Xí nghiệp đầu tư và phát triển du lịch sông Hồng

Báo cáo thực tập: Xí nghiệp đầu tư và phát triển du lịch sông Hồng

II - công việc đ ợc giao và những thuận lợi trongquá trình thực tập:

Với tôi, thực tập tại xí nghiệp đầu t và phát triển du lịch sôngHồng trong vị trí thực tập hớng dẫn tour là một thuận lợi Tại xínghiệp tôi đợc sự giúp đỡ của chú Trần Quốc Hùng (cử nhân đạihọc Văn Hóa) là điều hành tour du lịch sông Hồng, tôi có cơ hộihọc tập đợc nhiều kinh nghiệm bổ ích cho nghành học của mình.Mặt khác, trong quá trình thực tập tôi đợc trao đổi, học tập kinhnghiệm từ các anh chị hớng dẫn viên trong xí nghiệp và hiểu thêm

về bộ máy hoạt động của một doanh nghiệp lữ hành

Vơí vị trí thực tập hớng dẫn viên tại xí nghiệp, một trong nhữngthuận lợi dễ thấy là du lich sông Hồng khai thác các điểm du lịchven bờ nên không gặp nhiều khó khăn trong vần đề vận chuyển (kếthợp giữa các tàu du lịch với ô tô tại các bến phà và điểm đón).Quãng đờng chủ yếu khai thác của xí nghiệp là đi xuôi dòng khaithác địa phận Hng Yên, và đi ngợc dòng khai thác địa phận GiaLâm và Bắc Ninh Do đặc thù của du lịch đờng sông nên việc tìmhiểu về lộ trình tour và tuyến đờng đơn giản hơn so với trên đờngbộ

Xí nghiệp đã từng có nhiều sinh viên đến thực tập trứơc đó, đâycũng là nguồn tài liệu cho tôi bổ xung vào báo cáo của mình

Tại xí nghiệp, công việc chủ yếu đợc giao trong quá trình thựctập là đi tuor cùng với các anh chị hớng dẫn của xí nghiệp Nh đãbiết đặc thù tour của xí nghiệp là tour “một ngày trên sông Hồng”nên tôi có đợc lợi thế về thời gian là không phải đi qua ngày Cáctour diễn ra trong một thời gian nhất định từ 7h30 đến muộn nhất làkết thúc vào 18h30 Vì vậy tôi có đợc thuận lợi về mặt thời gian và

đảm bảo đợc sức khỏe Mặt khác tôi đang sống ở ngay gần cơ sởcủa xí nghiệp nên dễ dàng liên lạc thờng xuyên đợc với xí nghiệp.Bên cạnh đó tình yêu với mảnh đất quê hơng cũng là cơ sở cho tôitìm hiểu sâu về du lịch sông Hồng ở đây tôi có đựơc cơ hội học hỏithêm về nghiệp vụ của một hớng dẫn viên và hiểu thêm về văn hóa

1

lịch sử các di tích.

III - những khó khăn trong quá trình thực tập: Bên cạnh những thuận lợi trên, tôi cũng gặp phải nhiều khókhăn trong quá trình thực tập Đợc trờng giao cho việc thực tậptrong vòng một tháng, đây là thời gian ngắn để thực tập tại một xínghiệp du lịch Về điều kiện khách quan, thời gian thực tập vàotháng 4 là mùa vắng khách của xí nghiệp nên để có đợc cơ hội đi làrất ít, bên cạnh đó thời tiết lại nhiều ma không thuận lợi cho du lịch Để có đợc những tài liệu đầy đủ về du lịch sông Hồng, tôi đãphải mất một thời gian dài ở th viện tìm thông tin ở đủ loại sách vàthống kê lại

Xí nghiệp đầu t và phát triển du lịch sông Hồng đang trong giai

đoạn mở rộng quy mô khai thác thêm tuyến Hà Nội - Hà Nam, nênviệc hệ thống di tích không thể đầy đủ đợc Một số điểm du lịch

nh đền Mẫu cửa sông chính những ngời hớng dẫn cũng không hiểu

rõ về gốc tích của nó, vì vậy việc thống kê tài liệu về di tích chỉ cóthể đi vào những di tích chính

Ngoại hình, sự vui vẻ trẻ trung, phong cách là điều kiện cầncho một hớng dẫn viên nhng ngoại ngữ cũng là vấn đề cần lu tâm.Ngoại ngữ của tôi không kém nhng về mặt phát âm cha đợc chuẩnvì vậy để trở thành một hớng dẫn viên tôi cũng nh các sinh viênkhác đều cần có sự cố gắng

IV - khái quát tình hình hoạt động của xí nghiệp

đầu t và phát triển du lịch sông Hồng:

1.1 Quá trình hình thành và phát triển:

Xí nghiệp đầu t và phát triển du lịch sông Hồng là xí nghiệp trựcthuộc công ty vận tải thủy Hà Nội Trớc đây trong thời kỳ chế độbao cấp xí nghiệp chuyên chở hành khách với 3 tuyến chính:

- Tuyến Hà Nội - Thái Bình với cự ly 112 km, lợng khách ở trêntuyến này rất đông

- Tuyến Hà Nội - Nam Định với cự ly 112 km, tuyến này chủ yếuphục vụ cho khách đi và đến các bến lẻ dọc hai bên sông

- Tuyến Hà Nội - Việt Trì có cự ly 76 km tuyến này rất ít khách sovới hai tuyến trên

Nhng do chuyển đổi cơ cấu quản lý từ bao cấp sang kinh tế thị ờng, các hoạt động dịch vụ vận tải đờng bộ phát triển trên quy mô

tr-lớn Hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông đờng bộ trong thời gian qua

đợc nâng cấp sửa chữa, xây dựng rất mạnh Các loại hình xe ô tôchở khách đa dạng, phong phú, mở ra nhiều tuyến đờng tạo chokhách đi lại thuận tiện, tiết kiệm đợc thời gian Trong khi đó giaothông đờng thủy lại cha đợc chú trọng đầu t phát triển, tàu bè chất l-ợng kém, thời gian đi lại lâu Do đó nhiều ngời dân không còn chọntàu thủy làm phơng tiện đi lại nữa Đứng trớc tình hình đó ban giám

đốc xí nghiệp cùng cán bộ công nhân viên quyết định chuyển sangphơng thức kinh doanh mới - kinh doanh du lịch Trong quá trìnhvận chuyển khách, hàng hóa chạy trên sông hồng, cán bộ công nhânviên của xí nghiệp đã nhận thấy đợc tiềm năng du lịch văn hóa của

đoạn sông Hồng chảy qua Hà Nội Xí nghiệp đầu t và phát triển dulịch sông Hồng đã tiến hành khảo sát các điểm đến và mạnh dạn đềnghị tổng công ty đầu t cho tuyến du lịch “ một ngày trên sônghồng” Với mục đích chở và phục vụ khách du lich trên sông Hồngtham quan các di tích lịch sử ven sông nh các đền, chùa, tham gia lễhội và đến thăm các làng nghề truyền thống nổi tiếng của nớc ta 1.1.1 Khái quát về công ty:

Công ty vận tải thủy Hà Nội trực thuộc sở giao thông côngchính Hà Nội Công ty đợc thành lập tháng 6 năm 1966, tiền thân làcông ty vận tải thủy Hà Nội đợc thành lập trên cơ sở sát nhập ba

đơn vị: Công ty vận tải thủy đờng sông Hà Nội, xí nghiệp sửa chữathủy và ban quản lý bến sông Công ty là một doanh nghiệp nhà n-

ớc, tổ chức hạch toán độc lập

1.1.2 Chức năng nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức:

 Chức năng, nhiệm vụ:

Công ty vận tải thủy Hà Nội căn cứ vào quyết định số

2079/QĐ-UB ngày 20 tháng 5 năm 1999 của 2079/QĐ-UBND thành phố Hà Nội và việcxác định lại chức năng và nhiệm vụ cho công ty vận tải thủy thìchức năng chủ yếu là vận chuyển hành khách, hàng hóa, tổ chứcbốc xếp, cung cấp vật liệu xây dựngvà làm các dịch vụ khác Vớichức năng đó thì công ty có nhiệm vụ nh sau:

- Công ty có nhiệm vụ tổ chức kinh doanh có hiệu quả

- Tuân thủ pháp luật Việt Nam và các văn bản quyết định của các cơquan cấp trên, chịu sự quản lý của nhà nớc

- Tổ chức quản lý các cơ sở vật chất mà nhà nớc đã giao

- Tổ chức tuyển dụng, đào tạo nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộcông nhân viên của công ty

- Nghiên cứu tiến bộ khoa học kỹ thuật vào hoạt động sản xuất kinhdoanh để không ngừng nâng cao hiệu quả.

Cơ cấu bộ máy quản lý của công ty:

Sơ đồ cơ cấu tổ chức

Cơ cấu bộ máy theo chức năng trực tuyến Tổ chức bộ máy vănphòng gồm có:

- Ban giám đốc (1 ngời): Trực tiếp lãnh đạo các phòng ban

- Phó giám đốc 1 (1ngời): Là ngời trợ giúp cho giám đốc công ty phụtrách về mảng vận chuyển khách và cung cấp các dịch vụ

- Phó giám đốc 2 (1 ngời): Là ngời giúp việc cho giám đốc nhng đợcphân công phụ trách về mảng đầu t và phát triển, lập kế hoạch

- Phòng tổ chức hành chính (9 ngời): Tham mu cho giám đốc, cộngtác tổ chức cán bộ trong công tác hoạt động sản xuất kinh doanh.Phụ trách công tác hành chính của công ty Theo dõi và giải quyếtmọi chế độ và chính sách của nhà nớc đối với ngời lao động Thựchiện công tác lao động, tiền lơng, tiền thởng Phụ trách công tácthanh tra bảo vệ, hành chính , quản trị

- Phòng kế toán tổng hợp (8 ngời): Theo dõi và lập kế hoạch sản xuất

Trạm

điều

độngQN

P.kếhoạchtổnghợp

P.kếtoántổnghợp

Phógiám

XN vật

t tổnghợp

XNbốcxếp dỡ

và sửachữa

cho toàn công ty Điều hành tình hình sản xuất của các đội tàu, vậntải hàng hóa của công ty Theo dõi và soạn thảo các hợp đồng ký kếtvới các đơn vị bạn trong hoạt động sản xuất kinh doanh Theo dõi

và lập kế hoạch sửa chữa phơng tiện, đồng thời lên các kế hoạchkhác trong công tác hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty

- Trạm điều động Quảng Ninh (2 ngời): Trạm theo dõi điều động cáctàu hoạt động vận chuyển hành khách, hàng hóa Thanh toán công

nợ với khách hàng, giải quyết thu chi cho các đội tàu

- Các xí nghiệp là khối các đơn vị cơ sở: Tổ chức sản xuất kinh doanhtheo kế hoạch đợc giao và các phơng án sản xuất kinh doanh đợcduyệt, tự trang trải về tài chính (thu bù chi)

Các xí nghiệp quản lý và sử dụng có hiệu quả, đúng pháp luậtnhững tài sản, vốn, lao động của công ty giao quyền sử dụng thựchiện nghĩa vụ đối với công ty, chấp hành pháp luật quy định của nhànớc, công ty, địa phơng nơi công ty đóng trụ sở

Thực hiện phân phối tiền lơng, thu nhập của ngời lao động trong

đơn vị theo quy chế của công ty và đảm bảo hợp lý, hợp tình, dânchủ và công khai

1.2 Sự ra đời của xí nghiệp đầu t và phát triển du lịch sông Hồng

Xí nghiệp đầu t và phát triển du lịch sông Hồng đợc thành lập từquyết định số 1054/QĐ GTCC cấp ngày 03/06/1999 với chức năngchủ yếu vận chuyển khách và dịch vụ du lịch trên sông Hồng

Xí nghiệp đầu t và phát triển du lịch sông Hồng mới đầu chỉ làmột phòng hạch toán phụ thuộc, chỉ hoạt động thử với tính chất làmthử để thăm dò thị trờng Năm 1999 tách khỏi công ty thành một bộphận độc lập gọi là xí nghiệp và đợc cấp giấy phép kinh doanh số

Xí nghiệp đợc phép độc lập triển khai phơng án kinh doanh,

đồng thời có trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ công ty giao Mặc

dù với số vốn ban đầu là 6.758 triệu đồng và bị hạn chế bởi phơngthức hạch toán báo sổ nhng xí nghiệp vẫn không ngừng đẩy mạnhhoạt động kinh doanh Từ năm 1999 xí nghiệp bắt đầu kinh doanh

và bán các sản phẩm riêng của mình (xây dựng các tour du lịch

- Tổ chức khai thác các dịch vụ đờng bộ.

- Khai thác các điều kiện kho bãi hiện có

- Cho thuê mặt bằng, trông giữ xe và các dịch vụ khác có thu tiền

Xí nghiệp đầu t và phát triển du lịch sông Hồng là đơn vị hạchtoán nội bộ, có t cách pháp nhân không đầy đủ, đợc sử dụng condấu riêng Đợc giao quyền quản lý, khai thác và sử dụng tài sản docông ty giao

Xí nghiệp tổ chức sản xuất kinh doanh theo giấy phép đợc cấp(theo chức năng nghành nghề quy định), du lịch đờng bộ, du lịch đ-ờng thủy

Là xí nghiệp trực thuộc công ty nên việc tổ chức và sử dụng lao

động đều do công ty quyết định Nếu xí nghiệp có nhu cầu tuyểndụng lao động thì xí nghiệp phải làm văn bản đề nghị để công tycăn cứ vào yêu cầu của công việc, quy mô sản xuất mà phê duyệt

 Cơ cấu tổ chức

Giám đốc xí nghiệp(A.Hùng)

Phó GĐ nhân sự(A.Tác) Phó GĐ kỹ thuật(A.Chung) Phó GĐ điều hành(A.Thành)

V - Tài nguyên du lịch sông hồng:

A Tài nguyên du lịch tự nhiên:

1.1 Đặc điểm địa lý:

“ Sông Hồng là hệ thống sông lớn nhất miền bắc nớc ta và đứngthứ hai trên toàn bán đảo Đông Dơng sau sông Mê Kông Đây cũng

có thể coi là một trong các sông lớn trên thế giới với các đặc trnghình thái và thủy văn của nó” Sông Hồng có dòng chảy theo hớngTây Bắc - Đông Nam khá điển hình, bắt nguồn từ Vân Nam (TrungQuốc) vào Việt Nam từ Hồ Khẩu (Lào Cai) qua thủ đô Hà Nội rồi

đổ vào vịnh Bắc Bộ ở cửa Ba Lạt (Nam Định) Tuy chảy trong một

đứt gãy lớn, song sông Hồng đã hình thành từ lâu nên độ dốc khônglớn lắm, từ đoạn Lào Cai trở xuống có độ dốc là 0,13%, do đó hệ sốuốn khúc là 1,4 mặc dù đã bị hạn chế bởi hệ thống đê điều vữngchắc Đoạn sông Hồng chảy qua Hà Nội dài 93 km Sông rộng bìnhquân 500 - 700 m Độ sâu bình quân mùa kiệt từ 3,5 - 5 m, độ sâubình quân vào mùa lũ từ 7 - 9 m

Chế độ nớc sông Hồng chia làm hai mùa rõ rệt một mùa lũ(mùa ma) và một mùa cạn kế tiếp nhau Thời gian lũ từ tháng 6 đếntháng 10 dơng lịch, trong đó tháng có lu lợng lớn nhất (đỉnh lũ) làtháng 8 Mùa cạn dòng chảy nhỏ, chỉ bằng 15 - 20% dòng chảymùa ma

Với đặc điểm địa lý trên, hệ thống sông Hồng có hệ thống thủyvăn phong phú tạo điều kiện thuận lợi cho giao thông đờng thủycũng nh tạo điều kiện cho sự phát triển du lịch trên sông

1.2 Tài nguyên khí hậu:

Có thể nói tài nguyên khí hậu là một trong những yếu tố quantrọng tạo ra môi trờng du lịch nh: các điều kiện nhiệt độ, độ ẩm, có

ảnh hởng đến sức khỏe du khách, ảnh hởng đến các hoạt động kinhdoanh du lịch và tạo ra mùa du lịch

Tuyến du lịch sông Hồng mang đặc trng khí hậu của vùng đồngbằng sông Hồng nói chung và Hà Nội là trung tâm Với đặc điểmkhí hậu nhiệt đới ẩm, gió mùa, từ tháng 5 đến tháng 10 là mùa hạkhí hậu ẩm ớt ma nhiều Tháng 11 đến tháng 4 là mùa đông lạnh(thời kỳ đầu thờng khô nhng đến nửa cuối đông lại thờng ẩm ớt)giữa hai mùa thờng là mùa chuyển tiếp tạo cho có bốn mùa: xuân -hạ - thu - đông Đây chính là nét riêng của khí hậu miền bắc nớc ta Nhiệt độ trung bình năm ở đây đạt 23-24 C, hai tháng nóngºC, hai tháng nóngnhất là tháng 6 và tháng 7 với nhiệt độ xấp xỉ 29 C Còn nhiệt độºC, hai tháng nóngtối cao trung bình lại thờng xảy ra vào tháng 6 với nhiệt độ từ 32-

34 C Nhiệt độ trung bình vào mùa đông là 17 C Tháng lạnh nhấtºC, hai tháng nóng ºC, hai tháng nóng

là tháng 1 Độ ẩm tơng đối trung bình hàng năm là 82% và cũng ítthay đổi theo các tháng, thờng chỉ dao động trong khoảng từ 78 -87% Lợng ma ở đây trung bình năm khoảng từ 1600-1800mm Sốngày ma toàn năm khoảng 140 ngày Mùa ma kéo dài khoảng từtháng 5 đến tháng 10 Trong mùa ma tập trung đến 80% lợng matoàn năm (đạt tới 1500mm) Mùa ma ít chỉ chiếm khoảng 270mm

Ma lớn nhất vào tháng 8 (cũng là tháng ảnh hởng nhiều của bão).Với 16 - 18 ngày ma, lợng ma trung bình khoảng 300-350mm Mamùa hạ phần lớn là ma giông, cờng độ ma lớn, tập trung trong thờigian ngắn nên làm thời tiết dịu mát hơn, thuận lợi cho hoạt động dulịch Vào những tháng đầu mùa đông thời tiết đẹp, rất ít ma và đâycũng là thời kỳ diễn ra các lễ hội truyền thống trên các vùng khácnhau ở nớc ta nên khá thuận lợi cho hoạt động du lịch

Các hiện tợng của thời tiết gây bất lợi gây trở ngại rất lớn chohoạt động du lịch đó là những ngày gió mùa đông bắc thời tiết gíarét, có ma phùn Hay có những ngày có gió Tây Nam khô nóng oibức khó chịu hay xảy ra vào tháng 5,6 (khoảng từ 10 đến 14 ngày)hay là thời tiết giông bão do ảnh hởng của các cơn bão đổ từ biển

đông Vào các tháng 6,7,8 là thời kỳ lũ lớn, nh vậy sẽ rất bất tiệncho hoạt động du lịch trên sông Hồng vào những tháng này Đây lànhững tour du lịch văn hóa nhng phụ thuộc tự nhiên do đó du lịchsông Hồng cũng mang tính mùa vụ Để khắc phục xí nghiệp cần mở

ra những tuyến du lịch đờng bộ tơng ứng để thỏa mãn đáp ứng nhucầu của du khách

1.3 Tài nguyên n ớc:

Lợng nớc cung cấp cho sông Hồng bao gồm tất cả các loại: nớc

ma, nớc ngầm, nớc biển tràn vào, đôi khi có cả nớc do băng tuyết ởtrên các đầu nguồn tan ra Ngời ta gọi là sông Hồng vì nó có dòngnớc đậm đặc phù sa màu đỏ nh gạch

Lũ lụt là một trong những hiện tợng gây nhiều tác hại nghiêmtrọng đến đời sống kinh tế của c dân ven sông, ảnh hởng nhiều đếnhoạt động du lịch

ở ven sông Hồng có hệ thống đê điều khá kiên cố đợc xâydựng từ lâu đời để ngăn dòng nớc sông Hồng vào mùa lũ, góp phầntạo nên cảnh quan hấp dẫn du khách trên tuyến du lịch sông Hồng 1.4 Tài nguyên đất:

Đất phù sa sông Hồng rất màu mỡ, màu nâu tơi, thành phần cơgiới trung bình, cấu tợng tốt, phản ứng từ trung bình đến kiềm yếu,thích hợp với nhiều loại cây trồng nhiệt đới

Đặc biệt dọc hai tuyến đê sông Hồng nơi mà tập trung các loạiphù sa mới Với dòng chảy cát bùn sông Hồng tạo thành các bãi bồinối ven sông Tổng lợng phù sa hàng năm trung bình là 94.46.10

mũ 6 tấn, tạo điều kiện cho thực vật ở đây phát triển rất xanh tốt 1.5 Tài nguyên sinh vật:

Thảm thực vật và giới động vật phong phú có ý nghĩa đặc biệtquan trọng làm tăng vẻ đẹp của thiên nhiên và thu hút khách du lịchtham quan

Với đặc điểm nhiệt đới ẩm gió mùa, đất phù sa mầu mỡ dọchai bên bờ sông tạo điều kiện cho thực vật phát triển Dọc hai bên

bờ sông là những thảm cỏ xanh mợt, c dân trồng ngô, trồng mía,trồng chuối và trồng lạc, mạn Hng Yên trồng nhãn Tất cả nhữngbãi ngô, bãi chuối làm đẹp thêm cho tự nhiên lại đem lại hiệu quảkinh tế bảo vệ môi trờng hấp dẫn khách du lịch

Sông Hồng chứa đựng rất lớn tiềm năng về thủy sản có nhiềuloại tôm, cá, trai, ốc trên những bãi đồi có nhiều loại chim nh cò,diệc, le le, vịt trời, con giang, làm tăng tính đa dạng của hệ sinh thái

ở đây và làm tăng thêm vẻ đẹp của phong cảnh

1.6 Đánh giá chung về tài nguyên du lịch tự nhiên:

Sông Hồng với hệ thống tài nguyên thiên nhiên phong phú, vịtrí lý tởng, khí hậu trong lành tạo điều kiện thuận lợi phát triển hoạt

động du lịch

Nằm trong khu vực có khí hậu ôn hòa trong 6 tháng (từ tháng

11 đến tháng 4) nhiệt độ rất phù hợp với điều kiện phát triển sinh lýcủa con ngời (từ 17 đến 23ºC) và lợng ma tơng đối, so với cả nămnhững tháng cuối và đầu năm nắng vừa phải, ma ít rất tốt cho conngời tiến hành tham quan tìm hiểu thế giới tự nhiên Lợng nớc sôngphong phú tạo điều kiện giao thông đờng thủy để đa khách du lịch

đến thăm các làng nghề, các đền, chùa, thởng thức cảnh đẹp hai bên

bờ sông Mỗi khi xuân về những bầy giang di c về phơng namchống rét Trên đờng đi, chúng bám dọc bờ sông để kiếm mồi.Những bãi bồi có vờn hoa cải nở rộ một màu trắng tinh khiết lung

linh trong nắng Với thảm cỏ xanh ven đê cùng bãi mía nơng ngô tạo nên một bức tranh phong cảnh hài hòa sinh động Tất cả nhữngtiềm năng về tài nguyên tự nhiên đó là điều kiện, là tiền đề để pháttriển tour du lịch văn hóa - sinh thái ở đây.

B Tài nguyên du lịch nhân văn:

1

làng gốm bát tràng:

Làng gốm Bát Tràng có từ 500 năm nay (thế kỷ 15), thuộchuyện Gia Lâm ngoại thành Hà Nội Làng Gốm Bát Tràng cách HàNội 10 km về phía đông bắc, nằm trên bờ đê sông Hồng, phía bắcgiáp xã Đông D, phía nam giáp xã Kim Lan và xã Xuân Quan Sản phẩm gốm Bát Tràng đã đi khắp các vùng miền đất nớc và

đợc các thơng nhân á Âu xa coi là món hàng có lợi lớn Gốm BátTràng đợc trng bày ở nhiều bảo tàng trong nớc và trên thế giới Sảnphẩm gốm đẹp, hài hòa độc đáo về hình dáng màu men nét vẽ.Trong những năm từ 1597 đến 1863, nhiều nghệ nhân gốm NhậtBản đã học theo gốm Bát Tràng Vào năm 1958 khi đào kênh BắcHng Hải, ngời ta tìm thấy dấu tích của bể nớc, sân gạch, lò gốmchìm sâu dới lòng đất 12 - 13 m Bát Tràng nổi tiếng về sản phẩmgạch và gốm Gốm bằng đất sét trắng đặc biệt chỉ có ở Bát Tràng,ngời ta dùng tay xoay thủ công tạo hình cho các sản phẩm, sau đóphơi sấy khô rồi vẽ hoa, tráng mịn và nung trong các lò nhỏ, nhiệt

độ lò nung ảnh hởng đến màu sắc sản phẩm Sản phẩm Bát Tràng làcác chén, đĩa, bát chất liệu men có độ óng mợt, sâu mịn và đều đ-

ợc trang trí và vẽ họa tiết độc đáo

Có một số sản phẩm Bát Tràng đợc trng bày trong bảo tàngLịch Sử Việt Nam nh: cây đèn đợc chế tạo năm 1578 thuộc dònggốm men lam, l hơng chế tạo năm 1671 thuộc dòng gốm men rạn.Bát Tràng vào đời Trần đợc gọi là xã Bát Khối ( Bát Tràng và ThổKhối ), dân làng Bạch Bát ( Ninh Bình ) di c ra đó, sản xuất sành sứ

có tiếng Sản phẩm gốm Bát Tràng gắn với một câu ca nổi tiếng: " Ước gì anh lấy đợc nàng,

để anh mua gạch Bát Tràng về xây "

Về lịch sử xây dựng chùa: năm 580 Tì Ni Đa Lu Chi đã từng

đến truyền đạo ở đây Khoảng đầu công nguyên, một số nhà s ấn

Độ theo đờng biển vào Luy Lâu truyền đạo, chùa trở thành trungtâm phật giáo đầu tiên đào tạo 500 tăng ni, dịch 15 bộ kinh, làm đợchàng chục bảo tháp Khi đó chùa là một am nhỏ, sau phát triểnthành chùa, tên gọi đầu tiên là Cô Châu Tự Khoảng năm 187 - 226thời Sỹ Nhiếp, hệ thống tứ pháp ra đời chùa thờ bà Pháp Vân nêngọi là Pháp Vân Tự Năm 1313, trong một đợt hng công lớn nhấtvua Trần Nhân Tông sai trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi tu sửa lại chùavới hình dáng nh ngày nay

Về mặt kiến trúc: chùa xây kiểu nội công ngoại quốc có trămgian, tháp chín tầng cầu chín nhịp Trong khuôn viên chùa có thápHòa Phong xây thế kỷ VI với ý nghĩa là một thạch trụ ngăn cảnluồng gió nghiệp chớng Gác chuông chùa xây bằng gạch, cao batầng, thành bậc tháp chạm sấu đá, thành bậc chùa có rồng đá, bệ đá

ở thợng điện chạm hình hoa sen Trong gian tam bảo thờ thích ca,tòa cửu long, tam thanh, tam thế, a di đà Đối xứng hai bên là các vịthập điện, hai ông hộ pháp, bát bộ kim cơng Lan tỏa vùng ngoài haidãy hành lang hậu đờng là các vị thập bát la hán, đức thánh hiền,phật bà quan âm, đức ông và nhà tổ, nhà mẫu Chùa đợc xếp hạng ditích lịch sử kiến trúc vào ngày 28 - 4 - 1962

Chùa Dâu gắn liền với huyền tích Man Nơng: theo Cổ ChâuVân Phật thơng thân sự tích Man Nơng truyện, vào thời Sỹ Vơng ởlàng Mãn Xá có cô gái là Man Nơng, nhà nghèo vì mộ phật nên đến

tu ở chùa Linh Quang hay còn gọi là Phúc Nguyên rồi nàng có thaisinh ra một ngời con gái (hay một cái bọc) Man Nơng bèn đem bỏgốc cây đa rừng, ít lâu sau bão nổi lên, cây đổ trôi về thành LiênLâu (làng Cổ Châu?), Sỹ Vơng cho ngời kéo lên nhng không đợc.Man Nơng nhận ra cây mình bỏ con lấy dây buộc kéo lên, lúc xẻcây ra thấy có bốn danh hiệu Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp

Điện, bèn cho tạc bốn tợng pháp để thờ

Lễ hội chùa Dâu tổ chức vào ngày mùng 8 tháng 4, là ngàyMan Nơng sinh hạ Hội mở trong ba ngày mùng 7 đến mùng 9, có

11 kiệu rớc đi khắp 12 làng xã với nhiều trò vui thi cớp nớc, múatrống, múa gậy múa s tử, hát chầu văn, hát chèo Phần tế lễ có cácnghi thức đạo phật tụng kinh và kể hạnh, theo nghi lễ nông nghiệp

là thờ tứ pháp, trong hội có các đám rớc nh rớc đón, rớc chào, rớc

đ-a củđ-a các trđ-ai gái đợc chọn từ 12 làng trong tổng Sáng mùng 8, cácthôn rớc tợng ba bà Pháp Vũ (chùa đậu), Pháp Lôi (bà tớng chùaPhi Tớng), Pháp Điện (bà Dàn chùa Trí Quả) về chùa Dâu (chùaThiên Định) hội với chị cả Pháp Vân bà Dâu, đến 12 h tra diễn racuộc thi cớp nớc giữa bà Dâu và bà Đậu, sau đó đám rớc bốn bà vềchùa tổ (phật Man) bái mẹ phật mẫu Man Nơng Sáng mùng 9 rớcbốn chị em chào mẹ rồi ai về chùa đó, trong hội có nhiều trò: đánhgậy, múa s tử, hóa trang rùa hạc, múa trống, đấu vật, đánh cờ ngời,

đốt pháo bông

chùa keo:

Chùa Keo thuộc thôn Giao Tất - làng Keo - Kim Sơn - huyệnGia Lâm (Hà Nội), chùa có tên chữ là Trùng Nghiêm Tự Làng Keo

có tên cổ là Cổ Giao thuộc huyện Long Biên - quận Giao Chỉ, làng

có nghề nấu keo da trâu Chùa Keo thờ bà Keo - Pháp Vân Theotruyền thuyết kể lại xa kia đất Luy Lâu đã tạc xong bốn pho tợngphật Pháp Vân, Pháp Vũ Pháp Lôi, Pháp Điện nhng tô tợng chaxong Nhiều thợ các nơi đến sơn nhng sơn không ăn, tốp thợ làngKeo vào làm thì việc đợc hoàn thành tốt Khi việc xong, hiệp thợKeo thấy một khúc gỗ thừa khi tạc bốn tợng đã xin về, bốn tráng

đình Luy Lâu xin khiêng nhng không nổi, nhng chỉ hai ngời thợlàng Keo khiêng đợc lên rất nhẹ nhàng Thấy lạ, làng quyết định lấykhúc gỗ thừa để tạc tợng và pho tợng Pháp Vân đợc ra đời giống vớipho ở chùa Dâu nhng nhỏ hơn

Về mặt kiến trúc, tam quan chùa đợc xây kiểu nghi môn củatriều Nguyễn Thợng điện là kiểu nhà bốn mái, góc đao đơn hìnhcách điệu, kiến trúc mở cửa đầu hồi, bộ vì thợng điện kiểu chồng r-ờng Chùa có hậu cung và tháp tam phẩm liên hoa xây theo nghệthuật triều Nguyễn, ngoài ra còn có điện mẫu và nhà thờ tổ cũngmang phong cách triều Nguyễn Trong chùa có tợng quan âm thiênthù thiên nhãn phong cách nghệ thuật thế kỷ XVII, có bia thờiHoàng Định (1616) Chùa keo đợc xếp hạng di tích lịch sử kiến trúcnghệ thuật vào ngày 21- 6 - 1993

4

đình chèm:

Đình Chèm thuộc làng Thụy Phơng - huyện Từ Liêm, bên hữungạn sông Hồng thuộc Hà Nội Đình do đô hộ Triệu Xơng đời Đờngxây dựng cuối thế kỷ VIII

Đình thờ Lý Ông Trọng hay còn gọi là đức thánh Chèm là

ng-ời xã Thụy Phơng - huyện từ liêm ngoại thành Hà Nội Ông thuởnhỏ có tên là Lý Thân, đến khi trởng thành lấy tên là Ông Trọng, làmột ngời thông minh văn võ kiêm toàn, cơng trực giúp nớc trừngoại xâm Ông đợc vua Thục phong tớc đại vơng, khi qua đời đợctriều đình lập đền thờ, phong tặng thợng đẳng thiên vơng

Về mặt kiến trúc, đình Chèm có bố cục nội công ngoại quốchớng về phía bắc và nằm sát bờ sông Hồng Từ phía bờ sông Hồng

đi vào ta bắt gặp tứ trụ rồi đến tam quan, qua sân là chính đình bốcục hình chữ công Bên trong đình đợc trang trí tinh vi, với cấu trúcvì kèo gỗ Hậu cung đình có đặt hai bức tợng vợ chồng Lý Thânbằng gỗ sơn son thếp vàng Đình chèm là di tích lịch sử văn hóa đợcxếp hạng năm 1990 Lễ hội đình đợc tổ chức từ 14 đến 16 tháng 5,

để tởng nhớ Lý Thân (Lý Ông Trọng) và vợ là Bạch Tính Cung màhai tợng trong đền đợc gọi là đức ông và đức bà

Có một sự tích theo sách cổ ghi chép lại rằng: Vào thời HùngVơng thứ 18 ở làng Thụy Phơng có một thanh niên tên gọi Lý Thânsức khỏe hơn ngời Trong làng có một tên ác bá, Lý Thân đã khuyênbảo hắn nhiều lần nhng hắn không nghe Một hôm không thể chịunổi hành động gian ác của hắn, Lý Thân đã nắm cổ hắn quật chết.

Đáng lẽ giết ngời thì phải đền mạng nhng vua Hùng tiếc Lý Thân làngời khỏe mạnh nên tha tội Đến thời An Dơng Vơng ở bên TrungQuốc, Tần Thủy Hoàng sau khi thống nhất đất nớc đem quân xâm l-

ợc nớc ta Để thoát cơn binh lửa, An Dơng Vơng đem nhiều của cải

và ngời để tiến Tần trong đó có cả Lý Thân Thấy Lý Thân là ngời

to lớn lại nhiều mu mẹo, nhà Tần liền bổ làm Tự Lộ Hiệu, chứcquan coi việc trị an kinh đô Hàm Dơng Lúc bấy giờ ở bắc TrungQuốc, quân Hung Nô thờng vợt biên quấy phá Tần Thủy Hòang sai

Lý Thân mang quân trấn giữ đất Lâm Thao (tỉnh Cam Túc ngàynay) Nghe tin Lý Thân là ngời to lớn sức khỏe hơn ngời, quânHung Nô sợ hãi phải rút lui Tần Thủy Hoàng liền phong tớc cho LýThân làm Phụ Tín Hầu và gả cho công chúa Bạch Tính Cung để th-ởng công Đến khi về già, Lý Thân xin Tần Thủy Hoàng đa vợ con

về nớc Sau đó quân Hung Nô lại đến quấy nhiễu, vua Tần cho ngờisang đòi nhng Lý Thân từ chối chốn vào rừng ở An Dơng Vơng chongời tìm Lý Thân nhng không thấy bèn tâu rằng Lý Thân đã chết.Tần Thủy Hoàng không tin hạ lệnh nếu Lý Thân chết thì phải nộpxác, Lý Thân sợ liên lụy đến đất nớc nên đã tự sát An Dơng Vơng

đem ớp xác Lý Thân nộp cho Tần Thủy Hoàng, Tần Thủy Hoàngcho đúc tợng Lý Thân cao to đặt ở cửa Hàm Dơng để trấn Hung Nô,trong bụng tợng rỗng ngày ngày cho ngời chui vào dật cho tay chân

cử động, quân Hung Nô tởng Lý Thân vẫn còn sống không dámvào

5

đền chử đồng tử:

Đền Chử Đồng Tử thuộc xã Bình Minh huyện Châu Giang tỉnh Hng Yên, thờ Chử Đồng Tử cùng nhị vị phu nhân, Tiên Dungcông chúa và Tây Sa công chúa Đền mang giá trị kiến trúc điêukhắc triều Nguyễn Đền chính Đa Hòa thờ Chử Đồng Tử đế quân vàTiên Dung tả hoàng hậu

Theo tơng truyền, Chử Đồng Tử quê ở thôn Chử Xá nhà nghèonhng do duyên trời kỳ ngộ kết duyên với Tiên Dung mỵ nơng congái vua hùng vơng thứ ba Sau đó vua Hùng Vơng nghe tin cho làcon gái làm loạn sai quân đến đánh Chử Đồng Tử và Tiên Dung sợmệnh vua cha nên trong đêm ma gió đã hóa phép bay lên trời, cả lâu

đài thành quách cũng đều bay theo Đời sau dân bản x tởng nhớ sựtích đã lập đền thờ, dựng bia ghi lại việc trùng tu và ghi lại sự tíchmối duyên Chử Đồng Tử - Tiên Dung, đền thờ tình yêu đợc tiến sĩChu Mạnh Trinh xây bằng cả tấm lòng tình yêu quê hơng đất nớc

Lễ hội đền đợc tổ chức vào ngày 12 đến 15 tháng 3 âm lịch Đềnchính Đa Hòa đợc xây dựng năm 1894 hớng chính tây trên diện tích

18.720 m² công trình kiến trúc chia thành 3 khu.

a) Khu ngoài: khu ngoài diện tích rộng 7200 m², nổi bật nhất nhà bia

là một cái lầu hai tầng tám mái đợc dựng trên kè đá sát mép bờ sôngdốc cao ở trớc cửa phía tây treo bức đại tự có ba chữ “Trấn GiangLâu” là bút tích của Chu Mạnh Trinh

b) Khu giữa: có tờng thấp bao quanh, khu giữa đợc mở ra từ cổng đền

là hai cột trụ cao thẳng vút, trên mỗi đỉnh cột là một con nghênghoảnh mặt vào lối đi, dọc thân cột là hai câu đối phợng - hạc, bênphải là lầu chuông với chuông đúc bằng đồng, bên trái là gác khánhvới khánh làm bằng đá Lầu chuông, gác khánh xây kiểu giống nhàbia

c) Khu trong là trung tâm: mở đầu là ngọ môn gồm ba gian cửa, cổngngọ môn treo bức đại tự “bồng lai cung khuyết” sơn son thếp vàng.Qua ngọ môn là đến cung điện thờ Chử Đồng Tử và Tiên Dung,gồm 18 các nóc đền hình con thuyền, mũi cong chia từng khoang

đều đặn Bớc qua sân đại là đại tế, tiếp đến là sân chầu, tòa thiên

h-ơng, sau đó tới cung đệ nhị, cung đệ tam, hậu cung có kiến trúccung đình triều Nguyễn thế kỷ 19 Nổi bật ở khu đền là tòa thiên h-

ơng với mái cong hai tầng, 8 cột gỗ vuông đỡ 4 nóc với những con

đội con vác, những đầu đao bờ nóc chạm trổ tinh vi, trong tòa nhàtreo đại tự có ba chữ lớn sơn son thếp vàng “Giao Quang Các”nghĩa là ánh sáng hội tụ Phía dới là một câu đối 36 từ nhắc lạiduyên kỳ ngộ ngàn năm Chử Đồng Tử - Tiên Dung:

“ Hóa cảnh thị hà miên, tự nhiên vi châu, nhất dạ thành trạch

Kỳ duyên khoáng thiên cổ, nhân gian phu phụ thiên thợng thầntiên”

(Dịch: cảnh đẹp hóa bên sông, bãi cát thành châu ngọc, một đêmthành đầm nớc Duyên kỳ ngộ ngàn năm trớc, cõi trần gian là vợchồng, trên trời cao là thần tiên)

Trong cung đệ tam, đệ nhị có nhiều bức tranh, bức hoành phicâu đối khẳng định vị trí thần thánh của Chử Đồng tử Trong đềncòn lu nhiều hiện vật nh câu đối, ngai thờ, công trình điêu khắc gỗthế kỷ 18, các văn bia, các kiệu bát cống thất cống, hạc đồng, đỉnh

đồng Đặc biệt là có vạc đồng cuốn hai bên đặt trớc tòa thiên hơng

và đặc sắc nhất là trong hậu cung có thờ Chử Đồng Tử và nhị vị phunhân trên ngai sơn son thếp vàng cỡ nh ngời thật, ngồi chính giữa làChử Đồng Tử, hai bên là nhị vị phu nhân đúc bằng đồng Đền ĐaHòa là một công trình tuyệt tác nghệ thuật

Một số di tích liên quan đến đền nh :

1 Đền thờ Chử Xá huyện Gia Lâm Hà Nội thờ Chử Đồng Tử Tiên Dung Chử Xá là thôn có tên nôm là Kẻ Sa thuộc xã Văn Đứchuyện Gia Lâm - Hà Nội Trớc năm 1945 là xã Chử Xá - tổng ĐạiQuan -huyện Văn Giang - tỉnh Bắc Ninh Tơng truyền đây là nơi

-có ngôi nhà của Chử Đồng Tử - Tiên Dung từ đời Hùng Vơng 18.Khi thành vợ chồng ăn lên làm gia tu đắc đạo, họ bay về trời để lạidấu vết đầm Nhất Dạ

2 Đình thuộc Chử Xá xã Văn Đức - huyện Gia Lâm - Hà Nội thờChử Đồng Tử - Tiên Dung, Hữu Phi Nhân, Càn Hải tứ vị đại vơng

và Đơng Niên, Đơng Cảnh Đình đợc xếp hạng di tích kiến trúcnghệ thuật vào ngày 28 - 9 - 1990

3 Đền hóa Dạ Trạch: Đền đợc xây trên diện tích 15.000 m², cạnhkhu đền là một hồ nớc quanh năm xanh biếc tựa vào chân đê và mở

ra giữa cánh đồng bát ngát Đền kỷ niệm ngày Chử Đồng Tử - TiênDung về trời nằm trong một không gian thoáng đạt ghi nhận những

điều kỳ diệu của ngời xa để lại

6

chùa bồ đề:

Chùa thuộc thôn Phú Yên - xã Bồ Đề - huyện Gia Lâm - HàNội Bồ Đề là xã thuộc huyện Gia Lâm, phía bắc giáp thị trấn gialâm phía tây giáp sông Hồng, có tên gọi này để chỉ vùng đất có haicây bồ đề cao ngang tháp báo thiên phía kinh thành Thăng Long.Khi bao vây quân Minh trong thành Đông Quan cuối năm 1427, LêLợi và Nguyễn Trãi đã đặt bản doanh tại Bồ Đề, làm các tầng lầucao hơn tầm cao của hai cây bồ đề để quan sát giặc Minh Chùa cótên chữ là Thiên Sơn Tự hay Thiên Sơn Cổ Tự nằm trên tả ngạn sôngHồng, có tên gọi đó vì chùa xa làm trên gò đất cao gọi là núi trời cótên chữ là Thiên Sơn Bồ đề theo tiếng phạn (ấn Độ) gọi là buhdi.Cách đây trên 2000 năm, thái tử Tất Đạt Đa rời kinh thành tới ngồithiền định dới gốc cây bồ đề tu hành đắc đạo thành phật tổ Thích CaMầu Ni, từ đó bồ đề thành danh từ nhà phật thể hiện cho cửa phật.Chùa Bồ Đề đợc xây vào cuối đời Trần và qua nhiều lần trùng tu.Vào năm 1874, năm giáp tuất đời vua Tự Đức thứ 27 chùa đợc đại

s Thích Nguyên Biểu gánh vác việc xây lại Cổ Tích Thiên Tự thànhchùa mới, chùa đợc xây dựng trên nền cũ trùng tu năm 1614, nằmtrên khu đất rộng cao, hớng tây nhìn ra sông hồng Nhng do tác hạicủa trận lũ thế kỷ 20, chùa nay chỉ còn phần thợng điện

Về mặt kiến trúc, chùa xây theo kiểu nội công ngoại quốc.Chùa có một số tợng đẹp, khuôn viên rộng 15.000m², cấu trúc chữmôn Thợng điện chùa có 5 gian đợc xây dựng cao to, bộ mái vàkhung vì kèo giữ nguyên dấu ấn kiến trúc trớc thế kỷ XIX, các tợngphật bên trong chùa mới đợc hoàn thành, tiếp đến là chùa hộ, nhàthiên hơng, tháp bảo của tam quan Chùa có quy mô vừa, sân chùalát gạch có xây tờng bao quanh, tam quan và tam bảo đẹp, tiền đờng