là hành vi rủ rê, dụ dỗ, lôi kéo môi giới, mua chuộc, khống chế, chứa chấp, tạo địa điểm, phương tiện để tiến hành đưa ma túy vào cơ thể người khác hoặc giúp người khác sử dụng chất ma t
Trang 1Tạp chí luật học - 3
Về hành vi phạm tội tổ chức
sử dụng trái phép chất ma túy
Lê Đăng Doanh * rong những năm gần đây, tội tổ chức
sử dụng trái phép chất ma túy có
chiều hướng gia tăng rất cao Theo
thống kê của Tòa án nhân dân tối cao
(TANDTC) trong các năm: 1995 có 812
vụ đ: xét xử với 1105 bị cáo ; 1996 có
1005 vụ đ: xét xử với 1401 bị cáo; 1997
có 1376 vụ với 2197 bị cáo(1) Chỉ so sánh
1997 với năm 1996 số vụ đ: xét xử tăng
36% và số bị cáo tăng trên 50% Như vậy,
yêu cầu đấu tranh chống và phòng ngừa
các tội phạm ma túy nói chung và tội tổ
chức sử dụng trái phép chất ma túy nói
riêng là vấn đề rất bức thiết hiện nay
Trước ngày 10/5/1997, Bộ luật hình
sự (BLHS) quy định: "Người nào tổ chức
dùng chất ma túy dưới bất kì hình thức
nào thì bị phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm "
Điều 203
Nội dung hành vi tổ chức dùng chất
ma túy trái phép được Thông tư liên
ngành số 09/TTLN 10/10/1996 của
TANDTC, Viện kiểm sát nhân dân tối
cao (VKSNDTC) và Bộ nội vụ hướng dẫn
giải thích " là hành vi rủ rê, dụ dỗ, lôi
kéo môi giới, mua chuộc, khống chế, chứa
chấp, tạo địa điểm, phương tiện để tiến
hành đưa ma túy vào cơ thể người khác
hoặc giúp người khác sử dụng chất ma
túy trái với quy định của nhà nước" Như
vậy, hành vi tổ chức sử dụng chất ma túy
được hiểu bao gồm nhiều loại hành vi cụ
thể khác nhau
Với tinh thần trừng trị nghiêm khắc và
ngăn chặn mạnh mẽ các tội phạm ma túy, ngày 10/5/1997 Quốc hội nước Cộng hòa x: hội chủ nghĩa Việt Nam đ: sửa đổi, bổ sung BLHS lần thứ IV trong đó đ: xóa bỏ
Điều 203 và quy định một số hành vi cụ thể thành các tội phạm độc lập bao gồm:
- Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 185k);
- Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 185m);
- Tội tổ chức sử dụng trái phép chất
ma túy (Điều 185i)
Như vậy, những hành vi "chứa chấp",
"cưỡng bức" "lôi kéo" trong quy định trước ngày 10/5/1997 được hiểu là nội dung thuộc hành vi tổ chức dùng chất ma túy trái phép nay được coi là các tội phạm
độc lập Chính vì lẽ đó vấn đề đặt ra là cần hiểu nội dung tội "tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy" theo Điều 185i như thế nào để vận dụng trong thực tiễn xét xử?
Thông tư liên ngành số 01/TTLN ngày 2/1/1998 của TANDTC, VKSNDTC, Bộ nội
vụ đ: giải thích "Hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy quy định tại Điều 185i là hành vi chuẩn bị địa điểm (như thuê địa điểm, mượn địa điểm) cho việc
sử dụng ma túy trái phép, hành vi chuẩn
bị các phương tiện dụng cụ cho việc sử dụng trái phép chất ma túy, hành vi đưa chất ma túy vào cơ thể người khác với
T
* Giảng viên Khoa tư pháp Trường Đại học luật Hà Nội
Trang 24 - tạp chí luật học
mục đích vụ lợi "
Để hiểu một cách đầy đủ, cụ thể hơn
nội dung khái niệm tổ chức sử dụng trái
phép chất ma túy trước hết cần hiểu giới
hạn và định nghĩa về hành vi tổ chức
Theo chúng tôi hành vi tổ chức sử dụng
trái phép chất ma túy là hành vi của người
luôn luôn cố ý, chủ động trong việc thực
hiện lập các ổ nhóm sử dụng trái phép
chất ma túy cũng như tạo điều kiện thuận
lợi cho việc sử dụng trái phép ma túy mà
không phải là các hành vi lôi kéo, cưỡng
bức hay chứa chấp thuộc Điều 185m và
185k BLHS Trên tinh thần đó với sự
hướng dẫn của Thông tư liên ngành ngày
2/1/1998 nêu trên, theo chúng tôi cần coi
những trường hợp sau đây là phạm tội tổ
chức sử dụng trái phép chất ma túy theo
Điều 185i BLHS
1 Người có hành vi tụ tập người
khác để lập nên tụ điểm, ổ nhóm sử
dụng trái phép chất ma túy
Hành vi tụ tập này nhằm lôi kéo, dụ
dỗ con nghiện về nơi nhất định lập nên
các ổ nhóm sử dụng ma túy, trốn tránh sự
kiểm soát của quần chúng nhân dân, của
công an Thông thường, có hành vi tụ
tập này nhằm để kẻ bán ma túy tiêu thụ
được nhiều hơn Hành vi tụ tập, lôi kéo ở
Điều 185i khác với hành vi lôi kéo thuộc
Điều 185m ở chỗ chỉ tác động lôi kéo con
nghiện, người đang sử dụng ma túy Nếu
can phạm có hành vi dụ dỗ, mồi chài, lôi
kéo đối với người chưa sử dụng, không có
ý muốn sử dụng ma túy dẫn đến chỗ họ tự
nguyện sử dụng ma túy hoặc dụ dỗ, lôi
kéo người đ: tự nguyện cai nghiện, từ bỏ
ma túy làm cho họ tiếp tục sử dụng ma
túy thì hành vi trên thuộc tội lôi kéo
người khác sử dụng trái phép ma túy
(Điều 185m) Nếu trường hợp người có
hành vi lôi kéo người khác từ chỗ không
có ý định sử dụng ma túy đồng thời lại có hành vi lập ổ nhóm, tụ điểm sử dụng ma túy trái phép thì phải coi đây là trường hợp phạm nhiều tội
2 Người có hành vi thuê, mượn, tìm kiếm địa điểm để người khác hoặc cùng người khác sử dụng trái phép chất ma túy
Hành vi thuê, mượn nêu trên có thể
do vụ lợi hay do bất kì động cơ mục đích nào khác Trường hợp người biết người khác đang sử dụng ma túy trái phép lại chủ động đưa con nghiện về địa điểm nào
đó để tiếp tục sử dụng nếu sự bắt gặp này hoàn toàn do ngẫu nhiên, không có
sự chuẩn bị địa điểm trước, theo chúng tôi chỉ coi đây là hành vi chứa chấp việc
sử dụng trái phép chất ma túy
3 Người có hành vi chuẩn bị địa
điểm cho người khác thuê, mượn để sử dụng trái phép chất ma túy
Đó là những hành vi chuẩn bị nhà ở, nơi làm việc, sửa sang lại tàu thuyền cho phù hợp với việc sử dụng ma túy như lắp đặt hệ thống báo động từ xa, có vị trí quan sát, có đường tẩu thoát khi cần thiết v.v Khi có hành vi chuẩn bị nêu trên với mục đích cho người khác thuê, mượn để
sử dụng trái phép ma túy được coi là tội phạm đ: hoàn thành
Trong thực tiễn, việc chuẩn bị địa
điểm chủ yếu là cho thuê còn cho mượn thì thường có mục đích vụ lợi chi phối như cho mượn địa điểm để tiêm chích, hút hít từ đó để tiêu thụ, để bán được nhiều ma túy Cần phân biệt hành vi chuẩn bị địa điểm để cho thuê, cho mượn với trường hợp được coi là hành vi chứa chấp thuộc Điều 185k Hành vi chứa chấp thuộc Điều 185k là hành vi không có sự
Trang 3Tạp chí luật học - 5
chuẩn bị địa điểm, không có sự chủ động
trước của người cho thuê, cho mượn
Được coi là hành vi chứa chấp trong
trường hợp khi người sử dụng đến đề nghị
cho mượn, cho thuê địa điểm mà người có
địa điểm lúc này mới biết là thuê, mượn
để sử dụng ma túy và đồng ý cho thuê,
cho mượn Hoặc khi biết người khác dùng
nơi ở, nơi làm việc, tàu thuyền của
mình sử dụng trái phép chất ma túy mà
không có hành vi ngăn cản cần thiết để
mặc cho người khác sử dụng ma túy thì
cũng coi là hành vi chứa chấp sử dụng
trái phép chất ma túy
4 Người có hành vi chuẩn bị hoặc
cung cấp các dụng cụ, phương tiện cho
người khác sử dụng trái phép chất ma túy
Đây là những hành vi như chuẩn bị
bàn đèn, bơm, kim tiêm v.v nhằm cung
cấp cho người khác sử dụng trái phép chất
ma túy hoặc đ: có hành vi cung cấp cho
người khác các dụng cụ, phương tiện nêu
trên Thông thường hành vi cung cấp này
kèm theo mục đích vụ lợi hay mục đích
cá nhân khác Ví dụ: Để cạnh tranh với
những tên bán ma túy khác, tên A đ:
cung cấp kèm theo cho con nghiện kim
tiêm, giấy bạc dùng để hút hít v.v dưới
hình thức "khuyến m:i" hòng lôi kéo
nhiều con nghiện mua ma túy Trường
hợp này không chỉ xử A về tội mua bán
ma túy mà còn phải xử A về tội tổ chức
sử dụng trái phép chất ma túy
5 Hành vi cung cấp ma túy thường
xuyên, nhiều lần cho người sử dụng
trái phép chất ma túy
Hành vi cung cấp này có thể là tặng,
cho xuất phát từ bất kì động cơ, mục
đích nào Có thể ban đầu can phạm cung
cấp cho một số người để tạo nên những
con nghiện nặng lệ thuộc vào ma túy và
sau đó để bán ma túy hoặc có thể xuất phát từ thù hằn cá nhân mà can phạm cung cấp ma túy cho người khác để đưa
họ vào con đường nghiện ngập Ví dụ: Cung cấp cho con cái những gia đình giàu
có hoặc con cái những người có mối thù hằn cá nhân v.v Những hành vi đó đều
có thể coi là hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy
6 Hành vi đưa trái phép chất ma túy vào cơ thể người khác
Hành vi đưa trái phép chất ma túy vào cơ thể người khác có thể vì mục đích vụ lợi hay mục đích cá nhân khác Thông tư liên ngành số 01/TTLN ngày 2/1/1998 hướng dẫn rằng chỉ coi là tội phạm khi
đưa ma túy vào cơ thể người khác có mục
đích vụ lợi Theo chúng tôi, với tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy thì dấu hiệu mục đích là không bắt buộc, can phạm có thể thực hiện hành vi phạm tội với bất kì động cơ, mục đích nào Ví dụ: Người bác sĩ có thể xuất phát từ mục đích cá nhân khác mà không phải vì vụ lợi đ: tiêm chích thường xuyên cho một số người nghiện là bà con xóm giềng xuất phát từ tình cảm họ hàng v.v Trường hợp này phải coi hành vi của người bác sĩ là phạm tội tổ chức sử dụng trái phép chất
ma túy
Trên đây là một số hành vi mang tính
điển hình, phổ biến cần phải coi là nội dung của tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy
Thực tiễn xét xử trong thời gian vừa qua có khuynh hướng mở rộng nội dung (Xem tiếp trang12)