LÊ THỊ THÚY TRANG PHỤC NGƢỜI DAO ĐỎ TRONG GIẢNG DẠY THIẾT KẾ THỜI TRANG ẤN TƢỢNG CHO SINH VIÊN KHOA THIẾT KẾ THỜI TRANG LUẬN VĂN THẠC SĨ LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN MỸ THUẬT Khóa 1 (2015 201[.]
Mộtsốkháiniệmvànộidungliênquan
Một sốkhái niệmliênquan
TheoĐạiTừđiểnTiếngViệt,trangphụccó2cáchhiểu:làquầnáovà cách ăn mặc [20, tr.1683] Đây được xem là cách hiểu thông thường,phổ biến của nhiều người TheoTừ điển
Bách khoa Việt Nam định nghĩa trang phục gồm các loại đồ mặc như áo, quần, đồ đội như mũ, khăn, nón, ô, và đồ đi như giày, dép, guốc Ngoài ra, trang phục còn bao gồm các phụ kiện như khăn quàng, thắt lưng, găng tay và các đồ trang sức Trang phục được hiểu rộng hơn là tổng thể các món đồ kết hợp giúp bảo vệ thân thể và làm đẹp cho người mặc.
Trang phục được định nghĩa theo Từ điển bách khoa Britannica là lớp phủ hoặc quần áo và các phụ kiện dành cho thân thể con người, bao gồm cả các loại đồ mặc bên ngoài như áo sơ mi, áo choàng, giày dép, mũ và găng tay Ngoài ra, nó còn bao gồm kiểu tóc, râu, tóc giả, mỹ phẩm, đồ trang sức cùng các hình thức trang điểm khác nhằm trang trí và làm đẹp cơ thể Khái niệm về trang phục khá rộng, bao gồm mọi thứ trang điểm ngoài thân thể con người, từ các yếu tố trang sức đến mỹ phẩm và các phụ kiện thể hiện phong cách cá nhân.
Trang phục là những đồ vật dùng để che phủ và làm đẹp cho thân thể con người, xuất hiện từ rất sớm với chức năng chính là giữ ấm và tạo vẻ đẹp Tùy thuộc vào điều kiện tự nhiên và văn hóa, trang phục của từng dân tộc thể hiện nét đặc trưng riêng, đóng vai trò quan trọng trong việc phân biệt các cộng đồng Ban đầu, trang phục ra đời để bảo vệ cơ thể khỏi tác động của môi trường, nhưng ngày nay còn là phương tiện thể hiện giá trị văn hóa và truyền thống của cộng đồng Những yếu tố nghệ thuật trong trang trí và tạo dáng trang phục phản ánh nét đẹp độc đáo của các dân tộc, góp phần quảng bá văn hóa rộng rãi và bảo tồn các giá trị truyền thống khi giao lưu quốc tế Việc nghiên cứu, vận dụng các giá trị thẩm mỹ trong trang phục truyền thống vào thiết kế hiện đại là hướng đi hiệu quả, giúp các nhà thiết kế thời trang sáng tạo ý tưởng mới và truyền tải giá trị văn hóa đặc trưng của dân tộc đến đông đảo cộng đồng hơn.
Trong nghiên cứu trang phục, các nhà nghiên cứu thường tập trung vào đặc điểm tự nhiên và điều kiện sinh hoạt của từng cộng đồng, bởi những yếu tố này ảnh hưởng lớn đến thiết kế trang phục và lựa chọn chất liệu phù hợp Các tộc người dựa vào môi trường tự nhiên để chọn nguyên liệu như da thú, cây gai, đay hay tơ để dệt thành vải, tạo nên trang phục đặc trưng cho vùng miền của mình Mỗi bộ trang phục còn phản ánh ý nghĩa văn hóa và yếu tố lịch sử xã hội riêng, góp phần định hình phong cách, mối quan hệ về ăn mặc, phù hợp với điều kiện khí hậu, lứa tuổi, địa vị xã hội và các yếu tố văn hóa đặc trưng của cộng đồng.
Khi nghiên cứu trang phục, các yếu tố như màu sắc, hình dáng, chất liệu và hoa văn giúp nhận diện sự khác biệt giữa các nhóm người Tên gọi của các nhóm địa phương thường phản ánh đặc trưng về màu sắc trang phục, ví dụ như Thái Trắng, Thái Đen, Tày Áo Trắng, Dao Đỏ, Dao Tiền, với dụng ý thể hiện nét riêng biệt của từng cộng đồng Ngoài ra, trang phục của cư dân vùng nhiệt đới nóng ẩm Phương Nam chủ yếu được dệt từ các loại sợi tự nhiên như vỏ cây và sau này là bông, phản ánh đặc điểm khí hậu và môi trường địa lý nơi họ sinh sống Những yếu tố này cũng cho thấy ảnh hưởng của cư dân vùng Đông và Trung Á, đặc biệt qua các cách thức giao tiếp sớm và sự đa dạng trong cách sử dụng vật liệu.
Thời trang là tập hợp những thói quen và thị hiếu phổ biến trong cách mặc và trang điểm, phản ánh phong cách hiện hành trong một không gian và thời gian nhất định Theo Từ điển bách khoa Britannica, thời trang được định nghĩa là “kiểu ăn mặc hoặc trang điểm thịnh hành trong một thời kỳ hoặc nơi chốn cụ thể” Khái niệm thời trang có thể thay đổi theo từng giai đoạn và thế hệ, phản ánh tình hình phát triển của xã hội Thường thì, thời trang được hiểu là sự biểu hiện cá nhân qua trang phục như “hợp thời trang” hay “không hợp thời trang”, góp phần thể hiện cá tính và phong cách riêng của từng người.
Trong nghệ thuật thời trang, "lêu lêu" không chỉ biểu đạt vẻ đẹp, sự quyến rũ và phong cách mà còn thể hiện sự sáng tạo của các bộ trang phục Thuật ngữ này thường được dùng để mô tả những thiết kế mang ý tưởng táo bạo, phá cách, thể hiện phong cách lập dị của các nhà thiết kế theo các chủ đề độc đáo Nhờ đó, "lêu lêu" góp phần làm nổi bật sự sáng tạo và đột phá trong ngành công nghiệp thời trang hiện đại.
Mộtsốnộidungliênquanđếnthiếtkếthờitrangấntƣợng
Thiết kế thời trang là ngành nghề có vị trí quan trọng trong xã hội hiện đại, phản ánh xu hướng và sở thích của người tiêu dùng Trang phục đã xuất hiện từ rất lâu và đồng hành cùng sự phát triển của loài người, nhưng lịch sử thiết kế thời trang chỉ thật sự trở nên nổi bật trong những thập kỷ gần đây Ngành thiết kế thời trang không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ cá nhân mà còn có tác động lớn đến các lĩnh vực văn hóa, kinh tế và xã hội Đó là ngành nghề góp phần thúc đẩy sáng tạo, định hình xu hướng thời trang toàn cầu và tạo ra những cơ hội nghề nghiệp đa dạng cho các nhà thiết kế trẻ.
Thiết kế thời trang là quá trình sáng tạo hình dáng thẩm mỹ cho quần áo, phụ kiện và đồ trang sức, đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố văn hóa, nghệ thuật và sự biến đổi của xã hội theo từng thời điểm Công việc này yêu cầu sự nhạy bén trong nắm bắt xu hướng, khả năng sáng tạo độc đáo và hiểu rõ các xu hướng thời trang để tạo ra những bộ sưu tập phù hợp và đón đầu thị hiếu người tiêu dùng.
Một là,thiết kế thời trang ảnh hưởng đến thị hiếu tiêu dùng về thờitrang, làm thay đổi những xu hướng, phong cách thời trang tại một thờiđiểmnhấtđịnh.
Thiết kế thời trang chịu ảnh hưởng của sự biến động, giao lưu và tiếp biến văn hóa giữa các nền văn hóa khác nhau, đồng thời phải đáp ứng yêu cầu của thị trường Trong mọi khía cạnh này, thiết kế thời trang luôn phản ánh các quan niệm thẩm mỹ, trình độ kinh tế và văn hóa đặc trưng của một thời đại, qua đó phản ánh đời sống xã hội một cách chân thực.
Khi nhắc đến "thiết kế thời trang", chức năng của trang phục không chỉ đơn thuần giữ ấm và che phủ thân thể mà còn hướng đến yếu tố làm đẹp Các nhà thiết kế thời trang là những người sáng tạo và nghiên cứu để cho ra đời các tác phẩm thời trang nhằm tôn lên vẻ đẹp của con người và nâng cao cuộc sống Các thiết kế thời trang được chia thành hai hướng chính: hướng trình diễn nghệ thuật và hướng ứng dụng thực tế, phù hợp với nhu cầu và mục đích sử dụng khác nhau.
Hướng trình diễn nghệ thuật thể hiện ý tưởng thẩm mỹ của các nhà thiết kế theo chủ đề nhất định hoặc thử nghiệm các kỹ thuật và chất liệu mới trong ngành công nghiệp may mặc Các bộ sưu tập tham gia trình diễn nghệ thuật thường nhằm tạo ấn tượng mạnh mẽ và khẳng định phong cách sáng tạo của nhà thiết kế trước đồng nghiệp và các chuyên gia trong ngành.
Hài hòa giữa thiết kế sáng tạo và tiện dụng là xu hướng nổi bật trong ngành thời trang hiện nay Các nhà thiết kế tập trung tạo ra những bộ quần áo phù hợp với nhu cầu của người tiêu dùng, đảm bảo tính ứng dụng cao, dễ mặc và thoải mái như mặc ở nhà, đi tiệc hoặc đi làm tại công sở Những trang phục này được làm từ các chất liệu và kỹ thuật mới, phù hợp với đặc tính sử dụng hàng ngày Các bộ sưu tập mang tính ứng dụng nhằm phục vụ đối tượng người tiêu dùng phổ thông, hướng tới sự tiện lợi và thẩm mỹ trong cuộc sống hàng ngày.
Lịch sử thiết kế thời trang đã xuất hiện từ rất lâu, bắt nguồn từ các tác phẩm hội họa thời Trung cổ và Phục Hưng, thể hiện rõ sự phân biệt trang phục của các tầng lớp xã hội Hình ảnh người thợ may trong truyện cổ "Bộ quần áo mới của hoàng đế" cho thấy nghề thiết kế trang phục đã tồn tại từ lâu trong lịch sử Tuy nhiên, trước thập niên 80 của thế kỷ XIX, thiết kế thời trang chỉ là công việc thủ công, với người sáng tạo chủ yếu là những thợ may có vị trí xã hội thấp hơn Trong thời kỳ này, nghệ thuật thường được xem là các lĩnh vực tinh hoa như âm nhạc, thơ ca, hội họa, và sáng tạo, còn nghề thiết kế trang phục chỉ là nghề thủ công, chưa được coi trọng như ngày nay.
Cuối thế kỷ XIX, bắt đầu từ năm 1880, lĩnh vực nghệ thuật mới được mở rộng và xã hội dần chấp nhận các dạng thức thực hành sáng tạo, đặc biệt là công việc thiết kế các vật phẩm mang tính ứng dụng và thẩm mỹ Công việc thiết kế ứng dụng không chỉ mang lại những sản phẩm hữu ích đến tận tay người tiêu dùng mà còn giúp mọi người dễ dàng tiếp cận và thưởng thức giá trị thẩm mỹ, đồng thời người sáng tạo ra các sản phẩm này cũng được tôn vinh như những nghệ sĩ Thời điểm này, thiết kế thời trang chính thức ra đời và được xem là một nghề trong xã hội, đóng vai trò quan trọng trong việc định hình và phát triển ngành thiết kế thời trang suốt thế kỷ.
XX ngày càng xuất hiện nhiều trong các buổi trình diễn thời trang và trên các tạp chí hàng đầu thế giới, giúp nâng cao nhận thức về thời trang cao cấp Vào đầu thế kỷ XX, tất cả các sản phẩm may mặc đều do nhà thiết kế sáng tạo riêng biệt và sản xuất thủ công, khi thời trang chưa phân biệt rõ ràng giữa các loại trang phục Chất liệu cao cấp như lụa, len vẫn được sử dụng phổ biến trong thời kỳ này, và kiểu dáng của trang phục vẫn chịu ảnh hưởng bởi phong cách đồng hồ cát và các tầng váy nhiều lớp nặng nề, phản ánh xu hướng thời trang của quá khứ.
Sự phát triển của các trường phái thiết kế, đặc biệt là Art Deco, đã đưa thời trang hướng tới giá trị giản dị, cô đọng hơn, bỏ qua những trang phục bó chặt, gây khó chịu cho phụ nữ để chuyển sang các bộ trang phục gọn gàng, nhẹ nhàng, hiện đại Đồng thời, phong trào nữ quyền mạnh mẽ trong thời kỳ này đã thúc đẩy xu hướng trang phục nữ giới trở nên trẻ trung, đa dạng với các bộ quần áo may sẵn, phù hợp với phong cách năng động Thiết kế thời trang đã bước sang một giai đoạn mới, hòa quyện giữa thời trang may sẵn, cao cấp, hiện đại và cổ điển, mang đến một dòng thời trang phức tạp, cuốn hút và luôn thu hút các tín đồ thời trang đến ngày nay.
Ngày nay, thiết kế thời trang được xem như một loại hình nghệ thuật sáng tạo thể hiện cá tính và gu thẩm mỹ của mỗi người Nó không chỉ gần gũi với nhu cầu của con người mà còn phản ánh xu hướng thời đại, giúp thể hiện giá trị cá nhân thông qua những bộ trang phục độc đáo Thiết kế thời trang đã trở thành một ngành công nghiệp mang tính sáng tạo cao, góp phần định hình phong cách sống hiện đại và thể hiện nét đẹp văn hoá của từng cộng đồng.
1.1.2.2 Ấntượng và yếu tốấntượngtrongthiết kếthờitrang
Trong từ điển thuật ngữ mỹ thuật phổ thông, ấn tượng (impression) được định nghĩa là “dấu ấn mạnh được để lại bởi một đối tượng hoặc được chắt lọc từ một thực thể” Ấn tượng thường liên quan tới các giác quan và thuộc về giai đoạn cảm tính trong quá trình nhận thức ban đầu của con người.
[18, tr.13] Hay có thể hiểu, ấntƣợng là trạng thái của ý thức ở giai đoạn cảm tính xen lẫn với cảm xúc, dotácđộngcủathếgiới bên ngoàigâyrađốivới con người.
Trong thiết kế thời trang, nhà thiết kế đặt trọng tâm vào hiệu quả ấn tượng trong tạo mẫu để thu hút ánh nhìn của người xem Việc sử dụng các thủ pháp như tạo sự tương phản mạnh giữa đường nét, màu sắc và chất liệu giúp tạo nên hiệu ứng thị giác ấn tượng và hấp dẫn ngay từ cái nhìn đầu tiên Nếu quá trình nhận thức ban đầu về bộ trang phục không tạo ra ấn tượng rõ ràng, sẽ rất khó để giữ được sự chú ý của khách hàng trong giai đoạn sau.
Trong xu hướng thời trang hiện đại, các bộ sưu tập đa dạng như trang phục ấn tượng, phong cách truyền thống, trang phục theo mùa (Thu Đông, Xuân Hè) và trang phục dạ hội thể hiện sự đa dạng trong thiết kế Để tạo sự ấn tượng mạnh mẽ, nhà thiết kế cần có ý tưởng rõ ràng, kết hợp hài hòa các đường nét, màu sắc và sắc thái biểu cảm, đồng thời sáng tạo trong việc sử dụng chất liệu như vải và phụ kiện Trong nhiều năm phát triển, sự đổi mới và sáng tạo trong lĩnh vực thiết kế thời trang đòi hỏi các nhà thiết kế phải tìm kiếm ý tưởng mới, khác biệt, mang tính đột phá và tích hợp chúng một cách độc đáo vào các sản phẩm may mặc Tuy nhiên, để thiết kế trở nên ấn tượng, các ý tưởng này phải đáp ứng các tiêu chuẩn về độ mới lạ, phù hợp xu hướng và khả năng truyền đạt tối ưu giá trị nghệ thuật.
Thứ nhất,không vi phạm vềthuần phong, mỹ tụctrongv ă n h ó a Việc khai thác, sử dụng các giá trị trong tạo hình trang phục các dân tộckháccầnlưuýđếntínhđặcthùriêngvàgiátrịđặctrưng.
Trong quá trình thiết kế mẫu, sự ấn tượng ban đầu đóng vai trò rất quan trọng trong việc tạo ấn tượng rõ ràng về ý tưởng Các yếu tố cấu thành của mẫu thiết kế cần phải rõ ràng, giúp người xem hoặc người sử dụng nhanh chóng nhận diện và hiểu được ý nghĩa của sản phẩm Điều này đảm bảo rằng mẫu thiết kế không chỉ hấp dẫn mà còn truyền tải thông điệp một cách dễ dàng và hiệu quả.
TổngquanvềngườiDaoĐỏvàtrangphụccủangườiDaoĐỏởSaPa.171.Ngư ờiDaoĐỏởSaPa
KháiquátvềtrangphụcngườiDaoĐỏởSaPa
Trang phục cổ truyền của người Dao Đỏ phản ánh bản sắc văn hóa đặc trưng của tộc người dân tộc này, chịu ảnh hưởng bởi quá trình giao lưu văn hóa với các cộng đồng khác nhưng vẫn giữ gìn nét đặc trưng nhờ ý thức cộng đồng trong việc bảo tồn truyền thống Việc nghiên cứu những giá trị văn hóa trong trang phục không chỉ giúp hiểu rõ nét đẹp của văn hóa dân tộc mà còn góp phần thúc đẩy việc lưu giữ và phát triển các giá trị này, nhằm khẳng định vị trí và ý nghĩa của chúng trong đời sống hiện đại Các sáng tạo trang phục của người Dao Đỏ chủ yếu từ sự phân công lao động và phản ánh vẻ đẹp của nữ giới, đồng thời gìn giữ những nét đẹp văn hóa qua nhiều thế hệ Hơn nữa, giá trị đặc sắc của trang phục truyền thống của phụ nữ Dao Đỏ đã được khẳng định qua quá trình tổng hợp, khảo sát thực tế và trải qua thời gian dài truyền nghề, giúp bảo tồn nét đẹp truyền thống vẹn nguyên qua nhiều thế hệ.
Việc làm và phát triển trang phục của người Dao Đỏ có truyền thống lâu đời, gắn liền với nghề trồng bông, dệt, nhuộm vải, cắt may, thêu và thùa Trong quá trình tạo nên bộ trang phục, người phụ nữ Dao Đỏ giữ vai trò chủ đạo, từ việc trồng bông trên mương đất tốt đến thu hoạch và xử lý sợi bông thành vải Người Dao trồng bông vào tháng 1-2 để tránh sương muối và mưa lớn, sau đó thu hoạch và chế biến thành sợi qua các bước đánh tách, ngâm nước, nấu và phơi khô Họ không chỉ dệt vải mà còn thêu các hoa văn tinh xảo trên mặt trái của vải, truyền thống này được giữ gìn qua nhiều thế hệ Vải sau khi hoàn thành sẽ được cắt thành tấm lớn khoảng 5 sải tay để may thành quần áo, sau đó nhuộm chàm và trang trí bằng các hoa văn thêu độc đáo Người Dao có kỹ thuật thêu hoa văn khá đặc biệt, không theo mẫu sẵn mà dựa vào trí nhớ và sự khéo léo để tạo nên các họa tiết hài hòa, cân đối về đường nét và màu sắc.
Trang phục của người Dao Đỏ ở Sa Pacũng thể hiện đặc điểm riêng biệt và là nét nhận diện văn hóa của họ Những bộ trang phục này góp phần tạo nên bản sắc độc đáo qua các hoạt động thủ công như rèn đúc trang sức, thêu hoa trên vải bằng sáp ong, dệt thổ cẩm Trong đó, thêu và dệt thổ cẩm là những hoạt động truyền thống phổ biến nhất, giữ gìn và phát triển nét đẹp văn hóa của người Dao Đỏ Sa Pacũng.
Người Dao đỏ ở Sa Pa nổi bật với những mẫu trang phục truyền thống có đặc điểm dễ nhận biết và gây ấn tượng mạnh, đặc biệt là màu đỏ rực rỡ được sử dụng để trang trí như khăn, bông trên ngực áo, cổ áo Kỹ thuật thêu thủ công với nền đen hoặc chàm trong cách họa tiết giúp tạo độ chuyển sắc tinh xảo, làm nổi bật các màu nguyên sắc, đồng thời tạo hiệu ứng chuyển màu bắt mắt, trầm lắng Các họa tiết thêu thường thể hiện sự tỉ mỉ, khéo léo của bàn tay phụ nữ Dao đỏ, với các hình tượng như hoa lá, hình người, phản ánh đời sống và tâm linh của họ Hiện nay, các sản phẩm thủ công từ thổ cẩm của người Dao đỏ đã đa dạng hóa, không còn chỉ dùng để may trang phục truyền thống mà còn phục vụ nhu cầu đời sống hàng ngày như phụ kiện, trang sức độc đáo, vòng tay, vòng chân, móc chìa khóa, túi đeo, túi trang trí và khăn trải bàn với các họa tiết cầu kỳ, thể hiện sự khéo léo và sáng tạo của các nữ thợ thủ công Dao đỏ.
Để thêu được một bộ quần áo truyền thống của người Dao Đỏ, cần mất gần 1 năm, trong khi các sản phẩm nhỏ như dây vòng hay móc khóa chỉ mất vài ngày để hoàn thành Quá trình tạo ra các sản phẩm thủ công này đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và thời gian dài để giữ gìn giá trị truyền thống của nghề thủ công dân gian.
Nhiều người dân địa phương chuyển từ nghề dệt truyền thống sang thêu thùa và chế tác các sản phẩm lưu niệm mang đặc trưng hoa văn Dao Các bộ trang phục theo lối truyền thống thường chỉ được làm trong phạm vi gia đình hoặc khi rảnh rỗi, thể hiện sự gắn bó với nét văn hóa truyền thống của cộng đồng dân tộc Dao.
Lý Thị H đã chia sẻ rằng, việc sử dụng họa tiết truyền thống của dân tộc để làm đồ lưu niệm không chỉ giúp phát huy giá trị văn hóa độc đáo mà còn mang lại lợi ích kinh tế cho cộng đồng Những sản phẩm này vừa mang ý nghĩa lưu giữ bản sắc văn hóa, vừa góp phần giới thiệu trang phục đặc sắc của người dân đến với nhiều người hơn (Phỏng vấn ngày 24 tháng 12 năm 2016)
Những người phụ nữ Dao Đỏ tại các bản khai thác du lịch như Tả Phìn thường vừa trông con, vừa thêu thủ công bằng túi sợi để bán, còn các bà cụ phơi ngô, phơi thóc bên sân vẫn đeo đồ thêu truyền thống Trong những năm gần đây, sản phẩm thủ công của người Dao Đỏ được khách du lịch yêu thích, mang lại nguồn thu ổn định và góp phần cải thiện chất lượng đời sống hàng ngày của cộng đồng Việc chế tác các sản phẩm du lịch từ yếu tố truyền thống không chỉ giúp phát huy giá trị văn hóa mà còn gắn kết với hoạt động kinh tế trong cộng đồng người Dao Dù không thường xuyên thể hiện trên trang phục, các giá trị truyền thống của người Dao vẫn được giữ gìn một cách âm thầm, vững chắc theo từng thế hệ.
TổngquanvềkhoaThiếtkế thờitrangtrườngĐạihọcSưphạmNg hệthuậtTrungương
Giảngviênvàsinh viên khoa Thiếtkếthờitrang
Khoa Thiết kế Thời trang có cơ cấu tổ chức gồm Ban Chủ nhiệm, các Bộ môn Công nghệ May, Sáng tác Thiết kế, Cơ sở ngành và Văn phòng khoa, với tổng cộng 13 cán bộ, giảng viên và 02 chuyên viên văn phòng Hiện nay, Ban Chủ nhiệm gồm đồng chí Hoàng Thị Oanh – Trưởng khoa và đồng chí Trần Thị Liên – Phó Trưởng khoa Ngoài đội ngũ giảng viên cơ hữu, khoa còn hợp tác và mời nhiều chuyên gia thời trang tham gia giảng dạy, trao đổi chuyên đề để nâng cao chất lượng đào tạo.
Khoa Thiết kế thời trang đã đào tạo gần 900 sinh viên qua 10 khóa học, kể từ khóa tốt nghiệp đầu tiên năm 2011, với nhiều sinh viên đạt thành tích xuất sắc được giới thiết kế thời trang đánh giá cao Theo Quyết định số 2230/CTHSSV công nhận sinh viên trúng tuyển đại học hệ chính quy năm 2016, trong năm học 2016-2017, có 109 sinh viên theo học ngành thiết kế thời trang của trường, gồm 11 nam và 98 nữ Đa số sinh viên có năng khiếu và đam mê mạnh mẽ với ngành thiết kế thời trang, nhiều người đã và đang tham gia hợp tác trong các hoạt động thiết kế tại các doanh nghiệp tại Hà Nội Chương trình đào tạo liên kết chặt chẽ giữa lý thuyết và thực hành, giúp sinh viên áp dụng kiến thức ngành vào thực tiễn công việc thiết kế thời trang trong đời sống.
MụctiêuvàchươngtrìnhđàotạongànhthiếtkếthờitrangcủaTr ƣờngĐạihọcSƣphạmNghệthuậtTW
Theo Quyết định 1536/QĐ – ĐT ngày 01.11.2013, chương trình đào tạo ngành Thiết kế thời trang trình độ đại học được xây dựng phù hợp với phương thức đào tạo theo tín chỉ, nhằm mục tiêu đào tạo họa sĩ thiết kế thời trang có kiến thức chuyên môn sâu rộng để thích ứng với nhiều công việc trong lĩnh vực thời trang Chương trình nhằm phát triển năng lực thiết kế thời trang, phát triển sản phẩm, xây dựng giải pháp mỹ thuật, kỹ thuật, quản lý dự án sản xuất và kinh doanh sản phẩm thời trang, đáp ứng yêu cầu xã hội bằng kỹ năng chuyên nghiệp và phẩm chất cá nhân Ngoài ra, sinh viên còn được rèn luyện kỹ năng xã hội để làm việc hiệu quả trong nhóm ngành và môi trường quốc tế, đồng thời có khả năng tự học và tiếp tục nâng cao năng lực qua các cấp học cao hơn Chương trình còn hướng tới sự ổn định kết hợp với tính mở để khuyến khích nghiên cứu sáng tạo mới, cập nhật tiến bộ xã hội, đáp ứng nhu cầu của người học Nghiên cứu khai thác giá trị tạo hình của trang phục người Dao đỏ trong giảng dạy thiết kế thời trang là một minh chứng cụ thể cho định hướng này.
Chương trình đào tạo ngành thiết kế thời trang bao gồm các khối kiến thức chính như kiến thức chung (19 tín chỉ), kiến thức cơ bản của nhóm ngành (31 tín chỉ), kiến thức cơ sở ngành (28 tín chỉ), kiến thức chuyên ngành (40 tín chỉ), cùng với khối kiến thức thực tập và tốt nghiệp (16 tín chỉ) Nội dung đào tạo tập trung vào lĩnh vực thiết kế trang phục và phục trang, trong đó các kiến thức liên quan đều nằm trong khối kiến thức cơ sở ngành và chuyên ngành, giúp sinh viên phát triển kỹ năng chuyên môn vững vàng.
Môn mỹ thuật trang phục là môn học bắt buộc trong khối kiến thức cơ sở ngành, góp phần nâng cao kiến thức về thiết kế và thẩm mỹ trang phục Trong đó, môn học này bao gồm 20 giờ học lý thuyết, 8 giờ thực hành và 2 giờ tự học, giúp sinh viên nắm vững kiến thức lý thuyết và rèn luyện kỹ năng sáng tạo.
Khối kiến thức tạo mẫu trang phục truyền thống và phù hợp với nội dung chính của chương trình đào tạo ngành thiết kế thời trang, gồm 5 nội dung, mỗi nội dung có 3 tín chỉ (60 giờ lý thuyết, 150 giờ thực hành và 15 giờ tự học) Trong đó, học phần tạo mẫu cung cấp kiến thức về khai thác giá trị trong trang phục truyền thống các dân tộc và thiết kế trang phục biểu diễn nghệ thuật, giúp sinh viên nghiên cứu đối tượng, lựa chọn ý tưởng, xây dựng biểu tượng và vận dụng kiến thức về bố cục, màu sắc, hình khối, tỷ lệ để thiết kế trang phục Qua đó, sinh viên hình thành khả năng cảm nhận vẻ đẹp của trang phục và thể hiện năng khiếu qua các bài tập thiết kế cụ thể, từ đó phát triển kỹ năng làm việc thực tế Môn tạo mẫu trang phục có vai trò quan trọng trong chương trình đào tạo ngành thiết kế thời trang và còn được đề cập trong các môn học tự chọn như thủ pháp thể hiện trong sáng tác thời trang và thiết kế theo phong cách.
Mục tiêu của luận văn là nghiên cứu các giá trị văn hóa của trang phục người Dao Đỏ và ứng dụng trong giảng dạy thiết kế thời trang, nhằm xây dựng khung lý thuyết phù hợp để vận dụng trong nghiên cứu Trong chương một, tác giả phân tích các khái niệm liên quan như thời trang, thiết kế thời trang và thiết kế thời trang ấn tượng, cũng như quá trình xây dựng ý tưởng và những lưu ý trong thiết kế trang phục Nội dung này tạo nền tảng cho việc đưa giá trị văn hóa truyền thống của người Dao Đỏ vào phần tạo mẫu trang phục trong chương hai Đồng thời, tác giả khảo sát nguồn gốc, thế giới quan, nhân sinh quan của người Dao và những đặc điểm riêng của người Dao Đỏ tại Sa Pa để hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến trang phục như phong tục, lối sống và quan niệm về thế giới, từ đó giúp vận dụng các giá trị văn hóa này một cách phù hợp và phù hợp với thuần phong mỹ tục của cộng đồng.
GiátrịtạohìnhtrêntrangphụcngườiDaoĐỏ
MộtsốkiểudángđặctrưngtrongtrangphụccủangườiDaoĐỏ
Trang phục người Dao Đỏ phong phú và đa dạng, gồm nữ phục và nam phục, trong đó nữ phục chia thành thường phục và lễ phục Trang phục nữ thường gồm khăn đội đầu, áo, yếm, dây lưng vải, quần và xà cạp, thể hiện nét đẹp truyền thống của người Dao Đỏ Đặc biệt, bộ nữ lễ phục gồm trang phục của cô dâu, mũ và tạp dề, mang đậm nét đặc trưng của lễ hội truyền thống Phụ nữ Dao Đỏ còn sử dụng đồ trang sức như vòng cổ, vòng tay, khuyên tai và xà tích, góp phần làm nổi bật vẻ đẹp và nét văn hóa đặc sắc của người dân nơi đây.
Nam phục của người Dao Đỏ gồm có trang phục thường ngày và lễ phục, trong đó thường phục của nam giới bao gồm khăn, áo và quần, còn lễ phục gồm y phục chú rể và y phục thầy cúng Ngoài ra, còn có các trang phục truyền thống dành cho trẻ em Hiện nay, trang phục truyền thống và lễ phục của người Dao Đỏ chủ yếu chỉ xuất hiện trong các dịp lễ hội hoặc ngày lễ lớn của cộng đồng Trang phục đời thường của người Dao Đỏ thường sử dụng vải hoa hoặc vải lanh, được bán sẵn trên địa bàn Để dễ dàng đối chiếu và theo dõi, tác giả đã thống kê theo hình thức lập bảng mô tả các loại trang phục này.
Khăn độiđầ u Đƣợc làm bằng vảibôngtựdệt,c h ỉ m àu Có khăn quấnbêntrongvuông, mỗichiềukhoảng100 cm và khăn phủbênngoài,cókíchth ƣớck h o ả n g 1 3 0 cmvà 65cm. Đƣợc làm bằng vảibôngtựdệt,chỉmà unhƣngítdùng.
Vải bông tự dệt và chỉ màu tạo nên các chiếc mũ đội đầu đặc trưng của nam giới, thường có quả bông và cách cạt cườm, miếng bạc trang trí Mũ của nữ giới chủ yếu chỉ có các quả bông bằng len hoặc chỉ màu, mang đậm nét truyền thống Áo được làm từ vải bông tự dệt, có quả bông bằng chỉ, len, hạt cườm và miếng bạc, thể hiện nét đẹp truyền thống Việt Nam Áo tứ thân có nẹp cổ liền với nẹpngực, có chiều rộng khoảng 1 span, phản ánh nét đẹp cổ truyền đặc sắc.
Áo sơ mi rộng khoảng 65cm và dài 30cm, làm bằng vải bông tự dệt, thiết kế không khoét nách với tay đấу thẳng, cổ tròn và mở ngực Phần ngực bên trái của thân áo được bổ sung một miếng vải đỏ hình chữ nhật, tạo điểm nhấn nổi bật Áo được làm bằng vải bông tự dệt, phù hợp cho trẻ nam với áo ngắn tay, còn áo trẻ nữ là áo dài, cả hai đều được cài ở bên hông để tiện mặc và điều chỉnh.
) Đƣợc làm bằng vảibôngtựdệt,bạctrắ ng, vải màu.
Yếmđƣợc thiết kế là mộtđoạnv ả i g ấ p đ ô i , phíat r ƣ ớ c k h o ả n g
100 cm và phía saukhoảng 40 cm và cókhoét một lỗ tròn ởgiữah a i đ ƣ ờ n g g ấ p đểđầuchuiqua.
Dây lƣngv ải Đƣợc làm bằngvảilụa, vải bông tự dệt.Dây dƣng vải đƣợcthiếtkếdùnghai thânáotrướcthaychodâ ylƣng,nếucóthìđƣợcl àmbằng tấmvảimàuđỏ
Quần Đƣợc làm bằng vảibôngtựdệt,đƣợcc ắttheokiểuchânquèc ạplátọa,dàikhoảng 90 cm, ôngrộngkhoảng30c m, đũngcao30cm. chấtliệuvàđƣợccắttheo kiểuquầnnữ.
Xà cạp Đƣợc làm bằng vảibông tự dệt, chỉ màuvàdàikhoảng28
Vòngc ổ , v ò n g t a y , khuyên tai và xà tích.
Chiếc mũ có khung làm bằng tre, bên ngoài được phủ bằng ba khăn độc đáo Hai khăn phủ bên ngoài bằng vải đỏ vừa che mặt cô dâu, vừa buông xuống hai vai, tạo nét duyên dáng truyền thống Khăn phủ nằm hình chữ nhật, có chóp nhọn được trang trí bằng nhiều chỉ dây và chữ nặng, cùng với các chi tiết bằng bạc, thể hiện sự trang trọng và tinh tế của trang phục cưới truyền thống.
Cóh a i h ì n h t h ứ c Áoc ủ athàycúngđƣ ợc l à m bằngvải cô ng trangphục.Mộtlà, nghiệpinhoađỏ,theohìnhthứcáodài,mở chúrểmặc quầnáo ởgiữa,códâylƣngvảitrắng.
Nam nữ như cô dâu Quầnbìnhthường.
(hìnhthứcnàyphổ Mũđƣợclàmbằnggiấybồi,màuđỏ,cóthể biếnởSaPah ơ n) gấplạihoặcxòeratùyý,códâybuộc.Mũ
Cảh a i h ì n h t h ứ c nhƣ:ĐặngN g u y ê n S o á i , P h o n g N g u y ê n nàychúrểđềuđội Soái,T h á n h C h ủ , T h ƣ ợ n g Đ ứ c , L i n h B ả o , thêm một chiếc NgọcH o à n g … N ử a s a u c ủ a m ũ l à c á c d ả i khănthêu vảithêuhoavăn,khiđộibuôngxuốnglƣng.
Cổ, vị thần sáng tạo ra thế giới, đã tạo ra lửa và các vật dụng thiết yếu cho con người Trong các nghi lễ, mặt nạ được sử dụng bởi thầy cúng để đuổi tà ma, bảo vệ đàn cúng và vong linh người chết trong các lễ cúng chay hoặc trong quá trình cấp sắc Mặt nạ của người Dao Đỏ có hình mặt trời, đặc trưng với mắt sâu, răng to, được làm bằng gỗ sung Sau khi đẽo, người Dao Đỏ dùng than hoặc nhọ nồi để bôi đen mặt nạ, gắn da dê và dính lông mày, râu dê để tạo ria mép, và trang trí mặt nạ bằng các mẩu giấy nhiều màu sắc để sinh động và thu hút trong các nghi lễ ritual.
Ngày nay, đàn ông Dao Đỏ đã cắt tóc ngắn như người Kinh, thay thế kiểu tóc cuốn khăn nhiều vòng trên đỉnh đầu bằng cách gấp khăn lại rồi vấn lên Trang phục của đàn ông Dao Đỏ khá đơn giản gồm hai loại chính là áo ngắn và áo dài, chủ yếu mặc áo ngắn hàng ngày Quần của họ thường được may bằng vải chàm, cắt kiểu “chân què” và cạp “lá tọa”, thường nhuộm chàm để phù hợp với trang phục truyền thống Hiện nay, nhiều thanh niên Dao đã chuyển sang mặc quần âu như người Kinh, thể hiện sự hội nhập và thay đổi trong phong cách ăn mặc.
Trang phục truyền thống của trẻ em ít nhiều khác biệt qua các lứa tuổi, từ khi còn nhỏ, trẻ em Dao Đỏ thường được may áo sơ mi mà chưa có quần Đặc trưng nổi bật của trang phục trẻ em Dao Đỏ là chiếc mũ được khâu bằng nhiều miếng vải màu sặc sỡ, điểm thêm các ngôi sao bạc và bông vải để tạo điểm nhấn bắt mắt Đến khoảng 9-10 tuổi, các em bắt đầu mặc trang phục giống người lớn hơn, nhưng ngày nay, trẻ em Dao cũng bắt chước theo phong cách thời trang của trẻ em Kinh với áo cánh, áo sơ mi, quần ta hoặc quần âu, thể hiện sự hòa nhập và thay đổi trong thói quen mặc quần áo của các em.
Trang phục truyền thống của phụ nữ Dao Đỏ đa dạng và phong phú về kiểu dáng cũng như màu sắc, nổi bật thành nét đặc trưng của dân tộc này Áo dài của người Dao Đỏ có kiểu xẻ ngực, không có khuy hay cúc, với gấu áo dài chấm gối, trở thành trang phục thường ngày thay vì chỉ dùng trong các sự kiện đặc biệt như của các dân tộc khác như Kinh, Thái hay Mường Chiếc áo dài tạo nên vẻ đẹp duyên dáng, tinh tế của người phụ nữ Dao Đỏ, thường được kết hợp với các phụ kiện như mũ, xà cạp trong các nghi lễ vòng đời của cộng đồng Không thể bỏ qua chiếc yếm mặc bên trong áo dài, vừa để giữ ấm cho ngực, vừa là vật trang trí tạo điểm nhấn, giúp hoàn thiện vẻ đẹp của trang phục truyền thống Dao Đỏ.
Trang phục của người Dao Đỏ có những dấu hiệu nhận biết riêng biệt, phản ánh đặc trưng văn hóa của cộng đồng Tuy nhiên, trang phục của người Dao Đỏ ở các địa phương có hình thái phong phú và đa dạng, ngay cả trong cùng một khu vực, như giữa các huyện cũng không hoàn toàn giống nhau Sự khác biệt chủ yếu nằm ở các chi tiết nhỏ, thể hiện nét đặc trưng riêng của từng vùng, góp phần làm phong phú thêm nét đẹp văn hóa của người Dao Đỏ.
Phụ nữ Dao Đỏ ở Lào Cai thường đội khăn vuông bằng vải đỏ không trang trí hoặc khăn dài cũng bằng vải đỏ có họa tiết thêu chỉ đen, trắng, với các tua dọc góc và quả bông đỏ phía trên Ở Tuyên Quang, phụ nữ Dao Đỏ diện hai loại khăn quấn trong và khăn phủ ngoài, đều làm từ vải màu chàm, được thêu hoa văn trang trí bằng chỉ đỏ, vàng, trắng, tạo nên bộ trang phục truyền thống độc đáo Áo tứ thân của phụ nữ Dao Đỏ dài gần 130 cm, rộng 65 cm, có nẹp cổ liền và nẹp ngực thêu trang trí bằng các họa tiết như hoa hẹ, hoa thương, cùng các quả bông đỏ và xanh xen kẽ dọc các mép áo Thắt lưng bằng bạc hình chữ nhật và các họa tiết thêu trên thân áo như chân mèo, chim, sấm thể hiện sự tinh xảo trong kỹ thuật dệt thêu Trang phục còn có các họa tiết trang trí dọc sống lưng, phía dưới cổ áo và gấu áo, kết hợp các họa tiết truyền thống mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc Tại Bắc Kạn, phụ nữ Dao Đỏ mặc áo dài màu chàm, cổ cao, cài khuy bên nách phải, chịu ảnh hưởng của trang phục người Nùng, còn ở Hà Giang, áo dài thêu hoặc đen, không khoét nách, có họa tiết trang trí bằng chỉ màu đỏ, trắng, vàng, đính nhiều túm bông và chuỗi hạt, phản ánh đặc trưng trang phục truyền thống đa dạng của dân tộc Dao Đỏ.
Màusắctrangphục
Trong lĩnh vực thời trang, sự hài hòa và bắt mắt giữa trang phục vô cùng quan trọng, đòi hỏi phải đạt được tính cân bằng và hòa hợp Trong trang phục của người Dao Đỏ, yếu tố màu sắc đóng vai trò quan trọng nhất trong việc tạo ấn tượng và giúp nhận diện đặc trưng của cả một tộc người Trang phục truyền thống của nữ giới thường nổi bật với màu đỏ, là màu chủ đạo giúp tạo điểm nhấn và thể hiện nét đẹp đặc trưng của dân tộc.
Màunền Sựkếthợp màu sắc Diệntíchsửdụng Nữ
Khăn Màu chàm,màu đỏ thêuchỉmàuđỏ,xanh, trắng,vàng. chiếmk h o ả n g 3 0 % đến100%diệntích mặt khăn. Áo nữ Màu chàm thêu chỉ đỏ, xanh,vàng,gắncác miếngbạc.
Cóđ í n h t u a c h ỉ nhiều màu và quảbông màuđỏ. chiếmk h o ả n g 6 0 % nền chàm.
Yếm Màu chàm thêuchỉtrắng, đỏ, gắncácngôisaobằng bạc. chiếmkhoảng40-80
Quần Màu chàm thêuc h ỉ x a n h , đ ỏ , trắng,vàng chiếmkhoảng3 0 - 40%nền chàm.
Xàcạp Màu chàm trắng, thêu chỉtrắng,đỏ chiếmk h o ả n g 2 0 % nềnchàm.
NamKhăn Màu chàm thêu chỉ màu chiếm khoảng60- xanh,đỏ,vàng 80% d i ệ n t í c h m ặ t khăn. Áo Màu chàm thêu chỉ màuxanh,đỏ,vàng chiếmkhoảng15- 30% d i ệ n t í c h m ặ t áo.
Quần Màuchàm, hoặcđen khôngcóhọatiếttrangtrívàkếthợpvới màu khác.
Như vậy, màu sắc trang phục của người Dao Đỏ có một số đặc điểmriêngsau:
Màu trung tính như chàm, trắng, ghi hồng là các gam màu chủ đạo trong trang phục thường ngày, tạo ra sự hài hòa và đẳng cấp Việc phối màu này dựa trên nguyên tắc lấy màu đỏ làm điểm nhấn nổi bật, trong khi các gam màu còn lại giúp bổ sung và làm tăng tính thẩm mỹ, mang lại sức sống cho toàn bộ trang phục Sự kết hợp giữa màu chàm, trắng và các sắc màu trung tính phù hợp với đa dạng màu sắc khác trong bảng màu, giúp tạo ra những bộ trang phục ấn tượng và dễ dàng phù hợp với mọi hoàn cảnh Đồng thời, cách phối màu này còn bắt chước vẻ đẹp tự nhiên của cây cối và cảnh núi non, mang đến cảm giác hài hòa, thoải mái cho người nhìn.
- Sự kết hợp của những màu sắc bổ sung nhƣ vàng – đỏ, xanh – đỏ ởcác phụ kiện gắn trên áo, mũ tạo nên sự tương phản và trông rất ấn tượng,vìvậymàtrangphụccủangườiDaoĐỏtrông rấtbắtmắt vànổibật.
Việc lựa chọn màu đỏ làm màu chủ đạo trên trang phục, từ mũ đến váy, là đặc điểm nhận diện riêng biệt của người Dao Đỏ Dù sau này có sự thay đổi trong chất liệu trang phục như sử dụng vải in hoặc vải công nghiệp thay cho vải bông dệt truyền thống, đặc điểm nhận diện này vẫn được giữ gìn và duy trì.
Người Dao Đỏ đã thành công trong việc phối màu trang phục của mình một cách tinh tế và độc đáo Họ đã phát bỏ cách dùng đơn sắc như trong các cách lựa chọn màu trên trang phục của các dân tộc khác, chẳng hạn như người Kinh với quần đen, áo trắng hay màu nâu trước đây Sự phối màu này thể hiện sự tài tình, tạo nên ấn tượng mạnh mẽ mà không gây cảm giác lòe loẹt hay sặc sỡ, giúp duy trì sự hài hòa, cân đối trong trang phục.
Hoavăntrên trang phục
Phần hoa văn ấn tƣợng nhất vẫn xuất hiện trên trang phục của ngườiphụnữDaoĐỏ,ởáocủangườinamthìchủyếuxuấthiệnởphầnngựcáo.
Hoa văn trên nữ phục người Dao Đỏ rất đa dạng, gồm các họa tiết như sóng nước, hoa lá, thú vật, người, cây cỏ, hình sao, được cách điệu bằng những nét thẳng gẫy góc thay vì đường uốn lượn Mặc dù những họa tiết này cũng xuất hiện trên trang phục của người Hmông, Mường, Thái, nhưng về sắc thái biểu hiện, trang phục của người Dao Đỏ nổi bật hơn về sự phong phú và đa dạng Đặc biệt, có những hoa văn độc đáo như hình vật, hình người mang nét riêng biệt, không xuất hiện trên các bộ trang phục khác, thể hiện nét đẹp văn hóa đặc trưng của người Dao Đỏ.
- Hình sao 8 cánh hoặc thập ngoặc biểu thị cho điều hay, sự tốt lành bởiđólàbiểu tƣợng củamặt trời,cácvị tinhtú.
Hình chó, chân và răng chó biểu thị nguồn gốc dân tộc cổ xưa của người Dao, thể hiện dấu ấn Bàn Vương và con chó ngũ sắc đã có công giết vua, gả công chúa, sinh con đẻ cái thành dân tộc Dao Những hoa văn này không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn được xem là biểu tượng của việc bảo tồn và lưu giữ tục thờ vật tổ, phản ánh dạng tôn giáo sơ khai của loài người.
Họa tiết hoa văn trên trang phục của người Dao Đỏ thể hiện hình ảnh con người một cách tinh tế và độc đáo, mang nét thẩm mỹ riêng biệt của dân tộc Các họa tiết như hình người đội hoa, cưỡi ngựa, cầm lòng, và người bộ ba (Tam Thanh) phản ánh các đặc trưng văn hóa, truyền thống và đời sống hàng ngày của người Dao Đỏ Những nét hoa văn này không chỉ là trang trí mà còn chứa đựng ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, góp phần tôn vinh nét đẹp văn hóa truyền thống dân tộc.
Theo thống kê của tác giả Nguyễn Khắc Tụng và Nguyễn AnhCườngtrongcuốnTrangphụccổtruyềncủangườiDaoởViệtNam,hoavăntr ên trangphụccủangườiDaocó38loạihìnhhoavăn,chiathànhmấynhómsau:
- Nhóm thực vật: hình cây, hình cây thông, hình cây cỏ và hình lá cây(4loại).
- Nhóm động vật: hình người và hình chim; hình mặt hổ phù và kỳlân;hìnhcon ngựa; hìnhtrẻcon;hình con chóvàhình con cừu (5loại).
Nhóm kỷ hà và các loại họa tiết khác gồm nhiều hình dạng phong phú như hình dấu chân hổ, hình sóng nước, hình zích zắc, hình sao tám cánh, hình hoa dây, hình quả trứng, hoa ghép, hoa mặt trời và nhiều họa tiết khác như dải sóng, hình cái bừa, hoa to, hình con hến, bánh xe, dấu ấn Bàn Vương, dải băng, hình hoa chắp, hình quả trám, hình chữ thọ, hình bướm, chữ Hán, hình hoa hựu, núi, guồng nước, hình xương rồng cùng với 3 hình họa tiết đặc biệt không chuyển ngữ sang tiếng Việt là Xiềm quýnh, Xồng nhái, Thông chiều xồng Các hình zích zắc có 2 cách thể hiện, hình sao tám cánh có 4 cách, hình hoa mặt trời có 3 cách diễn đạt khác nhau Trong tổng số 38 họa tiết này, họa tiết thường xuất hiện trên trang phục của người Dao Đỏ, phản ánh nét văn hóa đặc trưng và sự sáng tạo trong nghệ thuật trang trí của cộng đồng.
Hình câyth ông thêu bằng chỉ đỏvàtrắngxenkẽn hautrênnềnvải chàm khănđộiđầu, quần,áo
Hình cây thêu bằng chỉ đỏ,viềntrắngtrênnề n vảichàm khănđộiđầu của nữvàá o , m ũ trẻ em
Hìnhtrẻe m thêubằngchỉvàng, trắng và đỏxenkẽnhautrê n nềnvải chàm thân áotrước Bắc Kạn,
Hình conn gựa thêubằngchỉvàng, trắng và đỏxenkẽnhautrê n nềnvải chàm vạtáothântr ƣớc của nữ, trên yếm
Hìnhngƣ ờivàhình chim thêubằngchỉtrắngv àđỏxenkẽnhautr ênnền vảichàm trên thânyếm
Kỷ hà vàcác loạihọati ết khác
Hìnhdấ uchânh ổ thêubằngchỉvàng, trắng và đỏxenkẽnhautrê n nềnvải chàm trênk h ă n , yếm Tuyên
Hình sóngn ƣớc thêubằngchỉvàng, trắng và đỏxenkẽnhautrê n nềnvải chàm vòngquanh thânyếm
Hìnhzíc hzắc thêubằngchỉvàng, trắng và đỏxenkẽnhautrê n nềnvải chàm trênyếm
Hìnhho adây thêubằngchỉvàng, trắng và đỏsolenhautrênnề n vảichàm trênyếm Tuyên
Hoa ghép thêu bằng chỉđent r ê n n ề n v ả i trắng ởm ộ t đ ầ u củaxàcạp thàycúng Bắc Kạn,
Hình sóng nước thêubằngchỉđỏ vàvàngxenkẽ nhau trênyếm
Xồng nhái thêubằngchỉtrắngtr ênn ề n vảichàm thêut h à n h băngngan g ởgấu quần nữgiới
Thôn gchiềux ồng thêu bằng chỉ đỏvà trắng trên nềnvảichàm thêut h à n h băngngan g ởgấu quần nữgiới
Pùn hòip èng hìnhhoa mặt trời thêu bằng chỉ đỏ,trắngtrênn ề n v ảichàm thêu dọc theon ẹ p c ổáocủaáot h à y cúng
Tồm Hoato thêu bằng chỉ trắng trên nền thêu băng dọc trên sổng vảichàm ống quần nữgiới
Hìnhco nhến thêubằngchỉtrắngtr ênn ề n vảichàm trên ống quần nữgiới
Dảib ăng thêubằngchỉtrắng và đỏ trênnền vảichàm thêutrênvạt áo thânsaucủan ữ giới
Hình hoach ắp thêubằngchỉtrắng và đỏ trênnền vảichàm khăn đội đầu của nam giớivàá o c ủ a nữgiới
Người Dao Đỏ chủ yếu tạo hoa văn qua kỹ thuật thêu và dệt, không sử dụng phương pháp ghép vải màu hay in sáp ong như người H’Mông Đặc biệt, kỹ thuật thêu của họ là thêu mặt trái để hoa văn nổi rõ mặt phải của vải Các món đồ như khăn, áo, dây lưng, quần đều được thêu hoa văn bằng chỉ nhiều màu, gọi là ngũ sắc, phản ánh tâm lý và thị hiếu gắn liền với truyền thuyết Bàn Vương và con chó ngũ sắc Hoa văn của người Dao Đỏ kết hợp giữa các màu chỉ, màu chàm, đen, trắng, hòa quyện với cảnh sắc rừng núi thiên nhiên, thể hiện nét đẹp văn hóa độc đáo.
Cần khaithác giátrị tạo hình trênt r a n g p h ụ c n g ƣ ờ i D a o Đ ỏ v à o tronggiảngdạythiếtkếthờitrangấntƣợng
GiátrịtạohìnhtrêntrangphụcngườiDaoĐỏ
Người Dao Đỏ yêu thích trang phục nổi bật với màu đỏ tươi rực rỡ xuất hiện trên các chi tiết như khăn, bông trên ngực áo, cổ áo, nẹp ngực, yếm, tua và hoa văn thêu trên quần, tạo nên vẻ đẹp bắt mắt và đầy bản sắc Các đồ trang sức bằng bạc, nhôm, hạt cườm phát sáng, lấp lánh giúp tăng thêm sự lung linh và rực rỡ cho trang phục của họ Việc đặt tên tộc người theo đặc điểm của trang phục, như H’Mông đen, H’Mông Hoa, Dao Thanh Y, Dao Tiền, cũng khá phổ biến, phản ánh mối liên hệ chặt chẽ giữa nét văn hóa và trang phục truyền thống của họ.
Trang phục truyền thống của phụ nữ Dao Đỏ gồm áo, quần, khăn vấn đầu, thắt lưng, yếm và đồ trang sức, đều làm từ vải lanh nhuộm chàm chất lượng cao Áo là phần quan trọng nhất, có kiểu dáng dài đến đầu gối, cổ hình chữ V, thêu hoa văn độc đáo để thể hiện nét đẹp và phân biệt với các dân tộc khác Những hoa văn thêu trên áo thường mô tả hình cỏ cây, hoa lá, được thể hiện bằng các nét tinh xảo thể hiện sự khéo léo của phụ nữ Dao Đỏ Phần cuối của áo thường được thêu các họa tiết có ý nghĩa tượng trưng, phản ánh vẻ đẹp và tinh thần truyền thống của người dân Khăn quấn đầu cũng được thêu lại các hoa văn giống trên áo, thể hiện sự đồng nhất trong trang phục, góp phần tạo nên nét đặc trưng riêng của trang phục truyền thống người Dao Đỏ ở Sa Pa.
Phụ nữ Dao Đỏ thường mặc áo dài tứ thân màu chàm, không khoét nách, với tay đấu thẳng vào thân áo và nẹp cổ liền nẹp ngực, tạo nên vẻ đẹp truyền thống và trang nhã Quần phụ nữ Dao Đỏ được cắt theo kiểu chắp đũng, cạp la, tọa hoặc luồng dây rút, phù hợp với kiểu dáng áo dài tứ thân truyền thống, thể hiện nét đẹp văn hóa đặc trưng của dân tộc.
Trong việc kết hợp màu sắc, việc sử dụng nền màu đơn sắc như chàm hoặc đen kết hợp với các màu rực rỡ giúp tạo điểm nhấn nổi bật Trong đó, màu đỏ thường được chọn làm màu chủ đạo để thu hút sự chú ý và làm nổi bật các chi tiết quan trọng Ví dụ, trên nền màu đậm chàm của quần, việc thêm các họa tiết hoặc phần gấu quần bằng màu đỏ tạo điểm nhấn ấn tượng, giúp tổng thể trang phục trở nên sinh động và bắt mắt hơn.
Hoa văn trang trí trên nền trơn của trang phục tạo sự cân bằng rõ rệt nhờ vào sự kết hợp của nhiều chi tiết hoa văn độc đáo Đặc biệt, những hoa văn như đường diềm hoặc các họa tiết đối xứng thường được sử dụng trên trang phục của người Dao Đỏ, giúp tạo nên cảm giác cân đối, hài hòa và thu hút mắt nhìn.
Tính tương phản trong sử dụng màu sắc trên trang phục giúp tạo điểm nhấn nổi bật, chẳng hạn như trên nền vải đen (chàm), các băng hoa văn sáng màu thường là màu trắng tạo nên sự tương phản mạnh mẽ Đồng thời, sự đồng nhất trong bố trí hoa văn, như trên cùng một bộ trang phục, thể hiện qua các chi tiết như khăn quấn đầu, áo và quần có hoa văn phù hợp, góp phần tạo nên tổng thể hài hòa và ấn tượng.
- Mật độ bố trí hoa văn trên trang phục người Dao Đỏ cũng phù hợpkhông quá nhiềugây nhàm chánhay quá sặc sỡmà khôngcós ự ổ n đ ị n h cầnthiết.
Màu sắc và hoa văn trên trang phục người Dao Đỏ thể hiện sự đơn giản cần thiết trong nghệ thuật trang trí, nhấn mạnh tính ước lệ và loại bỏ các yếu tố không cần thiết trong thiết kế hoa văn Các chi tiết không thực sự đóng góp vào bản chất của các thành phần tổng thể đều bị bỏ qua để giữ gìn sự hài hòa và cân đối Khi quan sát các họa tiết, chúng ta nhận thấy sự tinh tế, đến mức khó có thể thêm bất kỳ chi tiết nào vào cấu trúc của hoa văn mà vẫn giữ được vẻ đẹp và ý nghĩa ban đầu.
- Sựtươngphảntrongcảmgiácvềchấtliệucủatrangphụcnhưnhẵncủa nền vải – xốpcủa hoa văn trang trí; nổicủa hoa văn trang trí– c h ì m củanềnvải;tĩnhcủa nềnvải–động cáchoa văntrang trí,…
Trong các phần trên, chúng ta đã khám phá đặc điểm và yếu tố tạo hình trên trang phục của người Dao Đỏ, nhận thấy rằng những yếu tố này tuân thủ các nguyên lý thiết kế thời trang cơ bản Trang phục của người Dao Đỏ thể hiện rõ các đặc điểm đặc trưng, phản ánh nét văn hóa độc đáo và sự sáng tạo trong thiết kế Các yếu tố hình thái, màu sắc và họa tiết trên trang phục không chỉ làm nổi bật nét đặc trưng mà còn phù hợp với nguyên tắc thẩm mỹ trong thiết kế thời trang Nhờ đó, trang phục của người Dao Đỏ vừa mang tính biểu trưng văn hóa vừa đảm bảo yếu tố thẩm mỹ và cân đối trong thiết kế.
Người Dao Đỏ sử dụng trang phục không chỉ để mặc trong các dịp lễ hội mà còn gắn liền với các hoạt động hàng ngày như sinh hoạt tại cư trú, nương rẫy hay chợ, phản ánh tính ứng dụng cao của trang phục Thiết kế của bộ trang phục vừa ấn tượng, đẹp mắt, vừa đảm bảo tính công năng, không làm suy giảm sự tiện lợi trong công việc hàng ngày Mẫu trang phục của người Dao Đỏ thể hiện sự hài hòa giữa thẩm mỹ và thực dụng, góp phần làm cho công việc trở nên vui vẻ, nhẹ nhàng hơn Đặc biệt, người Dao Đỏ có những phụ kiện riêng biệt để phân biệt lễ phục và trang phục thường ngày; phụ kiện lễ phục sử dụng trong các dịp đặc biệt hay lễ nghi, trong khi trang phục của những người thực hành tôn giáo hoặc thầy cúng lại mang tính linh thiêng, cất giữ cẩn thận và chỉ dùng trong các lễ lễ thiêng liêng.
Trang phục dành cho nữ giới thường có kiểu dáng chung nhưng không phân chia đẳng cấp rõ rệt, phù hợp với nhiều đối tượng sử dụng Mặc dù cùng là bộ trang phục nữ, nhưng mỗi bộ thường thể hiện nét đặc trưng riêng qua màu sắc, họa tiết và phong cách thiết kế, phản ánh sở thích, ý tưởng và thị hiếu thẩm mỹ của chủ nhân Do đó, nhiều người dễ nhầm lẫn trang phục của đồng bào dân tộc đơn điệu là giống nhau, nhưng khi tìm hiểu kỹ, mới nhận thấy sự đa dạng và nét đặc trưng riêng biệt trong từng bộ trang phục.
Trang phục của người Dao Đỏ có đặc điểm chung về kết cấu, màu sắc và chất liệu, tạo nên sự nhận diện và gắn kết cộng đồng trong không gian núi rừng rộng lớn Sự đồng nhất về kiểu dáng và màu sắc không chỉ thể hiện đặc điểm văn hóa mà còn giúp xóa nhòa khoảng cách giai tầng, tạo sự đoàn kết trong cộng đồng dân tộc Việc nghiên cứu trang phục trong không gian sống tự nhiên với đặc trưng riêng biệt rất quan trọng, tránh nhầm lẫn với "đồng phục" trong đô thị, nơi các đặc điểm truyền thống dễ mất đi.
Dù các nhóm người Dao đều có những nét đặc trưng chung, nhưng vẫn tồn tại sự đa dạng đáng kể giữa các nhóm, phản ánh sự đa dạng trong một dân tộc Ví dụ, kiểu dáng trang phục của người Dao Đỏ giống nhau nhưng khác xa với các nhóm như Dao Áo dài, Dao Quần trần, hay Dao Quần Chẹt Sự đa dạng này chính là thước đo của sự thống nhất, tạo nên nét đặc trưng riêng của cộng đồng người Dao Bản sắc văn hóa của người Dao không chỉ thể hiện trong khu vực huyện Sa Pa mà còn lan tỏa rộng rãi trong các khu vực sinh sống của cộng đồng này.
XâydựngýtưởngsángtạotừtạohìnhtrangphụcngườiDaoĐỏ
Hiện nay, quá trình hội nhập quốc tế giúp chúng ta dễ dàng tiếp cận với các xu hướng thời trang toàn cầu, nhưng điều này cũng đặt ra thách thức trong việc duy trì yếu tố tạo nên sự khác biệt và nổi bật trong thiết kế thời trang trong nước Các bộ thiết kế thời trang của những nhà sáng tạo danh tiếng đều bắt nguồn từ nhu cầu thực tế của cộng đồng và nền văn hóa mà họ gắn bó, thể hiện qua ý tưởng chủ đề xuyên suốt Sự lan tỏa của các thiết kế này đã hình thành nên các xu hướng thời trang phổ biến toàn cầu, phù hợp với thị hiếu thẩm mỹ, mang lại cảm giác gần gũi, thoải mái cho người dùng Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, trang phục của người Dao Đỏ được xem xét nhằm mục tiêu áp dụng vào giảng dạy thiết kế thời trang cho sinh viên Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật TW, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống qua các thiết kế sáng tạo.
Thứ nhất, những giá trị tạo hình trên trang phục của người Dao Đỏ làcơsởgiúpviệcgiảngdạythiếtkếthờitrangđƣợcphongphú,đadạng.
Thứ hai, việc định hướng và giúp sinh viên, nhà thiết kế thời trang tương lai hiểu rõ giá trị tạo hình truyền thống trên trang phục của đồng bào dân tộc, đặc biệt là người Dao Đỏ, đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn văn hóa và phát triển sáng tạo trong ngành công nghiệp thời trang Việt Nam.
Việc tìm hiểu giá trị tạo hình của bộ trang phục người Dao Đỏ, cũng như ý nghĩa và giá trị văn hóa mà nó mang lại, giúp sinh viên hình thành tư duy thẩm mỹ trong thiết kế và nhận thức rằng mỗi bộ trang phục đều ẩn chứa nhiều điều đằng sau vẻ ngoài Trang phục được thiết kế dựa trên ý tưởng từ trang phục của các dân tộc thiểu số, đặc biệt là người Dao Đỏ, phải giữ được tinh thần truyền thống đồng thời phù hợp với xu hướng thời trang hiện đại Trong phạm vi luận văn, tác giả đã xây dựng quy trình cụ thể để khai thác các giá trị tạo hình trên trang phục dân tộc, giúp sinh viên tự thực hiện các dự án thiết kế mang đậm đặc trưng văn hóa riêng.
Bước đầu tiên là tổ chức cho sinh viên nghiên cứu trang phục Nữ của người Dao Đỏ, sử dụng ảnh hoặc mẫu thật để nâng cao hiệu quả học tập, đặc biệt khi các bộ trang phục truyền thống này được trưng bày tại Bảo tàng Dân tộc học và Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam Các nhóm học sinh thảo luận để nhận diện những đặc điểm riêng biệt của từng bộ trang phục, giúp hiểu rõ hơn về nét văn hóa đặc trưng của người Dao Đỏ Đồng thời, hoạt động này giúp các em trả lời các câu hỏi như: Những điểm nổi bật nào tạo nên sự khác biệt của trang phục? Các chi tiết trang phục thể hiện nét đặc sắc văn hóa dân tộc ra sao?
Màu sắc của bộ trang phục được phối kết hợp một cách hài hòa để tôn lên vẻ đẹp và phong cách riêng của người mặc Trong đó, màu chủ đạo đóng vai trò chính, quyết định toàn bộ tổng thể trang phục, giúp tạo nên điểm nhấn và sự cân đối Tông màu chính được chọn dựa trên mục đích sử dụng, phong cách cá nhân và xu hướng thời trang hiện tại, nhằm mang lại sự nổi bật hoặc trang trọng phù hợp với hoàn cảnh Việc sử dụng các màu kết hợp như vậy không chỉ tăng tính thẩm mỹ mà còn giúp thể hiện cá tính và gu thẩm mỹ của người mặc một cách tinh tế và chuyên nghiệp.
- Việc sử dụng hoa văn trang trí trên trang phục để làm gì? Xử lý thếnào đểchúngkhôngbịrốimắt?
Họa tiết hoa văn được bố trí ở vị trí nào trên trang phục không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn giúp tôn lên nét đẹp truyền thống và hiện đại của bộ đồ Theo bộ sưu tập của nhà thiết kế Minh Hạnh, việc sử dụng vải dệt tay truyền thống của đồng bào kết hợp kỹ thuật thêu tay tinh xảo tạo nên sự hòa quyện giữa cổ điển và đương đại Các đường cắt cúp và hình dáng hiện đại trong thiết kế giúp tạo cảm giác mới lạ, thú vị cho người xem Minh Hạnh mong muốn truyền tải giá trị văn hóa dân tộc qua từng mẫu thiết kế, đồng thời phù hợp với xu hướng thời trang đương đại, góp phần giữ gìn và phát huy nét đẹp truyền thống trong thời trang ngày nay.
Bước 2:Xây dựng ý tưởng Với những hiểu biết ban đầu về nữ phụcngười
Dao Đỏ, mỗi nhóm tiếp tục tìm hiểu, làm rõ và trả lời cho những câuhỏi nhƣ:
- Khai thác yếu tố nào của nữ phục người Dao Đỏ vào thiết kế trangphụccủamình?Tại saolạikhaithácnhững yếutốđấy?
Thiết kế tạo dáng trang phục của nhóm hoặc cá nhân thường theo phong cách truyền thống, tiếp thu hầu hết các yếu tố tạo hình từ trang phục của nữ phục người Dao Đỏ Ngoài ra, một số thiết kế còn tập trung khai thác những điểm nhấn đặc biệt như gấu áo, gấu quần, yếm, thắt lưng, khăn quần đầu để tạo nên sự ấn tượng mạnh mẽ Các yếu tố này không chỉ phản ánh nét đẹp văn hóa độc đáo mà còn góp phần làm nổi bật phong cách riêng biệt của trang phục truyền thống người Dao Đỏ.
Thiết kế trang phục lấy cảm hứng từ các giá trị hình thái truyền thống của người Dao Đỏ nhằm tạo ra những bộ đồ đa dụng phù hợp với nhiều mục đích khác nhau Các mẫu trang phục này không chỉ thể hiện nét đẹp văn hóa đặc trưng mà còn linh hoạt trong việc sử dụng trong các dịp khác nhau như sự kiện lễ hội hay hoạt động hàng ngày Sự sáng tạo trong thiết kế giúp đáp ứng nhu cầu đa dạng của đối tượng sử dụng, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống một cách hiện đại và phù hợp.
Nhà thiết kế Võ Việt Chung đã thành công trong việc khai thác sự kết hợp hài hòa giữa màu sắc và họa tiết hoa văn truyền thống của đồng bào Dao Đỏ, mang lại vẻ đẹp độc đáo và ấn tượng cho trang phục Trong các thiết kế của mình, anh sử dụng màu đỏ làm điểm nhấn nổi bật ở khăn quấn tóc, thắt lưng và gấu áo, giúp tạo điểm nhấn và kích thích thị giác người xem Các họa văn cách điệu ở phần khăn và váy không chỉ làm sinh động trang phục mà còn phá vỡ sự đơn điệu của chất liệu vải lanh, mang lại vẻ đẹp vui mắt và sáng tạo Việc kết hợp tinh tế giữa yếu tố truyền thống và hiện đại trong thiết kế trang phục là hướng đi phù hợp, giúp tạo ra những sáng tạo hấp dẫn, đầy sức hút, đáp ứng yêu cầu về vẻ đẹp văn hóa và thẩm mỹ đương đại.
Sau khi xác định ý tưởng, sinh viên cần cụ thể hóa bằng cách xây dựng biểu tượng cho bộ trang phục riêng của mình, dựa trên hình ảnh từ những hình khối cơ bản và đường nét đặc trưng, mang tính đại diện cho sự vật nghiên cứu của nhà thiết kế Để thiết kế biểu tượng trang phục hiệu quả, sinh viên phải rõ ràng về các vấn đề đã đặt ra ở các bước trước và tổng hợp chúng thành ngôn ngữ đồ họa như đường nét, hình khối, mảng màu nhằm thể hiện ý tưởng một cách trọn vẹn Việc này giúp sinh viên có thêm góc nhìn khách quan và hoàn chỉnh về biểu tượng trang phục của mình.
Bước này giúp sinh viên rèn luyện tư duy sáng tạo và khả năng sử dụng ngôn ngữ đồ họa linh hoạt—những kỹ năng thiết yếu cho nhà thiết kế tương lai Việc xây dựng biểu tượng cần thể hiện rõ ràng sự sắp xếp tạo kiểu, màu sắc tổng thể và điểm nhấn của trang phục, cùng với sự tiện ích và tính thẩm mỹ cao.
Bước 4 quan trọng trong quá trình thi công là xây dựng các phương án thực hiện dựa trên bản thiết kế đã được phê duyệt Việc lên kế hoạch bao gồm xác định kết cấu, kiểu dáng và sự kết hợp các loại chất liệu phù hợp để đảm bảo tính khả thi và tối ưu hóa tiến trình thi công Bản thiết kế càng chi tiết, rõ ràng từ nhiều góc độ và từng chi tiết nhỏ, thì quá trình thi công sẽ diễn ra hiệu quả hơn, giúp thể hiện rõ ý đồ thiết kế ban đầu.
Bước 5:Sau khi có bản thiết kế, mỗi sinh viên sẽ lên thuyết trình về ýtưởngthiếtkếcủamìnhtheonhữngcâuhỏiởbước1,2.
Đưaýtưởng,cảmhứngsángtạotừtạohìnhtrangphụcngườiDa oĐỏvàogiảngdạythiếtkếthờitrangấntƣợng
t r a n g p h ụ c n g ư ờ i Dao Đỏvào giảngdạythiếtkế thờitrang ấn tượng
Trang phục của người Dao Đỏ nổi bật với các yếu tố tạo hình hấp dẫn, thu hút sự chú ý của người xem Những bộ trang phục này góp phần tạo nên một mảng màu vui nhộn, mang đậm nét ấn tượng đặc trưng Trong thiết kế thời trang ấn tượng, việc khai thác các yếu tố này giúp tăng khả năng truyền tải thông điệp, gây ấn tượng mạnh mẽ và thu hút sự chú ý của cả người mặc lẫn người xem.
Việc xây dựng ý tưởng từ tạo hình trang phục người Dao Đỏ vào thiết kế thời trang Ấn tượng vẫn cần tuân thủ 5 bước quy trình đã xác lập Nhà thiết kế và sinh viên nên chú ý đến một số vấn đề quan trọng để đảm bảo quá trình sáng tạo hiệu quả.
Trong thiết kế, ý tưởng rõ ràng và đạt được mục tiêu là yếu tố quan trọng hàng đầu để kết hợp hài hòa đường nét, màu sắc, các tông màu và sắc thái biểu cảm Ví dụ, khi nhà thiết kế sử dụng màu đỏ trong trang phục của người Dao Đỏ làm chủ đạo, cần sắp xếp các mảng màu một cách rõ ràng và có chủ đích để tạo điểm nhấn Đồng thời, các mảng màu này phải phù hợp và kết hợp một cách hài hòa với các chi tiết hoặc hoa văn như hình mặt trời, hình sao tám cánh, nhằm thể hiện sự cân đối và thống nhất trong tổng thể thiết kế Tránh sử dụng các hoa văn của các nhóm Dao Thanh Phán hoặc Dao Quần Trắng để giữ tính độc đáo và phù hợp với ý tưởng ban đầu.
Việc khai thác và sử dụng giá trị trong tạo hình trang phục của người Dao Đỏ đòi hỏi phải tôn trọng tính đặc thù và giá trị truyền thống Nhà thiết kế nên hiểu rõ ý nghĩa của các hoa văn, đặc biệt là những hoa văn mang ý nghĩa tín ngưởng như hoa văn dấu ấn Bàn Vương, để tránh sử dụng sai vị trí như đặt ở những chỗ nhạy cảm hoặc kín trên cơ thể Bảo tồn ý nghĩa văn hóa trong các mẫu thiết kế sẽ góp phần giữ gìn giá trị truyền thống và tăng tính độc đáo cho sản phẩm.
Trong thiết kế ấn tượng, nhà thiết kế cần tuân thủ nguyên tắc trong tạo dáng thay vì sử dụng chiêu trò gây "ấn tượng" để đảm bảo rằng sự ấn tượng đến từ quá trình nhận thức ban đầu về đối tượng Chất lượng thiết kế phản ánh qua khả năng đáp ứng cảm nhận trực tiếp của người xem hoặc người sử dụng trang phục Ví dụ, không nên lấy ý tưởng tạo dáng, hoa văn hay màu sắc từ trang phục của người Dao Đỏ để tạo trang phục công sở, nhằm tránh gây cảm giác gượng gạo hoặc cách biệt với tự nhiên của người nhìn.
Nhà thiết kế cần xác định rõ đối tượng sử dụng trang phục để đảm bảo thiết kế phù hợp Trong sản xuất hàng loạt, việc sử dụng mẫu mã chung nhất giúp đồng bộ và dễ dàng hơn trong quản lý Tránh dựa vào các trường hợp đơn lẻ làm tiêu chuẩn vì có thể gây nhầm lẫn trong quá trình thiết kế Ví dụ, khi thiết kế áo dài cách tân lấy cảm hứng từ giá trị tạo hình của người Dao Đỏ, cần tập trung vào nhóm đối tượng mục tiêu để tránh trang trí quá nhiều hoa văn phù hợp với môi trường công sở hoặc trang phục đi chơi, nhằm tạo sự cân đối và phù hợp với hoàn cảnh sử dụng.
Hướng đến việc sử dụng màu sắc và kiểu dáng phù hợp với chức năng sử dụng, giúp tăng tính thẩm mỹ và hiệu quả cho người xem Việc chọn lựa màu sắc, kết cấu, chất liệu phù hợp không chỉ nâng cao giá trị của thiết kế thời trang mà còn truyền tải thông điệp rõ ràng về phong cách và cá nhân của người mặc Điều này đảm bảo mỗi thiết kế đều có sự cân đối giữa tính tiện dụng và yếu tố thẩm mỹ, tạo ấn tượng mạnh mẽ cho người nhìn.