Ảnh hưởng của covid 19 đến thị trường kinh tế vĩ mô việt nam (thị trường hàng hóa, thị trường lao động, thị trường vốn)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ BÀI TIỂU LUẬN KINH TẾ VĨ MÔ Giáo viên hướng dẫn Thầy Phạm Thanh Sơn Sinh viên thực hiện Nguyễn Trang Nhung MSSV 18041026 Lớp 18J9KT Hà Nội, ngày 15 tháng 5 nă[.]

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ

BÀI TIỂU LUẬN KINH TẾ VĨ MÔ

Giáo viên hướng dẫn: Thầy Phạm Thanh Sơn Sinh viên thực hiện: Nguyễn Trang Nhung MSSV: 18041026

Lớp: 18J9KT

Hà Nội, ngày 15 tháng 5 năm 2021

Câu 1: Ảnh hưởng của Covid 19 đến thị trường kinh tế vĩ mô Việt Nam (thị trường hàng hóa, thị trường lao động, thị trường vốn)

Trả lời:

Đại dịch Covid-19 khởi nguồn từ Trung Quốc đã và đang bùng phát ở trên 100 quốc gia và vùng lãnh thổ, làm hơn hàng triệu người chết và sẽ còn để lại tác động đa diện về kinh tế- xã hội cho toàn thế giới, trong đó có Việt Nam

Việt Nam đã và đang trải qua 5 lần bùng phát dịch kể từ tháng 1 năm 2020 Dưới tác động của dịch covid-19, học sinh phải nghỉ học, các hoạt động lễ hội, tụ tập đông người

bị tạm dừng hoặc thu hẹp, người dân thuộc vùng dịch hay thậm chí cả nước phải thực hiện cách ly toàn xã hội Bên cạnh đó, đại dịch covid 19 cũng có tác động không nhỏ tới thị trường vĩ mô Việt Nam nói riêng cũng như toàn bộ nền kinh tế Việt Nam nói chung

Tác động của đại covid đến thị trường vĩ mô có thể chia thành 2 giai đoạn

Giai đoạn 1: Giai đoạn đầu mùa dịch (cuối tháng 1/2020 đến cuối tháng 4/2020) Cả nước thực hiện nghiêm ngặt các hoạt động cách ly toàn xã hội, các hoạt động sản xuất, buôn bán bị đình trệ…Đây là giai đoạn nền kinh tế chịu ảnh hưởng nặng nề nhất (đi sâu phân tích tác động trong giai đoạn này)

Giai đoạn 2: Giai đoạn có sự can thiệp của chính phủ Nới lỏng cách ly xã hội, có vacxin phòng covid

❖ Thị trường hàng hóa

Sự bùng phát của đại dịch covid làm cho thị trường hàng hóa trong nước bị thu hẹp Dưới tác động của đại dịch, cả cung và cầu thị trường hàng hóa đều giảm

Giai đoạn 1: Tổng cung bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các biện pháp cách ly nghiêm

ngặt, nhất là các ngành dịch vụ du lịch, hàng không, giao thông, vận tải, vui chơi, giải trí, nông nghiệp; hoạt động sản xuất của nhiều ngành công nghiệp khó khăn do thiếu nguyên liệu, chuỗi cung ứng gián đoạn, nhu cầu hàng hóa trong nước và quốc tế giảm Khi doanh nghiệp phải ngừng sản xuất, thất nghiệp gia tăng, người tiêu dùng có xu hướng thắt chặt chi tiêu, gia tăng tiết kiệm để phòng ngừa rủi ro Tổng chi tiêu nhìn chung sụt giảm (tăng cầu ở hàng hóa y tế không thể bù lại việc giảm cầu ở hầu hết các mặt hàng) Đồng thời, nhà đầu tư cũng sẽ thu hẹp đầu tư, mà chuyển sang nắm giữ các tài sản an toàn Các yếu tố này dẫn tới tổng cầu suy giảm (AD1 dịch chuyển sang bên trái AD2) Khi đó, mức giá chung giảm từ P1-> P2 đồng thời mức sản lượng cũng giảm

từ Y1 -> Y2

Giai đoạn 2: Thời điểm các biện pháp cách ly xã hội được nới lỏng, có vaxin phòng

bệnh đồng thời chính phủ có các chính sách can thiệp Chính phủ ban hành các gói chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, an sinh xã hội… nhằm thủc đẩy tổng cầu tăng

Tổng cầu tăng, đường AD dịch chuyên sang phải (AD2-> AD3), sản lượng (Y2->Y3 )

và mức giá chung tăng (P2->P3) song không thể đạt ở mức trước mùa dịch

Như vậy, có thể thấy rằng, sự bùng phát của đại dịch covid 19 làm cho mức giá chung cũng như sản lượng hàng hóa, dịch vụ giảm Cả cung và cầu hàng hóa trên thị trường đều suy giảm, gây ra những báo động cho việc nền kinh tế suy thoái Các hoạt động sản xuất, phân phối, giao dịch hàng hóa trên thị trường bị đình trệ (tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 2.380,8 nghìn tỷ đồng, giảm 0,8% so với cùng

kỳ năm trước, nếu loại trừ yếu tố giá giảm 5,3%) Hầu hết giá cả của các mặt hàng trên thị trường có sự suy giảm đáng kể, đặc biệt là giá năng lượng như xăng dầu do nhu cầu

đi lại giảm, hoạt động sản xuất bị đình trệ, gián đoạn

Trong những tháng đầu mùa dịch, các mặt hàng xăng dầu phổ biến trong nước liên tục giảm từ tháng giữa tháng 2/2020 đến cuối tháng 4 /2020, giảm sâu nhất vào cuối tháng 3/2020(giá xăng E5RON92: giảm 4.100 đồng/lít; Xăng RON95-III: giảm 4.252 đồng/lít; Dầu diesel 0.05S: giảm 1.776 đồng/lít; Dầu hỏa: giảm 2.705 đồng/lít; Dầu mazut 180CST 3.5S: giảm 1.048 đồng/kg) Mặc dù, giá xăng dầu có xu hướng tăng trở lại, song vẫn chưa hồi phục giá như trước thời điểm đại dịch bùng phát Không chỉ xăng dầu, giá của các loại năng lượng khác cũng có xu hướng giảm trước diễn biến phức tạp của đại dịch

Bên cạnh những biến động của thị trường xăng dầu trong nước, dịch covid cũng có tác động đáng kể tới các mặt hàng kim loại (đồng, thiếc, sắt thép…) Nhu cầu các mặt hàng nguyên liệu giảm do các công trình, dự án dừng hoạt động kéo theo giá thành của các mặt hàng này tụt dốc Các loại nông sản công nghiệp cũng không thoát khỏi tình trạng này

Những mặt hàng thiết yếu khác như may mặc, đi lại, giáo dục…cũng chịu ảnh hưởng Tuy nhiên, các mặt hàng y tế, thực phẩm lại tăng giá liên tục do hiện tượng đầu

cơ, tích trữ của người tiêu dùng Các nhà phân phối, bán hàng lợi dụng các nhu yếu phẩm cần thiết để đấy giá lên nhằm trục lợi

Như vậy, dịch covid 19 có nhiều tác động tiêu cực đến thị trường hàng hóa trong nước không chỉ ở thời gian bùng phát dịch mà thậm chí còn để lại nhiều hệ lụy cho thị trường sau mùa dịch

❖ Thị trường lao động

Việc giảm hoạt động kinh tế do đại dịch gây ra tác động không nhỏ với lực lượng lao động Như đã đề cập ở phần trước, đại dịch covid làm gián đoạn, đình trệ các chuỗi cung ứng nguyên liệu cho sản xuất (đặc biệt các loại nguyên liệu nhập khẩu), các doanh

Giá bán lẻ xăng dầu trong nước

nghiệp tạm dừng hoạt động, toàn dân thực hiện cách ly toàn xã hội, tạm dừng mọi hoạt động tập trung đông người Trong bối cảnh đó, tình trạng thiếu việc làm và tỉ lệ thất nghiệp ngày càng tăng Lao động nữ bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi đặc thù công việc của họ

Số lao động từ 15 tuổi trở lên có việc làm các quý, giai đoạn 2019-2021(đơn vị: triệu người)

Theo tổng cục thống kê, trong năm 2020, sự bùng phát mạnh của dịch Covid-19 đã làm thị trường lao động suy giảm mạnh, đặc biệt trong quý II Trong giai đoạn đầu mùa dịch, số lượng lao động có việc làm giảm từ 50,1 triệu người trong quý I xuống còn 48,1 triệu người, giảm gần 2 triệu người (mức giảm lớn nhất trong 10 năm) Cũng trong năm này ở hai quý tiếp theo, do sự kiểm soát dịch tốt cùng việc thực hiện nới lỏng cách ly xã hội và những chính sách can thiệp của Chính phủ, thị trường lao động có có sự phục hồi trở lại, lao động có việc làm tăng lên đạt mức 50,9 triệu người, gần đạt được mức trước khi xảy ra dịch Covid-19 là 51,0 triệu người

Tuy nhiên, bước vào năm 2021, đại dịch Covid 19 bùng phát trở lại với những diễn biến phức tạp ngay trong dịp Tết nguyên đán, đã làm giảm đà phục hồi của thị trường lao động đã đạt được trước đó Tính đến hết quý I/2021,cả nước vẫn còn 9,1 triệu người từ 15 tuổi trở lên bị ảnh hưởng tiêu cực bởi dịch Covid-19 trong đó nam giới chiếm 51,0% và số người trong độ tuổi từ 25 đến 54 chiếm gần hai phần ba, có 540 nghìn người bị mất việc, 2,8 triệu người phải tạm nghỉ/tạm ngừng sản xuất kinh doanh; 3,1 triệu người cho biết họ bị cắt giảm giờ làm hoặc buộc phải nghỉ giãn việc, nghỉ luân phiên và 6,5 triệu lao động báo cáo họ bị giảm thu nhập

Hơn một nửa số người lao động bị giảm thu nhập Thu nhập giảm mạnh nhất trong trong lĩnh vực dịch vụ (giảm 19,2%), nhà hàng, khách sạn (giảm 18,3%), vận tải (giảm 12,8%)

❖ Thị trường vốn

Trước thông tin đại dịch Covid 19 bùng phát trong nước, xuất phát từ tâm lý quan ngại, tránh rủi ro, các nhà đầu tư đẩy mảnh bán tháo cổ phiếu, thu hẹp đầu tư và chuyển hướng sang nắm giữ tài sản an toàn (vàng là lựa chọn ưu tiên hàng đầu của các nhà đầu tư) Đại dịch covid toàn cầu ảnh hưởng lớn đến thị trường chứng khoán Việt nam, khiến chỉ số thị trường chứng khoán trong các đợt bùng dịch liên tiếp diễn ra các phiên giảm mạnh Trong giai đoạn đầu mùa dịch, tổng mức huy động vốn cho nền kinh tế của thị trường chứng khoán trong quý I/2020 chỉ đạt 29,5 nghìn tỷ đồng, giảm 65% so với cùng

kỳ năm trước Trên thị trường chứng khoán (3/2020), VN-Index giảm gần 25%, là tháng giảm điểm kỷ lục

Tín dụng tăng trưởng chậm, một mặt do các ngân hàng thương mại thận trọng trong cho vay vì thị trường biến động mạnh, ngân hàng nhà nước chưa có điều chỉnh lãi suất Mặt khác, chính các doanh nghiệp đã và đang thu hẹp sản xuất - kinh doanh do khó khăn

về thị trường, tiêu thụ và ký kết hợp đồng Chất lượng tín dụng cũng bị ảnh hưởng bởi quá trình luân chuyển vốn chậm của nền kinh tế, của doanh nghiệp (do sản xuất kinh doanh tăng trưởng chậm, hàng hóa khó tiêu thụ ), dẫn đến khả năng thanh toán bị hạn chế Nhiều doanh nghiệp bị ứ đọng hàng hóa, ảnh hưởng trực tiếp đến các khoản tín dụng có liên quan Bên cạnh đó, tín dụng bất động sản luân chuyển chậm, đặc biệt là các khoản nợ cho vay kinh doanh bất động sản

Câu 2: Chính phủ Việt Nam đã có những chính sách kinh tế vĩ mô nào để đối phó với những ảnh hưởng này?

Trước những tác động tiêu cực của đại dịch covid 19 đến đời sống kinh tế- xã hội, chính phủ Việt Nam đã ban hành một số chính sách nhằm hỗ trợ danh nghiệp và người dân vượt qua giai đoạn khó khăn trong và sau đại dịch Covid 19

- Chính sách tài khóa: Tăng chi tiêu công (G) (hỗ trợ lao động bị ảnh hưởng do đại dịch, hỗ trợ tài chính), giảm thuế (T) (giảm thuế đất, thuế y tế, thuế thu nhập

thể tiết kiệm 1 khoản tiền thuế giảm, sản lượng và thu nhập tăng lên

(LM1 ->LM2) Khi đó, đầu tư, sản lượng và thu nhập đều tăng

- Các chính sách cụ thể

❖ Chính sách tài khóa: Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và lao động bị dảnh hưởng do dịch covid 19

Để hỗ trợ người dân và DN giảm gánh nặng khó khăn về kinh tế do tác động của dịch Covid-19, Việt Nam đã ban hành Nghị quyết số 42/2020/NĐ-CP “về các biện pháp

hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch Covid-19” Chính phủ đã thực hiện trợ cấp trực tiếp bằng tiền mặt trị giá 65 nghìn tỷ đồng cho các công nhân và hộ gia đình bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh Hỗ trợ cho doanh nghiệp trong việc trả lương cho lao động bị thất nghiệp, lao động bị cắt giảm…Hơn 10% dân số ước tính sẽ được hưởng lợi từ chương trình này Ước tính hơn 10% dân số được hưởng lợi từ chương trình này Chính phủ thực hiện giảm giá điện tối đa 10% trong 3 tháng để hỗ trợ các DN và hộ gia đình ổn định cuộc sống, vượt qua khó khăn

Ngoài ra, Chính phủ còn đưa ra gói hỗ trợ tài chính trị giá 279 nghìn tỷ đồng (3,7% GDP) để hỗ trợ nền kinh tế Các biện pháp bao gồm trả chậm thuế giá trị gia tăng, trả chậm, miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp và phí thuê đất trong 5 tháng, hoãn trả thuế thu nhập cá nhân đến cuối năm (số tiền thanh toán trả chậm là 180 nghìn tỷ đồng, tương đương 2,4% GDP) Các biện pháp mới được phê duyệt bao gồm hoãn thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô sản xuất trong nước, giảm tiền thuê đất, cắt giảm hoặc miễn các loại phí và lệ phí khác nhau, cắt giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ và tăng khấu trừ thuế thu nhập cá nhân Miễn thuế nhập khẩu các hàng hóa nhập khẩu để phục vụ chống dịch hoặc nguyên liệu đầu vào để sản xuất hàng hóa giúp phòng ngừa và kiểm soát COVID-19

❖ Chính sách nới lỏng tiền tệ

Bên cạnh chính sách tài khóa, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã có những giải pháp để hộ trơ thị trường tiền tệ thông qua việc cắt giảm các loại lãi suất điều hành (ngày

06/8, NHNN đã giảm thêm một số lãi suất điều hành với mức điều chỉnh 0,2 - 0,5% một năm) Bên cạnh việc cắt giảm các mức lãi suất điều hành, NHNN cũng hướng dẫn các ngân hàng thương mại cơ cấu lại các khoản cho vay, giảm lãi, và hoãn nợ đối với khách hàng gặp khó khăn do dịch bệnh Trên cơ sở đó, hệ thống ngân hàng thương mại đã dành khoản tiền 300 nghìn tỷ đồng để cho vay với lãi suất thấp và hỗ trợ 920.000 khách hàng dưới hình thức cơ cấu lại nợ, hoãn, miễn, và giảm lãi suất Các tổ chức tài chính cũng giảm và miễn các khoản phí Các công ty bị ảnh hưởng bởi Covid-19 đủ điều kiện được vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam (VBSP) để trả lương cho công nhân của họ, những người tạm thời nghỉ việc mà không phải trả lãi

Có thể nói, các chính sách can thiệp của chính phủ đã giúp duy trì nền kinh tế, giúp nền kinh tế Việt Nam từng bước phục hồi Các doanh nghiệp có thể vay vốn để mở rộng hoạt động sản xuất, bận hành doanh nghiệp trở lại Cùng với đó, việc làm tăng lên, lao động có thể quay trỏ về làm việc, giải quyết được phần nào nhu cầu việc làm trong nước Đồng thời thúc đẩy nguồn cung và cầu trên thị trường hàng hóa

Bên cạnh những chính sách ngắn hạn gaiir quyết tạm thời những khó khăn do Covid

19 gây ra, Chính phủ cần thực hiện các giải pháp mang tính dài hạn để chuẩn bị những điều kiện cơ bản cho phát triển bền vững sau đại dịch

Thứ nhất, đẩy mạnh phát triển, đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ Xây dựng và phát triển hệ thống trung tâm đổi mới sáng tạo cấp quốc gia, vùng và địa phương; hỗ trợ, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo

Thứ hai, đẩy mạnh cải cách, đơn giản hoá thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tập trung giải quyết các điểm nghẽn, bất cập, tạo điều kiện thông thoáng cho nhà đầu tư, doanh nghiệp Đẩy nhanh xây dựng khung chính sách, pháp luật, hoàn thiện khung khổ pháp lý cho các mô hình kinh doanh mới, ứng dụng chuyển đổi

số

Thứ ba, đẩy mạnh quá trình cơ cấu lại nền kinh tế hỗ trợ phát triển những ngành, lĩnh vực có tiềm năng, lợi thế, tham gia sâu trong các chuỗi giá trị thông qua chính sách

ưu đãi về tài chính - ngân sách nhà nước, tín dụng và các chính sách hỗ trợ khác

Câu 3: Trình bày cơ chế ảnh hưởng của những chính sách can thiệp của chính phủ, đánh giá tác động phụ có thể trong ngắn hạn và dài hạn

❖ Cơ chế ảnh hưởng của các chính sách can thiệp

Chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ là những công cụ hữu hiệu của chính sách kinh tế vĩ mô được nhà nước sử dụng để huy động, phan phói và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội của quốc gia Chính sách tài khóa khiến sản lượng và thu nhập tăng lên, kéo theo cầu tiền và lãi suất tăng- điều này là nguyên nhân trong việc đầu tư giảm Chính sách tiền tệ sẽ hỗ trợ chính sách tài khóa trong việc tăng cung tiền để điều chỉnh lãi suất, khiến lãi suất giảm xuống dẫn tới tưng đầu tư, sản lượng và thu nhập Sự kết hợp và tương tác hai chính sách này một cách hợp lý sẽ giúp nền kinh tế hoàn thành các mục tiêu vĩ mô

❖ Đánh giá tác động phụ

Đây chỉ là những giải pháp mang tính ứng phó tạm thời Có thể thấy, các chính sách tài khóa (miễn giảm thuế, hỗ trợ doanh nghiệp) có dư địa không nhiều vì ngân sách nhà nước có giới hạn Nhà nước phải chi một khoản lớn cho vấn đề phòng và chữa bệnh trong khi đó việc thu ngân sách gặp nhiều khó khăn do nền kinh tế rơi vào tình trạng suy thoái Vì vậy, nếu quy mô chi ngân sách kéo dài sẽ dân tới tình trạng thâm hụt ngân sách nhà nước ở mức cao, nợ công có xu hướng tăng cao, nhất là khi phát sinh rủi ro về giá dầu, tỉ giá

Việc rà soát, lựa chọn đối tượng ưu tiên trong các lao động, doanh nghiệp bị ảnh hưởng chưa thực hiện triệt để có thể dẫn đến tình trạng trục lợi và rủi ro đạo đức Tỉ lệ nhận hỗ trợ ở mưc thấp

Đối với chính sách thuế, có thể nhận thấy tác động của các gói hỗ trợ gia hạn nộp thuế và tiền thuế đất hiện nay là rất nhỏ Chính sách miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp không phù hợp trong hoàn cảnh gần 98% doanh nghiệp gặp khó khăn do gánh nặng chi phí Việc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp là một phương thức hỗ trợ chưa đúng cách, làm lãng phí nguồn lực, đồng thời tạo ra sự bất bình đẳng trong cộng đồng doanh nghiệp và khiến môi trường kinh doanh xấu đi

 Nếu gánh nặng tài khóa quá lớn có thể gây nên những bất ổn vĩ mô lâu dài và hậu quả là kéo lùi nền kinh tế

Những diễn biến xấu của dịch bệnh có thể làm cho hàng loạt doanh nghiệp lâm vào khó khăn và nợ xấu trên bảng cân đối của các tổ chức tín dụng tăng nhanh Điều này làm cho các ngân hàng mất khả năng thanh khoản và gây khủng hoảng hệ thống trong khi các doanh nghiệp cần các tổ chức tín dụng tiếp sức để phục hồi sau dịch

Có khả năng dẫn tới tình trạng lạm phát cao do không kiểm soát được mức giá Đồng thời, nới lỏng tiền tệ không được kiếm soát tốt có thể dẫn tới tình trạng tỷ giá bất

ổn định, làm mất giá đồng nội tệ, môi trường đầu tư rủi ro hơn