Mối quan hệ giữa thẩm quyền riêng biệt của tòa án vn và thẩm quyền của trọng tài thương mại quốc tế

KHOA LUẬT ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI BỘ MÔN LUẬT QUỐC TẾ  BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN TƯ PHÁP QUỐC TẾ Giảng viên Ngô Quốc Chiến Họ và tên Bùi Thị Thu Cúc Mã sv 18061234 Ngày sinh 09/09/2000[.]

KHOA LUẬT ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

BỘ MÔN LUẬT QUỐC TẾ

- -

BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

MÔN TƯ PHÁP QUỐC TẾ

Giảng viên: Ngô Quốc Chiến

Họ và tên: Bùi Thị Thu Cúc

Mã sv: 18061234

Ngày sinh: 09/09/2000

Hà Nội- 2022

ĐỀ TÀI 2 MỐI QUAN HỆ GIỮA THẨM QUYỀN RIÊNG BIỆT CỦA TÒA ÁN VIỆT NAM VÀ THẨM QUYỀN CỦA TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI (TRONG NƯỚC VÀ NƯỚC NGOÀI) (THẨM QUYỀN RIÊNG BIỆT CỦA TÒA ÁN VIỆT NAM CÓ LOẠI TRỪ THẨM QUYỀN CỦA TRỌNG TÀI KHÔNG?)

BÀI LÀM

MỤC LỤC

I MỞ ĐẦU 2

II NỘI DUNG 2

1 THẨM QUYỀN RIÊNG BIỆT CỦA TÒA ÁN VIỆT NAM? 2

2 THẨM QUYỀN CỦA TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI TRONG NƯỚC? 4

3 THẨM QUYỀN CỦA TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI NƯỚC NGOÀI? 5

4 MỐI QUAN HỆ GIỮA THẨM QUYỀN RIÊNG BIỆT CỦA TÒA ÁN VN VÀ THẨM QUYỀN CỦA TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI TRONG NƯỚC? 6

5 MỐI QUAN HỆ GIỮA THẨM QUYỀN RIÊNG BIỆT CỦA TÒA ÁN VN VÀ THẨM QUYỀN CỦA TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ? 7

III KẾT LUẬN 8

IV DANH MỤC THAM KHẢO 8

I MỞ ĐẦU

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu hiện nay, các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài ngày càng thu hút nhiều sự quan tâm Việc tranh chấp giữa các bên trong các mối quan hệ dân sự này là điều không thể nào tránh khỏi, các tranh chấp có yếu tố nước ngoài hiện nay phát sinh ngày càng nhiều, với tính chất và mức độ ngày càng phức tạp Từ đó đòi hỏi phải có cơ chế giải quyết đúng đắn, hiệu quả để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên khi tham gia vào các quan hệ

tố tụng dân sự có yếu tố nước ngoài Hiện nay, khi giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài thường rất dễ xảy ra xung đột về thẩm quyền hay xung đột pháp luật của quốc gia Bài tiểu luận với nội dung phân tích mối quan hệ giữa thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam và thẩm quyền của Trọng tài thương mại trong nước và nước ngoài Qua đó nhằm đánh giá thẩm quyền riêng biệt của tòa án Việt Nam có loại trừ thẩm quyền của trọng tài không

II NỘI DUNG

1 THẨM QUYỀN RIÊNG BIỆT CỦA TÒA ÁN VIỆT NAM?

Thẩm quyền xét xử riêng biệt là việc quốc gia sở tại tuyên bố chỉ có Tòa án nước họ mới có thẩm quyền xét xử đối với một số vụ án nhất định Theo quy định tại điều 470 Bộ luật TTDS 2015 quy định về thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam Những vụ án dân sự có yếu tố nước ngoài thuộc thẩm quyền giải quyết riêng biệt của Tòa án Việt Nam như: “Vụ án dân sự đó có liên quan đến quyền đối với tài sản là bất động sản có trên lãnh thổ Việt Nam; Vụ án ly hôn giữa công dân Việt Nam với công dân nước ngoài hoặc người không quốc tịch, nếu cả hai vợ chồng cư trú, làm ăn, sinh sống lâu dài ở Việt Nam; Vụ án dân sự khác mà các bên được lựa chọn Tòa án Việt Nam để giải quyết theo pháp luật Việt Nam hoặc điều ước quốc

tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và các bên đồng ý lựa chọn Tòa án Việt Nam”1

Thứ nhất, đối với vụ án dân sự đó có liên quan đến quyền đối với tài sản là bất động sản có trên lãnh thổ Việt Nam Đây là nguyên tắc chung được thừa nhận bởi nhiều quốc gia khi giải quyết tranh chấp dân sự liên quan đến BĐS tại quốc gia mình BĐS không chỉ liên quan đến lợi ích của các đương sự còn liên quan đến lợi ích cộng đồng quốc gia và ranh giới lãnh thổ Hơn nữa, BĐS chịu sự quản lý chặt chẽ của nhà nước Việt Nam Việc giải quyết tranh chấp tại Tòa án nơi có BĐS tạo điều kiện thuận lợi cho các bên đương sự cũng như Tòa án trong việc xác định nơi

có BĐS cũng như đảm bảo việc quản lý BĐS của quốc gia sở tại

Thứ hai, đối với vụ án ly hôn giữa công dân Việt Nam với công dân nước ngoài hoặc người không quốc tịch, nếu cả hai vợ chồng cư trú, làm ăn, sinh sống lâu dài ở Việt Nam Theo quy định tại BLTTDS 2015, Tòa án Việt Nam có thẩm quyền riêng biệt đối với vụ án ly hôn giữa công dân Việt Nam với công dân nước ngoài hoặc người không quốc tịch nếu cả hai vợ chồng đều thường trú ở Việt Nam, không tính đến việc đăng kí kết hôn ở Việt Nam hay ở nước ngoài Nếu đăng ký kết hôn ở nước ngoài thì việc đăng ký đó đã được công nhận tại Việt Nam Việc giải quyết vụ

án ly hôn có những tính chất đặc thù vừa mang yếu tố nhân thân vừa mang yếu tố

về tài sản Phần lớn các vụ ly hôn cần giải quyết cả vấn đề con chung và phân chia tài sản nên cần Tòa án Việt Nam- quốc gia sở tại giải quyết để xem xét cả quá trình trong mối quan hệ hôn nhân Do đó, việc xem xét vụ án ly hôn mà vợ chồng đã có thời gian sinh sống, lâu dài tại Việt Nam sẽ thuộc thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam

Thứ ba, Vụ án dân sự khác mà các bên được lựa chọn Tòa án Việt Nam để giải quyết theo pháp luật Việt Nam hoặc điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và các bên đồng ý lựa chọn Tòa án Việt Nam Với

1 Luật TTDS 2015

nguyên tắc tôn trọng sự thỏa thuận, trong các vụ án dân sự khác, nếu như các bên lựa chọn Tòa án Việt Nam để giải quyết, việc lựa chọn Tòa án này không trái pháp luật và các bên đồng ý lựa chọn Tòa án Việt Nam để giải quyết thì thuộc thẩm quyền của Tòa án Việt Nam

Bên cạnh đó, đối với những việc dân sự có có yếu tố nước ngoài thuộc thẩm quyền giải quyết riêng biệt của Tòa án Việt Nam như: “Các yêu cầu không có tranh chấp phát sinh từ quan hệ pháp luật dân sự quy định thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án riêng biệt được quy định ở trên; Yêu cầu xác định một sự kiện pháp lý xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam; Tuyên bố công dân Việt Nam hoặc người nước ngoài cư trú tại Việt Nam bị mất tích, đã chết nếu việc tuyên bố đó có liên quan đến việc xác lập quyền, nghĩa vụ của họ trên lãnh thổ Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác; Tuyên bố người nước ngoài cư trú tại Việt Nam bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, mất năng lực hành vi dân sự nếu việc tuyên bố đó có liên quan đến việc xác lập quyền, nghĩa vụ của họ trên lãnh thổ Việt Nam; Công nhận tài sản có trên lãnh thổ Việt Nam là vô chủ, công nhận quyền sở hữu của người đang quản lý đối với tài sản vô chủ trên lãnh thổ Việt Nam”2

2 THẨM QUYỀN CỦA TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI TRONG NƯỚC?

Trọng tài thương mại là một trong những phương hướng giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực kinh doanh, thương mại Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định: “Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp do các bên thỏa thuận và được tiến hành theo quy định của Luật trọng tài thương mại” Các tranh chấp ở đây là tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại; tranh chấp phát sinh giữa các bên trong đó có ít nhất

2 Bộ luật TTDS 2015

một bên có hoạt động thương mại hoặc tranh chấp khác giữa các bên mà pháp luật quy định được giải quyết bằng Trọng tài

Trọng tài trong nước là trọng tài được thành lập theo quy định của pháp luật trọng tài trong nước do các bên thỏa thuận lựa chọn để tiến hành giải quyết tranh chấp tại lãnh thổ Việt Nam Trọng tài thương mại trong nước là tổ chức độc lập, với tôn chỉ minh bạch, hiệu quả, trọng tài thương mại quốc tế đã xây dựng được quy trình giải quyết tranh chấp đáp ứng tối đa quyền tự do thỏa thuận của các bên Phán quyết của trọng tài thương mại trong nước không chỉ được cho thi hành thuận lợi tại Việt Nam mà còn được công nhận và thi hành tại trên 150 quốc gia, vùng lãnh thổ là thành viên Công ước New York năm 1958 về công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài Trọng tài trong nước chịu sự giám sát của Tòa án Phán quyết của trọng tài có thể bị Tòa án hủy phán quyết hoặc không công nhận nếu như phán quyết vi phạm và không đúng quy định

3 THẨM QUYỀN CỦA TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI NƯỚC NGOÀI?

Theo khoản 11 Điều 3 Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định: “Trọng tài nước ngoài là trọng tài được thành lập theo quy định của pháp luật trọng tài nước ngoài do các bên thỏa thuận lựa chọn để tiến hành giải quyết tranh chấp ở ngoài lãnh thổ Việt Nam hoặc trong lãnh thổ Việt Nam”3 Trọng tài thương mại quốc tế là phương thức giải quyết các tranh chấp phát sinh từ quan hệ tư pháp quốc tế, đặc biệt là quan hệ thương mại quốc tế mà pháp luật cho phép giải quyết bằng trọng tài Theo phương thức này, các bên thỏa thuận thống nhất với nhau sẽ đưa tranh chấp

ra một cơ quan trọng tài nhất định Trọng tài không phải có thẩm quyền đương nhiên giải quyết các vụ việc tranh chấp mà chỉ có thẩm quyền giải quyết tranh chấp khi các bên thỏa thuận và chỉ định Để trọng tài thương mại quốc tế có thẩm quyền giải quyết, các bên cần lập một thỏa thuận trọng tài Dựa theo Luật Trọng tài

3 Luật Trọng tài thương mại 2010

thương mại Việt Nam 2010, thỏa thuận trọng tài là sự thỏa thuận giữa các bên về việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài có thể phát sinh hoặc đã phát sinh Sau khi lập thỏa thuận, trọng tài thương mại quốc tế sẽ có thẩm quyền giải quyết tranh chấp giữa các bên chủ thể trừ khi thỏa thuận trọng tài vô hiệu hoặc bị một trong các bên hủy bỏ Như vậy, thỏa thuận giữa các bên là căn cứ để xác lập thẩm quyền của trọng tài thương mại quốc tế Phán quyết của trọng tài có thể không được công nhận và cho thi hành khi có căn cứ cho rằng phán quyết đó không đúng thẩm quyền giải quyết hoặc không đúng quy định

4 MỐI QUAN HỆ GIỮA THẨM QUYỀN RIÊNG BIỆT CỦA TÒA ÁN VN

VÀ THẨM QUYỀN CỦA TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI TRONG NƯỚC?

Công ước New York 1958 về Công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài với Việt Nam là thành viên đã ghi nhận Tòa án của một quốc gia thành viên, khi nhận được một đơn khởi kiện về một vấn đề mà đối với vấn đề đó các bên đã có thỏa thuận trọng tài thì phải chuyển đến trọng tài, trừ khi Tòa án thấy rằng thỏa thuận nói trên không có hiệu lực, không hiệu quả hoặc không thể thực hiện được Có nghĩa, nếu thỏa thuận trọng tài đã có hiệu lực thì Tòa án phải từ chối thẩm quyền mà không phân biệt vụ việc đó có thuộc thẩm quyền riêng biệt hay không

Theo Điều 459 BLTTDS 2015 quy định về những trường hợp không công nhận phán quyết Trọng tài nước ngoài cũng không quy định trường hợp Trọng tài nước ngoài giải quyết vụ việc thuộc thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam Mà pháp luật Việt Nam quy định “được làm những gì pháp luật không cấm”

Có nghĩa là nếu các bên giải quyết tại Trọng tài nước ngoài về vụ việc thuộc thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam thì phán quyết đó vẫn có thể được công nhận tại Việt Nam

Để giải quyết một vụ việc, có thể giải quyết bằng nhiều phươg thức khác nhau có thể bằng Tòa án, Trọng tài…Trong quá trình giải quyết vụ việc, nếu vụ việc đó thuộc thẩm quyền riêng biệt giải quyết của Tòa án thì Tòa án sẽ có thẩm quyền giải quyết Trong trường hợp, các bên không giải quyết tại Tòa án mà trước

đó đã có thỏa thuận giải quyết bằng Trọng tài trong nước hoặc cả hai cùng thỏa thuận giải quyết bằng phương thức Trọng tài trong nước thì Trọng tài thương mại trong nước có thẩm quyền thụ lý và giải quyết Phán quyết của Trọng tài vẫn được công nhận và cho thi hành Như vậy thẩm quyền riêng biệt của Tòa án không loại trừ thẩm quyền của Trọng tài trong nước

5 MỐI QUAN HỆ GIỮA THẨM QUYỀN RIÊNG BIỆT CỦA TÒA ÁN VN

VÀ THẨM QUYỀN CỦA TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ?

Hiện nay, vấn đề về thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam nếu các bên trong tranh chấp có thỏa thuận trọng tài đặc biệt là trọng tài nước ngoài để giải quyết tranh chấp là một vấn đề bỏ ngỏ và có rất nhiều quan điểm được đưa ra Theo quan điểm của cá nhân người viết tiểu luận, nếu vụ việc thuộc một trong các trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyết riêng biệt của Tòa án Việt Nam thì Tòa án Việt Nam mới có thẩm quyền giải quyết Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết, nếu vụ việc đó được các đương sự thỏa thuận giải quyết tại trọng tài thương mại nước ngoài thì phán quyết sẽ không được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam Sở dĩ, Tòa án không có thẩm quyền đình chỉ giải quyết trong quá trình Trọng tài thương mại quốc tế đang thụ lý và giải quyết bởi Trọng tài thương mại quốc tế không hoạt động và thuộc phạm vi thẩm quyền quản lý tại Việt Nam Trọng tài thương mại là

sự phương thức giải quyết khi có sự chấp thuận và có ý chí tự thỏa thuận của các bên trong tranh chấp Do đó Tòa án Việt Nam không có thẩm quyền để đình chỉ giải quyết vụ việc Tòa án Việt Nam chỉ có thẩm quyền không công nhận phán quyết và không cho thi hành phán quyết của Trọng tài thương mại quốc tế Bởi,

việc thi hành phán quyết được thi hành ngay trên lãnh thổ Việt Nam và có ảnh hưởng trực tiếp đến công dân của Việt Nam Khi vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết riêng biệt, Tòa án không có thẩm quyền đình chỉ giải quyết vụ việc mà khi vụ việc đã được giải quyết, trọng tài thương mại quốc tế đã đưa ra phán quyết thì phán quyết sẽ được không công nhận và cho thi hành Như vậy, thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam loại trừ thẩm quyền giải quyết của trọng tài thương mại quốc

tế

III KẾT LUẬN

Như vậy, qua tìm hiểu về mối quan hệ giữa thẩm quyền riệng biệt của Tòa án Việt Nam và thẩm quyền của trọng tài thương mại trong nước và quốc tế có thể thấy vai trò vô cùng quan trong trong việc giải quyết các tranh chấp Trong mối quan hệ giữa thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam và thẩm quyền của trọng tài thương mại trong nước thì thẩm quyền riêng biệt của Tòa án không loại trừ thẩm quyền của Trọng tài trong nước Còn trong mối quan hệ giữa thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam và thẩm quyền của trọng tài thương mại quốc tế thì thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam loại trừ thẩm quyền giải quyết của trọng tài thương mại quốc tế Tức là, khi một vụ việc thuộc thẩm quyền riêng biệt của Tòa

án Việt Nam giải quyết thì phán quyết của Trọng tài thương mại quốc tế không được công nhận và thi hành

IV DANH MỤC THAM KHẢO

1 Bộ luật Tố tụng dân sự 2010

2 Luật Trọng tài Thương mại 2010

3 Giáo trình Tư pháp quốc tế ĐH Luật Hà Nội

4 Phan Hoài Nam, “Thẩm quyền của Tòa án Việt Nam đối với tranh chấp về hợp đồng có yếu tố nước ngoài” (03/2012) Tạp chí Khoa học pháp lý Việt Nam

5 Trần Hoàng Hải, “Khái quát về trọng tài, mối quan hệ giữa tòa án và trọng tài ở Liên- Bang Nga- Kinh nghiệm đối với Việt Nam” (02/2011), Tạp chí Khoa học pháp lý Việt Nam

6 Đình Lành Cao, Vũ Thị Hương, “Thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam đối với các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài dưới góc nhìn so sánh”, Tạp chí Pháp luật và Thực tiễn

7 “Thẩm quyền của Tòa án Việt Nam đối với vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài”, Thư viện pháp luật