Trong số những văn bản pháp quy do Chính phủ và cơ quan hành pháp ban hành, có một số văn bản xuất phát từ yêu cầu cần phải chi tiết hoá các văn bản luật, một số không ít khác chủ yếu xu
Trang 1Tạp chí luật học - 9
1 Chính phủ và cơ quan hành pháp có
chức năng rất quan trọng là ban hành các
văn bản pháp quy
Trong hệ thống pháp luật của mỗi quốc
gia, các quy phạm pháp luật do các cơ quan
hành pháp ban hành chiếm tỉ trọng rất lớn,
khoảng trên dưới 80% Trong số những văn
bản pháp quy do Chính phủ và cơ quan hành
pháp ban hành, có một số văn bản xuất phát từ
yêu cầu cần phải chi tiết hoá các văn bản luật,
một số không ít khác chủ yếu xuất phát từ nhu
cầu thực tế của công việc quản lí nhà nước, tức
là nhu cầu từ chính công việc của hành pháp
Vì vậy, có người cho rằng hệ thống pháp luật
của mỗi quốc gia hầu như do Chính phủ và các
cơ quan của Chính phủ quyết định Trong khi
đó theo học thuyết phân chia quyền lực thì lập
pháp do quốc hội (nghị viện) đảm nhiệm; hành
pháp do Chính phủ đảm nhiệm và tư pháp thì
do toà án đảm nhiệm Chính vì lẽ đó hầu như
không có bản hiến pháp nào quy định chính
phủ và cơ quan của chính phủ được quyền ban
hành văn bản quy phạm pháp luật
Bài viết này mong muốn lí giải cơ sở lí
luận của việc Chính phủ và các cơ quan của
Chính phủ được quyền ban hành văn bản quy
phạm pháp luật với tính chất là chức năng
chính của các cơ quan hành pháp, nhất là của
Chính phủ cơ quan hành chính cao nhất của
mỗi quốc gia
2 Cơ sở lí luận của quyền ban hành các
văn bản pháp quy của chính phủ và các cơ
quan hành pháp
Trong khoa học pháp lí và chính trị học,
hành chính và hành pháp là không phân biệt
Hành chính và hành pháp đều là cai trị với bộ máy chuyên nghiệp
Chính phủ có nghĩa là cai trị Mà đL là cai trị (quản lí nhà nước) thì phải biết tiên liệu
Chính sự tiên liệu này mà buộc chính phủ phải
có trách nhiệm can thiệp ở mức độ nhất định
đến hoạt động của các cơ quan nhà nước khác, cũng như định ra những quy định mà lập pháp chưa kịp hoặc không cần thiết phải quy định
Từ những yêu cầu đó, chính phủ phải có trách nhiệm hoạch định ra chính sách cho quốc gia
Vì vậy, không ít tác phẩm khoa học nói rằng chính phủ là động cơ của toàn bộ hoạt động của nhà nước Chính phủ là tác giả của phần lớn các dự án luật (sáng kiến pháp luật) Sau
đấy còn là cơ quan ban hành nhiều văn bản chứa đựng quy phạm pháp luật nhất Nói đến chính phủ thời hiện đại là gắn liền với chính sách Hoạch định chính sách quốc gia là một trong những chức năng quan trọng gắn liền với
sự tồn tại và tiêu vong hiện nay của chính phủ
Chính sách chính là sáng kiến để ra pháp luật hoặc nếu không là như vậy thì chí ít nó cũng là nguồn làm khơi dậy sức sống thực tế của các quy phạm pháp luật, đL được Quốc hội ban hành Chính đây là điểm hoàn thoàn khác với
lí thuyết phân chia quyền lực Trong các nhà nước tư sản, chính phủ là ban lLnh đạo của
đảng dành được thắng lợi trong cuộc bầu cử hạ nghị viện của các nhà nước mà việc tổ chức của
nó theo chính thể đại nghị, được quyền đứng ra
* Khoa luật Đại học quốc gia Hà Nội
Trang 2thành lập chính phủ Trong chính thể tổng
thống, đảng của ứng viên giành thắng lợi trong
cuộc bầu cử tổng thống là đảng cầm quyền, về
nguyên tắc được quyền đứng ra thành lập
chính phủ của mình Việc thành lập chính phủ
này gắn liền với việc thông qua chính sách,
hoạch định chính sách quốc gia Không có
chính sách thì cũng không có chính phủ.(1) Vì
vậy, chính phủ hiện nay không chỉ gắn bó một
cách hạn hẹp với việc hành pháp, hay chấp
hành một cách đơn thuần như những quan
điểm của học thuyết phân quyền của
Montesquieu trong tác phẩm “Tinh thần của
pháp luật”.(2)
Với mong muốn tách các hoạt
động hành pháp ra khỏi lập pháp để làm cơ sở
cho việc lật đổ chế độ phong kiến đL lỗi thời,
đang vi phạm nghiêm trọng đến lợi ích của
nhân dân, các tác giả của học thuyết quan
trọng trên không nghĩ đến tính động cơ, sự đan
xen giữa các chức năng ấy của các bộ phận cấu
thành nhà nước, nhất là đến chức năng hoạch
định chính sách nhà nước của chính phủ và sự
can thiệp của các đảng phái chính trị vào các
hoạt động hành pháp và lập pháp
MLi sau này vào những năm đầu của thế kỉ
XX, người ta mới nhận ra tính quan trọng của
vấn đề này mà không ít hiến pháp của nhiều
nhà nước buộc phải quy định thành một trong
những nhiệm vụ quan trọng không thể thiếu
được của chính phủ.(3)
Nhưng sự can thiệp của các đảng phái chính trị vào lập pháp và hành
pháp thì cho đến nay các nhà nước tư bản kể cả
phát triển và đang phát triển chưa thể tìm cách
nào để quy định trong bản văn hiến pháp của
mình Việc vai trò lLnh đạo của Đảng cộng
sản Việt Nam được quy định trong Hiến
pháp - đạo luật cơ bản của chúng ta là thành
công đáng được ghi nhận trong nền lập hiến
của thế giới hiện đại.(4)
Chính phủ trong tiếng Pháp là "Government"
có nghĩa là "cai trị" Có thể nói đây là bộ máy nhà nước với đầy đủ ý nghĩa cổ điển nhất của
nó theo định nghĩa của V.I.Lênin: Nhà nước là
bộ máy cai trị.(5)
Thực ra, hiện nay chúng ta vẫn thường dùng thuật ngữ "chính phủ" và
"hành pháp" đồng nghĩa là không đúng lắm Hành pháp có nghĩa là thi hành luật pháp không hẳn phù hợp với các quyền hạn về sự
điều hành, chỉ huy, lLnh đạo quốc gia mà hành pháp thường đảm nhiệm Ngoài nhiệm vụ phải thi hành và thực hiện pháp luật, chính phủ còn phải tự đặt ra pháp luật theo nhu cầu của việc quản lí đất nước Danh từ "chính phủ" có nhiều nghĩa, khi thì chỉ định tất cả các cơ quan nhà nước bao gồm cả lập pháp lẫn hành pháp, là toàn thể các cơ quan thi hành quyền lực nhà nước Còn theo nghĩa hẹp được dùng trong quy
định của hiến pháp thì "chính phủ" có nghĩa là nội các, hay là thành phần của chính phủ tương
đương với nội các, ở những nước không có chế
định nội các.(6)
Một đặc điểm quan trọng trong quá trình phát triển quyền lực nhà nước thời cận đại là ngày càng mở rộng quyền hành pháp Nếu nhìn từ giác độ quan điểm thủa ban đầu của cách mạng tư sản và của những năm đầu của chế độ tư sản, chính phủ - nhà nước tư sản chỉ
là “người lính gác đêm” thì nay đL trở thành người tham gia tích cực vào đời sống xL hội Chính phủ không chỉ thụ động duy trì xL hội một cách tiêu cực mà đL đổi thành người tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển kinh tế -
xL hội, chủ động điều chỉnh các mâu thuẫn kinh tế và mâu thuẫn xL hội, vì thế, chính phủ cũng thay đổi theo Nguyên tắc hành chính dựa vào pháp luật (luật) được nảy sinh ra trong quá trình giai cấp tư sản tranh giành chính quyền Giai cấp tư sản Anh, Pháp tranh giành chính quyền đều bắt đầu ở nghị viện, coi nghị viện là thế lực phải dựa vào để đấu tranh với các thế
Trang 3lực phong kiến bảo thủ Từ đó, các nước Anh,
Pháp đều nhấn mạnh nguyên tắc hành chính
dựa vào luật nên họ đL đưa ra nguyên tắc
“không có luật tức là không có hành chính”,
quyền hành chính tất phải tuyệt đối phục tùng
và tuân thủ pháp luật do nghị viện chế định
Trong xL hội công nghiệp và khoa học kĩ thuật
phát triển cao, khi nghị viện đL không thể ôm
đồm chế định tất cả pháp luật, cơ quan hành
chính tất phải có năng lực động cơ thích ứng
với tốc độ phát triển và thay đổi của kinh tế- xL
hội Do đó, nội hàm cơ bản của nguyên tắc
hành chính dựa vào pháp luật của phương Tây
đL thay đổi Tuy nhiên, luật do quốc hội (nghị
viện) ban hành có hiệu lực tối cao so với pháp
quy của chính phủ vẫn là nguyên tắc có tính
tiên quyết Nguyên tắc này đL bảo đảm chủ
quyền nhân dân và tinh thần cơ bản của pháp
chế thống nhất, lại thích ứng được tính linh
hoạt tương ứng và tính cơ động của quyền lực
hành chính trong xL hội hiện đại biến động
phức tạp
Lí giải từ ý nghĩa khác, luật có hiệu lực tối
cao cũng bao hàm ý nghĩa quy tắc của luật
pháp cấp thấp hơn phải nhất trí với tầng cao
hơn, các tầng cấp phải bảo đảm nhất trí, cũng
chính là đảm bảo cho việc thực hiện nguyên
tắc pháp chế thống nhất
Luật được ưu tiên (luật có hiệu lực cao hơn
các văn bản pháp quy) là chỉ lúc đL có luật
Các quy tắc khác, nhất là quy tắc hành chính
phải thống nhất với luật Khi luật vẫn chưa
được ban hành, các cơ quan hành chính trong
phạm vi hiến pháp và pháp luật cho phép có
quyền ban hành các văn pháp quy theo thẩm
quyền của mình Khi luật đL được ban hành,
nếu như các quy tắc khác có mâu thuẫn với
luật thì tất bị loại bỏ hoặc sửa đổi
Quyền lập quy là quyền của nhà chức trách
hành chính ban hành những biện pháp có tầm
tổng quát và vô cá tính,(7) được gọi là văn bản pháp quy Các biện pháp đó là các quy tắc hành chính Tại Pháp vì không muốn thấy lại quyền lập pháp của nhà vua và cũng muốn thực hiện sự phân quyền chặt chẽ, các nhà lập hiến của thời kì cách mạng không công nhận quyền lập quy cho hành pháp.(8) Nhưng để đáp ứng những sự đòi hỏi thực tế, ngay từ thời kì cách mạng, chính Quốc hội đL giao phó cho hành pháp thẩm quyền quy định (Hiến pháp năm thứ VIII, Hiến chương 1814) Trong các bản hiến pháp về sau cho đến năm 1958, quyền lập quy không được quy định minh thị nhưng người ta luôn luôn coi quyền ấy được bao hàm trong các điều khoản giao phó cho hành pháp, tức là cho Quốc trưởng (Điều 3 Hiến pháp 1875) hoặc cho Thủ tướng (Điều 47 Hiến pháp 1946) qua nhiệm vụ" bảo đảm sự thi hành các
đạo luật”
Cũng tương tự như vậy, quyền lập quy của Chính phủ Việt Nam cũng không được quy
định trong các bản hiến pháp Việt Nam trước
đây và đang hiện hành Hay nói một cách khác, thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Việt Nam cũng được hiểu theo tinh thần của hiến pháp một cách gián tiếp qua nhiệm vụ "bảo đảm sự thi hành các đạo luật” Và từ đó bằng các văn bản luật khác, Quốc hội đL giao cho Chính phủ quyền này (Luật ban hành các văn bản quy phạm pháp luật)
Quyền lập quy là quyền sáng tạo ra những quy tắc xử sự tổng quát và vô cá tính, tức là dạng của quy phạm pháp luật Về mặt này, pháp quy cũng giống như văn bản luật của lập pháp, vì chúng cũng có hiệu lực trên toàn vẹn lLnh thổ quốc gia Chỉ khác ở chỗ quyền lập pháp do quốc hội (nghị viện) ban hành, còn quyền lập quy thuộc thẩm quyền của cơ quan hành pháp Về nguyên tắc, quyền lập quy do
Trang 4hành pháp ban hành phải phụ thuộc vào quyền
lập pháp, xuất phát từ quyền lập pháp, để ấn
định các thể thức thi hành các văn bản luật do
quốc hội ban hành hoặc có thể ấn định các quy
tắc chưa có đạo luật nào của lập pháp chi phối
Vì vậy, có những văn bản pháp quy do
hành pháp ban hành trong lĩnh vực riêng biệt
không cần đến việc phải căn cứ vào đạo luật đL
được ban hành của lập pháp
Quyền lập quy cũng rất cần thiết để đáp
ứng những đòi hỏi của thực tế, vì quốc hội
không đủ thời gian lập pháp để thông qua
những đạo luật điều chỉnh theo đòi hỏi cấp
bách của cuộc sống đầy sôi động của xL hội
Bên cạnh đó cũng có những lĩnh vực thuần
tuý mang tính kĩ thuật không cần thiết đến sự
bàn bạc phải điều chỉnh một quy phạm ở tầm
lập pháp, nhất là trong điều kiện của nền khoa
học công nghệ điện tử hiện nay Cũng có khi
nhiều quy tắc xử sự không cần thiết cho cả
quốc gia với tầm lLnh thổ bao quát toàn quốc
gia mà chỉ trong phạm vi lLnh thổ của đơn vị
hành chính Với khả năng biết rõ điều kiện đời
sống của lLnh thổ địa phương, các nhà lLnh
đạo địa phương mới có khả năng ban hành
những quy tắc xử sự này
Sự ban hành các văn bản pháp quy của
chính phủ còn có nguyên nhân nữa là do nghị
viện lập pháp tự uỷ quyền lập pháp của mình
cho chính phủ Ngay tại những nước như Anh,
Hoa Kì, trên lí thuyết quốc hội vẫn còn quyền
tối thượng, người ta thấy những kĩ thuật nhằm
giao phó một phần hoặc toàn thể quyền lập
pháp cho hành pháp khi nhu cầu đỏi hỏi
- Phạm vi quyền lập quy
Luật pháp của nhiều nước có khuynh
hướng chỉ rõ, phân biệt lĩnh vực của lập pháp
và lĩnh vực của lập quy
Điều 20 Luật ban hành các văn bản quy
phạm pháp luật quy định: “Luật quy định các
vấn đề cơ bản, quan trọng thuộc các lĩnh vực
về đối nội, đối ngoại, nhiệm vụ kinh tế- x( hội, quốc phòng, an ninh của đất nước, những nguyên tắc chủ yếu về tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước, về quan hệ x( hội và hoạt động của công dân”
Ngoài những lĩnh vực được quy định thuộc quyền lập pháp của quốc hội nêu trên, là lĩnh vực thuộc quyền lập quy của hành pháp Chính phủ thực hiện quyền lập quy của mình dưới dạng nghị định, nghị quyết, quyết định Điều
56, Luật Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật quy định:
“1 Nghị quyết của Chính phủ được ban hành để quyết định chính sách cụ thể về xây dựng và kiện toàn bộ máy hành chính nhà nước từ trung ương đến cơ sở, hướng dẫn kiểm tra hội đồng nhân dân thực hiện các văn bản của các cơ quan nhà nước cấp trên; bảm đảm thực hiện Hiến pháp và pháp luật trong các cơ quan nhà nước, tổ chức x( hội, đơn vị vũ trang nhân dân và công dân; thực hiện chính sách x( hội, dân tộc, tôn giáo; quyết định chủ trương, chính sách cụ thể về ngân sách nhà nước, tiền tệ; phát triển văn hoá giáo dục, y tế, khoa học, công nghệ, bảo vệ môi trường; củng
cố tăng cường quốc phòng an ninh; thống nhất quản lí công tác đối ngoại của nhà nước, các biện pháp bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, các biện pháp chống quan liên tham nhũng trong bộ máy nhà nước, phê duyệt các điều
ước quốc tế thuộc thẩm quyền của Chính phủ
2 Nghị định của Chính phủ bao gồm:
a Nghị định quy định chi tiết thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị
định của Uỷ ban thường vụ Quốc hội, lệnh, quyết định của Chủ tịch nước; quy định nhiệm
vụ quyền hạn, tổ chức bộ máy của các Bộ, các cơ quan nganh Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ
Trang 5và các cơ quan khác thuộc thẩm quyền của
Chính phủ thành lập; các biện pháp cụ thể để
thực hiện nhiệm vụ quyền hạn cuả Chính phủ;
b Nghị định quy định những vấn đề hết sức
cần thiết nhưng chưa đủ điều kiện để xây dựng
thành luật, pháp lệnh để đáp ứng yêu cầu quản lí
nhà nước, quản lí kinh tế, quản lí x( hội Việc
ban hành nghị định này phải được sự đồng ý của
Uỷ ban thường vụ Quốc hội”
Theo quy định của Điều 18 Luật tổ chức
Chính phủ mới ban hành năm 2002 thì cũng
như trước đây, việc hành văn bản pháp quy
được quy định là một trong những nhiệm vụ của
Chính phủ trong lĩnh vực quản lí nhà nước về
pháp luật và hành chính tư pháp và chỉ được ban
hành trong việc triển khai thực hiện các văn bản
của Quốc hội, của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội
và của Chủ tịch nước
Dựa vào các điều khoản của Hiến pháp
1958 của Cộng hoà Pháp, người ta thấy những
sự hạng sau đây thuộc phạm vi của đạo luật:
1 Các quyền lợi và nghĩa vụ của công dân:
Các quyền lợi của công dân gồm có các quyền
tự do, cá nhân, các quyền tự do của đoàn thể,
quyền tự do tư tưởng, các quyền chính quyền
và tham gia công vụ các quyền về kinh tế và
xL hội; quốc tịch, thân trạng, hôn nhân, chế
độ thừa kế; các nghĩa vụ công dân gồm có
nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc và chính thể Cộng
hoà, bảo vệ hiến pháp và tôn trọng luật pháp
thi hành quân địch đóng thuế; việc ấn định
các tội phạm, cùng các hình phạt; các sắc
thuế, thuế suất, cách thức thu thuế, cách thức
phát hành giấy bạc; chế độ tuyển cử Quốc
hội và hội đồng nhân dân các địa phương;
việc thiết lập các cơ sở công lập; các đảm
bảo cho công chức và quân nhân; việc quốc
hữu hoá và việc di chuyển quyền tài sản từ
khu vực công sang khu vực tư
2 Các vấn đề mà các đạo luật chỉ ấn định các nguyên tắc căn bản là: Tổ chức tổng quát
về quốc phòng; sự tự do quản trị tập thể các
địa phương; vấn đề giáo dục; quyền việc làm, lập nghiệp đoàn, vấn đề an ninh - xL hội; tài nguyên và chính sách kinh tế xL hội Căn cứ vào các bản tuyên ngôn nhân quyền, vào tập quán hiến pháp của các nước đL
có nền dân chủ lâuđời, chúng ta có thể kể các
sự hạng lập pháp như: Thân trạng (état des personnes), tức là tình trạng pháp lí của mỗi thể nhân về phương diện quốc tịch, gia đình cá nhân; đại xá; chế độ tài sản
Theo sự suy luận nói trên, các quy tắc hành chính có lĩnh vực riêng biệt Trong lĩnh vực này, hành pháp có thẩm quyền vô điều kiện và được hưởng một sự tự do tương tự như
tự do của nhà lập pháp.(9)
Đó là quyền lập quy biệt lập của hành pháp Nhưng bên cạnh lĩnh vực này, hành pháp còn có lĩnh vực hoạt
động cổ truyền là có quyền ban bố những quy tắc để "thi hành các đạo luật" Đó là quyền lập quy lệ thuộc
Trước hết, từ lâu, người ta đL phải công nhận cho hành pháp thẩm quyền quy định những vấn đề mà nhà lập pháp không cần phải quy định Trong trường hợp này, người ta không thể nói quy tắc hành chính được ban bố
để thi hành đạo luật vì theo giả thuyết chưa có
đạo luật về vấn đề này
Quyền lập quy trong những tình trạng bất thường:
Tại nhiều nước, trong những trường hợp bất thường, hành pháp sử dụng quyền lập quy
được mở rộng theo sự ủy nhiệm của quốc hội Tại Pháp, tập tục này được phát triển dưới thời Đệ Tam và Đệ Tứ Cộng hòa(10) và được chính thức công nhận với Hiến pháp 1958
Điều 38 dự trù và quy định các "dụ" tức là
Trang 6những "biện pháp lập quy do Tổng thống ban
bố, theo sự ủy nhiệm của Quốc hội để quy
định những vấn đề thuộc lĩnh vực lập pháp".(11)
Điều 16 cho phép Tổng thống Pháp trong một
số trường hợp bất thường, ban bố những "biện
pháp đòi hỏi bởi tình thế", những biện pháp
này có thể liên quan đến những vấn đề thuộc
lĩnh vực của đạo luật
- Các chủ thể hành pháp có quyền lập quy
Đứng đầu quyền hành pháp là tổng thống,
chủ tịch nước có quyền ban bố các sắc lệnh
quyết định liên quan đến toàn thể các sự hạng
lập quy Ngoài quyền lập quy biệt lập, tổng
thống hành xử quyền lập quy lệ thuộc để chi
tiết hoá các đạo luật
Với nhiệm vụ "điều khiển Chính phủ và cơ
cấu hành chính quốc gia", thủ tướng có quyền
ban bố các văn bản pháp quy liên quan đến các
sự hạng dành riêng cho hành pháp Nói cách
khác, trong nhiệm vụ của mình, thủ tướng có
thể sử dụng quyền lập quy biệt lập bên cạnh
quyền lập quy của tổng thống Ngoài ra, cũng
như tổng thống, thủ tướng có quyền lập quy
phụ thuộc để thi hành các đạo luật
Ngoài những chức danh người đứng đầu và
lLnh đạo trực tiếp hành pháp của nguyên thủ và
thủ tướng, các bộ trưởng và tương đương hàm
bộ trưởng có quyền lập quy để tổ chức và điều
hành các công sở thuộc bộ hay cơ quan ngang
bộ của mình Ngoài ra, các bộ trưởng và tương
đương bộ trưởng còn có quyền ban hành các
văn bản pháp quy liên quan đến quyền lợi của
công dân chỉ trong trường hợp được luật, pháp
lệnh hoặc nghị định của chính phủ, quyết định
của thủ tướng chính phủ cho phép Các cơ
quan chính quyền địa phương trong phạm vi
quyền hạn của mình cũng có quyền ban hành
văn bản pháp quy để duy trì an ninh, trật tự
trong phạm vi lLnh thổ địa phương
Từ những điểm đL được phân tích ở phần trên có thể đi đến kết luận rằng ban hành văn bản pháp quy là một trong những nhiệm vụ căn bản của quyền hành pháp mà đứng đầu là chính phủ - cơ quan hành chính cao nhất của mỗi quốc gia Hay nói cách khác, quyền hành chính cao nhất là ban hành văn bản pháp quy
Đó là sự khác nhau giữa hành chính nhà nước cao nhất với các hành chính nhà nước khác không phải là cao nhất, mặc dù quyền này không được hiến pháp - đạo luật căn bản có hiệu lực tối cao của quốc gia quy định Đây cũng là điểm thể hiện sự biến chuyển và khác nhau giữa học thuyết phân quyền và thực tế sôi
động, đầy biến đổi của công cuộc tổ chức quyền lực nhà nước./
(1).Xem: Nguyễn Đăng Dung - “Luật Hiến pháp đối chiếu”, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh 2001, tr 214-215 (2).Xem: Montesquieu - “Tinh thần của pháp luật”, Đại học quốc gia Hà Nội 1996
(3).Xem: “Hiến pháp của Cộng hoà Pháp và của Tây Ban Nha đang hiện hành”
(4).Xem: Nguyễn Đăng Dung - “Đảng cầm quyền và vấn đề Hiến pháp” Trong cuốn “Một số vấn đề hiến pháp và bộ máy nhà nước", Nxb Giao thông vận tải, H
2001
(5).Xem: V.I.Lênin Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Matxcơva
1978, Tiếng Việt, tr 210
(6).Xem: Nguyễn Độ - “Luật hiến pháp”, Sài Gòn 1975,
tr 92
(7).Xem: DE Laubaère, Traité élémentaire de droit adminstif 1967, tr 64
(8) Điều 6 Hiến pháp Cộng hòa Pháp năm 1791 quy
định: “Quyền hành pháp không thể làm đạo luật nào dù
là tạm thời nhưng chỉ có thể làm những bản tuyên cáo phù hợp với đạo luật để ra lệnh hoặc nhắc tôn trọng các
đạo luật"
(9) Xem: J Rivero, Droit administratif, 1965, tr 59 (10).Xem: Soubeyrol, Les décrets lois sous la République, thèse 1954
(11).Xem: De Laubadère, Sđd, tr 78