ kinh doanh có lợi thế hơn về giá

Bên cạnh đó, phát triển thêm một số quỹ bảo hiểm nông nghiệp công nghệ cao để hỗ trợ nông dân và các doanh nghiệp làm nông nghiệp yên tâm đẩy mạnh phát triển nông nghiệp

công nghệ cao Xây dựng chính sách hỗ trợ phí bảo lãnh cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, thúc đẩy thêm các doanh nghiệp, cá nhân tham gia vào ngành nghề nhiều rủi ro này

Thứ bảy, Chính sách nâng cao quy mô và chất lượng đào tạo nguồn nhân lực trong nông

nghiệp công nghệ cao

Nông dân sau khi học nghề đã áp dụng được kỹ năng mới vào sản xuất; nhiều lao động sau học nghề mạnh dạn chuyển đổi vật nuôi, cây trồng có giá trị kinh tế cao, đem lại thu nhập gấp 3-4 lần trước đây Trong những năm gần đây Việt Nam chú trọng quy hoavhj phát triển nhân lực từ mức 15,5% lên 50% năm 2020

Cùng với đó, Chính phủ cũng dành nhiều nguồn lực tạo điều kiện cho nghiên cứu, chuyển dao công nghệ năng suất chất lượng nông sản; thực hiện chủ trương giao đất, giao rừng lâu dài cho người sử dụng, tạo điều kiện cho tích tụ và tập trung đất nông nghiệp theo nguyên tắc thị trường để hình thành nền nông nghiệp hiện đại

CÂU 2:

❖ Cơ sở lý luận:

- Khái niệm: Nông thôn là phần lãnh thổ của một nước hay một đơn vị hành chính nằm

ngoài lãnh thổ đô thị, có môi trường tự nhiên, hoàn cảnh kinh tế và xã hội, điều kiện sống khác biệt với thành thị và dân cư chủ yếu làm nông nghiệp (theo từ điển Bách khoa Việt Nam)

❖ Sự cần thiết của phát triển nông thôn

Nếu như chỉ chú trọng phát triển đô thị và các khu công nghiệp mà bỏ qua phát triển nông thôn thì quốc gia đó sẽ nhận hậu quả nghiêm trọng, khoảng cách về kinh tế xã hội giữa thành thị và nông thôn xa càng thêm xa, ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng , sự mất cân đối giữa công nghiệp và nông nghiệp, an ninh lương thực bị đe dọa, người dân đổ xô

ra các thành thị để tìm kiếm việc làm có thể dẫn đến khủng hoảng về mật độ dân cư đô thị, ô nhiễm môi trường và nhiều hậu quả khó lường khác… do đó phát triển nông thôn không phải chỉ là lợi ích riêng của nông thôn mà vì lợi ích chung của quốc gia

Hơn nữa xét theo hoàn cảnh lịch sử, bối cảnh Việt Nam, từ bao đời nay người dân lấy nông làm gốc, gắn bó ruộng đồng vườn tược, một đất nước đi lên từ nông nghiệp, phần lớn là nông thôn với điều kiện về khí hậu, tài nguyên, khoáng sản, đất đai là tiềm năng lớn phát triển nông nghiệp Vì vậy nông thôn càng có vị trí hết sức quan trọng đến phát triển đất nước

Nông thôn có diện tích ruộng đồng rộng lớn, điều kiện tự nhiên phù hợp với nhiều cây trồng lại là nơi cư trú của nông dân là nơi sản xuất lương thực, thực phẩm cho nhu cầu cơ bản đời sống của nhân dân, mặt khác cung cấp nông sản nguyên liệu cho ngành công nghiệp và xuất khẩu.Vì vậy nếu không chú trọng phát triển an ninh lương thực của quốc gia bị đe dọa

Hình ảnh 3: Thu hoạch vụ đông - xuân trên cánh đồng mẫu lớn ở đồng bằng sông Cửu Long

(Nguồn: TTXVN (2020))

Nông thôn là nơi cung cấp 70 % nguồn nhân lực cho xã hội

Phát triển nông thôn là mở ra thị trường đầy tiềm năng cho hàng hóa.Thực vậy, nông thôn

là thị trường tiêu thụ sản phẩm và dịch vụ lớn, người dân phần lớn ở các khu vực nông thôn

Nông thôn là nơi cư trú của trên 50 dân tộc khác nhau sống nhiều tín ngưỡng , tôn giáo khác nhau là nền tảng quan trọng để đảm bảo ổn định tình hình kinh tế - xã hội đất nước,

để tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân

Như vậy phát triển nông thôn là vô cùng cấp thiết, hệ trọng của quốc gia dân tộc Việt Nam cần chú trọng nâng cao phát triển nông thôn song song với công nghiệp hóa, hiện đại hóa

❖ Vai trò của nhà nước, người dân và tổ chức doanh trong phát triển nông thôn

• Vai trò của nhà nước:

Thứ nhất, khắc phục những khuyết tật do thị trường gây ra trong quá trình phát triển

Các hoạt động kinh tế trồng chéo, kém hiệu quả thậm chí triệt tiêu lẫn nhau, tình trạng cung nhiều hơn cầu, sản xuất a dua ăn theo, khai thác bừa bãi cạn kiệt tài nguyên là các biểu hiện của sự vụ lợi cá nhân tức là vì lợi ích cá nhân không màng đến lợi ích của người khác hay vì lợi ích trước mắt mà đánh đổi bằng lợi ích của tương lai Hậu quả là phá vỡ sự cân đối trong quá trình phát triển nông nghiệp và nảy sinh nhiều mâu thuẫn, khuyết tật về chính trị xã hội nông thôn Để khắc phục nhược điểm đó cần đến bàn tay của nhà nước Nhà nước cần phải có bộ phận điều hành bằng việc hoạch định các chương trình, kế hoạch phát triển cho từng địa phương, điều tiết các mối quan hệ lợi ích bằng việc ban hành các chính sách phù hợp

Thứ hai, bảo đảm môi trường thuận lợi và an sinh cho sự phát triển nông nghiệp và kinh

tế nông thôn

-Phải trồng cây trên nền đất tốt, cho dù hạt giống có tốt mà đất không tốt thì cũng giảm đi một nửa thậm chí là nhiều hơn Chính vì vậy môi trường cũng là một yếu tố quan trọng