Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính ở việt nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế

1 BÀI THI MÔN QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH CÔNG Hình thức thi Tiểu luận Thời gian 3 ngày CHỦ ĐỀ ĐẨY MẠNH CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ BÀI LÀM HP Rectangle 2 MỤC[.]

1

BÀI THI MÔN: QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH CÔNG

Hình thức thi: Tiểu luận Thời gian: 3 ngày

CHỦ ĐỀ:

ĐẨY MẠNH CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM

TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ

BÀI LÀM

2

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 3 CHƯƠNG 1: LÍ LUẬN CHUNG VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 5

1.1 Tổng quan về thủ tục hành chính 5 1.2 Những vấn đề cơ bản về cải cách thủ tục hành chính 8 1.3 Kinh nghiệm cải cách thủ tục hành chính ở Anh và bài học cho Việt Nam 10

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM 12

2.1 Tình hình cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam thời gian qua 12 2.2 Đánh giá chung về thực trạng cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam thời gian qua 13

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC

3

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hội nhập kinh tế quốc tế đã tác động tích cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam: giúp mở rộng thị trường xuất khẩu cho hàng hóa và sản phẩm; thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài; cải thiện môi trường kinh doanh… Tuy nhiên, bên cạnh đó, hội nhập kinh tế quốc tế vẫn còn nhiều hạn chế, tồn tại đòi hỏi Việt Nam phải đổi mới để tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức, thúc đẩy sự phát triển nhanh và bền vững, thực hiện được các mục tiêu về kinh tế - xã hội, trong đó, để hoàn thành được những mục tiêu trên thì việc cải cách hành chính

là rất cần thiết

Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, cải cách hành chính ở Việt Nam được triển khai trên nhiều nội dung: cải cách thể chế, cải cách tổ chức bộ máy hành chính, xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, cải cách tài chính công và hiện đại hóa nền hành chính, trong đó cải cách thủ tục hành chính là một khâu quan trọng và được đặt ra ngay từ giai đoạn đầu của tiến trình cải cách Cùng với yêu cầu phát triển và hội nhập, cải cách thủ tục hành chính ở nước ta từng bước được định hình về nội dung, phương hướng triển khai với những bước đi, cách làm nhằm bảo đảm bộ máy hành chính phục vụ tốt hơn nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội

Tuy đạt được những thành tựu nhất định trong công cuộc cải cách thủ tục hành chính, song nước ta vẫn còn nhiều hạn chế như về công tác đánh giá thủ tục hành chính hay là một số quy định thủ tục hành chính còn rườm rà,… Điều này yêu cầu Việt Nam cần phải khắc phục kịp thời những hạn chế còn tồn đọng,

4

đồng thời tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, đặc biệt là cải cách thủ tục hành chính, góp phần đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, phát triển nhanh và bền vững đất nước, phù hợp với bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế

Xuất phát từ những lý do trên, em chọn đề tài “Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế”

Em xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến trường Học viện Tài Chính nói chung và môn Quản lý hành chính công nói riêng đã tạo điều kiện cho em học tập và rèn luyện Với điều kiện thời gian cũng như kinh nghiệm còn hạn chế, bài tiểu luận này không thể tránh được những thiếu sót Em rất mong nhận được sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến của các thầy cô

2 Đối tượng và mục đích nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam

Mục đích nghiên cứu: Nhằm phân tích và đưa ra các giải pháp giúp đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế

3 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu về quá trình cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam giai đoạn 2011 – 2020

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh số liệu

5 Kết cấu của tiểu luận

Chương 1: Lí luận chung về thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính Chương 2: Thực trạng cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam hiện nay

Thủ tục hành chính (TTHC) là trình tự về thời gian, không gian và là cách

thức giải quyết công việc của cơ quan hành chính công trong mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức và cá nhân công dân

TTHC được đặt ra để các cơ quan nhà nước có thể thực hiện mọi hoạt động cần thiết của mình, trong đó bao gồm: trình tự thành lập các công sở; trình tự bổ nhiệm, bãi nhiệm, điều động công chức; trình tự lập quy, áp dụng quy phạm pháp luật; trình tự điều hành, tổ chức các hoạt động tác nghiệp hành chính

TTHC được điều chỉnh bởi quy phạm hành chính Nó là cơ sở pháp lý cho các

cơ quan nhà nước thực hiện các chức năng của mình, tạo điều kiện bảo đảm cho pháp chế được giữ vững, mở rộng dân chủ, công khai trong quản lý nhà nước theo một qui trình thống nhất

6

- TTHC rất đa dạng, phức tạp: hoạt động quản lý NN là hoạt động diễn ra ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội và bộ máy hành chính bao gồm rất nhiều các cơ quan từ trung ương đến địa phương, mỗi cơ quan đó trong việc thực hiện thẩm quyền của mình đều phải tuân thủ theo những thủ tục nhất định Bên cạnh đó, với xu hướng hợp tác quốc tế, đối tượng quản lý không chỉ trong phạm vi nội bộ công dân trong nước mà còn liên quan đến các yếu tố nước ngoài

- TTHC sẽ làm cho tính chất nghiêm minh của pháp luật được nâng cao

- TTHC khi được xây dựng và vận dụng hợp lý sẽ tạo khả năng sáng tạo trong việc thực hiện các quyết định quản lý đã được thông qua, đem lại hiệu quả thiết thực cho quản lý NN

- TTHC tạo ra mối quan hệ tốt giữa NN và công dân, hiệu quả quản lý NN được nâng cao, lòng tin của người dân vào cơ quan NN được củng cố

- Việc xây dựng và thực hiện tốt các TTHC có ý nghĩa lớn đối với quá trình xây dựng và triển khai luật pháp

TTHC có ý nghĩa như một chiếc cầu nối quan trọng giữa cơ quan NN với dân

và với các tổ chức TTHC còn là sự biểu hiện trình độ văn hóa của tổ chức, nó thể hiện trình độ văn minh của một nền hành chính quốc gia

1.1.4 Các cách phân loại thủ tục hành chính

- Phân loại theo đối tượng quản lý hành chính công: thủ tục trong xây dựng

cơ bản, thủ tục trước bạ,v.v…

7

- Phân loại theo các công việc hành chính cụ thể trong quá trình hoạt động của cơ quan nhà nước: thủ tục thông qua và ban hành văn bản pháp qui; thủ tục xét phong tặng các danh hiệu (đơn vị, cá nhân anh hùng, chiến sĩ thi đua, nhà giáo ưu tú,…); thủ tục tuyển dụng cán bộ;v.v…

- Phân loại theo chức năng hoạt động của các cơ quan: thủ tục cung cấp các dịch vụ thông tin, thủ tục cho phép xuất khẩu các nguyên liệu hiếm, thủ tục kiểm tra mức độ an toàn lao động,…

- Phân loại theo quan hệ công tác: thủ tục nội bộ, thủ tục liên hệ và thủ tục văn thư

1.1.5 Các nguyên tắc xây dựng và thực hiện thủ tục hành chính

- Các nguyên tắc xây dựng thủ tục hành chính:

+ TTHC được xây dựng phải trên cơ sở luật, nhằm thực hiện luật, bảo đảm pháp chế

+ TTHC được xây dựng phải phù hợp với thực tế, với yêu cầu khách quan của

sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

+ TTHC được xây dựng phải đơn giản, dễ hiểu, công khai, thuận lợi cho việc thực hiện

- Các nguyên tắc thực hiện thủ tục hành chính:

+ Thực hiện TTHC phải bảo đảm chính xác, công minh

+ Các bên tham gia TTHC đều bình đẳng trước pháp luật

+ Các cơ quan NN giải quyết nhanh chóng và gọn các yêu cầu của dân, đồng thời tăng cường quản lý chặt chẽ, tránh bị sơ hở, lợi dụng TTHC gây phiền hà cho dân

1.1.6 Nghĩa vụ của cơ quan nhà nước trong thực hiện thủ tục hành chính

- Quy định rõ về chế độ công vụ

- Công khai hóa các TTHC

- Giải quyết kịp thời các khiếu nại của nhân dân

- Có đội ngũ cán bộ am hiểu chuyên môn và phẩm chất tốt

8

1.1.7 Các bước giải quyết thủ tục hành chính

- Khởi xướng vụ việc: Trong giai đoạn này phải tiến hành các hoạt động mang tính thủ tục: Triệu tập người có liên quan; tập hợp chứng cứ, hồ sơ, lập biên bản hoặc ra văn bản có giá trị pháp lý để đưa vụ việc ra giải

quyết

- Xem xét và ra quyết định giải quyết vụ việc, bao gồm: Nghiên cứu vụ việc; thu thập, xác minh các căn cứ cần thiết; đánh giá khách quan và toàn diện vụ việc xảy ra; ra quyết định về vụ việc Thời hạn ra quyết định, trình

tự, nội dung, hình thức quyết định, trình tự công bố quyết định… phải theo qui định chi tiết của pháp luật

- Thi hành quyết định: Nếu không có khiếu nại hoặc kháng nghị thì các bên tham gia vào TTHC phải có trách nhiệm thi hành quyết định theo luật định

- Giải quyết khiếu nại

1.2 Những vấn đề cơ bản về cải cách thủ tục hành chính

1.2.1 Sự cần thiết của việc cải cách thủ tục hành chính

Trong cải cách hành chính, cải cách TTHC được xem là cần thiết vì:

- Cải cách TTHC nội dung phản ánh rõ nhất mối quan hệ giữa NN và công dân, đồng thời là nội dung có nhiều bức xúc nhất của người dân, doanh nghiệp, cũng như có nhiều yêu cầu đổi mới trong quá trình hội nhập kinh

tế

- Trong điều kiện nguồn lực còn nhiều khó khăn nên chưa thể cùng một lúc thực hiện được nhiều nội dung cải cách như: cải cách tài chính công, cải cách tiền lương, cải cách tổ chức bộ máy… thì việc lựa chọn khâu cải cách TTHC sẽ mang lại hiệu quả thiết thực nhất

- Thông qua cải cách TTHC, chúng ta có thể xác định căn bản các công việc của cơ quan nhà nước với người dân, doanh nghiệp; qua đó chúng ta

- Cải cách TTHC có tác động to lớn đối với việc thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội Thông qua việc cải cách TTHC sẽ gỡ bỏ những rào cản về

TTHC đối với môi trường kinh doanh và đời sống của người dân, giúp cắt giảm chi phí và rủi ro của người dân và doanh nghiệp trong việc thực hiện TTHC

1.2.2 Khái niệm cải cách thủ tục hành chính

Cải cách hành chính là một sự thay đổi có kế hoạch, theo một mục tiêu nhất

định, được xác định bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền Cải cách hành chính không làm thay đổi bản chất của hệ thống hành chính, mà chỉ làm cho hệ thống này trở nên hiệu quả hơn, phục vụ nhân dân được tốt hơn; các thể chế quản lý nhà nước đồng bộ, khả thi, đi vào cuộc sống hơn; cơ chế hoạt động, chức năng, nhiệm vụ của bộ máy, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức hành chính hiệu quả, hiệu lực hơn, đáp ứng yêu cầu quản lý kinh tế – xã hội của một quốc gia

Cải cách thủ tục hành chính là cải cách các quy định pháp luật về trình tự,

thủ tục thực hiện thẩm quyền của các cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyền; cải cách các quy định về các loại TTHC; cải cách việc thực hiện các TTHC

1.2.3 Nội dung cải cách thủ tục hành chính

- Đảm bảo tính pháp lý, hiệu quả, minh bạch và công bằng trong giải quyết các công việc hành chính Cắt giảm và nâng cao chất lượng TTHC trong

10

tất cả các lĩnh vực quản lý nhà nước Mẫu hóa thống nhất trong cả nước các loại giấy tờ mà công dân hoặc doanh nghiệp cần phải làm khi có yêu cầu giải quyết công việc về sản xuất kinh doanh, đời sống Công khai, minh bạch tất cả các TTHC bằng các hình thức thiết thực và thích hợp

- Ban hành cơ chế kiểm tra cán bộ, công chức tiếp nhận và giải quyết các công việc của dân Kiểm soát chặt chẽ việc ban hành mới các TTHC theo

quy định của pháp luật, quy định cụ thể, rõ ràng trách nhiệm cá nhân trong khi thi hành công vụ Xử lý nghiêm người có hành vi sách nhiễu, hách dịch, vô trách nhiệm và khen thưởng những người hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao

- Mở rộng thực hiện cơ chế “một cửa” trong việc giải quyết công việc của

cơ quan hành chính nhà nước các cấp đối với tổ chức và cá nhân Cơ chế

“một cửa” giảm phiền hà và giảm tối đa thời gian giải quyết công việc của

tổ chức, công dân; tạo ra cơ chế giám sát của tổ chức, công dân đối với cán bộ, công chức cơ quan hành chính NN, góp phần đáng kể cải thiện mối quan hệ giữa cơ quan hành chính với tổ chức, công dân, cải thiện môi

trường sản xuất kinh doanh và đầu tư

1.2.4 Nhân tố ảnh hưởng đến cải cách thủ tục hành chính

- Năng lực nhận thức của chủ thể TTHC

- Hệ thống các quy định về TTHC

- Truyền thông và sự tham gia của các nguồn lực xã hội

1.3 Kinh nghiệm cải cách thủ tục hành chính ở Anh và bài học cho Việt Nam

1.3.1 Kinh nghiệm cải cách thủ tục hành chính ở Anh

Thay đổi văn hóa ra quyết định là một trong những mục tiêu hướng tới của mô

hình “thêm một, bớt hai” (OITO) trong cải cách TTHC được Chính phủ Anh áp

nhiệm công khai việc thực hiện để tăng cường tính trách nhiệm, cải thiện các chương trình quản lý chính sách sát hơn với quản lý ngân sách tài chính, trong

đó bao gồm cân nhắc thứ tự ưu tiên của đề xuất mới

1.3.2 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Mục tiêu hướng tới trong việc cải cách hành chính ở các quốc gia là việc công

khai các thủ tục hành, tiến hành rà soát các thủ tục nhằm giảm bớt chi phí tuân thủ của người dân và doanh nghiệp; đồng thời cắt giảm những chi phí quản lý không cần thiết

Từ việc chia sẻ mô hình OITO của Anh, Việt Nam rút ra được nhiều kinh nghiệm, bài học Đó là kinh nghiệm trong việc xây dựng, áp dụng Bộ quy tắc ứng xử của nước Anh là một gợi ý hay đối với quá trình thực hiện cải các TTHC tại Việt Nam Bởi, trong quá trình tuân thủ các TTHC thì ngoài thành tố là đối tượng tuân thủ, cơ quan giải quyết thì có một thành tố quan trọng nữa đó là cán

bộ thực thi Đây là thành tố quyết định sự thành công của việc hiện thực hóa các TTHC Hiện Luật Công chức có những quy định liên quan đến kiểm soát nội vụ, tuy nhiên các tiêu chí cụ thể liên quan đến quá trình giải quyết các TTHC của cán bộ trực tiếp giải quyết hồ sơ là chưa có Đây là một vấn đề hết sức cần thiết,

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM

2.1 Tình hình cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam thời gian qua

Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011 - 2020 kèm theo Nghị quyết 30c/NQ-CP với hệ thống các giải pháp và bước đi phù hợp, nhằm xây dựng nền hành chính nhà nước Việt Nam dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại hóa, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả theo nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng Mười năm qua, cải cách hành chính đã được triển khai đồng bộ trên tất cả

6 nội dung, trong đó có cải cách về TTHC Cải cách TTHC được xác định là một khâu đột phá và đã được triển khai mạnh mẽ ở tất cả các cấp hành chính theo hướng đơn giản hóa, tạo môi trường thuận lợi, thông thoáng cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm lợi ích chính đáng và quyền làm chủ của nhân dân Ngày 08/11/2011, Chính phủ ban hành Nghị quyết 30c/NQ-CP về ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011 – 2020, trong đó đặt ra yêu cầu cải cách TTHC ngay trong quá trình xây dựng thể chế; kiểm soát chặt chẽ việc ban hành mới các TTHC theo quy định của pháp luật; cắt giảm và nâng cao chất lượng TTHC trong tất cả các lĩnh vực quản lý nhà nước; thực hiện cải cách TTHC để tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, giải

13

phóng mọi nguồn lực của xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, bảo đảm điều kiện cho nền kinh tế của đất nước phát triển nhanh, bền vững; cải cách TTHC giữa các cơ quan hành chính nhà nước, các ngành, các cấp và trong nội

bộ từng cơ quan hành chính nhà nước; kiểm soát chặt chẽ việc ban hành mới các TTHC theo quy định của pháp luật; công khai, minh bạch tất cả các TTHC; thực hiện thống nhất cách tính chi phí mà cá nhân, tổ chức phải bỏ ra khi giải quyết thủ tục hành chính tại cơ quan hành chính nhà nước; duy trì và cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC; mở rộng dân chủ, phát huy vai trò của các tổ chức và chuyên gia tư vấn độc lập trong việc xây dựng thể chế, chuẩn mực quốc gia về TTHC; giảm mạnh các TTHC hiện hành; công khai các chuẩn mực, các quy định hành chính để nhân dân giám sát việc thực hiện;…

Thời gian qua, hoạt động cải cách TTHC của các cơ quan quản lý hành chính

NN đã đạt được những kết quả khả quan góp phần đổi mới kinh tế, nâng cao đời sống kinh tế - xã hội, hội nhập kinh tế quốc tế Mối quan hệ giữa cơ quan hành chính NN với người dân và doanh nghiệp được cải thiện đáng kể, thông qua một loạt các biện pháp như cải cách TTHC gắn với thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông; công khai hóa, minh bạch hóa các quy định về TTHC Tuy

nhiên, vẫn còn một số hạn chế trong cải cách TTHC như một số quy định chưa hợp lý hay còn những vướng mắc trong khâu cải cách mà NN ta phải khắc phục

2.2 Đánh giá chung về thực trạng cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam thời gian qua

2.2.1 Kết quả đạt được

TTHC đã được triển khai mạnh mẽ ở tất cả các cấp hành chính theo hướng đơn giản hoá, tạo môi trường thuận lợi, thông thoáng cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm lợi ích chính đáng và quyền làm chủ của nhân dân Việc triển khai thực thi phương án đơn giản hóa TTHC; việc cắt giảm điều kiện kinh doanh và hoạt động kiểm tra chuyên ngành, cắt giảm, đơn giản hóa dòng hàng đạt được nhiều