Phát triển dịch vụ logistics trong hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại trên địa bàn thành phố hà nội

Tính cấp thiết của đề tài Trong nền kinh tế thị trường hiện đại và trong điều kiện hội nhập quốc tế,lĩnh vực phân phối là sự kết nối sống còn giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng.Phân p

NGUYÔN THÞ HåNG NHUNG

PH¸T TRIÓN DÞCH Vô LOGISTICS

TRONG HÖ THèNG PH¢N PHèI B¸N LÎ HIÖN §¹I

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu vàtrích dẫn trong Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng Các kết quả nghiêncứu của Luận văn không trùng với các công trình khoa học khác đã công bố.

Học viên

Nguyễn Thị Hồng Nhung

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

TÓM TẮT LUẬN VĂN

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DỊCH VỤ LOGISTICS TRONG PHÂN PHỐI BÁN LẺ HIỆN ĐẠI 9

1.1 Tổng quan về phân phối hàng hóa bán lẻ hiện đại và dịch vụ Logistics 9

1.1.1 Phân phối hàng hóa bán lẻ hiện đại 9

1.1.2 Dịch vụ logistics 11

1.2 Các loại dịch vụ Logistics trong lĩnh vực phân phối hàng hóa bán lẻ hiện đại 18 1.2.1 Phân theo quá trình cung ứng dịch vụ 18

1.2.2 Phân theo tính chất chuyên môn hóa 19

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển dịch vụ Logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại nói chung và ở Hà Nội nói riêng 20

1.3.1 Các nhân tố chung 20

1.3.2 Các yếu tố đặc thù 23

1.4 Hệ thống chỉ tiêu đánh giá và kinh nghiệm quốc tế về phát triển dịch vụ Logistics trong phân phối hàng hóa bán lẻ hiện đại 26

1.5 Kinh nghiệm quốc tế của một số tập đoàn phân phối bán lẻ về phát triển dịch vụ Logistics 35

1.5.1 Wal-Mart (Mỹ) 35

1.5.2 Carrefour (Pháp) 36

1.5.3 Metro Group (Đức) 37

1.5.4 Bài học kinh nghiệm về phát triển dịch vụ logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại trên địa bàn thành phố Hà Nội 38

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG DỊCH VỤ LOGISTICS TRONG LĨNH VỰC PHÂN PHỐI BÁN LẺ HIỆN ĐẠI Ở HÀ NỘI 40

2.1 Đặc điểm hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại của Hà Nội 40

2.1.1 Thực trạng hệ thống phân phối hiện nay trên địa bàn Hà Nội 40

2.1.2 Tổng mức và cơ cấu lưu chuyển hàng hóa phân phối bán lẻ 45

trên địa bàn Hà Nội 49

2.2.1 Phân theo quá trình thực hiện 49

2.2.2 Phân theo tính chất chuyên môn hóa 51

2.3 Nghiên cứu điển hình về thực trạng phát triển dịch vụ logistics trong phân phối bán lẻ hiện 56

2.3.1 Chuỗi siêu thị Big C tại Hà Nội 57

2.3.2 Siêu thị Mê Linh 60

2.3.3 Siêu thị Hapro Mart 63

2.4 Đánh giá về phát triển dịch vụ Logistics trong hệ thống bán lẻ hiện đại của Hà Nội 66

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ LOGISTICS TRONG LĨNH VỰC PHÂN PHỐI BÁN LẺ HIỆN ĐẠI TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI ĐẾN NĂM 2020 69

3.1 Mục tiêu, phương hướng phát triển ngành Thương mại Hà Nội năm 2020 và yêu cầu đặt ra trong phát triển dịch vụ Logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại .69

3.1.1 Mục tiêu phát triển Thương mại Hà Nội đến năm 2020 69

3.1.2 Định hướng phát triển ngành thương mại Thành phố Hà Nội đến năm 2020 70

3.1.3 Yêu cầu đặt ra đối với phát triển dịch vụ logistics 72

3.2 Mục tiêu, phương hướng phát triển dịch vụ Logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại của Hà Nội đến năm 2020 74

3.2.1 Định hướng, quan điểm phát triển dịch vụ logistics đến năm 2020 74

3.2.2 Mục tiêu phát triển dịch vụ logistics đến năm 2020 75

3.3 Giải pháp phát triển dịch vụ logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại của Hà Nội 76

3.3.1 Nhóm giải pháp đối với các nhà cung cấp dịch vụ logistics 76

3.3.2 Nhóm giải pháp đối với các nhà phân phối bán lẻ hiện đại 81

3.4 Kiến nghị về tạo lập môi trường và điều kiện để phát triển dịch vụ Logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại 92

3.4.1.Kiến nghị đối với Nhà nước 92

3.4.2 Kiến nghị đối với UBND thành phố Hà Nội 99

KẾT LUẬN 100 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Từ viết tắt Giải thích nghĩa

ASEAN Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á

Bảng 2.1 Tổng mức bán lẻ hàng hóa, doanh thu dịch vụ thành phố Hà Nội giai đoạn 2007-2012 45 Bảng 2.2: Tổng mức lưu chuyển hàng hóa bán lẻ xã hội thành phố Hà Nội thời

kỳ 2007 – 2012 46 Bảng 2.3: Số phương tiện vận tải đường bộ trên địa bàn Hà Nội 51 Bảng 2.4: Khối lượng hàng hóa vận chuyển trên địa bàn thành phố Hà Nội 52

BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Phân hạng mạng lưới chợ trên địa bàn Hà Nội 2012 40 Biểu đồ 2.2: Sự phát triển của hệ thống siêu thị trên địa bàn Hà Nội 42 Biểu đồ 2.3: Hệ thống bán lẻ hiện đại trên địa bàn thành phố Hà Nội 43 Biểu đồ 2.4: Cơ cấu tổng mức bán lẻ hàng hóa dịch vụ tiêu dùng xã hội trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2005 – 2012 47 Biểu đồ 2.5: Doanh thu dịch vụ kho bãi trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2008-

2012 55

TÓM TẮT LUẬN VĂN

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong nền kinh tế thị trường hiện đại và trong điều kiện hội nhập quốc tế,lĩnh vực phân phối là sự kết nối sống còn giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng.Phân phối hàng hóa đóng vai trò là một trong những “trung gian” để sâu chuỗi cáckhâu trong toàn bộ quá trình tái sản xuất mở rộng các ngành nông - công nghiệp, từcung ứng đầu vào đến tiêu thụ đầu ra trên thị trường, góp phần phát triển các chuỗigiá trị của các ngành sản xuất trong nước, kết nối với các chuỗi giá trị toàn cầu.Trong lĩnh vực phân phối, dịch vụ bán lẻ đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế

và hướng mạnh mẽ tới người tiêu dùng Phân phối hàng hóa bán lẻ hiện đại là sự ápdụng các phương thức kinh doanh thương mại hiện đại như hệ thống siêu thị, trungtâm thương mại hay thương mại điện tử bán lẻ,… Sự phát triển của hệ thống phânphối bán lẻ theo hướng hiện đại không chỉ gắn với việc cung cấp các sản phẩm ngàycàng phong phú, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người tiêu dùng, mà còncung cấp cho nhà sản xuất nhiều thông tin cần thiết từ phía cầu để điều chỉnh nhữngquyết định của họ theo nhu cầu của người tiêu dùng

Tuy nhiên, đối với hệ thống bán lẻ hiện đại, đi cùng với vai trò quan trọng ấy

là rất nhiều bài toán nan giải đang đặt ra: (1) ít siêu thị nào trên địa bàn Hà Nội có

được hệ thống logistics hoàn chỉnh, khép kín từ quá trình lập kế hoạch, thực hiện

và kiểm soát một cách hiệu quả luồng lưu thông hàng hóa và lượng tồn kho hànghóa, cùng với những thông tin liên quan từ nơi xuất phát hàng hóa đến điểm tiêu

thụ cuối cùng…(2) cơ sở hạ tầng logistics của hệ thống bán lẻ hiện đại còn yếu,

vừa thiếu đồng bộ: hệ thống kho còn hạn chế; hình thức giao nhận vận tải truyềnthống vẫn sử dụng phổ biến và thường xuyên nhất; trung tâm điều phối vận chuyểnhàng hóa chưa chuyên nghiệp; cơ sở hạ tầng thông tin cũng còn rất khó khăn, việccập nhật, xử lý thông tin còn hạn chế

Vì vậy, đề tài nghiên cứu về: “Phát triển dịch vụ logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại trên địa bàn thành phố Hà Nội” được chọn làm đề tài Luận văn

thạc sỹ nhằm giải quyết vấn đề cấp thiết nêu trên

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về dịch vụ logistics trong phân phốibán lẻ hiện đại

- Phân tích thực trạng phát triển dịch vụ logistics trong hệ thống phân phốibán lẻ hiện đại trên địa bàn Hà Nội Chỉ ra các điểm mạnh, điểm yếu, thành công vàhạn chế trong phát triển dịch vụ logistics của hệ thống bán lẻ hiện đại trên địa bànthành phố Nghiên cứu các nguyên nhân dẫn tới những điểm yếu của dịch vụlogistics trong phân phối bán lẻ trên địa bàn thành phố Hà Nội

- Đề xuất giải pháp và kiến nghị về tạo lập môi trường và điều kiện để pháttriển dịch vụ Logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại trên địa bàn Hà Nội

3 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện nghiên cứu đề tài, luận văn sẽ sử dụng tổng hợp các phươngpháp nghiên cứu như hệ thống hóa và khái quát hóa, logic- lịch sử, phân tích, tổnghợp, chứng minh, diễn dịch, quy nạp, thống kê – so sánh

4 Những vấn đề lý luận và thực tiễn về dịch vụ logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại

4.1 Tổng quan về phân phối hàng hóa bán lẻ hiện đại và dịch vụ Logistics

Phân phối hàng hóa bán lẻ hiện đại

Hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại: Là phương thức phân phối bán lẻ trong

đó có sử dụng các phương tiện khoa học kỹ thuật hiện đại vào việc quản lý và tổchức hoạt động kinh doanh Người mua hàng thường tự mình thực hiện toàn bộcông đoạn lựa chọn và mua hàng mà không cần có sự giúp đỡ, hỗ trợ từ phía ngườibán hàng Các loại hình bán lẻ hiện đại bao gồm các siêu thị, trung tâm thương mại,chuỗi cửa hàng, trung tâm mua sắm

Dịch vụ logistics, logistics là quá trình phân phối và lưu thông hàng hóa

được tổ chức và quản lý khoa học việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và kiểm soátquá trình lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ,… từ điểm khởi nguồn sản xuất đến tayngười tiêu dùng cuối cùng với chi phí thấp nhất nhằm đảm bảo cho quá trình sảnxuất xã hội tiến hành được nhịp nhàng, liên tục và đáp ứng tốt nhất các yêu cầu củakhách hàng

4.2 Các loại dịch vụ Logistics trong lĩnh vực phân phối hàng hóa bán lẻ hiện đại

Phân theo quá trình cung ứng dịch vụ

- Dịch vụ Logistics đầu vào

- Sự cạnh tranh trong ngành dịch vụ Logistics

- Yếu tố khoa học và công nghệ

Các yếu tố đặc thù

- Khối lượng và chủng loại hàng hóa cung cấp

- Hệ thống giao thông vận tải thành phố

- Nhu cầu tiêu dùng của khách hàng và hoạt động phân phối hàng hóatrên địa bàn thành phố

- Sức ép cạnh tranh

- Chính sách mở cửa và quá trình phát triển thương mại

4.4 Kinh nghiệm tại một số chuỗi phân phối bán lẻ điển hình trên Thế giới

Luận văn đã nghiên cứu kinh nghiệm của 1 số tập đoàn phân phối hàng đầutrên thế giới như Wal-Mart (Mỹ), Carrefour (Pháp), Metro Group (Đức) và trên cơ

sở đó rút ra những bài học kinh nghiệm về phát triển dịch vụ logistics trong phân

phối bán lẻ hiện đại trên địa bàn thành phố Hà Nội

5 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

Ngoài phần lý luận và thực tiễn về phát triển dịch vụ logistics trong hệ thốngphân phối bán lẻ hiện đại, Luận văn đã đạt được những kết quả sau đây:

- Nghiên cứu, đánh giá được đặc điểm hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại của Hà Nội:

Sự phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại ở Thành phố Hà Nội mặc dù còn yếu,song sự xuất hiện ngày càng nhiều hơn đã chứng tỏ triển vọng phát triển của loạihình thương mại hiện đại này Đồng thời, các dịch vụ cung cấp tại các trung tâmthương mại đã đóng góp đáng kể vào việc cải thiện chất lượng cuộc sống của ngườidân Thủ đô, đáp ứng nhu cầu sử dụng dịch vụ chất lượng cao của người tiêu dùng

và phục vụ hoạt động của các thương nhân

- Đánh giá được những ưu điểm và nhược điểm trong quá trình phát triển hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại tại Hà Nội

+ Ưu điểm: Doanh nghiệp kinh doanh siêu thị rất đa dạng, có cả doanhnghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, có cả các doanhnghiệp nhà nước và các công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, doanhnghiệp tư nhân; Về chủng loại và chất lượng hàng hóa và dịch vụ: Hàng hóa kinhdoanh tại các siêu thị khá phong phú

+ Nhược điểm: Sự phát triển của hệ thống trung tâm thương mại, siêu thị trênđịa bàn Thành phố chưa đồng đều, chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng văn minh,hiện đại của người dân, nhất là tại khu vực nông thôn Số lượng siêu thị, cửa hàngtiện lợi tăng nhanh nhưng quy mô còn nhỏ và phân bổ chưa hợp lí; tập hợp hànghóa chưa đủ lớn và chủng loại hàng hóa chưa phong phú đa dạng để phù hợp vớikinh doanh siêu thị, chất lượng chưa cao, giá cả hàng hóa thiếu cạnh tranh và cácdịch vụ khách hàng còn nghèo nàn Nhiều siêu thị nhỏ chưa đáp ứng được các tiêuchuẩn siêu thị về số lượng, chất lượng, nguồn gốc xuất xứ và ghi nhãn Nhiều siêuthị chưa có bãi gửi xe, hầu hết các siêu thị nhỏ không cho phép trả lại hàng hóa đãmua, chủ yếu thanh toán bằng tiền mặt, không chấp nhận thẻ thanh toán hay thẻ tíndụng, không có dịch vụ đổi ngoại tệ cho người nước ngoài

- Phân tích được thực trạng phát triển dịch vụ Logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại trên địa bàn Hà Nội theo quá trình cung ứng dịch vụ:

+ Dịch vụ Logistics đầu vào: Trong hệ thống phân phối hàng hóa bán lẻ hiệnđại thường gia tăng kiểm soát với hoạt động phân phối cơ bản, ngày nay để đáp ứngtốt hơn nhu cầu thị trường và có thể cạnh tranh, các nhà bán lẻ đã mở rộng tầm kiểmsoát đối với lĩnh vực thượng nguồn cũng như hạ nguồn của kênh phân phối Thượngnguồn là từ các kho hoặc các trung tâm phân phối tới nhà sản xuất và hạ nguồn là từcác kho đến nhà bán lẻ của hệ thống phân phối

+ Dịch vụ Logistics đầu ra: Trong phân phối bán lẻ hiện đại thì hoạt độngnày là việc sắp xếp, cung ứng hàng hóa tại gian hàng đáp ứng đầy đủ chủng loại và

số lượng hàng hóa phù hợp với nhu cầu của khách hàng tại từng thời điểm đồngthời sắp xếp tổ chức thu tiền của khách hàng hợp lý, tránh hiện tượng dồn thanhtoán vào giờ cao điểm

- Phân tích được thực trạng phát triển dịch vụ Logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại trên địa bàn Hà Nội theo theo tính chất chuyên môn hóa

+ Dịch vụ vận tải: Dịch vụ Logistics trong phân phối phát triển nhất trên địabàn Hà Nội hiện nay là dịch vụ vận chuyển hàng hóa Số lượng phương tiện và khốilượng hàng hóa vận chuyển trên địa bàn Hà Nội tăng nhanh trong những năm qua.Trong đó, vận tải đường bộ chiếm tỉ trọng cao nhất và cũng có tốc độ tăng trưởngcao nhất do địa hình Hà Nội là điểm giao cắt của nhiều tuyến đường quốc lộ kéodài, thuận lợi cho ô tô đi lại giữa các vùng miền Tuy nhiên, hình thức vận tải đường

bộ vẫn còn nhiều bất cập Khả năng bảo trì và phát triển đường bộ còn thấp, dườngkhông được thiết kế để vận chuyển container, các đội xe tải chuyên dùng hiện đang

cũ kỹ Nhiều tuyến đường đã xuống cấp nghiêm trọng, gây khó khăn trong cả mùamưa và mùa nắng, hiện tượng tắc đường dẫn đến việc lãng phí thời gian, tăng chiphí và giảm tính hiệu quả

+ Dịch vụ giao nhận

Vấn đề về dịch vụ phân loại, đóng gói, bao bì hàng hóa: Dịch vụ này chưa

được các công ty giao nhận chú ý do các công ty xuất nhập khẩu tự đóng gói, ghinhãn hiệu cho hàng hóa của mình Với những lô hàng vận chuyển theo kiểu hàng

rời như phân bón, gạo…, các chủ hàng mới nhờ các công ty giao nhận thực hiệnviệc đóng gói tại tầu hoặc tại kho bãi của cảng nhằm giảm được hao hụt và tiết kiệm

được chi phí vận chuyển về kho đóng gói Ngoài ra, các công ty giao nhận còn thực

hiện các dịch vụ trên theo chỉ định của khách hàng đối với các lô hàng phi mậudịch, hàng triển lãm, hàng có khối lượng nhỏ, nguồn hàng không thường xuyờn…Các vật liệu đóng gói, bao bì thường sử dụng là những nguyên vật liệu có sẵn trongnước như carton, gỗ, bao nilon, bao nhựa tái chế để giảm chi phí, không cần nhữngmáy móc hiện đại Với những hàng hóa có gía trị cao như sản phẩm công nghiệp,điện tử…những nguyên vật liệu cao cấp sử dụng được sản xuất tại chỗ như bao xốpkhí, mouse để đóng gói

+ Dịch vụ kho bãi: của thành phố Hà Nội hiện nay khá đa dạng, bao gồm:Đại lý và dịch vụ cho thuê chứa, dự trữ hàng hóa; dịch vụ kho ngoại quan; dịch vụchứa, dự trữ hàng hóa dạng container… Hoạt động nghiệp vụ của kho hàng hoábao gồm nhiều công việc khác nhau như: tiếp nhận, vận chuyển, bốc dỡ, xếp hàng,bảo quản, phân loại, đóng gói, kiểm nghiệm, giao hàng Đối với dịch vụ kho bãi, tùyvào từng tính chất của mục đích sử dụng kho của người gửi mà chủ kho sẽ nhận cácđơn hàng khác nhau Nhờ vào hệ thống kho vật tư và kho thành phẩm, ở đầu vào vàđầu ra của quá trình sản xuất, mà có thể tiết kiệm được chi phí vận tải Vật tư từ cácnhà cung cấp với từng lô hàng nhỏ sẽ được vận chuyển bằng phương tiện vận tảinhỏ đến tập trung ở kho vật tư Tại kho sẽ tiến hành gom nhiều lô hàng nhỏ thành lôhàng lớn , rồi dùng phương tiện đủ lớn để vận chuyển phân phát từng lô hàng theoquá trình vận chuyển Bằng cách này sẽ tiết kiệm được rất nhiều chi phí do việcgiảm thiểu được quãng được vận chuyển của cả lô hàng Nhưng hiện nay, dịch vụkho bãi của thành phố Hà Nội vẫn còn nhiều bất cập Các doanh nghiệp logistics thànhphố Hà Nội thiếu tính chuyên nghiệp trong việc giao nhận, phân phối hàng hóa theo đơnhàng Công việc sắp xếp các lô hàng trong gom hàng lẻ để phân phối theo không gianđịa bàn thành phố chưa thực sự hiệu quả Việc bố trí hệ thống kho chưa được hợp lý, vìthế mà không tiết kiệm được tối đa chi phí vận tải logistics

- Nghiên cứu được một số trường hợp điển hình về phát triển dịch vụ logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại

Luận văn đã tiến hành nghiên cứu điển hình tại: Chuỗi siêu thị Big C tại HàNội, siêu thị Melinh và Hapro Mart làm các minh chứng thực tế cho các phân tíchthực trạng của dịch vụ logistics trong hệ thống phân phối bán lẻ trên địa bàn thànhphố Hà Nội

- Luận văn đã xác định được mục tiêu, phương hướng phát triển ngành Thương mại Hà Nội năm 2020

- Xây dựng Hà Nội thành trung tâm thương mại lớn, trung tâm về giaothương và kinh tế của cả nước, khu vực Đông Nam Á; Thiết lập, củng cố và pháttriển các kênh phân phối hàng hóa theo hướng văn minh, hiện đại, thanh lịch, pháttriển bền vững Tạo ra sự đột phá trong phát triển thương mại Hà Nội trên cơ sở mởrộng quy mô, đa dạng hóa loại hình, nâng cao chất lượng, đáp ứng nhu cầu xã hội

và đời sống nhân dân

- Luận văn đã xác định được mục tiêu, phương hướng phát triển dịch vụ Logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại của Hà Nội đến năm 2020

- Luận văn đã đề xuất được các giải pháp vĩ mô về phía Nhà nước để phát triển dịch vụ Logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại của Hà Nội

+ Đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông vận tải làm nền tảng cho hoạt động logisticstrong hệ thống phân phối hàng hóa

+ Xây dựng hệ thống phân phối của nhà nước

- Luận văn đã đề xuất được nhóm giải pháp vi mô thuộc về các đơn vị trong

hệ thống phân phối bán lẻ trên địa bàn thành phố Hà Nội

+ Xây dựng hệ thống nhà cung cấp chiến lược đảm bảo cung ứng một cách tối

ưu các đầu vào cho hoạt động kinh doanh của hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại

+ Nâng cao chất lượng phục vụ trong khâu bán và sau bán hàng, đảm bảocung ứng sản phẩm đến tay khách hàng một cách tối ưu

+ Thực hiện tiêu chuẩn hóa nhân sự và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

+ Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong kinh doanh bán lẻ

+ Đầu tư cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin đáp ứng nhu cầu phát triển dịch vụ logistics

+ Tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp

+ Phát triển hệ thống hậu cần logistics của các đơn vị trong hệ thống phânphối bán lẻ hiện đại

- Luận văn đã đề xuất một số kiến nghị về tạo lập môi trường và điều kiện để phát triển dịch vụ Logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại

+ Kiến nghị đối với Nhà nước: (1) Nhà nước cần có những chính sách để tạo

điều kiện cho sản xuất kinh doanh có thể đứng vững và phát triển; (2) Nhà nước cần

có các chính sách quy định về tiêu chuẩn hóa và thực hiện việc giám định chấtlượng sản phẩm trên thị trường, đảm bảo đúng tiêu chuẩn đã đăng ký, bảo đảm lợiích của doanh nghiệp và người tiêu dùng; (3) Phát triển hệ thống thông tin liên tụcphục vụ cho yêu cầu kinh doanh; (4) Hỗ trợ cho các doanh nghiệp trong việc thamgia các hội chợ triển lãm quốc tế: cách thức, thủ tục, phương pháp trưng bày, quảngcáo, giới thiệu… để đạt hiệu quả cao nhất; (5) Nhà nước có những quy định cụ thểhơn, linh hoạt hơn về thủ tục vay vốn và thế chấp tài sản cho đầu tư sản xuất, sửdụng hợp lý vốn; vay với lãi suất ưu đãi hiện nay; (6) Cải cách triệt để thủ tục hànhchính; (7) Xây dựng mô hình trung tâm dịch vụ Logistics của thành phố vì hiện nayphát triển dịch vụ Logistics của các doanh nghiệp Hà Nội còn tổ chức theo mô hìnhphi tập trung, tự các doanh nghiệp đảm nhiệm là chính nên chi phí cũng cao, sứccạnh tranh hạn chế; (8) Tiến tới hình thành thống nhất hệ thống chỉ tiêu thống kêcác dịch vụ logistics của các doanh nghiệp và trên phạm vi toàn quốc

+ Kiến nghị đối với UBND thành phố Hà Nội: (1) Cần quy hoạch lại hệthống các dịch vụ Logistic của doanh nghiệp trên thị trường, nhất là khi Hà Nộiđược mở rộng để giải quyết đồng bộ các dịch vụ đầu vào và đầu ra ở doanh nghiệp.Trong thời gian tới cần đầu tư xây dựng tổng kho logistics của thành phố nhằm bảođảm cung ứng các dịch vụ đồng bộ cho các doanh nghiệp trên địa bàn, như các tổngkho Long Bình, Thủ Đức trước đây ở miền Nam (2) Cần có chính sách hợp lý

trong việc xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng của thành phố, đặc biệt là hệ thốnggiao thông vận tải (3) Cần được sự quan tâm và quản lý của chính quyền thành phố,tạo hành lang pháp lý để thúc đẩy sự phát triển các dịch vụ logistics của doanhnghiệp, nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp phân phối (4) Cần cóchính sách đầu tư phát triển các dịch vụ loigstics của các doanh nghiệp và cácdoanh nghiệp thực hiện hoạt động phân phối trực tiếp, cần hỗ trợ kinh phí để đàotạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực trong lĩnh vực dịch vụ doanh nghiệp (5) Đối vớicác công trình kết cấu hạ tầng của thành phố như hệ thống đường vành đai đườngnội thành và cầu cống trên địa bàn cần được triển khai kịp thời, bảo đảm sự lưuthông hàng hóa thông suốt, giảm chi phí lưu thông cho các doanh nghiệp, cơ sở đểphát triển các dịch vụ đồng bộ .

6 HẠN CHẾ CỦA LUẬN VĂN

Phạm vi nghiên cứu của luận văn là hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại trênđịa bàn thành phố Hà Nội với hình thức bán lẻ chủ yếu là các siêu thị trên địa bàn.Luận văn đã nghiên cứu và đánh giá một cách tổng quan về thực trạng phát triển hệthống siêu thị và thực trạng phát triển dịch vụ logistics của hệ thống siêu thị trên địabàn làm đại diện cho hệ thống phân phối bán lẻ Tuy nhiên, do những hạn chế nhấtđịnh về thời gian và kinh phí, nên học viên chỉ tiến hành nghiên cứu được 3 trườnghợp điển hình: siêu thị Big C Hà Nội, siêu thị Mê Linh và Hapro Mart Điều này đãlàm cho luận văn có những hạn chế nhất định, vì 3 nghiên cứu điển hình mà họcviên thực hiện đều là những trường hợp kinh doanh tương đối hiệu quả, dịch vụlogistics của siêu thị được đánh giá ở mức độ tương đối tốt Chính vì vậy, 3 nghiêncứu điển hình này chưa minh họa đầy đủ những hạn chế trong phát triển dịch

vụ logistics của hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại hiện nay

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Trong nền kinh tế thị trường hiện đại và trong điều kiện hội nhập quốc tế,lĩnh vực phân phối là sự kết nối sống còn giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng.Phân phối hàng hóa đóng vai trò là một trong những “trung gian” để sâu chuỗi cáckhâu trong toàn bộ quá trình tái sản xuất mở rộng các ngành nông - công nghiệp, từcung ứng đầu vào đến tiêu thụ đầu ra trên thị trường, góp phần phát triển các chuỗigiá trị của các ngành sản xuất trong nước, kết nối với các chuỗi giá trị toàn cầu.Trong lĩnh vực phân phối, dịch vụ bán lẻ đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế

và hướng mạnh mẽ tới người tiêu dùng Phân phối hàng hóa bán lẻ hiện đại là sự ápdụng các phương thức kinh doanh thương mại hiện đại như hệ thống siêu thị, trungtâm thương mại hay thương mại điện tử bán lẻ,… Sự phát triển của hệ thống phânphối bán lẻ theo hướng hiện đại không chỉ gắn với việc cung cấp các sản phẩm ngàycàng phong phú, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người tiêu dùng, mà còncung cấp cho nhà sản xuất nhiều thông tin cần thiết từ phía cầu để điều chỉnh nhữngquyết định của họ theo nhu cầu của người tiêu dùng

Thị trường dịch vụ phân phối bán lẻ Việt Nam đã từng bước mở cửa và hộinhập quốc tế bắt đầu từ sau khi Việt Nam gia nhập ASEAN (tháng 7/1995) Mức độ

mở cửa hội nhập ngày càng sâu rộng sau khi ký BTA năm 2001 và gia nhập WTO(12/2006), nhất là từ thời điểm 1/1/2009 Việt Nam thực hiện cam kết WTO.Cùng với tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế, thị trường bán lẻ hàng hoá ViệtNam có tốc độ tăng trưởng vào loại cao nhất thế giới từ sau năm 2001, bình quântăng 25%/năm và có xu hướng ngày càng tăng cao Quy mô thị trường bán lẻngày càng lớn Năm 2012, tổng mức lưu chuyển hàng hóa bán lẻ và doanh thudịch vụ xã hội đạt 2,32 triệu tỷ đồng , gấp khoảng 9 lần so với năm 2001 Trong

đó, bán lẻ hiện đại (gồm siêu thị, cửa hàng tiện ích ) chiếm khoảng 20% tổngthị trường bán lẻ trong nước

Mặc dù được dự báo là ngành phát triển và có nhiều tiềm năng, dự kiến đếnnăm 2020 sẽ chiếm 40% thị phần bán lẻ cả nước, nhưng hệ thống bán lẻ hiện đạitrên địa bàn cả nước nói chung và thành phố Hà Nội nói riêng cũng đang gặp nhiềutrở ngại trong quá trình hội nhập và phát triển Nhiều doanh nghiệp trong ngành bán

lẻ vẫn đang gặp rất nhiều khó khăn, doanh thu giảm mạnh, thậm chí rơi vào tìnhtrạng phá sản Sự suy thoái từ nền kinh tế toàn cầu đã khiến ngành bán lẻ khôngkhỏi lo lắng, tuy nhiên, sự khó khăn của các doanh nghiệp bán lẻ đang xuất phátchính từ những yếu kém nội tại, mà theo nhiều chuyên gia, một phần quan trọng là

do dịch vụ logistics chưa đảm bảo hỗ trợ và phục vụ tốt cho khâu bán lẻ, vì vậy đãhạn chế nhiều tình hình kinh doanh của hệ thống bán lẻ hiện đại trong bối cảnh nềnkinh tế đầy khắc nghiệt

Theo luật thương mại (năm 2005), “Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công đoạn, bao gồm nhận hàng, vận chuyển lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan tới hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để hưởng thù lao” Như vậy, có thể thấy, logistics là chuỗi

các hoạt động, có quan hệ mật thiết với nhau và tác động qua lại lẫn nhau Cáchoạt động này được phối kết hợp trong chiến lược kinh doanh tổng thể, từ hoạchđịnh đến thực thi, tổ chức và triển khai đồng bộ Chính nhờ sự kết hợp này màcác hoạt động kinh doanh được hỗ trợ một cách tối ưu, nhịp nhành và hiệu quả,tạo ra được sự thỏa mãn của khách hàng ở mức độ cao nhất và mang lại chodoanh nghiệp những giá trị gia tăng lớn hơn so với các đối thủ cạnh tranh Nhưvậy, logistics đóng một vai trò quan trọng trong phân phối hàng hóa nói chung

và phân phối bán lẻ nói riêng

Tuy nhiên, đối với hệ thống bán lẻ hiện đại, đi cùng với vai trò quan trọng ấy

là rất nhiều bài toán nan giải đang đặt ra:

Thứ nhất, cho đến nay, chưa có một siêu thị nào trên địa bàn Hà Nội có được

hệ thống logistics hoàn chỉnh, khép kín từ quá trình lập kế hoạch, thực hiện vàkiểm soát một cách hiệu quả luồng lưu thông hàng hóa và lượng tồn kho hàng

hóa, cùng với những thông tin liên quan từ nơi xuất phát hàng hóa đến điểm tiêuthụ cuối cùng…

Thứ hai, cơ sở hạ tầng logistics của hệ thống bán lẻ hiện đại còn yếu, vừa

thiếu đồng bộ: hệ thống kho còn hạn chế; hình thức giao nhận vận tải truyền thốngvẫn sử dụng phổ biến và thường xuyên nhất; trung tâm điều phối vận chuyển hànghóa chưa chuyên nghiệp; cơ sở hạ tầng thông tin cũng còn rất khó khăn, việc cậpnhật, xử lý thông tin còn hạn chế

Bối cảnh, đặc điểm và xu hướng phát triển của dịch vụ phân phối đang đặt ranhững yêu cầu mới trong quá trình phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại trong nướccũng như trên địa bàn thành phố Hà Nội Để hệ thống bán lẻ phát triển theo hướnghiện đại, hiệu quả, các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam có khả năng cạnh tranh vớicác tập đoàn phân phối bán lẻ nước ngoài trong điều kiện mở cửa thị trường dịch

vụ, tạo khớp nối linh hoạt giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng thì yêu cầu bứcthiết đang đặt ra là phải tăng cường, phát triển dịch vụ logistics trong hệ thống bán

lẻ hiện đại: giải pháp nào có thể cải thiện được tình trạng thiếu hiệu quả của dịch vụlogistics truyền thống, có tính phân tán; giải pháp nào để xây dựng được dịch vụlogistics hoàn chỉnh, chuyên nghiệp cho hoạt động của hệ thống bán lẻ hiện đại

Vì vậy, đề tài nghiên cứu về: “Phát triển dịch vụ logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại trên địa bàn thành phố Hà Nội” được chọn làm đề tài Luận văn

thạc sỹ nhằm giải quyết vấn đề cấp thiết nêu trên

2 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

Đến nay ở trong nước đã có một số công trình nghiên cứu ở các góc độ khácnhau về dịch vụ logistics, hệ thống phân phối hàng hóa bán lẻ và về từng loại hìnhdịch vụ phân phối bán lẻ hàng hóa (chợ, siêu thị, trung tâm thương mại…) Tuynhiên, đến nay chưa có công trình khoa học nào đi sâu nghiên cứu trực diện, có tính

hệ thống và toàn diện về dịch vụ Logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại trên địabàn Hà Nội Một số công trình tiêu biểu liên quan đến đề tài luận văn này, gồm:

Các công trình nghiên cứu trong nước

- Đề tài cấp Bộ “Phát triển hệ thống phân phối hàng hóa ở Việt Nam trong bối

cảnh hội nhập kinh tế quốc tế” do Viện Nghiên cứu thương mại chủ trì năm 2002

(PGS.TS Lê Trịnh Minh Châu làm chủ nhiệm) Trong đó, đã nghiên cứu kỹ cơ sở lýluận, đánh giá thực trạng và đề xuất phương hướng phát triển hệ thống phân phốihàng hóa ở nước ta nhưng chưa đi sâu nghiên cứu hệ thống phân phối gắn liền vớihoạt động logistics

- Đề tài cấp Bộ “Thực trạng và giải pháp phát triển hệ thống siêu thị của nước ta hiện nay” do Viện nghiên cứu thương mại chủ trì năm 2005, TS Nguyễn

Thị Nhiễu làm chủ nhiệm đề tài Trong đó, chỉ nghiên cứu sâu về hệ thống siêu thị

và đề ra giải pháp phát triển cho loại hình này, chưa nghiên cứu toàn diện về dịch

vụ logisitics trong hoạt động phân phối bán lẻ

- Đề tài cấp Bộ “Giải pháp phát triển cửa hàng tiện lợi vận doanh theo chuỗi

ở Việt Nam đến năm 2010” do Trường cán bộ Thương mại Trung ương chủ trì thực

hiện năm 2005 Trong đó chỉ đi sâu nghiên cứu về cửa hàng tiện lợi và đề xuất giảipháp phát triển, chưa nghiên cứu về lĩnh vực dịch vụ phân phối bán lẻ và đề xuấthoàn thiện chính sách phát triển Dịch vụ phân phối bán lẻ

- Luận án tiến sĩ kinh tế “Phát triển hệ thống phân phối hiện đại dạng chuỗi siêu thị bán lẻ trên địa bàn thành phố Hà Nội” của Phạm Huy Giang thực

hiện tại trường Đại học Thương mại năm 2011 trong đó chỉ đề cập đến hệ thốngphân phối hiện đại dạng chuỗi siêu thị chưa đề cập đến dịch vụ logistics tronghoạt động phân phối

- Tập tài liệu Hội thảo quốc gia “Việt Nam - WTO: mở cửa thị trường trong lĩnh vực dịch vụ phân phối - bán lẻ” do Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam và Ủy ban

quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế phối hợp tổ chức thực hiện tại Hà Nội năm 2008

Có thể nói, những công trình nghiên cứu trên đây đều liên quan đến đề tàinghiên cứu của luận văn và luận văn có thể kế thừa các kết quả nghiên cứu nàytrong việc giải quyết nội dung đề tài Luận văn Tuy nhiên, điểm mới và khác biệt

là chưa có công trình nào tập trung nghiên cứu một cách hệ thống, chuyên sâu vềphát triển dịch vụ Logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại trên địa bàn thành phố

Hà Nội

Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài

Đến nay, trên thế giới đã có khá nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến

hệ thống bán lẻ cũng như các công trình nghiên cứu về dịch vụ logistics, tuy nhiên

có ít công trình đề cập tới vấn đề dịch vụ logistics trong hệ thống phân phối bán lẻ,đặc biệt trên phạm vi nghiên cứu của 1 địa phương

Một số công trình tiêu biểu nghiên cứu về hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại:

- Francis Kwong (2002) A retail – Led distribution Model (Mô hình bán lẻhàng đầu), China Resourcer Enterprise Ltd

- Fels, Allan “Quản lý bán lẻ - bài học từ các quốc gia đang phát triển”, AsiaPacific Business Review, quyển 15, số 1 năm 2009

- Mutebi, Alex M “Những thay đổi về quản lý đối với bán lẻ xuyên quốc giaquy mô lớn ở các thành phố Đông Nam Á”, Nghiên cứu đô thị, số 44 kỳ 2 năm 2007

Một số công trình tiêu biểu nghiên cứu về dịch vụ logistics nói chung và dịch

vụ logistics trong các doanh nghiệp nói riêng:

- Aaron Dieveney, (2009), “Reverse logistic process control measures for thepharmaceutical industry supply chain“,Sameer Kumar, Erin Dieveney, InternationalJournal of Productivity and Performance Management; Volume: 58 Issue: 2

- Philip Frohne (2007), “Quantitative Measurements for Logistics” (Đolường định lượng cho Logistics), Nhà xuất bản McGraw-Hill Professional, Mỹ

- Alan Rushton, Phil Croucher và Peter Baker (2006), “The Handbook ofLogistics and Distribution Management” (Sổ tay quản lý Logistics và phân phối),Nhà xuất bản Kogan Page, 3rd edition, Vương Quốc Anh

- Michael B Stroh (2006), “A Practical Guide to Transportation andLogistics” (Hướng dẫn thực hành đối với ngành vận tải và logistics), Xuất bản bởiLogistics Network Inc., Mỹ

- James Jones (2006), “Integrated Logistics Support Handbook” (Liên kết hỗtrợ trong logistics), NXB McGraw-Hill Professional, Mỹ

Mặc dù vậy, chưa hề có nghiên cứu nước ngoài nào đi trực tiếp vào việc xácđịnh các cơ chế, chính sách cũng như các biện pháp cần thiết nhằm phát triển các

dịch vụ logistics cho Việt Nam hay các nước đang phát triển như nước nước ta nóichung Do vậy, việc nghiên cứu thực trạng phát triển logistics ở nước ta, từ đó đềxuất các giải pháp phát triển là yêu cầu bức thiết đối với nước ta trong giai đoạnhiện nay.

Có thể nói, những công trình nghiên cứu trên đây đều liên quan đến đề tàinghiên cứu của luận văn và học viên cao học có thể kế thừa các kết quả nghiên cứunày trong việc giải quyết nội dung đề tài Luận án Tuy nhiên, điểm mới và khác biệt

là chưa có công trình nào tập trung nghiên cứu một cách hệ thống, chuyên sâu vềphát triển dịch vụ logistics trong hệ thống phân phối bán lẻ trên địa bàn thành phố

Hà Nội

3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về dịch vụ logistics trong phân phốibán lẻ hiện đại

Phân tích thực trạng phát triển dịch vụ logistics trong hệ thống phân phối bán

lẻ hiện đại trên địa bàn Hà Nội Chỉ ra các điểm mạnh, điểm yếu, thành công và hạnchế trong phát triển dịch vụ logistics của hệ thống bán lẻ hiện đại trên địa bàn thànhphố Nghiên cứu các nguyên nhân dẫn tới những điểm yếu của dịch vụ logisticstrong phân phối bán lẻ trên địa bàn thành phố Hà Nội

Đề xuất giải pháp và kiến nghị về tạo lập môi trường và điều kiện để pháttriển dịch vụ Logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại trên địa bàn Hà Nội nhằmthúc đẩy thương mại thành phố nói chung là thúc đẩy phát triển hoạt động phânphối bán lẻ nói riêng

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu: là dịch vụ logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại,

trong đó trọng tâm nghiên cứu dịch vụ logistics trong loại hình siêu thị bán lẻ

Phạm vi nghiên cứu:

Về không gian nghiên cứu: nghiên cứu được triển khai trên địa bàn thành phố

Hà Nội

Về thời gian: Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển dịch vụ logistics

trong phân phối bán lẻ từ khi Việt Nam chính thức gia nhập WTO năm 2007 đếnnăm 2012 và đề xuất các giải pháp phát triển cho thời kỳ đến năm 2020

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để thực hiện nghiên cứu đề tài, luận văn sẽ sử dụng tổng hợp các phươngpháp nghiên cứu như hệ thống hóa và khái quát hóa, logic- lịch sử, phân tích, tổnghợp, chứng minh, diễn dịch, quy nạp, thống kê – so sánh

Sử dụng phương pháp hệ thống hóa để kế thừa có chọn lọc các kết quả

nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố về những nội dung liên quanđến đề tài luận văn trên cơ sở đó sử dụng phương pháp khái quát hóa để rút ranhững vấn đề lý luận và thực tiễn có tính logic của đề tài nghiên cứu, đồng thờidùng phương pháp tổng hợp để xây dựng các luận cứ khoa học có tính độc lập vàrút ra các kết luận khoa học của Luận văn

Sử dụng phương pháp logic – lịch sử kết hợp với phân tích, chứng minh, thống kê – so sánh và quy nạp để đánh giá quá trình phát triển của hệ thống phân phối bán lẻ cũng

như những nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của dịch vụ logistics

Phương pháp thống kê – so sánh được sử dụng chủ yếu kết hợp với phương

pháp phân tích chứng minh để làm rõ sự phát triển của dịch vụ logistics trong hệthống phân phối bán lẻ trên địa bàn Hà Nội, so sánh với một số siêu thị có vốn đầu

tư nước ngoài để thấy được những hạn chế trong phát triển dịch vụ logistics của cácdoanh nghiệp Việt Nam hiện nay

6 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

Về khoa học: Hệ thống hóa và tạo lập khung lý thuyết về dịch vụ logistics

trong phân phối hàng hóa bán lẻ hiện đại Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về pháttriển dịch vụ logistics trong phân phối hàng hóa, trên cơ sở đó rút ra những bài họckinh nghiệm cụ thể có thể áp dụng cho Việt Nam

Về thực tiễn :

Đánh giá những kết quả đạt được, những hạn chế, bất cập và nguyên nhân trongquá trình phát triển của hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại, xác lập cơ sở thực tiễn cho

các đề xuất các giải pháp phát triển tới 2020.

Nghiên cứu mục tiêu, phương hướng của hệ thống bán lẻ trên địa bàn Hà Nội,

đề xuất giải pháp phát triển dịch vụ logistics trong phân phối bán buôn bán lẻ của HàNội

Khuyến nghị chính sách nhằm tạo lập môi trường và điều kiện để phát triểndịch vụ logistics trong lĩnh vực bán lẻ hiện đại

7 KẾT CẤU NỘI DUNG ĐỀ TÀI

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục chữ viết tắt, danh mục bảng, biểu đồ,hình vẽ, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung Luận văn được chia thành 3 chương:

Chương 1 Những vấn đề lý luận và thực tiễn về dịch vụ Logistics trong phân phối bán lẻ hiện đại

Chương 2 Thực trạng phát triển dịch vụ Logistisc trong lĩnh vực phân phối bán lẻ hiện đại ở Hà Nội

Chương 3 Giải pháp phát triển dịch vụ Logistics trong lĩnh vực phân phối bán lẻ hiện đại trên địa bàn Hà Nội đến 2020

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DỊCH VỤ LOGISTICS TRONG PHÂN PHỐI BÁN LẺ HIỆN ĐẠI

1.1 Tổng quan về phân phối hàng hóa bán lẻ hiện đại và dịch vụ Logistics

1.1.1 Phân phối hàng hóa bán lẻ hiện đại

1.1.1.1 Phân phối và hệ thống phân phối hàng hóa

a Phân phối hàng hóa

Khái niệm phân phối: Phân phối là một khâu trung gian trong quá trình tái sản xuất mở rộng xã hội: Sản xuất – phân phối, lưu thông – trao đổi – tiêu dùng

Hoạt động phân phối hàng hóa (bán buôn, bán lẻ) thuộc lĩnh vực lưu thông,trao đổi hàng hóa Lưu thông hàng hóa là chỉ quá trình chuyển dịch hàng hóa từ khuvực sản xuất đến khu vực tiêu thụ Đây là một quá trình vô cùng phức tạp, trong quátrình này có 3 nhân tố tham gia: người sản xuất, người phân phối và người tiêu thụ.Trong vòng quay lưu thông hàng hóa, hoạt động phân phối được thực hiện trongsuốt quá trình hàng hóa được chuyển từ khu vực sản xuất sang khu vực tiêu dùng(trong đó phân phối bán lẻ là khâu cuối cùng) Trong điều kiện xã hội hóa sản xuất

và lưu thông hàng hóa ngày càng phát triển, hàng hóa từ sản xuất tới tiêu dùngthường phải qua 4 khâu chủ yếu: Khâu thu mua, khâu vận tải, khâu tồn trữ, khâutiêu thụ Nếu như thông qua khâu thu mua, sản phẩm của người sản xuất chuyểnthành hàng hóa và thoát ly khỏi khu vực sản xuất đi vào lĩnh vực lưu thông thì ởkhâu tiêu thụ hàng hóa được chuyển từ lĩnh vực lưu thông vào lĩnh vực tiêu dùng;

đó là cách thức để thỏa mãn nhu cầu của sản xuất và cũng là điều kiện tất yếu củasản xuất hàng hóa

Trong các nền kinh tế thị trường hiện đại, lĩnh vực phân phối là sự kết nốisống còn giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng Hoạt động của lĩnh vực này ảnh

hưởng mạnh mẽ tới lợi ích của người tiêu dùng Hiệu quả và tính cạnh tranh tăngtrong hệ thống phân phối có thể dẫn đến việc giảm giá, đặc biệt khi chiết khấu phânphối chiếm phần đáng kể trong giá bán của các sản phẩm cuối cùng và giảm được

sự méo mó trong cơ cấu giá Hơn nữa, việc cung cấp sản phẩm cũng ngày càngphong phú, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng Tuy nhiên lĩnh vực phânphối không chỉ đơn thuần là người giao hàng hay chỉ có một vai trò duy nhất Hoạtđộng phân phối còn cung cấp cho người tiêu dùng một loạt các dịch vụ bổ sung (địađiểm thuận tiện, đảm bảo về giao hàng, các thông tin và môi trường kinh doanh) lànhững dịch vụ giúp cho sự lựa chọn chính xác hơn và tăng thêm sự thuận tiện hơnkhi mua hàng Đồng thời, nó cũng cung cấp cho người sản xuất nhiều thông tin cầnthiết để điều chỉnh những quyết định của họ theo nhu cầu của người tiêu dùng Sựthất bại của ngành phân phối trong việc thực hiện đầy đủ vai trò của mình có thểdẫn tới những sai lệch lớn trong việc phân bổ nguồn lực và thiệt hại về kinh tế như

đã xảy ra ở nhiều nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung

Phân phối bán lẻ hàng hóa là khâu cuối cùng của quá trình lưu thông hàng hóa

từ sản xuất đến tiêu dùng, là sự cung cấp dịch vụ cho người tiêu dùng bằng cách mua,thu gom, cất giữ hàng hóa và vận chuyển đến một địa điểm thuận tiện nào đó, đồngthời thực hiện một loạt các dịch vụ bổ sung để làm cho người tiêu dùng dễ dàng muađược hàng hóa đó và sử dụng tiện lợi hàng hóa đó Hoạt động phân phối bán lẻ khôngtạo ra sản phẩm mới nhưng làm tăng thêm giá trị sản phẩm đã được sản xuất

b Hệ thống phân phối hàng hóa

Khái niệm hệ thống phân phối: Theo định nghĩa của từ điểm quân sự Hoa

Kỳ, hệ thống phân phối là toàn bộ một tập hợp gồm quy trình, phương pháp, thiết

bị, phương tiện được thiết kế và có liên hệ với nhau để hỗ trợ và theo dõi các dòngvận động hàng hóa và dịch vụ từ nguồn đến người sử dụng cuối cùng Hoặc hệthống phân phối là các trang thiết bị, các cơ sở các phương pháp và các quy trìnhđược thiết kế để nhận, dự trữ, quản lý, phân phối và kiểm soát các dòng vận độngcủa hàng hóa từ các điểm đầu của hệ thống đến điểm cuối bán lẻ hàng hóa tới người

sử dụng cuối cùng

Liên quan đến phân phối hàng hóa bán lẻ, ở góc độ quản lý Nhà nước người

ta thường dựa theo phương thức phục vụ hay phương thức bán lẻ để phân loại hệthống phân phối bán lẻ hàng hoá trên thị trường trong nước Trên cơ sở đó, có thểchia hệ thống phân phối bán lẻ ra thành 2 loại hệ thống dịch vụ bán lẻ là hệ thốngdịch vụ phân phối bán lẻ truyền thống và hệ thống dịch vụ phân phối bán lẻ hiệnđại Trong đó, hệ thống phân phối bán lẻ truyền thống: Là phương thức bán lẻ trong

đó chủ yếu sử dụng phương thức bán hàng thủ công, trực tiếp Người mua hàngthực hiện việc lựa chọn hàng hoá dưới sự giúp đỡ, hướng dẫn của người bán hàng.Các loại hình bán lẻ truyền thống thường được tổ chức dưới dạng các cửa hàng nhỏ,chợ, xe bán hàng rong

1.1.1.2 Hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại

Hệ thống phân phối hiện đại: được cho là hệ thống thực hiện lưu thông, tiêuthụ hàng hóa của các doanh nghiệp trên thị trường, theo nhiều chiều, nhiều hướng,được quản lý và vận hành một cách thống nhất, chuyên nghiệp những người bán lẻtrong hệ thống nhằm có sự hòa nhập, phân phối ăn khớp với các dòng vận độngtrong hệ thống từ khâu sản xuất đến khâu tiêu thụ; đáp ứng nhu cầu sản xuất và tiêudùng trên thị trường với dịch vụ chất lượng cao đảm bảo phù hợp với các mục tiêucủa xã hội

Hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại: Là phương thức phân phối bán lẻ trong

đó có sử dụng các phương tiện khoa học kỹ thuật hiện đại vào việc quản lý và tổchức hoạt động kinh doanh Người mua hàng thường tự mình thực hiện toàn bộcông đoạn lựa chọn và mua hàng mà không cần có sự giúp đỡ, hỗ trợ từ phía ngườibán hàng Các loại hình bán lẻ hiện đại bao gồm các siêu thị, trung tâm thương mại,chuỗi cửa hàng, trung tâm mua sắm

1.1.2 Dịch vụ logistics

1.1.2.1 Khái niệm logistics và dịch vụ logistics

Logistics không phải là một khái niệm quá xa lại, logistics đã xuất hiện từlâu trong lịch sử nhân loại, và được sử dụng đầu tiên trong lĩnh vực quân sự Ngàynay, logisitics đã hiện diện trong rất nhiều lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế, mau

chóng phát triển và mang lại thành công cho nhiều công ty và tập đoàn đa quốc giatrên toàn Thế giới

Mặc dù được sử dụng rộng rãi nhưng cho đến nay, vẫn chưa có một kháiniệm thống nhất về Logistics Hiện có rất nhiều định nghĩa về logistics, được xâydựng dựa trên từng góc độ và mục đích nghiên cứu khác nhau, tuy nhiên, có thểthấy logistics được hiểu ở cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp:

Theo nghĩa rộng, logistics được hiểu như là một quá trình tác động từ giai

đoạn tiền sản xuất cho tới khi hàng hóa tới tay người tiêu dùng cuối cùng, tiêu biểu

Logistics là hoạt động quản lý quá trình lưu chuyển nguyên vật liệu qua cáckhâu lưu kho, sản xuất ra sản phẩm cho tới tay người tiêu dùng theo yêu cầu củaKhách hàng

Theo nghĩa hẹp, logistics được hiểu như là các hoạt động dịch vụ gắn liền

với quá trình phân phối, lưu thông hàng hóa và logistics là hoạt động thương mạigắn với các dịch vụ cụ thể

Theo luật Thương mại năm 2005 (điều 233), lần đầu tiên khái niệm về dịch

vụ logistics được chính thức đưa vào Luật, quy định: “Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó, thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công đoạn, bao gồm nhận hàng, vận chuyển lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan tới hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để hưởng thù lao” Như vây, theo nghĩa

hẹp, logistics chỉ được định nghĩa trong một phạm vi hoạt động cụ thể

Theo GS.TS NGƯT Đặng Đình Đào: logistics là quá trình phân phối và lưu thông hàng hóa được tổ chức và quản lý khoa học việc lập kế hoạch, tổ chức

thực hiện và kiểm soát quá trình lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ,… từ điểm khởi nguồn sản xuất đến tay người tiêu dùng cuối cùng với chi phí thấp nhất nhằm đảm bảo cho quá trình sản xuất xã hội tiến hành được nhịp nhàng, liên tục và đáp ứng tốt nhất các yêu cầu của khách hàng.

Dịch vụ logistics gắn liền với quá trình trên cũng được hiểu theo cả nghĩarộng và nghĩa hẹp Theo nghĩa hẹp, dịch vụ logistics là hoạt động thương mại baogồm các dịch vụ bổ sung về vận chuyển, giao nhận, kho hàng, hải quan, tư vấnkhách hàng và các dịch vụ khác liên quan đến hàng hóa được tổ chức hợp lý vàkhoa học nhằm đảm bảo quá trình phân phối, lưu chuyển hàng hóa một cách hiệuquả, đáp ứng yêu cầu của khách hàng Theo nghĩa rộng, dịch vụ logistics là hoạtđộng thương mại bao gồm một chuỗi các dịch vụ được tổ chức và quản lý khoahọc gắn liền với các khâu của quá trình sản xuất, phân phối lưu thông và tiêudùng trong nền sản xuất xã hội Về quan điểm, nói đến logistics là nói dến hiệuquả, nói đến tối ưu hóa trong các ngành, các doanh nghiệp và trong nền kinh tếquốc dân, quan điểm logistics đồng nghĩa với quan điểm hiệu quả, cả quá trình,chuỗi cung ứng nó đối lập với lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm mà làm tổn hại đến lợiích toàn cục, lợi ích quốc gia

1.1.2.2 Đặc điểm và bản chất của dịch vụ Logistics

Tuy có nhiều khái niệm và cách tiếp cận khác nhau nhưng có thể rút ranhững đặc điểm của logistics và dịch vụ logistics như sau:

Thứ nhất, logistics là quá trình mang tính hệ thống, chặt chẽ và liên tục từ

điểm đầu tiên của dây chuyền cung ứng cho đến tay người tiêu dùng cuối cùng

Thứ hai, logistics không phải là một hoạt động đơn lẻ mà là một chuỗi các

hoạt động liên tục bao trùm quá trình sản phẩm được sản xuất ra và chuyển tớikhách hàng Về thực chất, logistics là quá trình tối ưu hóa địa điểm, thời gian, tínhđồng bộ và hoạt động lưu chuyển và dự trữ nguồn tài nguyên từ đầu vào nguyênthủy cho đến tay người tiêu dùng cuối cùng, nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu củangười tiêu dùng với chi phí thích hợp, thông qua hàng loại các hoạt động kinh tế

Thứ ba, dịch vụ logistics là hoạt động thương mại mang tính liên ngành, bao

gồm nhiều hoạt động và các hoạt động này chịu sự quản lý chi phối của nhiều bộngành có liên quan Là quá trình quản lý dòng vận động và lưu chuyển của nguyênvật liệu, bán thành phẩm và thành phẩm logistics liên quan đến các hoạt động sảnxuất, kinh doanh, lĩnh vực thương mại và giao thông vận tải

Thứ tư, dịch vụ logistics gắn liền với tất cả các khâu của quá trình sản xuất.

Logistics là hoạt động quản lý dòng lưu chuyển của nguyên liệu từ khâu mua sắm,qua quá trình lưu kho, sản xuất ra sản phẩm và phân phối tới tay người tiêu dùng

Do đó, dịch vụ logistics gắn liền với các khâu của quá trình tái sản xuất Dịch vụlogistics phát triển sẽ giúp cho quá trình sản xuất diễn ra liên tục, đảm bảo về thờigian và chất lượng sản phẩm khi sản phẩm được sản xuất ra, logistics sẽ tham giavào quá trình phân phối, vận chuyển hàng hóa tới người tiêu dùng,… điều này chothấy logistics gắn liền với tất các các khâu của quá trình tái sản xuất từ sản xuất,phân phối, trao đổi đến tiêu dùng

Thứ năm, logistics là hoạt động hỗ trợ các doanh nghiệp Logistics hỗ trợ cho

toàn bộ quá trình hoạt động của doanh nghiệp ngay cả khi sản phẩm đã ra khỏi dâychuyền sản xuất và đến tay người tiêu dùng,

Thứ sáu, logistics là sự phát triển cao, hoàn chỉnh của dịch vụ vận tải giao

nhận Ngày nay, để có thê quản lý nghiệp vụ của mình, người giao nhận phải quản

lý một hệ thống đồng bộ từ giao nhận tới vận tải, cung ứng nguyên vật liệu phục vụsản xuất kinh doanh, bảo quản hàng hóa trong kho, phân phối hàng hóa đúng nơi,đúng lúc, sử dụng thông tin điện tử để theo dõi, kiểm tra,…

Thứ bảy, logistics là sự phát triển hoàn thiện của dịch vụ vận tải đa

phương thức

Thứ tám, dịch vụ logistics chỉ có thể phát triển hiệu quả khi được dựa trên cơ

sở sử dụng triệt để những thành tựu của công nghệ thông tin

Thứ chín, logistics là tổng hợp các hoạt động của doanh nghiệp trên ba khía

cạnh là logistics sinh tồn, logistics hoạt động và logistics hệ thống

1.1.2.3 Vai trò của dịch vụ logistics

Logistics là một hoạt động tổng hợp mang tính dây chuyền, hiệu quả của quátrình này có tầm quan trọng quyết định đến tính cạnh tranh của ngành công nghiệp

và thương mại mỗi quốc gia Sự phát triển dịch vụ logistics có ý nghĩa đảm bảo choviệc vận hành sản xuất, kinh doanh các dịch vụ khác được đảm bảo về thời gian vàchất lượng Logistics phát triển tốt sẽ mang lại khả năng tiết giảm chi phí, nâng caochất lượng sản phẩm dịch vụ

Logistics có vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa chu trình lưu chuyểncủa sản xuất kinh doanh từ khâu đầu vào nguyên vật liệu, phụ kiện, tới sản phẩmcuối đến tay người tiêu dùng Từ thập niên 70 của thế kỷ XX, liên tiếp các cuộckhủng hoảng năng lượng buộc các doanh nghiệp phải quan tâm tới chi phí, đặc biệt

là chi phí vận chuyển Trong nhiều giai đoạn, lãi suất ngân hàng cũng cao khiến chocác doanh nghiệp có nhận thức sâu sắc hơn về vốn, vì vốn bị đọng lại do việc duytrì quá nhiều hàng tồn kho Chính trong giai đoạn này, cách thức tối ưu hóa quátrình sản xuất, lưu kho, vận chuyển hàng hóa được đặt lên hàng đầu.Và với sự trợgiúp đắc lực của công nghệ thông tin, logistics chính là công cụ đắc lực để thựchiện điều này

Dịch vụ logistics hỗ trợ cho các nhà quản lý ra quyết định chính xác tronghoạt động sản xuất kinh doanh Trong quá trình sản xuất kinh doanh, nhà quản lýphải giải quyết nhiều bài toán hóc búa về nguồn nguyên liệu cung ứng (số lượngbao nhiêu, chất lượng thế nào, chủng loại ra sao, nguồn từ đâu ), dự trữ bao nhiêunguyên vật liệu và thành phẩm, vận chuyển tới người tiêu dùng như thế nào saocho chi phí thấp nhất nhằm thu được lợi nhuận cao nhất Để giải quyết vấn đề nàymột cách hiệu quả không thể thiếu vai trò của dịch vụ logistics Vì dịch vụ logisticscung ứng nguyên vật liệu cho doanh nghiệp, tư vấn cho doanh nghiệp trong sản xuấtkinh doanh để sản xuất sản phẩm cũng như tiêu thụ sản phẩm đầu ra cho doanhnghiệp.Từ đó, nhà quản lý kiểm soát và ra quyết định chính xác về các vấn đề trêngiảm tối đa chi phí phát sinh, đảm bảo hiệu quả trong sản xuất kinh doanh

Dịch vụ logistics đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo yếu tố đúngthời gian và địa điểm (just in time) Ở đây không chỉ là giao hàng đến với người tiêudùng đúng thời gian và địa điểm mà còn cung cấp các yếu tố đầu vào cho doanhnghiệp đúng lúc, kịp thời, đảm bảo khống chế hàng tồn kho ở mức tối thiểu Việcđảm bảo đúng thời gian và địa điểm giúp doanh nghiệp giảm được chi phi khôngcần thiết trong sản xuất, dự trữ cũng như phân phối tới tay người tiêu dùng Đặc biệttrong quá trình toàn cầu hóa như hiện nay hàng hóa và sự vận động của chúng ngàycàng phong phú và phức tạp hơn, nhu cầu của người tiêu dùng cũng đa dạng và cónhững yêu cầu khá cao trong việc đảm bảo hàng hóa được giao đúng thời gian vàđịa điểm Việc giao hàng đúng thời gian và địa điểm có vai trò rất quan trọng đốivới hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Có giao hàng đúng thời gian

và địa điểm, đáp ứng nhu cầu khách hàng thì doanh nghiệp mới giữ được chữ tínđối với khách hàng, từ đó mới giữ chân được khách hàng Các doanh nghiệp kinhdoanh dịch vụ logistics giúp doanh nghiệp vận chuyển hàng hóa đến với người tiêudùng, đảm bảo đúng thời gian và địa điểm, từ đó cũng giúp doanh nghiệp giảmđược chi phi, tạo uy tín đối với khách hàng, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanhnghiệp

Vai trò của logistics trong phân phối hàng hóa:

Thứ nhất, áp dụng hiệu quả logistics trong phân phối hàng hóa làm giảm thiểu chi phí lưu thông thông qua việc giải quyết các mâu thuẫn cơ bản về phân

phối hàng hoá của nền kinh tế thị trường Các mâu thuẫn cơ bản về phân phối của

nền kinh tế thị trường được giải quyết đó là:

Mâu thuẫn thứ nhất là mâu thuẫn giữa sản xuất khối lượng lớn, chuyên môn

hoá sâu với nhu cầu tiêu dùng theo khối lượng nhỏ và đa dạng

Mâu thuẫn thứ hai là sự khác biệt về không gian giữa sản xuất và tiêu dùng Mâu thuẫn thứ ba là sự khác biệt về thời gian do thời gian sản xuất và thời

gian tiêu dùng không trùng khớp

Phân phối hàng hóa bán lẻ chiếm vị trí trọng tâm trong lĩnh vực phân phối vì tạogiá trị gia tăng và việc làm, chỉ đạo marketing cho liên kết dọc của mỗi chuỗi cung ứng,

chuỗi giá trị hàng hóa với giá trị gia tăng cao Nhờ sự phát triển dịch vụ phân phối bán lẻchuyên nghiệp, Nhà nước có thể thực hiện được hiệu quả các chức năng điều tiết vàkiểm soát thị trường như điều tiết cung cầu hàng hóa, kiểm soát hàng giả, hàng kém chấtlượng, gian lận thương mại, kiểm soát giá cả thị trường…

Thứ hai, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp qua đó tạo lập và

nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp, sức cạnh tranh quốc gia Các quyết định

về xây dựng hệ thống logistics trong phân phối bán lẻ hàng hoá đã và đang trởthành những chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp, là một công cụ cực kỳ quantrọng và phức tạp trong chiến lược marketing hỗn hợp của doanh nghiệp Nó giúpdoanh nghiệp tạo lập được lợi thế cạnh tranh bền vững dài hạn trên thị trường vàthành công trong kinh doanh Phát triển và quản lý được dịch vụ logistics trong hệthống phân phối bán lẻ hàng hoá hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp tiêu thụ được sảnphẩm của mình

Thứ ba, góp phần giải quyết các vấn đề văn minh đô thị, tạo động lực thúc

đẩy sản xuất phát triển, nâng cao mức hưởng thụ của người tiêu dùng Phân phối

hàng hóa bán lẻ hàng hoá giữ vai trò ngày càng quan trọng trong quá trình tái sảnxuất mở rộng xã hội, bởi nó đảm bảo một khâu quan trọng của quá trình tái sản xuất

là khâu tiêu thụ Dịch vụ phân phối bán lẻ cung cấp cho người tiêu dùng đúngchủng loại hàng hoá mà họ cần, đúng thời gian, tại một địa điểm và ở một mức giá

mà người tiêu dùng chấp nhận Dịch vụ phân phối bán lẻ có thể dẫn dắt người sảnxuất định hướng vào nhu cầu thị trường, thúc đẩy phương thức kinh doanh theo nhucầu của nền kinh tế thị trường, trên cơ sở đó mà tăng cường thương mại hàng hoá vàphát triển thị trường cho các ngành kinh tế và sản phẩm có lợi thế, cũng như mởrộng thị trường tiêu thụ, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế đấtnước

Qua các vai trò trên của dịch vụ logistics có thể thấy rằng dịch vụ logistics cótầm quan trọng rất lớn trong phân phối hàng hóa nói chung và trong phân phốihàng hóa bán lẻ nói riêng Nó không chỉ mang lại lợi ích của từng doanh nghiệp nóiriêng mà còn của cả nền kinh tế nói chung Là cầu nối, là động lực thúc đẩy quá

trình sản xuất lưu chuyển hàng hóa đến nơi tiêu dùng

1.2 Các loại dịch vụ Logistics trong lĩnh vực phân phối hàng hóa bán lẻ hiện đại

Có rất nhiều cách phân loại logistics theo các tiêu chí khác nhau, nhưngtrong khuôn khổ bài luận văn này chỉ nghiên cứu cách phân loại dịch vụ logisticstrên hai khía cạnh là theo quá trình cung ứng dịch vụ và theo tính chất chuyênmôn hóa

1.2.1 Phân theo quá trình cung ứng dịch vụ

1.2.1.1 Dịch vụ Logistics đầu vào

Dich vụ logistics đầu vào bao gồm các hoạt động nhằm đảm bảo cung ứngmột cách tối ưu (cả về vị trí, thời gian và chi phí) các đầu vào (nguyên vật liệu, vốnthông tin,…) cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp

Trong lĩnh vực phân phối hiện đại thì logistisc đầu vào bao gồm các hoạtđộng lên kế hoạch, tính toán:

- Các phương tiện kho chứa hàng hóa của các nhà bán lẻ, kho bãi và trungtâm phân phối

Trong phân phối bán lẻ hiện đại thì hoạt động này là việc sắp xếp, cung ứnghàng hóa tại gian hàng đáp ứng đầy đủ chủng loại và số lượng hàng hóa phù hợpvới nhu cầu của khách hàng tại từng thời điểm đồng thời sắp xếp tổ chức thu tiềncủa khách hàng hợp lý, tránh hiện tượng dồn thanh toán vào giờ cao điểm

1.2.1.3 Dịch vụ Logistics ngược

Dịch vụ logistics ngược bao gồm quá trình thu hồi các phế liệu, phế phẩm,phụ phẩm và tất cả các yếu tố khác phát sinh từ quá trình sản xuất, phân phối và tiêudùng có thể ảnh hưởng đến môi trường để xử lý hoặc tái chế

Hiện nay, các nhà bán lẻ hiện đại đã bắt đầu quan tâm tới hệ thống tácnghiệp logistics ngược trở lại nhà sản xuất, nghĩa là các sản phẩm và bao gói có khảnăng tái sử dụng ngày càng được lựa chọn Ngoài ra, trong lĩnh vực phân phối bán

lẻ hiện đại thì logistics ngược chính là hoạt động thu hồi các sản phẩm do kháchhàng đổi, trả lại, lượng hàng quá hạn sử dụng, hàng phế phẩm,…

1.2.2 Phân theo tính chất chuyên môn hóa

1.2.2.1 Dịch vụ vận tải

Vận tải, vận chuyển hàng hóa xét theo quan điểm quản trị logistics là sự dichuyển hàng hóa trong không gian bằng sức người hay phương tiện vận tải nhằmthực hiện yêu cầu mua bán, dự trữ trong quá trình sản xuất kinh doanh

Trong lĩnh vực phân phối bán lẻ hiện đại thì đây là dịch vụ vận chuyển hànghóa từ nhà sản xuất, hay trung tâm phân phối đến các địa điểm phân phối trực tiếpcủa siêu thị hay chuỗi cửa hàng; các dịch vụ chuyển hàng từ điểm siêu thị/trung tâmthương mại đến tận tay người tiêu dùng cuối cùng

Dịch vụ vận tải trong hoạt động phân phối bán lẻ là việc các nhà phân phốikhông trực tiếp tiến hành các hoạt động vận tải mà là thuê từ các nhà cung cấp dịch

vụ vận tải chuyên nghiệp hoặc sử dụng trực tiếp dịch vụ của nhà cung cấp hàng hóa

Do đó, số lượng hàng hóa và chủng loại hàng hóa sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việclựa chọn dịch vụ và phương tiện vận chuyển

1.2.2.2 Dịch vụ giao nhận

Dịch vụ giao nhận hàng hóa là hành vi thương mại theo đó người làm dịch

vụ giao nhận hàng hóa nhận hàng từ người gửi, tổ chức việc vận chuyển, lưu kho,lưu bãi làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng chongười nhận theo sự ủy thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc của người làmđịch vụ giao nhận khác (gọi chung là khách hàng)

1.2.2.3 Dịch vụ kho bãi

Kho là loại hình cơ sở logistics thực hiện việc dự trữ bảo quản, và chuẩn bịhàng hóa nhằm cung ứng hàng hóa cho khách hàng với trình độ dịch vụ cao nhất vàchi phí thấp nhất Kho chứa là bộ phận trực tiếp thực hiện nhiều nội dung của hoạtđộng logistics của doanh nghiệp Hoạt động của kho liên quan trực tiếp đến việc tổchức, bảo quản hàng hóa dự trữ chuẩn bị lô hàng theo yêu cầu kinh doanh củadoanh nghiệp Dịch vụ kho bãi có vai trò rất quan trọng trong hoạt động logistics,

cụ thể:

- Đảm bảo tính liên tục của quá trình sản xuất và phân phối hàng hóa

- Góp phần giảm chi phí sản xuất, vận chuyển, phân phối

- Hỗ trợ quá trình cung cấp dịch vụ cho khách hàng của doanh nghiệp

- Hỗ trợ thực hiện quá trình “logistics ngược” thông qua thu gom, xử lý, tái

gian thương mại mới

Thứ nhất, Xu thế toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế Một mặt, quá trình

hội nhập đem lại cơ hội hợp tác to lớn trong lĩnh vực bán lẻ giữa các doanh nghiệpViệt Nam với các doanh nghiệp nước ngoài, mở rộng thị trường bán lẻ cho các doanhnghiệp, cũng như tăng khả năng thu hút vốn đầu tư cho hệ thống phân phối bán lẻtrong nước Mặt khác, quá trình hội nhập cũng tạo ra sự cạnh tranh vô cùng khốc liệtgiữa hệ thống bán lẻ của các doanh nghiệp Việt Nam còn “non trẻ” với các doanhnghiệp nước ngoài đã có rất nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ

Thứ hai, Yếu tố chính trị - pháp luật Những ảnh hưởng của cơ chế, chính sách

sẽ tác động rất mạnh đến sự phát triển của dịch vụ logistics trong phân phối bán lẻ.Những qui định và ràng buộc pháp lý cũng ảnh hưởng đến qui mô của hệ thốngphân phối bán lẻ truyền thống và hiện đại, các qui định về điều kiện nhượng quyềnthương mại có thể làm hạn chế sự gia tăng các nhà bán lẻ chuyên nghiệp Luật phápngăn cản việc phát triển các hệ thống phân phối bán lẻ có xu hướng triệt tiêu cạnhtranh và tạo độc quyền Sự phân bố lại dân cư cũng kéo theo sự thay đổi của quy môbán lẻ trên từng địa bàn Qui hoạch phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng thương mại và

hệ thống bán lẻ trên các địa bàn lãnh thổ cũng kéo theo sự thay đổi của các loại hìnhkinh doanh bán lẻ Sự quan tâm hỗ trợ của Chính phủ đối với các doanh nghiệp bán

lẻ trong nước thể hiện qua việc Chính phủ và các Bộ ngành liên quan ban hành hàngloạt các văn bản liên quan đến việc khuyến khích và tạo điều kiện để các doanhnghiệp trong nước phát triển mạng lưới phân phối bán lẻ cũng như hạn chế tốc độ gianhập thị trường bán lẻ Việt Nam của các doanh nghiệp nước ngoài

Thứ ba, Yếu tố điều kiện tự nhiên, cơ sở hạ tầng, văn hoá - xã hội Các điều kiện

tự nhiên – xã hội có tác động trực tiếp đến việc lựa chọn khu vực và xác định khônggian, địa điểm để thiết lập cơ sở bán lẻ, bao gồm điều kiện về địa hình, vị trí địa –kinh tế, điều kiện giao thông, nguồn cung cấp và thị trường tiêu thụ Điều kiện tựnhiên – xã hội còn tác động đến chi phí đầu tư xây dựng, vận doanh cơ sở phân phốibán lẻ (cửa hàng, siêu thị, trung tâm mua sắm…) như tác động đến chi phí tạo lập mặtbằng, xây dựng đường giao thông, thiết lập hệ thống điện, nước, thông tin…, chi phívận chuyển vật liệu, thiết bị, hàng hóa, thuê nhân viên và các chi phí phân phốikhác…Bên cạnh đó, văn hóa đi chợ truyền thống cũng ảnh hưởng không nhỏ đến sựphát triển dịch vụ phân phối bán lẻ hiện đại Hiện tại đa số tiêu dùng của Việt Namnói chung và trên địa bàn Hà Nội nói riêng đều thực hiện ở các chợ truyền thống.Nhưng bên cạnh đó, cũng không ít người đang có xu hướng chuyển sang mua hàngtại các siêu thị hay các cửa hàng tiện lợi

Thứ tư, Yếu tố kinh tế Yếu tố này tác động đến sự phát triển dịch vụ phân phối

bán lẻ trên các phương diện chủ yếu là trình độ phát triển của tiêu dùng và trình độ

phát triển của sản xuất và cạnh tranh…Mức thu nhập và chi tiêu của các tầng lớpdân cư xác định khả năng mua sắm, yêu cầu về chất lượng hàng hóa, tần suất haynhịp độ mua sắm… của người tiêu dùng nên ảnh hưởng đến số lượng khách hàng,doanh số bán, thời gian hoạt động của các cơ sở bán lẻ Xu hướng phát triển củatiêu dùng và điều kiện sống của dân cư tác động mạnh mẽ đến cơ cấu, chất lượng và

cả mức giá hàng hóa bán ra của các cơ sở bán lẻ Cách thức tiêu dùng (bao gồm cảthói quen mua sắm, tiêu dùng) của các tầng lớp dân cư có ảnh hưởng đến việc tổchức và thực hiện các tầng lớp dân cư có ảnh hưởng đến việc tổ chức và thực hiệncác dịch vụ mang lại giá trị gia tăng cho khách hàng cũng như lợi ích của hệ thốngphân phối bán lẻ Quy mô hay mức độ tập trung hóa trong tiêu dùng cũng ảnhhưởng lớn đến quy mô về diện tích kinh doanh và phạm vi thị trường của các cơ sởphân phối bán lẻ

Thứ năm, Sự cạnh tranh trong ngành dịch vụ Logistics

Cạnh tranh trong ngành dịch vụ logistics càng gay gắt thì loại hình dịch vụlogistics càng phong phú, chất lượng dịch vụ logistics càng được nâng cao Khi đềcập đến vấn đề cạnh tranh, các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ logistics phải xemxét xem đối thủ của mình là ai, số lượng bao nhiêu, mức độ cạnh tranh thế nào.Trong thời gian qua cùng với sự tăng trưởng mạnh mẽ của nền kinh tế trong nước làđịnh hướng mở cửa kinh doanh dịch vụ logistics Số lượng các doanh nghiệplogistics được mở ngày càng nhiều và dẫn đến cạnh tranh trong ngành ngày một gaygắt hơn không chỉ các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ logistics trong nước mà còn

có sự góp mặt của nhiều doanh nghiệp logistics nước ngoài

Thứ sáu, Yếu tố khoa học và công nghệ Sự phát triển của công nghệ thông

tin và mạng Internet đã tạo điều kiện cho sự phát triển các loại dịch vụ phân phốibán lẻ mới, hiện đại có sử dụng các hình thức thương mại điện tử Các doanh nghiệp

có thể cải thiện dòng thông tin của hệ thống bán lẻ nhờ các phương thức truyền tinqua mạng internet Các doanh nghiệp có thể sử dụng mạng Internet để quảng bá chosản phẩm Một số doanh nghiệp kinh doanh trong những ngành hàng nhất định cóthể phát triển các mạng lưới bán hàng trực tiếp qua mạng internet Đó chính là sự

phát triển của thương mại điện tử bán lẻ, với các hình thức đa dạng như siêu thị ảo,chợ ảo, gian hàng ảo

1.3.2 Các yếu tố đặc thù

1.3.2.1 Khối lượng và chủng loại hàng hóa cung cấp

Thứ nhất, khối lượng hàng hóa cung cấp: ảnh hưởng lớn đến việc cung cấp

các dịch vụ logistics Các siêu thị lớn, lượng hàng hóa luân chuyển nhiều thì hoạtđộng dịch vụ logistics cũng phát triển và cần phải chuyên nghiệp hơn nhằm đảmbảo hoạt động kinh doanh được quản lý chặt chẽ, giảm thiếu chi phí vận chuyển,

Thứ hai, chủng loại, tính chất và đặc điểm của hàng hóa cung cấp cũng là

yếu tố tác động đến hoạt động dịch vụ logistics trong phân phối Lượng hàng hóatiêu dùng hàng ngày, đồ khô hay thực phẩm tươi sống sẽ tác động đến dịch vụ lưutrữ, kho bãi, và nhu cầu đặt hàng, chu kỳ giao nhận,… Về đặc điểm hàng hóa, hàng

có khối lượng lớn, hàng siêu trường, siêu trọng, hay hàng khối lượng nhỏ,… lại ảnhhưởng đến dịch vụ vận tải Các doanh nghiệp lớn có thế mạnh trong việc cung ứngdịch vụ vận chuyển hàng hóa có khối lượng lớn, hàng theo kế hoạch, hàng siêutrường siêu trọng thì các doanh nghiệp nhỏ lại có lợi thế trong cung ứng dịch vụ vậnchuyển hàng thông thường như hàng bách hóa, hàng rời, hàng container có khốilượng nhỏ Do đó ảnh hưởng đến việc tự vận chuyển hay thầu việc phân phối cácsản phẩm từ nơi sản xuất đến các điểm tiêu thụ trong thành phố cho các điểm phânphối, các siêu thị, cửa hàng tiện lợi

Ngoài ra, về vị trí mạng lưới và đầu tư vào cơ sở hạ tầng của từng doanhnghiệp cũng ảnh hưởng đến dịch logistics Việc mạng lưới được phân bổ hợp lý,thuận tiện đường xá, giao thông thì hoạt động giao nhận, vận chuyển hàng hóa sẽthuận tiện, nhanh chóng và giảm thời gian cũng như chi phí vận chuyển Việc cácdoanh nghiệp tự đầu tư hay thuê ngoài các dịch vụ vận chuyển thì tác động đến sựphát triển của các công ty cung cấp dịch vụ logistics thứ ba

1.3.2.2 Hệ thống giao thông vận tải thành phố

Hệ thống giao thông vận tải thành phố là điều kiện quan trọng cho sự pháttriển dịch vụ Logistics trong phân phối Tuy không trực tiếp tác động đến hàng hóa

nhưng hệ thống giao thông vận tải là yếu tố không thể thiếu được trong quá trìnhđưa hàng hóa từ nơi sản xuất tới nơi tiêu thụ Hệ thống giao thông vận tải thành phốbao gồm hệ thống đường, bến bãi, sân bay, bến cảng… Nếu như hệ thống đường sákhông tốt, thiếu các phương tiện vận chuyển, không có các phương tiện thông tinđại chúng… thì việc lưu chuyển hàng hóa từ người sản xuất tới các điểm tiêu thụkhông thể đạt được hiệu quả cao Chính vì thế, các đô thị với lượng hàng lưu thônglớn phải chú trọng đầu tư phát triển hệ thống giao thông, bến cảng, sân bay… đểphát triển các dịch vụ logistics.

1.3.2.3 Nhu cầu tiêu dùng của khách hàng và hoạt động phân phối hàng hóa trên địa bàn thành phố

Trong thời đại ngày nay, khách hàng luôn được coi là thượng đế, mọi hoạtđộng của doanh nghiệp đều nhằm phục vụ tốt nhất “thượng đế” của mình Với tiêuchí hoạt động đó thì các hoạt động dịch vụ phải đáp ứng được những nhu cầu ngàycàng tăng của khách hàng Hiện nay, Hà Nội có hơn 7,1 triệu người dân, trong đó tỷ

lệ người dân sống ở các khu vực thành thị chiếm 41,2%, nhóm dân cư thành thị này

là nhóm dân cư có thu nhập cao, họ đòi hỏi chất lượng và trình độ văn minh phục

vụ cao và hiện đại đối với các dịch vụ thương mại và dịch vụ phân phối hàng hóa

Hà Nội là thành phố có tốc độ đô thị hóa ngày càng cao, đặc biệt ngày càng cónhiều khu đô thị mới được hoàn thành, thu hút một lượng dân cư mới có tỷ lệngười trẻ tuổi cao, có thu nhập ở trong nội thành Hà Nội hoặc từ các tỉnh khác di cư

về Với nhu cầu tiêu dùng lớn, các mặt hàng đa dạng đòi hỏi cơ sở hạ tầng của cácdịch vụ Logistics phải ngày càng phát triển để có thể đáp ứng được các yếu tố vềcung ứng các dịch vụ, phân loại, bảo quản hàng hóa được tốt hơn Trong việc phânphối vận chuyển và theo dõi các luồng vận động hàng hóa từ sản xuất đến tiêu dùngcần được tổ chức và quản lý một cách chặt chẽ và hiệu quả để phục vụ tốt nhu cầucủa các dịch vụ phân phối hàng hóa trên thị trường thành phố Doanh nghiệp cungứng dịch vụ Logistics dựa trên cơ sở các phương án tối ưu trong vận chuyển hànghóa tới tay khách hàng, cung ứng theo các đơn hàng (tập trung đơn hàng, xử lý đơnhàng và cung ứng cho các đối tượng ) nhằm giảm thiểu tối đa các chi phí Đáp