Tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng dự án nhà nước thu hồi đất tại trung tâm phát triển quỹ đất thanh hóa

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN PAGE PAGE PAGE PAGE v Tr­​êng §¹i häc kinh tÕ quèc d©n CH¦¥NG TR×NH TH¹C SÜ §IÒU HµNH CAO CÊP EXECUTIVE MBA ((((( Lª v¹n tuÕ Tæ CHøC THùC HIÖN GI¶I PHãNG MÆT B»NG Dù ¸N[.]

Lª v¹n tuÕ

Tæ CHøC THùC HIÖN GI¶I PHãNG MÆT B»NG Dù ¸N NHµ N¦íC THU HåI §ÊT

T¹I TRUNG T¢M PH¸T TRIÓN QUü §ÊT THANH HãA

Người hướng dẫn khoa học:

PGs.ts ®oµn thÞ thu hµ

Hµ néi, n¨m 2013

Tôi xin cam đoan luận văn “Tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng dự

án nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hoá” là

công trình nghiên cứu của riêng tôi và tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này.

Các số liệu trong luận văn được sử dụng trung thực Kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn này chưa từng được công bố tại các công trình nào khác.

Hà Nội, ngày 6 tháng 11 năm 2013

Tác giả luận văn

Lê Vạn Tuế

Trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài, tôi đã nhận được sự quan tâm giúp

đỡ nhiệt tình, sự đóng góp quý báu của nhiều cá nhân, tập thể đã tạo điều kiện thuậnlợi để tôi hoàn thành luận văn này

Trước hết, tôi xin bày tỏ lời cảm ơn trân trọng nhất đến PGS.TS Đoàn Thị Thu Hà,trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thànhluận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô giáo Trường Đại học Kinh tế Quốc dân,Viện Đào tạo sau đại học đã truyền đạt kiến thức cho tôi trong suốt thời gian học vừa qua

Tôi xin chân thành cám ơn Ban Giám đốc, các phòng/ban và các đồng nghiệptại Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa, UBND tỉnh Thanh Hóa đã tạo điều kiệncho tôi thực hiện luận văn

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến những người thân đã động viên khuyến khích tôitrong suốt thời gian học tập và nghiên cứu vừa qua

Hà Nội, ngày 6 tháng 11 năm 2013

Tác giả luận văn

Lê Vạn Tuế

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ SƠ ĐỒ

TÓM TẮT LUẬN VĂN i

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan 2

3 Mục tiêu nghiên cứu 2

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu 4

7 Kết cấu luận văn 4

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 5

1.1 Tổng quan về dự án nhà nước thu hồi đất và giải phóng mặt bằng dự án nhà nước thu hồi đất 5

1.1.1 Dự án Nhà nước thu hồi đất 5

1.1.2 Giải phóng mặt bằng dự án Nhà nước thu hồi đất 5

1.2 Tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng dự án nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh 7

1.2.1 Khái niệm và mục tiêu tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất 7

1.2.2 Tiêu chí đánh giá tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất 8

1.2.3 Nội dung của tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh 9

1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức thực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh 13

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC HIỆN GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TẠI TRUNG TÂM PHÁT TRIỂN QUỸ ĐẤT THANH HÓA 15

2.1 Giới thiệu Trung tâm Phát triển Quỹ đất Thanh Hóa và các dự án nhà nước thu hồi đất trên địa bàn Tỉnh do Trung tâm thực hiện 15

Thanh Hóa 15

2.1.2 Một số dự án trọng điểm Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa do Trung tâm Phát triển quỹ đất triển khai giai đoạn 2008- 2013 17

2.2 Thực trạng tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển Quỹ đất Thanh Hóa 19

2.2.1 Chuẩn bị triển khai công tác GPMB 19

2.2.2 Triển khai công tác GPMB (chỉ đạo thực hiện GPMB) 27

2.2.3 Kiểm soát thực hiện GPMB 35

2.3 Đánh giá công tác tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển Quỹ đất Thanh Hóa 37

2.3.1 Đánh giá kết quả thực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa giai đoạn 2008- 2012 37

2.3.2 Đánh giá điểm mạnh và điểm yếu của tổ chức thực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa 41

2.3.3 Nguyên nhân của những điểm yếu 44

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC HIỆN GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TẠI TRUNG TÂM PHÁT TRIỂN QUỸ ĐẤT THANH HÓA 47

3.1 Mục tiêu và phương hướng của tỉnh Thanh Hóa về tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng dự án nhà nước thu hồi đất 47

3.1.1 Mục tiêu 47

3.1.2 Phương hướng 47

3.2 Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng dự án nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển Quỹ đất Thanh Hóa 49

3.2.1 Hoàn thiện công tác chuẩn bị triển khai 49

3.2.2 Hoàn thiện chỉ đạo thực hiện GPMB 52

3.2.3 Giải pháp hoàn thiện về kiểm soát 53

3.3 Một số kiến nghị nhằm thực hiện giải pháp 53

3.3.1 Kiến nghị đối với Trung ương 53

3.3.2 Kiến nghị đối với Tỉnh Thanh Hóa 54

3.3.3 Kiến nghị đối với các nhà đầu tư 56

KẾT LUẬN 57

TÀI LIỆU THAM KHẢO 59 PHỤ LỤC

Danh mục các chữ viết tắt Ký hiệu viết tắt

- Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư BT, HT & TĐC

Bảng 1.1 Tiêu chí đánh giá tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất 8

Bảng 2.1 Tổng kinh phí bồi thường GPMB dự án Khu dân cư thuộc khu đô thị Nam thành phố Thanh Hóa 17

Bảng 2.2 Tổng kinh phí bồi thường GPMB Dự án Khu biệt thự cao cấp xã Quảng Cư thị xã Sầm Sơn 18

Bảng 2.3 Tổng kinh phí bồi thường GPMB dự án Khu đô thị phía Đông đại lộ Bắc Nam thành phố Thanh Hóa 18

Bảng 2.4 Đội ngũ nhân lực của bộ phận GPMB 20

Bảng 2.5 Số liệu tuyên truyền, tập huấn GPMB giai đoạn 2008-2012 26

Bảng 2.6 Mối quan hệ giữa công tác tuyên truyền và khiếu nại 28

Bảng 2.7 Số lượng lao động phân bổ qua các năm 29

Bảng 2.8 Phân bổ nguồn lực tài chính cho công tác GPMB 29

Bảng 2.9 Phân bổ nguồn lực tài chính cho công tác đầu tư hạ tầng 30

Bảng 2.10 Kết quả thực hiện GPMB của Trung tâm PTQĐ Thanh Hóa cho đến năm 2012 37

Bảng 3.1 Kế hoạch đào tạo chuyên môn, nâng cao nghiệp vụ 52

SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1 Quá trình tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất 9

Sơ đồ 2.1 Bộ máy tổ chức của Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa 16

Sơ đồ 2.2: Cơ cấu tổ chức của bộ phận GPMB thuộc phòng Kế hoạch - Tài chính 21

Sơ đồ 3.1 Xây dựng mô hình phòng ban mới 49

Lª v¹n tuÕ

Tæ CHøC THùC HIÖN GI¶I PHãNG MÆT B»NG Dù ¸N NHµ N¦íC THU HåI §ÊT

T¹I TRUNG T¢M PH¸T TRIÓN QUü §ÊT THANH HãA

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SỸ

Hµ néi, n¨m 2013

Giải phóng mặt bằng là khái niệm có nội hàm rất phong phú, trong đó bao gồmcác nội dụng cơ bản là thu hồi đất; bồi thường, hỗ trợ cho người sử dụng đất bị thu hồiđất; tái định cư.

1.2 Tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng dự án nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh

Trong phần này luận văn nghiên cứu các nội dung: khái niệm và mục tiêu tổchức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất; tiêu chí đánh giá tổ chức thựchiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất; nội dung của tổ chức thực hiện GPMB dự

án nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh và các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức thựchiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh

Tổ chức thực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh là quátrình biến các chính sách của Trung ương thành những kết quả trên thực tế thôngqua hoạt động có tổ chức trong bộ máy nhà nước cấp tỉnh nhằm tạo quỹ đất sạchphục vụ mục tiêu phát triển KT -XH ở địa phương và lợi ích quốc gia

Mục tiêu của tổ chức thực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất là: (1)Tạo quỹ đất sạch phục vụ mục đích an ninh quốc phòng, phát triển kinh tế xã hội trênđịa bàn; (2) Thực hiện GPMB đúng tiến độ; (3) Công bằng về lợi ích cho các đốitượng bị thu hồi đất; (4) Sự đồng thuận của cộng đồng

Quá trình tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất bao gồm 3 giaiđoạn (1) Chuẩn bị triển khai; (2) Chỉ đạo thực hiện GPMB; (3) Kiểm soát sự thựchiện

Chương 2: Thực trạng tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng dự án nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm phát triển quỹ đất Thanh Hóa

2.1 Giới thiệu Trung tâm Phát triển Quỹ đất Thanh Hóa và các dự án nhà nước thu hồi đất trên địa bàn Tỉnh do Trung tâm thực hiện

Trong phần này luận văn nghiên cứu chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức củaTrung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa và một số dự án trọng điểm Nhà nước thu hồiđất trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa do Trung tâm Phát triển quỹ đất triển khai giai đoạn2008- 2013.

Kể từ thời điểm thành lập đến nay tuy với thời gian ngắn (2007-2013), Trungtâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa đã triển khai thực hiện công tác BT, HT và TĐC 19

dự án với tổng diện tích GPMB 2.049.074m2; quản lý 15 khu đất với tổng diện tích274.096 m2 Trong đó nhóm dự án khu dân cư là 10 dự án với tổng diện tích GPMB850.791m2; nhóm dự án khu độ thị, thương mại là 4 dự án với tổng diện tích GPMB là1.186.933 m2; đang thực hiện đầu tư hạ tầng để khai thác quỹ đất 11 dự án với tổngdiện tích thực hiện đầu tư là 1.395.837m2 tổng mức đầu tư 1.841.498.859.000đồng

2.2 Thực trạng tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển Quỹ đất Thanh Hóa

Luận văn nghiên cứu thực trạng tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thuhồi đất tại Trung tâm Phát triển Quỹ đất Thanh Hóa theo 3 giai đoạn:

- Thực trạng giai đoạn chuẩn bị triển khai với các hoạt động (1) Bộ máy tổ chứcthực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển Quỹ đất ThanhHóa; (2) Kế hoạch thực hiện công tác GPMB; (3) Ra văn bản hướng dẫn; (4) Tổ chứctập huấn

- Thực trạng giai đoạn triển khai công tác GPMB (chỉ đạo thực hiện GPMB)với các hoạt động (1) Truyền thông trong quá trình thực hiện dự án; (2) Phân bổ cácnguồn lực thực hiện; (3) Thực hiện kế hoạch bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ; (4) Xử

lý xung đột giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quá trình thực hiện GPMB

- Thực trạng giai đoạn kiểm soát thực hiện GPMB với các hoạt động (1) Hệthống thông tin báo cáo phản hồi việc thực hiện; (2) Giám sát, đánh giá việc thực hiện;(3) Điều chỉnh thực hiện

2.3 Đánh giá công tác tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển Quỹ đất Thanh Hóa

Luận văn tập trung đánh giá kết quả thực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồiđất tại Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa giai đoạn 2008- 2012 và đánh giá điểmmạnh và điểm yếu của tổ chức thực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất tại Trungtâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa

Điểm mạnh của tổ chức thực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất tại Trungtâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa là:

- Xây dựng và hình thành được bộ máy tổ chức cán bộ chuyên trách trongcông tác GPMB

- Cơ chế chính sách BT, HT & TĐC, văn bản hướng dẫn thực hiện GPMB luônđược hoàn thiện hơn từ Trung ương đến địa phương, nên việc áp dụng triển khai thực hiện

đã đảm bảo đúng, đủ cho đối tượng bị ảnh hưởng

- Công tác truyền thông được chú trọng đã làm cho người dân nắm bắt và hiểunhiều hơn trong quá trình thực hiện GPMB

- Công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo trên lĩnh vực BT, HT và TĐCđược quan tâm giải quyết kịp thời, đúng pháp luật, góp phần giữ vững trật tự, an toàn

xã hội ở địa phương, thúc đẩy nhanh tiến độ các dự án

Điểm yếu của tổ chức thực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất tại Trungtâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa là:

- Bộ máy và đội ngũ cán bộ tham gia công tác GPMB hiện nay đang còn mỏng,không thể đồng loạt triển khai đáp ứng được yêu cầu cùng lúc nhiều dự án trên các địabàn khác nhau

- Công tác tập huấn chuyên môn nghiệp vụ, khả năng ứng xử, lý luận cho đội ngũcán bộ trong lĩnh vực GPMB thu hồi đất còn rất hạn chế

- Công tác lập kế hoạch thực hiện chưa thực sự khoa học, đặc biệt là kế hoạchtiến độ

- Hoạt động truyền thông, quản lý địa chính của các cấp chính quyền địaphương còn rất hạn chế, thực hiện chưa tuân thủ quy định ảnh hưởng đến quá trìnhthực hiện của Trung tâm

- Công tác giải quyết xử lý xung đột chưa dứt điểm, chưa chấm dứt được tìnhtrạng khiếu kiện Thiếu kĩ năng và kinh nghiệm trong xử lý các xung đột loại này

- Nguồn tài chính cho thực hiện GPMB chưa huy động đầy đủ và kịp thời

- Hệ thống thông tin phản hồi đôi khi không phản ảnh kịp thời những thay đổicủa thị trường hay phản ứng của người dân

- Điều chỉnh đơn giá bồi thường trong thu hồi đất của UBND tỉnh còn chưa linhhoạt, chậm so với thay đổi biến động của thị trường

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến các điểm yếu trên, trong đó có thể kể đến nguyênnhân từ phía Nhà nước, từ phía Nhà đầu tư và từ phía Người dân có đất bị thu hồi

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng dự án nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm phát triển quỹ đất Thanh Hóa

3.1 Mục tiêu và phương hướng của tỉnh Thanh Hóa về tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng dự án nhà nước thu hồi đất

Theo định hướng trong giai đoạn từ năm 2011 - 2020, có 18.813 ha đất nôngnghiệp ở Thanh Hóa sẽ được chuyển đổi mục đích sử dụng sang đất phi nông nghiệp,việc thực hiện công tác GPMB, chuyển đổi mục đích sử dụng đất là tất yếu diễn ra

Mặt khác thực hiện các chiến lược phát triển chung của đất nước, tại Nghị quyết Đạihội Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ XVII năm 2010 đã đặt mục tiêu phấn đấu đếnnăm 2015 tỉnh Thanh Hóa đạt tỷ lệ đô thị hóa 25%, tiến tới đạt 30% vào năm 2020.Trong giai đoạn 2011-2015 công tác GPMB được coi là một trong 8 giải pháp chính,

ưu tiên để tỉnh Thanh Hóa thực hiện cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh trên địabàn tỉnh

3.2 Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng dự án nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển Quỹ đất Thanh Hóa

- Hoàn thiện công tác chuẩn bị triển khai

+ Về cơ cấu tổ chức: Xây dựng Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa hoạtđộng theo mô hình là đơn vị đầu mối của tỉnh trong công tác GPMB và có các Chinhánh trực thuộc tại các thị xã Sầm Sơn, thị xã Bỉm Sơn và Khu kinh tế Nghi Sơn.Điều chỉnh, bổ sung cơ cấu cho phù hợp chiến lược, chức năng nhiệm vụ; đề xuấtthành lập các Chi nhánh trực thuộc tại thị xã Sầm Sơn, thị xã Bỉm Sơn và Khu kinh

tế Nghi Sơn để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

+ Về công tác cán bộ: Đổi mới công tác tuyển dụng, đào tạo, bổ nhiệm, chế độtiền lương, thưởng

- Hoàn thiện chỉ đạo thực hiện GPMB

+ Tổ chức công khai rộng rãi, phổ biến chủ trương, chính sách thu hồi đất, BT,

HT &TĐC đến được tất cả các người dân bị thu hồi đất trong phạm vi bị ảnh hưởngbởi dự án;

+ Xây dựng kế hoạch phân bổ các nguồn lực tập trung, có trọng điểm, khônglàm dàn trải, mọi nguồn lực nên để giải quyết dứt điểm xong dự án cũ thì mới chuyểnsang dự án mới, hoặc có phương án thực hiện gối đầu dự án một cách hiệu quả

+ Tập trung thực hiện công tác giải quyết khiếu nại, khiếu kiện một cách đồng

bộ, không để tình trạng tồn đọng các kiến nghị của người dân không được giải quyết

- Giải pháp hoàn thiện về kiểm soát

+ Tăng cường sự tham gia đại diện của người dân trong Hội đồng BT, HT

&TĐC nhất là những người có kiến thức pháp luật để tăng cường sự giám sát

+ Tuân thủ nghiêm chế độ báo cáo theo định kỳ Thực hiện giám sát tiếp xúc,đối thoại trực tiếp với người dân để giải quyết công việc một cách cụ thể đúng tâm tưnguyện vọng

+ Kiểm soát chặt chẽ việc tham mưu thực hiện công việc lập và xây dựngphương án BT, HT & TĐC tránh tình trạng cán bộ GPMB lợi dụng việc thực hiệnnhiệm vụ có hình thức trục lợi

+ Hoàn thiện các chế tài xử lý vi phạm để có các biện pháp phòng ngừa, ngănchặn việc làm sai trái

3.3 Một số kiến nghị nhằm thực hiện giải pháp

Kiến nghị đối với Trung ương trong việc lập và ban hành Luật; Nghị định,Thông tư hướng dẫn công tác thu hồi đất; BT, HT & TĐC rõ ràng, cụ thể, rễ áp dụng

Kiến nghị đối với Tỉnh Thanh Hóa (1) Điều chỉnh thay đổi một số điểm trongchính sách BT, HT và TĐC cho phù hợp với thực tiễn tại địa phương; (2) Xây dựng,điều chỉnh kịp thời đơn giá bồi thường; hướng dẫn xử lý các sung đột trong công táctriển khai thực hiện GPMB một cách kịp thời; (3) UBND Tỉnh Thanh Hóa cần đứng rachủ trì nhiệm vụ phối hợp giữa Trung tâm với các cơ quan có liên quan trong và ngoàitỉnh

Kiến nghị đối với các nhà đầu tư (1) Phải có một đội ngũ nhân lực có năng lực,

am hiểu pháp luật đất đai để phối hợp cùng Hội đồng GPMB thực hiện công tácGPMB đúng luật; (2) Phải đảm bảo bắt buộc về mặt tài chính để kịp thời chi trả bồithường cho các hộ dân theo đúng kế hoạch, đúng tiến độ đã được thông báo

KẾT LUẬN

Trong luận văn “Tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng dự án nhà nước thu hồiđất tại Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hoá ” tác giả đã thực hiện được những nộidung cơ bản sau đây:

- Làm rõ khái niệm, đặc điểm và nội dung của công tác GPMB Từ lý thuyết

về tổ chức thực hiện chính sách công, luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, xâydựng khung lý thuyết nghiên cứu tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đấttrên địa bàn tỉnh Đặc biệt tác giả đã tổng hợp để xây dựng được hệ thống tiêu chí cụthể đánh giá công tác tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất

- Đã phân tích làm rõ thực trạng công tác tổ chức thực hiện GPMB dự án nhànước thu hồi đất của Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa Đánh giá những kết quảđạt được, điểm mạnh, điểm yếu, nguyên nhân Tại đây, tác giả đã sử dụng hệ thốngtiêu chí ở chương 1 để đánh giá công tác tổ chức thực hiện GPMB các dự án nhà nướcthu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa

- Từ thực trạng nêu trên, tác giả đề xuất một số giải pháp, hy vọng góp phầnhoàn thiện tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Pháttriển quỹ đất Thanh Hóa nói riêng và trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa nói chung

Lª v¹n tuÕ

Tæ CHøC THùC HIÖN GI¶I PHãNG MÆT B»NG Dù ¸N NHµ N¦íC THU HåI §ÊT

T¹I TRUNG T¢M PH¸T TRIÓN QUü §ÊT THANH HãA

Người hướng dẫn khoa học:

PGs.ts ®oµn thÞ thu hµ

Hµ néi, n¨m 2013

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) khi Nhà nước thu hồi đất để triển khaicác dự án đầu tư phục vụ quá trình đô thị hóa, phát triển kinh tế xã hội trong thời kìđẩy mạnh CNH, HĐH đất nước là một tất yếu khách quan đối với Việt Nam cũng nhưcác quốc gia trên thế giới Trong điều kiện quỹ đất cũng như các nguồn tài nguyênkhác ngày càng hạn hẹp và nhu cầu phát triển kinh tế ngày càng lớn thì vấn đề lợi íchkinh tế của NSDĐ bị thu hồi trong quá trình GPMB ngày càng được quan tâm hơn vàđang là một vấn đề “nóng” mang tính thời sự và phức tạp hiện nay Thực tế ở các địaphương, những năm qua cho thấy GPMB không chỉ là vấn đề lợi ích kinh tế mà còn làvấn đề chính trị, xã hội và môi trường, là lĩnh vực có nhiều khiếu kiện và xung độttrong mối quan hệ giữa người dân - Nhà nước - nhà đầu tư

Đối với tỉnh Thanh Hóa, thực hiện Nghị Quyết số 74/NQ-CP ngày 12/11/2012của Chính phủ về quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và theo kế hoạch của tỉnhThanh Hoá về sử dụng đất 5 năm (2011-2015), thì đến năm 2020 tổng diện tích đất tựnhiên của tỉnh Thanh Hóa là 1.113.194 ha, trong đó: đất nông nghiệp có diện tích863.555 ha (chiếm 77,57%), đất phi nông nghiệp có diện tích 182.661 ha (chiếm16,41%), đất chưa sử dụng có diện tích 66.978 ha Tại Nghị quyết Đại hội Đảng bộtỉnh Thanh Hóa lần thứ XVII năm 2010 đã đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2015 tỉnhThanh Hóa đạt tỷ lệ đô thị hóa 25%, tiến tới đạt 30% vào năm 2020, bên cạnh việc mởrộng địa giới hành chính các đô thị hiện có (theo Nghị quyết 05/NQ-CP ngày29/02/2012 của Chính phủ, thành phố Thanh Hóa mở rộng địa giới hành chính thành14677,07 ha với 20 phường và 17 xã), thành lập mới một số đô thị

Cũng như nhiều địa phương khác trên cả nước để thực hiện các chỉ tiêu pháttriển thì công tác GPMB chuyển đổi mục đích sử dụng đất ở Thanh Hóa là tất yếu,nhưng quá trình tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất vẫn còn nhiềukhó khăn và hạn chế, nhất là tình trạng chậm tiến độ và không bảo đảm lợi ích cho cácđối tượng bị ảnh hưởng, dẫn đến nhiều vấn đề KT-XH phát sinh như: thất nghiệp, tệnạn xã hội, tranh chấp khiếu kiện về đất, sử dụng đất không đúng mục đích Để đạtđược các mục tiêu về tạo quỹ đất sạch cho phát triển kinh tế xã hội, đồng thời hạn chếnhững tiêu cực, phục vụ đúng đối tượng và giải quyết được vấn đề cấp bách là đảmbảo lợi ích công bằng cho người có đất bị thu hồi, tránh những hậu quả tiêu cực do ảnhhưởng của thu hồi đất mang lại, đòi hỏi phải thực hiện tốt công tác GPMB đặc biệt làGPMB dự án nhà nước thu hồi đất

Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa được thành lập theo Quyết định số2577/QĐ-UBND ngày 27/8/2007 với chức năng chính thực hiện công tác bồi thườngGPMB, tạo quỹ đất sạch phục vụ phát triển kinh tế, xã hội, đầu tư xây dựng cơ sở hạtầng, đảm bảo hiệu lực và hiệu quả QLNN về đất đai tại tỉnh Thanh Hóa Qua thực tiễncông tác GPMB tại Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa với rất nhiều khó khăn, bấtcập, tác giả nhận thấy công tác thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất trên địa bàn

còn nhiều hạn chế và chưa đạt được kết quả mong muốn Vì vậy tôi lựa chọn đề tài: "Tổ

chức thực hiện giải phóng mặt bằng dự án Nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hoá” để làm luận văn tốt nghiệp, với mong muốn đóng góp một

phần nhỏ vào thực hiện nhiệm vụ GPMB của Trung tâm, nơi tác giả đang công tác

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan

Có khá nhiều công trình nghiên cứu vấn đề GPMB và các chính sách của Nhànước về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong quá trình GPMB

Tác giá Trần Đông Dực (2011) với Luận án tiến sĩ kinh tế, Trường Đại họcBách khoa Hà Nội “Đánh giá và giải pháp cải thiện tình hình giải phóng mặt bằng ởthành phố Hà Nội” Luận án đã đánh giá được thực trạng GPMB ở Hà Nội giai đoạn2001-2010; phân tích và đánh giá (định tính và định lượng) các yếu tố ảnh hưởng đếntình hình GPMB nêu trên; nêu lên kinh nghiệm về GPMB trong và ngoài nước Cuốicùng luận án đã đề xuất những giải pháp và kiến nghị nhằm cải thiện tình hình GPMB

ở thành phố Hà Nội trong thời gian tới

Tác giả Kiều Thị Nga (2012) với Luận văn thạc sĩ kinh tế Viện Đại học mở HàNội với đề tài “Hoàn thiện quản lý nhà nước về công tác giải phóng mặt bằng trên địabàn huyện Quốc Oai” Trong đó đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về QLNN của chínhquyền địa phương đối với GPMB; đã đánh giá thực trạng QLNN của chính quyềnhuyện Quốc Oai đối với công tác này trên địa bàn; từ đó đề xuất các giải pháp quản lýcủa chính quyền huyện nhằm đẩy nhanh tiến độ GPMB các dự án trên địa bàn huyệnQuốc Oai

Cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu riêng về tổ chức thực hiệnGPMB của Trung tâm Phát triển quỹ đất trên địa bàn tỉnh

3 Mục tiêu nghiên cứu

- Xác định khung lý thuyết nghiên cứu tổ chức thực hiện GPMB dự án Nhànước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh

- Đánh giá thực trạng tổ chức thực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất tạiTrung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hoá

- Đề xuất được một số giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức thực hiện GPMB dự

án Nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hoá

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là quá trình tổ chức thực hiện GPMB dự án

Nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hoá

Phạm vi nghiên cứu:

+ Về nội dung: công tác GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn mộttỉnh được tổ chức thực hiện chủ yếu bởi các Hội đồng GPMB và chính quyền địaphương với sự tham gia của nhiều cơ quan, đoàn thể Tuy nhiên trong luận văn này chỉtập trung nghiên cứu công tác tổ chức thực hiện GPMB tại Trung tâm Phát triển Quỹđất Thanh Hóa - cơ quan chịu trách nhiệm chính trước Chủ tịch UBND Tỉnh vềGPMB dự án Nhà nước thu hồi đất trọng điểm

+ Về không gian: trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá, đặc biệt là địa bàn thành phốThanh Hoá

+ Về thời gian: Số liệu GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnhThanh Hóa thực hiện trong giai đoạn 2007-2012 và giải pháp đề xuất đến 2020

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Quy trình nghiên cứu:

Bước 1: Nghiên cứu lý thuyết Quản lý nhà nước, lý thuyết Tổ chức thực

hiện và đánh giá chính sách công Vận dụng các lý thuyết đó và sử dụng phương

pháp mô hình hóa để xác định khung lý thuyết cho phân tích và đánh giá thực trạng

tổ chức thực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa

Bước 2: Thu thập tài liệu từ các nguồn số liệu thứ cấp để làm rõ thực trạng

GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa; đánh giá tổ chức thựchiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa.Bước này sử dụng các phương pháp thống kê, so sánh, phân tích, tổng hợp

Bước 3: Tiến hành trao đổi với một số cán bộ quản lý, chuyên viên tại các Sở

ban ngành tỉnh Thanh Hóa có liên quan đến công tác GPMB (Sở Nông nghiệp và Pháttriển nông thôn, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Lao động Thương binh và Xã hội, Sở Tàichính, Sở Tài nguyên và Môi trường…), với lãnh đạo Trung tâm Phát triển quỹ đấtThanh Hóa, qua đó bổ sung các kết quả và đánh giá về tổ chức thực hiện GPMB dự ánNhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa

Bước 4: Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức thực hiện GPMB dự án

Nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa

5.2 Nguồn dữ liệu được sử dụng trong luận văn

Luận văn chủ yếu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp, được thu thập từ các tài liệu vàthông tin nội bộ tại: UBND thành phố Thanh Hóa, Ban Giải phóng mặt bằng và Táiđịnh cư thành phố Thanh Hóa, Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa, Phòng Chính

sách đất đai Sở Tài Nguyên và Môi trường Thanh Hóa, Phòng Kinh tế Sở Xây dựngThanh Hóa, UBND tỉnh Thanh Hóa.

Nguồn dữ liệu thu thập từ bên ngoài: Tổng cục Thống kê, Tạp chí Tài nguyên

và Môi trường, Tổng cục Quản lý đất đai Bộ Tài nguyên và Môi trường

Các thông tin trích dẫn trong luận văn được ghi chú chi tiết trong danh mục tàiliệu tham khảo

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu

6.1 Về phương diện lý luận:

Trên cơ sở lý thuyết về tổ chức thực hiện chính sách công, tác giả xác địnhkhung lý thuyết để nghiên cứu tổ chức thực hiện GPMB trên địa bàn một tỉnh

6.2 Về phương diện thực tiễn:

- Phân tích thực trạng tổ chức thực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất,đánh giá điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân của những điểm yếu trong tổ chức thựchiện GPMB của Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa

- Đề xuất một số giải pháp của Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa vềhoàn thiện tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh.Đồng thời nêu một số kiến nghị với Trung ương và chính quyền Tỉnh Thanh Hóanhằm thực hiện các giải pháp đã nêu

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn chiathành 3 chương như sau:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng dự án Nhà

nước thu hồi đất

- Chương 2: Thực trạng tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng dự án Nhà nước

thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa

- Chương 3: Giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức thực hiện GPMB dự án Nhà

nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN GIẢI PHÓNG

MẶT BẰNG DỰ ÁN NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT

1.1 Tổng quan về dự án nhà nước thu hồi đất và giải phóng mặt bằng dự án nhà nước thu hồi đất

1.1.1 Dự án Nhà nước thu hồi đất

Trong quá trình CNH, HĐH đất nước, nhu cầu đất đai để xây dựng các côngtrình công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi, công trình y tế, văn hoá, giáo dục, dịch vụ, anninh quốc phòng … là đòi hỏi rất lớn và do đó luôn diễn ra quá trình phân bổ lại đấtđai cho các mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và các

dự án phát triển kinh tế - xã hội

Trong công tác thu hồi đất để thực hiện dự án, có các nhóm dự án sau:

1 Dự án Nhà nước thu hồi đất và thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (BT,

HT và TĐC)

2 Dự án Nhà nước thu hồi đất nhưng không thực hiện BT, HT vàTĐC;

3 Dự án Nhà nước không thu hồi đất do nhà đầu tư nhận chuyển nhượng, thuêquyền sử dụng đất, nhận góp vốn bằng quyền sử dụng đất (QSDĐ) của người đang sửdụng đất Đây chính là điểm khác biệt cơ bản với dự án Nhà nước thu hồi đất

Trong đề tài chỉ tập trung vào loại dự án thứ nhất, tức là dự án Nhà nước thuhồi đất và thực hiện BT, HT và TĐC Đặc điểm của dự án Nhà nước thu hồi đất là:

- Dự án Nhà nước thu hồi đất mang tính chính trị, kinh tế- xã hội rất cao vì nó

nhằm phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, pháttriển kinh tế- xã hội

- Dự án Nhà nước thu hồi đất phải được cấp có thẩm quyền quyết định Tùy

theo quy mô và tầm quan trọng của dự án được Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ hayChủ tịch UBND tỉnh quyết định chủ trương đầu tư trước khi quyết định thu hồi đất

- Dự án Nhà nước thu hồi đất thường có quy mô lớn, địa bàn không gian rộng,thời gian triển khai dự án thường kéo dài

- Dự án Nhà nước thu hồi đất liên quan đến các loại lợi ích trong xã hội: Nhànước, người sử dụng đất, nhà đầu tư và các tổ chức thực hiện GPMB

1.1.2 Giải phóng mặt bằng dự án Nhà nước thu hồi đất

1.1.2.1 Khái niệm GPMB dự án nhà nước thu hồi đất

GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất là quá trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Theo điều 44 Luật Đất đai 2003) căn cứ quy định của pháp luật thực hiện thu

hồi đất (gồm đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp); tổ chức BT, HT và TĐC cho người có đất bị thu hồi trong vùng quy hoạch; giải tỏa tài sản, công trình trên đất,

nhằm tạo ra mặt bằng hay “quỹ đất sạch” để triển khai các dự án phục vụ mục đíchquốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển KT-XH

Như vậy GPMB là khái niệm có nội hàm rất phong phú, trong đó bao gồm cácnội dụng cơ bản sau:

- Thu hồi đất: là việc cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành Quyết định

hành chính để thu lại quyền sử dụng đất đã giao đối với NSDĐ trong vùng quy hoạchtheo quy định của pháp luật

- Bồi thường, hỗ trợ cho người sử dụng đất bị thu hồi đất: là việc Nhà nước trảlại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi; bồi thường hoặc hỗ trợ tàisản hiện có gắn liền với đất; hỗ trợ chuyển đổi nghề và giải quyết việc làm, hỗ trợ ổnđịnh sản xuất và đời sống cho NSDĐ (đối với thu hồi đất nông nghiệp), hỗ trợ dichuyển, tái định cư (đối với thu hồi đất ở)

- Tái định cư: là việc Nhà nước bố trí nơi ở mới cho NSDĐ bị thu hồi đất ở

buộc phải di chuyển chỗ ở bằng một trong các hình thức: cấp nhà chung cư, giao đất ởmới, hoặc bồi thường bằng tiền để NSDĐ tự lo chỗ ở mới

1.1.2.2 Đặc điểm của công tác GPMB dự án nhà nước thu hồi đất

- Tác động đến nhiều đối tượng, nhiều tổ chức, nhiều người, nhiều lĩnh vực trongđời sống kinh tế, chính trị, xã hội Nếu giải quyết không tốt, không đảm bảo đúng, đầy

đủ quyền lợi của người có đất bị thu hồi và những người bị ảnh hưởng khi thu hồi đất dễbùng phát tranh chấp, khiếu kiện, đặc biệt là khiếu kiện tập thể đông người làm cho tìnhhình an ninh chính trị, kinh tế, xã hội trở nên phức tạp và mất ổn định

- Là công việc khó khăn, phức tạp, nhạy cảm, chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tốnhư cơ chế chính sách, các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, nguồn vốn, quỹđất, địa bàn hoạt động, năng lực của chủ đầu tư, nhận thức và thái độ của người dân,quyền lợi của người bị thu hồi đất

- GPMB được thực hiện khi dự án đầu tư có nhu cầu sử dụng đất phù hợp vớiquy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xét duyệt

- GPMB dự án nhà nước thu hồi đất thường đòi hỏi một lượng vốn lớn thựchiện công tác bồi thường hỗ trợ (chủ yếu nguồn vốn ngân sách nhà nước và nguồn vốncủa các nhà đầu tư)

1.1.2.3 Ý nghĩa của GPMB dự án nhà nước thu hồi đất

- GPMB góp phần thực hiện các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sáchcủa Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế xã hội, thực hiện CNH, HĐH đất nước

- GPMB thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng tỉ trọng các ngành côngnghiệp và dịch vụ, giảm tỉ trọng nông nghiệp; thu hút đầu tư trong nước và nướcngoài, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của địa phương nói riêng, đất nước nói chung.

- GPMB góp phần thực hiện mục đích chuyển xã hội nông nghiệp sang xã hộicông nghiệp, thúc đẩy đô thị hóa; hiện đại hóa kết cấu hạ tầng theo hướng văn minh,hiện đại và hội nhập quốc tế

- GPMB góp phần thúc đẩy tạo việc làm mới và nâng cao đời sống nhân dân;đảm bảo ổn định chính trị- xã hội và phát triển bền vững

1.2 Tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng dự án nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh

1.2.1 Khái niệm và mục tiêu tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất

Tổ chức thực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh là quátrình biến các chính sách của Trung ương thành những kết quả trên thực tế thôngqua hoạt động có tổ chức trong bộ máy nhà nước cấp tỉnh nhằm tạo quỹ đất sạchphục vụ mục tiêu phát triển KT -XH ở địa phương và lợi ích quốc gia

Chủ thể chịu trách nhiệm chính trong quá trình tổ chức thực hiện GPMB dự

án nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh là chính quyền cấp tỉnh - người chịu tráchnhiệm chính về tổ chức thực hiện các chính sách công trên địa bàn

Tổ chức thực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnhnhằm mục đích phát triển KT-XH, góp phần ổn định chính trị và trật tự xã hội trênđịa bàn địa phương Để góp phần thực hiện mục đích trên, tổ chức thực hiện GPMB

dự án nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh nhằm thực hiện các mục tiêu cụ thểsau:

- Tạo quỹ đất sạch phục vụ mục đích an ninh quốc phòng, phát triển kinh tế

xã hội trên địa bàn Để thực hiện các dự án phát triển kinh tế, hay các công trình

phục vụ an ninh quốc phòng quốc gia, trước hết cần có mặt bằng thông thoáng, tức

là có đất sạch, do đó nhà nước phải tổ chức thực hiện GPMB để tạo quỹ đất sạch

- Thực hiện GPMB đúng tiến độ Mục tiêu cụ thể này thể hiện tính hiệu lực của quản lý nhà nước và cam kết với nhà đầu tư Không thực hiện được mục tiêu

này, sẽ dẫn đến tình trạng “quy hoạch treo”, chậm bàn giao đưa đất vào sử dụng

- Công bằng về lợi ích cho các đối tượng bị thu hồi đất Đảm bảo chính sách

đến đúng với các đối tượng bị ảnh hưởng, không có sự phân biệt đối xử Bản chất

của BT, HT và TĐC khi Nhà nước thu hồi đất không chỉ đơn thuần là việc bồithường giá trị vật chất mà còn đảm bảo lợi ích chính đáng cho người có đất bị thuhồi, đảm bảo cho họ điều kiện sống tốt hơn hoặc ít nhất bằng với điều kiện sống nơi

ở cũ, chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm nhằm tạo sự yêntâm sinh sống, làm việc và cống hiến cho xã hội.

- Sự đồng thuận của cộng đồng Đảm bảo sự đồng thuận cao của cộng đồng

chỉ có thể đạt được khi lợi ích các bên hài hòa và trên cơ sở vì mục tiêu chung là sựphát triển của đất nước, địa phương và người dân tại vùng thu hồi đất Đạt được sựđồng thuận mới phát huy được sức mạnh đoàn kết để thực hiện nhiệm vụ GPMBvốn rất khó khăn, phức tạp và nhạy cảm Các bên có liên quan cần đạt được sựđồng thuận là: 1) Nhà nước mà trực tiếp là chính quyền địa phương từ cấp tỉnh,huyện đến xã phường trên địa bàn có đất thu hồi; 2) Chủ đầu tư (doanh nghiệp, tưnhân); 3) Các đối tượng có đất bị thu hồi

1.2.2 Tiêu chí đánh giá tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất

Để đánh giá việc tổ chức thực hiện GPMB có đạt được mục tiêu hay không,đạt ở mức độ nào, cần có một hệ thống tiêu chí đo lường sự tiến bộ trong quá trìnhthực hiện mục tiêu Theo quan điểm hiện đại trong quản lý công, ngày nay các tiêu

chí đánh giá sự thực hiện có xu hướng hướng tới kết quả cuối cùng

Thực tế hiện chưa có bộ tiêu chuẩn đánh giá tổ chức thực hiện GPMB dự ánNhà nước thu hồi đất Trên địa bàn tỉnh, tại mỗi dự án, Hội đồng GPMB dựa vào hệthống tiêu chí đánh giá chính sách công và các mục tiêu cơ bản của tổ chức thựchiện GPMB để xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá cụ thể Các tiêu chí có tính phổbiến như sau:

Bảng 1.1 Tiêu chí đánh giá tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất

STT Tiêu chí đánh giá ĐVT Công thức

1 Mức độ hoàn thành diện tích đất

Diện tích đất sạch đã bàn giao/ Tổng DT đất theo QĐ thu hồi

2 Thời gian bàn giao diện tích đất

Số ngày bị chậm so với thời gian quy định GPMB của dự án

3 Mức độ hoàn thành về chi trả

tiền bồi thường, hỗ trợ GPMB %

Chi phí GPMB thực tế chi trả / Tổng dự toán chi phí GPMB

Mức độ giải quyết đơn thư

khiếu nại, tố cáo liên quan đến

GPMB

-vụ-%

- Số vụ khiếu nại, tố cáo

- Số trường hợp đã giải quyết /Tổng

-Tổng doanh thu/ Tổng chi phí

8 Lợi ích thu được từ thực hiện dự

Đánh giá các chỉ số phát triển của các vùng miền khi thực hiện dự án;

(Nguồn: Tổng hợp của tác giả)

1.2.3 Nội dung của tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh

Tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh là một quátrình phức tạp với sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau và nhiều công việc khácnhau Về cơ bản, quá trình này có thể chia thành ba giai đoạn: giai doạn chuẩn bị triểnkhai, giai đoạn triển khai (hay chỉ đạo thực hiện GPMB) và giai đoạn kiểm soát sựthực hiện GPMB

Tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh bao gồm

nhiều chủ thể (cơ quan, ban ngành ) cùng tham gia và phối hợp hành động, song ở đâychủ yếu nghiên cứu nhiệm vụ của chính quyền cấp tỉnh trong quá trình tổ chức thựchiện công tác GPMB

Giai đoạn 1:

Chuẩn bị

triển khai

a Xây dựng bộ máy tổ chức thực hiện

b Lập các kế hoạch triển khai

a Truyền thông, tư vấn chủ trương, quy hoạch, chính sách

b Phân bổ nguồn lực thực hiện

c Thực hiện nhiệm vụ đền bù, hỗ trợ, tái định cư

d Giải quyết xung đột

Giai đoạn 3:

Kiểm soát sự thực

hiện

a.Xây dựng hệ thống thông tin phản hồi

b Tiến hành giám sát, đánh giá sự thực hiện

c Điều chỉnh phương án BT,HT &TĐC

d Tổng kết đánh giá và đưa ra kiến nghị hoàn thiện, đổi mới

Sơ đồ 1.1 Quá trình tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất

(Nguồn: Giáo trình Chính sách kinh tế 2010- Trường Đại học Kinh tế quốc dân) 1.2.3.1 Chuẩn bị triển khai

a Thành lập bộ máy tổ chức thực hiện GPMB: Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Căn cứ văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư của cơ quan nhà nước có thẩmquyền, Chủ đầu tư phải báo cáo UBND tỉnh, thành phố ra Quyết định thành lập Hộiđồng BT, HT và TĐC cấp tỉnh; những dự án do Tổ chức phát triển quỹ đất thực hiệnGPMB thì Tổ chức phát triển quỹ đất thành lập Hội đồng BT, HT và TĐC (sau đây gọichung là Hội đồng BT, HT và TĐC) Hội đồng BT, HT và TĐC có trách nhiệm giảiquyết tất cả những công việc có liên quan về công tác bồi thường GPMB theo tiến độ

và nhiệm vụ được giao cho đến khi hoàn thành

Trách nhiệm chính của Hội đồng BT, HT và TĐC:

- Xác định ranh giới, phạm vi, mức độ ảnh hưởng và đối tượng bị thu hồi đất;

- Tổ chức công khai chủ trương, thông báo thu hồi đất, chính sách bồi thườngGPMB; công khai phương án thực hiện; họp vận động thực hiện di chuyển GPMB;

- Thực hiện công tác kiểm kê cho từng đối tượng bị ảnh hưởng, thể hiện rõ đấtđai tài sản công trình vật kiến trúc, đánh giá chất lượng còn lại của tài sản phải bồithường, để từ đó áp dụng đơn giá đền bù chính xác;

- Lập, trình thẩm định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư;

- Lập kế hoạch di chuyển đến nơi ở mới và các biện pháp tổ chức thực hiện;

- Tổ chức chi trả kinh phí bồi thường hỗ trợ cho các đối tượng bị ảnh hưởng saukhi đã được cấp có thẩm quyền quyết định phê duyệt và chịu trách nhiệm quyết toánvới Nhà nước khoản kinh phí bồi thường này;

- Thực hiện nhận và bàn giao đất đã GPMB để thực hiện dự án

b Lập kế hoạch thực hiện

Để đảm bảo GPMB đúng tiến độ theo cam kết với nhà đầu tư hoặc UBND tỉnh,

cơ quan đơn vị được giao nhiệm vụ GPMB cần phải lập kế hoạch thực hiện Bao gồm kếhoạch tổng thể và kế hoạch chi tiết Các kế hoạch thực hiện cần xác định rõ mục đích yêucầu, mục tiêu cụ thể, nội dung cần thực hiện Trong công tổ chức thực hiện theo cácgiai đoạn phải bám sát vào các mục tiêu cụ thể đã đề ra, những vấn đề cần tập trung

chỉ đạo, những vấn đề cần ưu tiên trước …, kế hoạch về tài chính để đảm bảo việcthực hiện.

Lập kế hoạch thực hiện chi tiết gồm có: i) Kế hoạch chi tiết về tiến độ GPMB;ii) Dự toán chi phí để tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; iii) Kế hoạchtái định cư; iv) Kế hoạch đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp và tuyển dụng lao động chocác hộ trong phạm vi thu hồi đất (nếu có); v) Kế hoạch chi trả

c Ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể

Trên cơ sở các chính sách của Trung ương, UBND tỉnh sẽ ban hành văn bảnhướng dẫn nhằm cụ thể hoá chính sách cho các chủ thể và các đối tượng chính sách,tạo khuôn khổ pháp lý cho tổ chức thực hiện

d Tổ chức tập huấn

UBND tỉnh sẽ tổ chức hội nghị tập huấn, triển khai cho các cán bộ tham giacông tác GPMB Nội dung tập huấn tập trung vào: kiến thức về QLNN và pháp luậttrong lĩnh vực đất đai; kiến thức và kĩ năng tham mưu xây dựng kế hoạch, hướng dẫn

tổ chức thực hiện kế hoạch; kĩ năng truyền thông và tư vấn; kĩ năng giám sát kiểm tra,

kĩ năng tin học Đối với cán bộ chịu trách nhiệm thực hiện công tác BT, HT và TĐCcần được tập huấn về: đo đạc bản đồ, kiểm đếm tài sản, lập và thẩm định dự án, xácđịnh nguồn gốc sử dụng đất, xác định nguồn kinh phí bồi thường, hỗ trợ cho các đốitượng bị ảnh hưởng

1.2.3.2 Chỉ đạo thực hiện GPMB

a Truyền thông, tư vấn về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Để người dân nơi có đất bị thu hồi nắm trước được chủ trương, chính sách thìphải thực hiện hoạt động truyền thông, tư vấn UBND cấp tỉnh nơi có đất bị thu hồi cótrách nhiệm phổ biến rộng rãi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Hội đồng BT, HT vàTĐC triển khai thông báo thu hồi đất, lý do và mục đích sử dụng đất thu hồi, các chínhsách áp dụng cho BT, HT và TĐC, dự kiến về mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, biệnpháp chuyển đổi nghề, giải quyết việc làm; thời gian di chuyển và bàn giao đất bị thuhồi Trong quá trình thực hiện GPMB, nếu người dân có nhu cầu thì cơ quan tổ chứcthực hiện còn tư vấn cho họ

b Phân bổ các nguồn lực.

Hội đồng BT, HT và TĐC căn cứ nguồn lực được giao, được cấp theo kế hoạchthực hiện hoàn thiện việc phân bổ nguồn lực về con người và về tài chính để vận hànhthực hiện công tác GPMB

c Thực hiện chi trả bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho các đối tượng

Sau khi nhận được phương án bồi thường hỗ trợ và tái định cư được phê duyệt,Hội đồng BT, HT và TĐC gửi quyết định chi trả BT, HT đến người có đất bị thu hồi

Tổ chức làm nhiệm vụ GPMB sẽ hoàn thiện các thủ tục chi trả, thực hiện việc chi trả

tiền bồi thường, hỗ trợ và thực hiện bố trí tái định cư theo kế hoạch của Hội đồng

d Giải quyết các xung đột, khiếu nại

Người dân có quyền nộp đơn khiếu nại đến chính quyền đối với các quyết địnhhành chính liên quan đến thu hồi đất, BT, HT và TĐC Sau khi nhận được văn bản giảiquyết khiếu nại cấp huyện mà người dân chưa thấy phù hợp thì có quyền khởi kiện raToà án nhân dân hoặc khiếu nại đến UBND cấp tỉnh

Tổ chức thực thi GPMB trên địa bàn tỉnh là một quá trình phức tạp, đa đạng vàtác động tới lợi ích của tất cả các bên có liên quan Đặc biệt hoạt động thực hiện chínhsách BT, HT và TĐC có nhiều xung đột lợi ích giữa các chủ thể tham gia như Nhànước, nhà đầu tư, người bị thu hồi đất và những người liên quan; và chính những xungđột đan xen này là yếu tố cốt yếu làm cho quá trình thực thi chính sách không thànhcông Do đó với tư cách là người đại diện cho quyền lợi của người dân, Nhà nước phảithành lập các cơ quan thực hiện chức năng đàm phán, tiếp thu nắm bắt những bất cậpcủa chính sách để điều chỉnh và giải quyết tận gốc những xung đột xảy ra UBND cáccấp là chủ thể tham gia tiếp thu, đàm phán và đề xuất các thay đổi về chính sách

1.2.3.3 Kiểm soát sự thực hiện

a Xây dựng hệ thống thông tin phản hồi và thu thập thông tin thực hiện trong quá trình GPMB

GPMB là vấn đề phức tạp, nhạy cảm do đó các cơ quan chính quyền cấp tỉnhphải xây dựng, kiện toàn hệ thống thông tin phản hồi để nắm bắt các vướng mắc vàkịp thời có biện pháp giải quyết Thông tin có thể thu thập được qua các báo cáonăm, quý, tháng của chính quyền cấp huyện, xã, các báo cáo đánh giá của tổ chức tưvấn chính sách, qua công tác thanh, kiểm tra của các cơ quan chuyên môn hoặc cơquan quản lý có liên quan

Kiểm soát tập trung vào những vấn đề chủ yếu như: Thủ tục lập dự án; Các điềukiện về vốn; Quỹ nhà tái định cư; Tiến độ thực hiện; Việc áp dụng chính sách BT, HT

và TĐC (thu, chi tiền bồi thường, hỗ trợ; việc thực hiện định mức chi phí phục vụcông tác GPMB; tiền nộp ngân sách); Việc thực hiện chính sách pháp luật về đất đaitại địa phương

Những thông tin này có được thông qua các kênh sau: (i) Báo cáo của Hội đồng

BT, HT & TĐC, Ban chỉ đạo GPMB các huyện; (ii) Hoạt động kiểm tra của cán bộ tổchức thực hiện GPMB Ngoài ra, còn có thể thu thập thông tin phi chính thức bằngcách tổ chức các cuộc thăm dò ý kiến của người bị thu hồi đất về việc thực hiện cácchương trình, dự án tại địa bàn

b Giám sát, đánh giá việc thực hiện GPMB trên địa bàn tỉnh

GPMB là hoạt động phức tạp, khó đánh giá về mặt định lượng Vì vậy chínhquyền cấp tỉnh phải sử dụng các tiêu chí (đã nêu cụ thể tại mục 1.2.2) để đánh giá quá

trình và kết quả thực hiện, tính hợp lý và hiệu quả của tổ chức thực hiện GPMB trênđịa bàn tỉnh

c Điều chỉnh phương án BT, HT và TĐC

Qua đánh giá việc thực hiện, có thể phát hiện vấn đề vướng mắc, bất cập trongbản thân chính sách hoặc quá trình tổ chức thực hiện, khi đó cần tiến hành điều chỉnhmột cách kịp thời

Có thể điều chỉnh về: mục tiêu cụ thể cần đạt; bộ máy tổ chức và cán bộ thựchiện; thời gian thực hiện; đơn giá và kinh phí thực hiện Trường hợp xấu nhất là kiếnnghị bãi bỏ chính sách khi nó tỏ ra sai, hoặc không thể áp dụng vào thực tế địaphương Việc bãi bỏ phải rất thận trọng và được cấp đủ thẩm quyền ra quyết định

d Tổng kết và đưa ra các sáng kiến hoàn thiện, đổi mới

Đây là bước cuối cùng của quá trình tổ chức thực hiện Nội dung gồm: Đánhgiá tác động tích cực của chính sách; Đánh giá tác động tiêu cực chính sách đưa lại;Đánh giá điểm mạnh và điểm yếu của công tác tổ chức thực hiện; Rút ra bài học, kinhnghiệm và đề xuất những hoàn thiện, thay đổi để xây dựng và thực hiện chính sách tốthơn trong tương lai

1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức thực hiện GPMB dự

án Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh

1.2.4.1 Các yếu tố thuộc về Nhà nước

- Chính sách về GPMB Đây là các chính sách nhạy cảm, nên ảnh hưởng của nó

sẽ rất nhanh chóng và sâu sắc Nếu chính sách hợp lý, tức là nó xuất phát từ thực tiễn,

từ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và thỏa mãn, bảo đảm công bằnglợi ích hài hòa cho các nhóm đối tượng bị ảnh hưởng thì công tác tổ chức thực hiệnGPMB sẽ dễ dàng hơn, tránh được những xung đột lợi ích Ngược lại nếu chính sáchbất hợp lý thì khó lòng thực hiện hoặc gây ra những hậu quả nặng nề về chính trị, kinh

tế, xã hội Chẳng hạn chính sách xuất phát từ nhóm lợi ích nào đó chứ không phải lợiích công cộng, hoặc không công bằng về lợi ích, thì khó lòng nhận được sự chấp thuận

từ đối tượng còn lại, khó bảo đảm hiệu lực pháp lý khi triển khai

- Thông tin và các thủ tục hành chính có liên quan đến GPMB Những thông

tin về quy hoạch, đấu thầu, các thủ tục phê duyệt dự án đầu tư, thủ tục thu hồi đất, giaođất, cho thuê đất; thủ tục lập, phê duyệt, chi trả phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư … Tùy thuộc mức độ hợp lý, tính công khai, minh bạch của các yếu tố này mà cóthể ảnh hưởng theo hướng tạo thuận lợi hoặc gây khó khăn cho các bên (cơ quan nhànước, doanh nghiệp đầu tư và người sử dụng đất) trong quá trình thực hiện GPMB,ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và chi phí thực hiện dự án Rõ ràng thông tin và thủtục mà rõ ràng, minh bạch, gọn nhẹ thì thời gian GPMB sẽ được rút ngắn, đồng thời sẽhạn chế được tình trạng tiêu cực, giảm chi phí phi chính thức trong quá trình thực hiện

- Quỹ tái định cư phục vụ công tác GPMB Một trong các điều kiện để thu hồi

đất, GPMB đất ở là phải di chuyển tổ chức, hộ gia đình sang nơi TĐC đã được chuẩn

bị trước Khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án thì cuộc sống của người bịthu hồi đất tất yếu sẽ bị xáo trộn và rất khó khăn Do đó về mặt nguyên tắc, GPMB dự

án Nhà nước thu hồi đất cho dù là phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thìnhững người bị thu hồi đất cần được đền bù, hỗ trợ để ổn định cuộc sống Theo quyđịnh của Chính phủ thì UBND cấp tỉnh có trách nhiệm lập và thực hiện các dự án TĐCcho người bị thu hồi đất Nhưng do quỹ này không đủ hoặc không được vận hành, vànhiều nguyên khác nữa nên việc xây dựng các khu TĐC phục vụ công tác GPMBthường bị chậm, người dân không chịu di dời, làm chậm tiến độ GPMB

- Quản lý nhà nước về đất đai Thực tế chứng minh ở địa phương nào công tác

quản lý đất đai chặt chẽ, chẳng hạn như đã hoàn chỉnh bản đồ địa chính có chất lượng;

có quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất rõ ràng, việc xác định nguồn gốc đất minh bạch,thì khi thực hiện BT, HT và TĐC thường thuận lợi, chính xác hơn

- Thái độ và năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác GPMB Thái độ và năng lực

của cán bộ làm công tác GPMB có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng xử lý, giải quyếtcác chế độ, chính sách, đến công tác truyền thông và tiếp xúc với người dân trong quátrình thực hiện GPMB Cán bộ thực thi công vụ với sự am hiểu pháp luật, cách giảiquyết nhanh gọn, thái độ cảm thông, tôn trọng lợi ích của dân, thấu hiểu được phongtục tập quán, tâm lý và nguyện vọng của người dân sẽ có tác động rất quan trọng trongviệc tạo dựng lòng tin và sự hợp tác của nhân dân trong vùng dự án, tránh được cácphản ứng tiêu cực gây bất lợi cho tiến độ GPMB

1.2.4.2 Các yếu tố thuộc về nhà đầu tư

Đó là khả năng tài chính và năng lực quản lý, điều hành của nhà đầu tư trongquá trình tham gia dự án, sự phối kết hợp triển khai tổ chúc thực hiện công tác GPMBvới tư cách là một thành viên trong Hội đồng BT, HT và TĐC Nhà đầu tư phải có đủkhả năng tài chính để kịp thời chi trả bồi thường cho các hộ dân theo đúng kế hoạch,tiến độ đã được thông báo Nếu thiếu khả năng chi trả, công tác bồi thường sẽ bị chậmtrễ, bị trì hoãn và tất yếu sẽ gây ra sự bất bình, phản ứng tiêu cực, thiếu hợp tác vàkhiếu kiện trong nhân dân Trong quá trình GPMB, sự tham gia tích cực, năng độngcủa nhà đầu tư cùng với các cơ quan có thẩm quyền giải quyết các khó khăn, vướngmắc có vai trò rất quan trọng trong việc đẩy nhanh tiến độ GPMB Sự phối kết hợpgiữa doanh nghiệp với chính quyền cơ sở không tốt dẫn tới sự bất hợp tác, hay hợp tácnửa vời, tác động rất lớn đến công tác GPMB, đôi khi làm sai lệch bản chất vấn đề,gây tâm lý bất ổn cho người bị thu hồi đất

1.2.4.3 Các yếu tố thuộc về người dân

- Mức sống, trình độ dân trí của người dân: Đối với những nơi người dân cómức sống khá và ổn định, có trình độ hiểu biết cao thì việc tuyên truyền, phổ biếnchính sách và thực hiện bồi thường sẽ nhanh, số đơn thư khiếu nại thường ít hơn,người dân có ý thức hơn trong việc chấp hành chính sách pháp luật của Nhà nước.Thực tế cho thấy, những nơi có trình độ dân trí, hiểu biết thấp thì tiến độ GPMBthường chậm hơn, do người dân thường đòi hỏi trái với quy định, thường so sánh vớicác địa bàn khác mà không căn cứ vào chính sách chung của tỉnh.

- Yếu tố tâm lý: Đây là vấn đề nan giải bởi lẽ GPMB là việc có tính chất nhạy

cảm, người dân bị thu hồi đất thường có tâm lý “bị mất” và tâm lý “lan truyền”.

Nhiều đối tượng lợi dụng điều này để tuyên truyền sai sự thật hay vì mục đích cá nhân

có những kích động người dân có thể dẫn đến tình trạng cả vùng nằm trong phạm viGPMB chống đối không thực hiện bàn giao đất

Ngoài 3 nhóm yếu tố thuộc về ba chủ thể nêu trên, công tác GPMB còn chịuảnh hưởng từ một số yếu tố khách quan như: điều kiện tự nhiên, đặc điểm tập tục vùngmiền và thực trạng phát triển kinh tế xã hội của đất nước, địa phương

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC HIỆN GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TẠI TRUNG TÂM PHÁT TRIỂN QUỸ ĐẤT THANH HÓA

2.1 Giới thiệu Trung tâm Phát triển Quỹ đất Thanh Hóa và các dự án nhà nước thu hồi đất trên địa bàn Tỉnh do Trung tâm thực hiện

2.1.1 Chức năng, nhiệm vụ, bộ máy tổ chức của Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa

2.1.1.1 Chức năng, nhiệm vụ

Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa được thành lập theo Quyết định số2577/QĐ-UBND ngày 27/8/2007 của UBND tỉnh Thanh Hóa, thực hiện chức năng của

tổ chức Phát triển quỹ đất được quy định tại Thông tư liên tịch số

38/2004/TTLT-BTNMT-BNV ngày 31 tháng 12 năm 2004 của Bộ Tài nguyên- Môi trường và Bộ Nội

vụ (nay là Thông tư liên tịch số 01/2010/TTLT-BTNMT-BNV-BTC ngày 08/01/2010của Liên Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính) cụ thể như sau: Tổchức thực hiện việc BT, HT và TĐC; tạo quỹ đất để đấu giá quyền sử dụng đất (QSDĐ),đấu thầu dự án có sử dụng đất, phục vụ phát triển KT- XH và ổn định thị trường bấtđộng sản; nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất; phát triển các khu TĐC; đầu tư xâydựng kết cấu hạ tầng trên đất; quản lý quỹ đất đã thu hồi, đã tạo lập; phát triển và thựchiện dịch vụ trong lĩnh vực bồi thường, GPMB

Các hoạt động của Trung tâm được đảm bảo bằng nguồn NSNN và có kế hoạchtrước hàng năm Nguồn kinh phí để thực hiện công tác chi trả bồi thường GPMB được

sử dụng từ: nguồn vốn được giao cho Trung tâm; nguồn vốn luân chuyển theo quyđịnh; nguồn vốn vay từ Quỹ phát triển đất, từ các tổ chức tín dụng; nguồn khai thácquỹ đất của các dự án

Hiện Trung tâm không có chức năng kinh doanh bất động sản nhưng một phầnhoạt động của Trung tâm phụ thuộc vào quy luật cung cầu của thị trường bất động sản,khi thị trường bất động sản đóng băng, nguồn khai thác quỹ đất sụt giảm gây ảnhhưởng đến hoạt động BT, HT và TĐC giải phóng mặt bằng các dự án nhà nước thu hồiđất trên địa bàn tỉnh và ngược lại

2.1.1.2 Bộ máy tổ chức của Trung tâm

Bộ máy tổ chức của Trung tâm gồm cơ cấu tổ chức và đội ngũ nhân lực trong bộmáy Bộ máy gồm 1 Giám đốc, 2 Phó Giám đốc Trung tâm do Chủ tịch UBND tỉnhThanh Hóa bổ nhiệm Căn cứ Quy chế tổ chức và hoạt động do UBND tỉnh Thanh Hóa

quy định, Giám đốc Trung tâm Quyết định thành lập các phòng ban chuyên môn; bổnhiệm các chức danh lãnh đạo cấp phòng và tuyển dụng bổ sung viên chức, lao động hợpđồng Đến thời điểm hiện tại Trung tâm có 3 phòng chuyên môn, 1 công chức, 16 viênchức và 33 lao động Hợp đồng được thể hiện qua sơ đồ như sau:

Sơ đồ 2.1 Bộ máy tổ chức của Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa

(Nguồn: Phòng TC-HC Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa)

Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa là đơn vị sự nghiệp công lập có thu, tựđảm bảo một phần kinh phí hoạt động thường xuyên theo Nghị định 43/2006/NĐ-CPngày 25/4/2006 của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thựchiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp cônglập; có tư cách pháp nhân và được mở tài khoản theo quy định của pháp luật

Với cơ cấu tổ chức hiện nay của Trung tâm thì chưa tách bạch hẳn theo mô hìnhđặc thù quản lý nhà nước hay đặc thù doanh nghiệp nên tính tự chủ trong hoạt động tàichính, chính sách tiền lương và tuyển dụng đang bị ràng buộc

Nhân lực của Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa:

Tổng số công chức viên chức, người lao động thuộc Trung tâm có 50 người, với

17 biên chế còn lại là cán bộ lao động hợp đồng Ngoài ra khi thực hiện các công việccủa Hội đồng BT, HT và TĐC có sự phối hợp của các cán bộ tại các đơn vị, Sở banngành theo chức năng nhiệm vụ được phân công và khi cần thực hiện biện pháp cưỡngchế GPMB, Trung tâm còn có thể huy động thêm nhân lực của các tổ chức đoàn thểđịa phương, công an, dân phòng Xét về quy mô, số lượng lao động hiện nay đảm bảo

Văn phòng Văn thư phục vụ Lái xe; Bảo vệ

Quy hoạch và đấu thầu

dự ánQuản lý

dự án

khả năng thực hiện các hoạt động của Trung tâm.

2.1.2 Một số dự án trọng điểm Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa do Trung tâm Phát triển quỹ đất triển khai giai đoạn 2008- 2013

Kể từ thời điểm thành lập đến nay tuy với thời gian ngắn (2007-2013), Trungtâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa đã triển khai thực hiện công tác BT, HT và TĐC 19

dự án với tổng diện tích GPMB 2.049.074m2; quản lý 15 khu đất với tổng diện tích274.096 m2 Trong đó nhóm dự án khu dân cư là 10 dự án với tổng diện tích GPMB850.791m2; nhóm dự án khu độ thị, thương mại là 4 dự án với tổng diện tích GPMB là1.186.933 m2; đang thực hiện đầu tư hạ tầng để khai thác quỹ đất 11 dự án với tổngdiện tích thực hiện đầu tư là 1.395.837m2 tổng mức đầu tư 1.841.498.859.000đồng

Một số dự án điển hình trong nhiều dự án do Trung tâm đã thực hiện công tácGPMB, đầu tư hạ tầng kỹ thuật được giới thiệu sau đây:

2.1.2.1 Dự án Khu dân cư thuộc khu đô thị Nam thành phố Thanh Hóa

Thực hiện các Quyết định số 2123/QĐ-UBND ngày 08/7/2009; số UBND ngày 13/8/2009 của UBND tỉnh Thanh Hoá thu hồi đất tại phường Đông Vệ đểTrung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hoá tổ chức bồi thường giải phóng mặt bằng thựchiện dự án Khu dân cư thuộc Khu đô thị Nam thành phố Thanh Hoá, với tổng diện tíchthu hồi: 40,6 ha theo Quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 do Chủ tịch UBND thànhphố Thanh Hoá phê duyệt tại Quyết định số 530/UBND-QLĐT ngày 14/04/2009

2724/QĐ-Tổng kinh phí bồi thường GPMB toàn dự án là: 97,4 tỷ đồng.

Bảng 2.1 Tổng kinh phí bồi thường GPMB dự án Khu dân cư

thuộc khu đô thị Nam thành phố Thanh Hóa

Thời gian Quyết định phê

duyệt

Tổng số tiền (đồng) Diện tích

GPMB (m 2 ) Phê duyệt Chi trả

15/01/2010 134/QĐ-UBND 340.528.000 340.528.000 2.162 22/01/2010 227/QĐ-UBND 769.366.500 769.366.500 3.582,5 23/7/2010 2568/QĐ-UBND 88.399.531.200 88.399.531.200 314.784,301/12/2011 3926/QĐ-UBND 147.030.000 147.030.000 3.190,69/2/2012 454/QĐ-UBND 3.303.574.000 3.303.574.000 11.562,8620/12/2012 4295/QĐ-UBND 4.443.150.000 4.443.150.000 71.647,74

Tổng cộng 97.403.179.700 97.403.179.700 406.930

( Nguồn trích: Bộ phận GPMB phòng Kế hoạch-Tài chính)

2.1.2.2 Dự án Khu Biệt thự cao cấp xã Quảng Cư thị xã Sầm Sơn

Thực hiện Quyết định số 300/QĐ - UBND ngày 25/01/2010 và Quyết định số1560/QĐ - UBND ngày 12/5/2010 về việc phê duyệt Danh mục dự án đầu tư xây dựng

và phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà đầu tư xây dựng Khu biệt thự cao cấp có sử dụngđất tại MBQH số 04 XD/UB ngày 03/01/2007 xã Quảng Cư, thị xã Sầm Sơn, tổngdiện tích thu hồi là 6,7 ha

Tổng kinh phí bồi thường GPMB toàn dự án là: 101,3 tỷ đồng Cụ thể :

Bảng 2.2 Tổng kinh phí bồi thường GPMB Dự án Khu biệt thự

cao cấp xã Quảng Cư thị xã Sầm Sơn Thời gian Quyết định phê

Tổng cộng 101.273.478.000 70.368.810.500 41.890

(Nguồn trích: Bộ phận GPMB phòng KH-TC) 2.1.2.3 Dự án khu đô thị phía Đông đại lộ Bắc Nam TP Thanh Hóa

Thực hiện các Quyết định số 4602/2010/QĐ-UBND ngày 23/12/2010; số597/QĐ-UBND ngày 01/3/2011 của Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hoá về việc phêduyệt đơn vị được giao làm bên mời thầu các dự án có sử dụng đất để lựa chọn nhà đầu tưthực hiện dự án năm 2011 của tỉnh Thanh Hoá Tổng diện tích thu hồi là: 77,1 ha theoMBQH số 655/UBND-QLĐT ngày 21/4/2010 của UBND thành phố Thanh Hoá

Tổng kinh phí bồi thường GPMB toàn dự án khái toán khoảng 111,6 tỷ đồng Cụ thể:

Bảng 2.3 Tổng kinh phí bồi thường GPMB dự án Khu đô thị phía Đông

đại lộ Bắc Nam thành phố Thanh Hóa Thời

gian

Quyết định phê duyệt

Tổng số tiền (đồng) Diện tích

GPMB (m 2 ) Phê duyệt Chi trả

15/7/2013 2448/QĐ-UBND 66.670.293.294 66.670.293.294 241.200,620/7/2013 2548/QĐ-UBND 136.362.500 136.362.500

23/7/2013 2598/QĐ-UBND 7.895.655.000 7.800.655.000 130.560

Tổng cộng 74.702.310.794 74.607.310.794

( Nguồn trích: Bộ phận GPMB phòng Kế hoạch- Tài chính)

2.2 Thực trạng tổ chức thực hiện GPMB dự án nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển Quỹ đất Thanh Hóa

2.2.1 Chuẩn bị triển khai công tác GPMB

2.2.1.1 Bộ máy tổ chức thực hiện GPMB dự án Nhà nước thu hồi đất tại Trung tâm Phát triển Quỹ đất Thanh Hóa

Để thực hiện công tác GPMB cần có sự phối hợp đồng bộ của các cấp chính quyềnnơi có đất bị thu hồi và nhiều cơ quan, ban, ngành Trung tâm Phát triển Quỹ đất ThanhHóa là một trong những cơ quan chính được UBND tỉnh Thanh Hóa giao nhiệm vụ thựchiện công tác BT, HT và TĐC các dự án nhà nước thu hồi đất Công tác GPMB được giaocho phòng Kế hoạch – Tài chính Trung tâm chủ trì Phòng này được thành lập theo Quyếtđịnh số 27/QĐ-TTPTQĐ ngày 08/5/2008 của Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đấtThanh Hóa, có chức năng, nhiệm vụ: tổ chức thực hiện việc BT, HT và TĐC để GPMBthực hiện dự án theo kế hoạch của Trung tâm; tổ chức chi trả bồi thường hỗ trợ sau khi cóQuyết định phê duyệt phương án bồi thường hỗ trợ của cấp có thẩm quyền; tổ chức bàngiao đất cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sau khi có Quyết định giao đất, cho thuê đấtcủa cấp có thẩm quyền; lập kế hoạch sử dụng đất đối với trường hợp thu hồi đất sau khi quyhoạch, kế hoạch sử dụng đất được xét duyệt mà chưa có công trình, dự án cụ thể; thực hiệnchế độ báo cáo đột xuất, định kỳ theo kế hoạch về tình hình thực hiện nhiệm vụ được giao

Là một đơn vị mới thành lập, công tác GPMB là lĩnh vực mới mẻ đối với đa sốcán bộ tại Trung tâm; chính sách BT, HT và TĐC lại luôn được điều chỉnh thay thếhàng năm, nhưng nhìn chung bộ máy tổ chức thực hiện GPMB tại Trung tâm là gọnnhẹ, chỉ đạo tập trung nên sự điều tiết phân bổ công việc đáp ứng dễ dàng thuận tiện.Các bộ phận trong Trung tâm được phân công chuyên môn hóa, các mối quan hệ chỉđạo (theo chiều dọc từ Giám đốc đến các bộ phận đơn vị), tham mưu dọc và chức năngcủa các phòng ban được xác định rõ ràng, hợp lý, giao nhiệm vụ công việc đến từng cánhân, bộ phận trong Trung tâm

Số cán bộ trực tiếp làm công tác bồi thường GPMB của Trung tâm hiện nay là

20 người, được phân bổ như trong bảng 2.4

Bảng 2.4 Đội ngũ nhân lực của bộ phận GPMB Phân loại nhân lực

Biên chế (người) Hợp đồng (người)

Tổng cộng

Đào tạo chính quy

Đào tạo tại chức

Đào tạo chính quy

Đào tạo tại chức

(Nguồn trích: Phòng Tổ chức- Hành chính Trung tâm Phát triển quỹ đất)

Đội ngũ thực hiện công tác GPMB đều là cán bộ trẻ cơ bản đã qua các trườnglớp đào tạo chính quy nên dễ thích nghi ngay với công việc

Tuy nhiên, cơ cấu nhân lực chưa thật sự phù hợp với tính chất công việc Cụthể, số cán bộ tốt nghiệp đại học chuyên ngành Quản lý đất đai còn ít, chuyên ngànhLuật hiện nay chưa có Thiếu cán bộ chuyên môn về luật đang là hạn chế lớn củaTrung tâm; trong khi đó, yêu cầu hiểu biết về pháp luật đối với cán bộ Trung tâm rấtcao Mặt khác BT, HT và TĐC là lĩnh vực hết sức nhạy cảm, liên quan trực tiếp đếnquyền lợi của Nhà nước, nhà đầu tư và người bị thu hồi đất Do nhiều nguyên nhânkhách quan và chủ quan đã làm cho cán bộ thực hiện chính sách BT, HT và TĐC bịsức ép tâm lý lớn Đặc biệt với các cán bộ mới, thiếu kinh nghiệm và kĩ năng, chưađược tập huấn trước khi thực hiện các chính sách BT, HT và TĐC

Tổ chức bộ máy thực hiện công tác GPMB tại phòng Kế hoạch- Tài chính đượckhái quát qua sơ đồ 2.2:

Sơ đồ 2.2: Cơ cấu tổ chức của bộ phận GPMB thuộc phòng Kế hoạch - Tài chính

( Nguồn trích: Phòng KH-TC Trung tâm)

TRƯỞNG PHÒNG

PHÓ TRƯỞNG PHÒNG PHỤ TRÁCH GPMB

PHÓ TRƯỞNG PHÒNG PHỤ TRÁCH TÀI CHÍNH

BỘ PHẬN GPMB BỘ PHẬN CHI TRẢ

DA khu dân

cư Nam

thành phố

Dự án khu biệt thự CC

xã Quảng

cư

DA khu dân

cư Đông Nam khu đô thị Đông Phát

DA Khu nhà

ở công viên cây xanh thuộc khu

đô thị Nam thành

Dự án

DA khu dân

cư Nam thành phố

Dự án khu biệt thự CC

xã Quảng

cư

DA khu dân

cư Đông Nam khu đô thị Đông Phát

DA Khu nhà

ở công viên cây xanh thuộc khu

đô thị

Dự án

2.2.1.2 Lập kế hoạch thực hiện công tác GPMB

Thực hiện nhiệm vụ của UBND tỉnh giao trong công tác tổ chức thực hiện GPMB

dự án nhà nước thu hồi đất, Trung tâm Phát triển quỹ đất căn cứ Quyết định số599/2013/QĐ-UBND ngày 12/2/2013 quy định về trình tự, thủ tục chấp thuận chủtrương, địa điểm đầu tư, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất, giao đất, cho thuêđất để thực hiện dự án đầu tư trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa thành lập Hội đồng BT, HT

&TĐC để thực hiện nhiệm vụ GPMB và xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện côngtác GPMB Kế hoạch thực hiện GPMB bao gồm các nội dung chính sau:

Kế hoạch thực hiện thu hồi đất GPMB

- Triển khai thông báo thu hồi đất trên phương tiện thông tin đại chúng của địaphương và niêm yết tại trụ sở UBND, điểm sinh hoạt chung của khu dân cư có đất bịthu hồi;

- Triển khai đo đạc, kiểm kê đất đai, tài sản, xác định nguồn gốc sử dụng đất.Thời gian thực hiện:

+ Không quá 60 ngày kể từ ngày có thông báo thu hồi đất đối với dự án có quy môdiện tích đất thu hồi nhỏ hơn 10ha hoặc số hộ có đất ở bị thu hồi ít hơn 50 hộ

+ Không quá 90 ngày kể từ ngày có thông báo thu hồi đất đối với dự án có quy

mô diện tích đất thu hồi từ 10ha đến dưới 50ha hoặc số hộ có đất ở bị thu hồi từ 50 hộđến dưới 100 hộ

+ Không quá 120 ngày kể từ ngày có thông báo thu hồi đất đối với dự án có quy

mô diện tích đất thu hồi từ 50ha đến dưới 100ha hoặc số hộ có đất ở bị thu hồi từ 100

hộ đến dưới 150 hộ

+ Không quá 180 ngày kể từ ngày có thông báo thu hồi đất đối với dự án có quy

mô diện tích đất thu hồi từ 100ha trở lên hoặc số hộ có đất ở bị thu hồi từ 150 hộ trở lên

Kế hoạch thực hiện BT, HT và TĐC

Thực hiện xây dựng, lập phương án BT, HT và TĐC, lên phương án tổ chứcphân tích, xử lý các thông tin gồm:

a) Tên, địa chỉ của người bị thu hồi đất;

b) Diện tích, loại đất, vị trí, nguồn gốc của đất bị thu hồi; số lượng, khối lượng,

tỷ lệ phần trăm chất lượng còn lại của tài sản bị thiệt hại;

c) Các căn cứ tính toán số tiền bồi thường, hỗ trợ như giá đất tính bồi thường,giá nhà, công trình tính bồi thường, số nhân khẩu, số lao động trong độ tuổi, số lượngngười được hưởng trợ cấp xã hội;

d) Số tiền bồi thường, hỗ trợ chi tiết cho từng đối tượng bị thu hồi đất;

đ) Việc bố trí tái định cư, vị trí TĐC, giá đất thu tiền sử dụng đất tại khu TĐC,

số tiền hỗ trợ TĐC;

e) Việc di dời các công trình của Nhà nước, của tổ chức, của cơ sở tôn giáo, củacộng đồng dân cư;

g) Việc di dời mồ mả

Sau khi lập phương án BT, HT và TĐC, Hội đồng BT, HT và TĐC gửi phương

án đến từng hộ có đất bị thu hồi và niêm yết công khai lấy ý kiến về phương án bồithường, hỗ trợ và tái định cư:

a) Thực hiện niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã và tại các điểm sinhhoạt khu dân cư nơi có đất bị thu hồi để người bị thu hồi đất và những người có liênquan tham gia ý kiến;

b) Việc niêm yết phải được lập thành biên bản có xác nhận của đại diện UBNDcấp xã, đại diện MTTQ cấp xã, đại diện những người có đất bị thu hồi;

c) Thời gian niêm yết và tiếp nhận ý kiến đóng góp ít nhất là 20 ngày, kể từngày đưa ra niêm yết

Trong thời hạn không quá 5 ngày kể từ ngày hết thời hạn niêm yết và tiếp nhận

ý kiến, Hội đồng BT, HT và TĐC có trách nhiệm tổng hợp ý kiến đóng góp bằng vănbản, nêu rõ số lượng ý kiến đồng ý, số lượng ý kiến không đồng ý, số lượng ý kiếnkhác đối với phương án BT, HT và TĐC; hoàn chỉnh và gửi phương án đã hoàn chỉnhkèm theo bản tổng hợp ý kiến đóng góp đến Sở Tài nguyên và Môi trường để thẩmđịnh Trường hợp còn nhiều ý kiến không tán thành phương án BT, HT và TĐC thìcần giải thích rõ hoặc xem xét, điều chỉnh trước khi chuyển cơ quan tài nguyên và môitrường thẩm định Việc ban hành quyết định thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất thựchiện không quá 7 ngày

Trong thời hạn không quá 03 ngày, kể từ ngày nhận được phương án BT, HT vàTĐC đã được phê duyệt, Hội đồng BT, HT và TĐC có trách nhiệm phối hợp vớiUBND cấp xã phổ biến và niêm yết công khai quyết định phê duyệt phương án bồithường tại trụ sở UBND cấp xã và địa điểm sinh hoạt khu dân cư nơi có đất bị thu hồi;gửi quyết định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người có đất bị thu hồi, trong đónêu rõ về mức bồi thường, hỗ trợ, về bố trí nhà hoặc đất tái định cư (nếu có), thời gian,địa điểm chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và thời gian bàn giao đất đã bị thu hồi cho Hộiđồng BT, HT và TĐC

Hội đồng BT, HT và TĐC thực hiện chi trả bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định cưtheo phương án đã được phê duyệt

Trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày Hội đồng BT, HT và TĐC thanh toán xongtiền bồi thường, hỗ trợ cho người bị thu hồi đất theo phương án đã được xét duyệt thìngười có đất phải bàn giao đất cho Hội đồng BT, HT và TĐC

Xây dựng dự toán chi phí cho công tác thực hiện BT, HT và TĐC, gồm:

a) Chi cho công tác tuyên truyền, phổ biến quyết định thu hồi đất và các chínhsách, chế độ bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất; tổ chức vận động các đối tượngthực hiện quyết định thu hồi đất và khảo sát, điều tra về tình hình kinh tế, xã hội, vềthực trạng đất đai, tài sản thuộc phạm vi dự án

b) Chi cho công tác kiểm kê, đánh giá đất đai, tài sản thực tế bị thiệt hại;

c) Chi cho việc lập phương án BT, HT và TĐC bao gồm: lập phương án bồithường từ khâu ban đầu tính toán các chỉ tiêu bồi thường, phê duyệt phương án bồithường, niêm yết công khai phương án BT, HT và TĐC v.v

d) Chi cho việc thẩm định phương án BT, HT và TĐC (nếu có)

e) Kiểm tra, hướng dẫn thực hiện chính sách bồi thường, giải quyết nhữngvướng mắc trong công tác bồi thường và tổ chức thực hiện chi trả bồi thường; chi chocông tác cưỡng chế thi hành quyết định bồi thường (nếu có)

g) Thuê văn phòng và trang thiết bị làm việc của tổ chức thực hiện BT, HT vàTĐC và cơ quan thẩm định (nếu có)

h) Chi in ấn và văn phòng phẩm

i) Các khoản chi khác có liên quan trực tiếp đến việc tổ chức thực hiện BT, HT

và TĐC

Kinh phí lập và thẩm định phương án tổng thể về BT, HT và TĐC và phương

án BT, HT và TĐC của dự án được trích không quá 2% tổng số kinh phí BT, HT của

dự án; việc chi tiêu, thanh quyết toán được thực hiện theo quy định của pháp luật

Cơ quan có thẩm quyền phê duyệt phương án bồi thường quyết định kinh phí tổchức thực hiện BT, HT và TĐC cho từng dự án theo quy định của pháp luật

Mức chi cho công tác tổ chức thực hiện BT, HT và TĐC:

a) Đối với các khoản chi đã có định mức, tiêu chuẩn, đơn giá do cơ quan nhànước có thẩm quyền quy định thì thực hiện theo quy định hiện hành;

b) Đối với các khoản chi Nhà nước chưa hoặc không có định mức, tiêu chuẩn,đơn giá thì lập dự toán theo thực tế cho phù hợp với đặc điểm của từng dự án và thực

tế ở địa phương;

c) Đối với tiền lương hoặc phụ cấp kiêm nhiệm của cán bộ tham gia Hội đồng

BT, HT và TĐC thì thực hiện theo quy định và chế độ tiền lương, phụ cấp trong cácđơn vị sự nghiệp có thu hiện hành

d) Chi in ấn tài liệu, văn phòng phẩm, xăng xe, hậu cần phục vụ và các khoảnphục vụ cho bộ máy quản lý được tính theo nhu cầu thực tế của từng dự án

e) Trong trường hợp phải thuê và lập văn phòng làm việc thì được chi tiền thuêvăn phòng, trang thiết bị theo đơn giá trung bình thực tế tại địa phương