Nhân học chữ viết người chăm

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN BÀI TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN NHÂN HỌC CHỮ VIẾT GIẢNG VIÊN TS Phan Phương Anh Mục lục Trang Câu 1 1 Câu 2 4 Câu 3 5 Câu 4 7 Danh mục tài[.]

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

BÀI TIỂU LUẬN CUỐI KỲ

MÔN : NHÂN HỌC CHỮ VIẾT

GIẢNG VIÊN : TS Phan Phương Anh

Mục lục

Trang

Câu 1: Tộc người mà anh chị nghiên cứu thuộc ngữ hệ nào? Tại bảo tàng, các thông tin về ngữ hệ này được trưng bày như thế nào? (Có thể dùng hình ảnh để minh họa)

Tộc người Chăm thuộc nhóm ngữ hệ Nam Đảo Tại bảo tàng, các thông tin

về ngữ hệ này được trưng bày tại phòng trưng bày số 5 cùng với nhóm ngôn ngữ ngôn ngữ Hán (Hoa, Ngái, Sán Dìu) Các hiện vật tại đây rất đa dạng và phong phú, các hiện vật từ các lễ hội, nhà ở, trang phục, lễ cưới… đều được tái hiện và trưng bày trong nhà cùng với một số mô hình kiến trúc được trưng bày

ở không gian ngoài trời của bảo tàng giúp cho du khách có cái nhìn chân thực nhất về cuộc sống của các dân tộc

( Không gian Văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên )

( Lễ bỏ mả của người Gia-rai )

( Tháp Chăm Pôklong Grai )

Câu 2: Tộc người này tập trung ở vùng nào Việt Nam? Ở những nước lân cận nào? Anh/chị hãy giới thiệu sơ bộ về dân số và sinh kế của họ.

Tộc người Chăm tại Việt Nam có tên gọi khác là Chàm, Chiêm Thành, Hroi Người Chăm sống tập trung tại Ninh Thuận, Bình Thuận Ngoài ra người Chăm còn sinh sống ở các tỉnh: An Giang, Tây Ninh, Đồng Nai, Thành Phố Hồ Chí Minh, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa Dân số của tộc người Chăm là 161,792 ( Số liệu tổng điều tra dân số năm 2009 ) Ngoài Việt Nam tộc người Chăm cũng sinh sống tại một số quốc gia khác như Thái Lan, Lào, Campuchia

Những hoạt động kinh tế của người Chăm khá phong phú, đa dạng và phát triển Có thể thấy rõ hoạt động sản xuất của người Chăm là nông nghiệp và thủ công nghiệp Kỹ thuật thâm canh lúa nước bằng các biện pháp giống, phân bón, thủy lợi của người Chăm khá thành thạo Hai nghề thủ công nổi tiếng là đồ gốm

và dệt vải sợi bông Ngoài ra, các hoạt động trao đổi buôn bán, đánh cá, có nơi thủ công nghiệp gắn liền với nông nghiệp và là nghề phụ gia đình đình như ở Thuận Hải Nơi khác hoạt động thủ công nghiệp phát triển trở thành nghề sản xuất chính như nghề dệt ở Châu Đốc ( An Giang ) Hoạt động trao đổi buôn bắn của họ gắn với đời sống cư dân các đô thị như phần lớn đồng bào Chăm tại thành phố Hồ Chí Minh và một số tại Châu Đốc

Câu 3: Anh chị có tìm thấy thông tin gì về chữ viết của tộc người này tại bảo tàng hay không? (dùng cả ảnh chụp hiện vật để minh họa)

Tại bảo tàng em đã tìm thấy thông tin về chữ viết của người Chăm

1 Chữ viết của người Chăm được giới thiệu vô cùng rõ ràng nhờ vào “Bảng

từ vị các tộc người nhóm ngôn ngữ Nam Đảo, Hán ” được trưng bày trong bảo tàng

2 Thứ hai là một quyển kinh Coran và sách đọc kinh Coran Chữ viết này được sử dụng trong tôn giáo của người Chăm Người Chăm chủ yếu theo đạo Bà La Môn nên kinh Coran được coi là được coi là chuẩn mực và quy tắc sống nên người dân Chăm ai cũng thuộc và tuân thủ theo Kinh Coran

Câu 4: Nếu tộc người anh chị nghiên cứu có chữ viết thì anh chị hãy nêu lịch sử, hiện trạng của việc sử dụng cũng như truyền dạy hệ thống chữ của tộc người mà anh chị nghiên cứu.

Trong suốt quá trình phát triển lịch sử tộc người của mình, chữ viết của tộc người Chăm cũng đã trải qua bao thăng trầm của lịch sử Lúc đầu, tộc người Chăm vay mượn văn tự Ấn Độ cổ (chữ Sanskrit) để ghi chép và giao dịch hàng ngày Dần dần, dựa trên hệ thống chữ viết này, người Chăm đã sáng tạo nhiều loại hình chữ viết ngày càng hoàn thiện hơn nhằm để ghi chép các sự kiện lịch

sử, phục vụ nhu cầu giáo dục, truyền dạy kiến thức và văn hóa cho thế hệ sau Người Chăm đã bảo lưu được chữ viết của mình, truyền dạy cho quần chúng nhân dân và phổ cập dạng chữ viết cho học sinh cấp 1

Akhar thrah là dạng chữ được vay mượn từ miền Nam Ấn, qua quá trình cải biến đã trở thành chữ viết thông dụng của người Chăm ngày nay Các văn bản

cổ Chăm được chép trên lá buông hay giấy bản xưa kia và giấy vở ngày nay đều được ghi bằng loại chữ này Và trong các tư liệu chép tay được lưu giữ, người

ra đã tìm thấy những bản trường ca nổi tiếng hoặc những tập thơ ký sự ghi lại những nét sinh hoạt của xã hội Chăm trong những giai đoạn lịch sử Bên cạnh

đó, các văn bản này còn ghi lại những truyền thuyết, thần thoại hình thành lịch

sử dân tộc Chăm mà đến nay các nhà nghiên cứu vẫn chưa dành cho nó một sự lưu tâm đúng mức

Dấu ấn của nền văn minh và văn hoá Ấn Độ đã để lại khá đậm nét trong văn

tự của người Chăm Ngày nay, văn tự Chăm là nguồn tư liệu văn bản cổ vô giá

và đã trở thành di sản quí báu, trong đó chứa đựng những thông tin của tiền nhân, những thông điệp từ quá khứ, thể hiện mối giao lưu của hai nền văn hóa Việt Nam – Ấn Độ Những tư liệu này chỉ mất đi chứ không thể sản sinh thêm Đặc biệt, nó có vai trò rất quan trọng trong đời sống tinh thần của người Chăm hiện nay Nó không những thể hiện tư duy mà còn thể hiện bản sắc văn hoá của

một dân tộc Một khối lượng lớn những tư liệu bằng nguyên vật liệu đá, kim loại, lá buông, giấy đang ở trong tình trạng báo động và đang bị hủy hoại bởi môi trường, khí hậu, chiến tranh, thời gian và sự vô tâm bởi con người

Các hoạt động mũi nhọn, phong trào dạy học tiếng Chăm cũng được các trường thực hiên thường xuyên và có hiệu quả thật sự: Phong trào thi giáo viên dạy giỏi, thi học sinh giỏi, thi đồ dùng dạy học, thi kể chuyện tiếng Chăm… cũng đã góp phần nâng cao chất lượng dạy học tiếng Chăm

Tuy nhiên do nhiều lí do, công tác dạy học tiếng Chăm cũng còn có những hạn chế nhất định Cụ thể là độ bền vững về chất lượng học tiếng Chăm của số đông các em chưa cao Khi còn là học sinh tiểu học, phần lớn các em “thông thạo” tiếng Chăm, nhưng khi lên lớp lớn, càng về sau chất lượng càng giảm dần,

cá biệt có em “chữ Thầy trả lại cho Thầy” Hiện tượng “tái mù” không phải là không có trong số các em đã học tiếng Chăm Nguyên nhân dễ nhận thấy nhất là tiếng Chăm chỉ được dạy ở bậc tiểu học với thời lượng từ 3 đến 4 tiết/tuần, không có thêm tài liệu để các em được đọc thêm, học thêm Sách giáo khoa tiếng Chăm là “tài liệu” duy nhất mà các em có nhưng cũng chỉ được mượn để học trong thời gian trong năm học; trước khi nghỉ hè, tất cả sách giáo khoa đều được thư viện nhà trường thu cất, bảo quản, tu sửa để chuẩn bị cho năm học mới Nên chăng, Bộ GD&ĐT cần có chủ trương, ngoài việc cho các em mượn, cần nghiên cứu cho phép bán sách giáo khoa tiếng Chăm với giá “hỗ trợ” để các

em có tư liệu mang về nhà học thêm khi cần - kể cả những lúc các em không có

cơ hội để học tiếng Chăm khi lên các lớp lớn

Dạy và học tiếng DTTS nói chung, tiếng Chăm nói riêng là một trong những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta được thể chế hóa bằng các văn bản pháp qui Thực tế, trong thời gian gian qua, các địa phương, các cấp các ngành-đặc biệt là ngành GD&ĐT đã có nhiều giải pháp để thực hiện các chủ trương này và bước đầu đã mang lại những kết quả rất đáng phấn khởi Công tác dạy

học tiếng DTTS cũng như tiếng Chăm ngày càng phát triển cả về số lượng cũng như nâng dần về mặt chất lượng, tạo điều kiện cho các em tiếp thu thuận lợi các môn học tiếng phổ thông Con em đồng bào thật sự vui mừng, tự hào và rất phấn khởi khi được học tiếng mẹ đẻ của mình Bà con các dân tộc cũng rất hãnh diện và vui mừng khi con em học được chữ của cha ông mà ngày xưa vì nhiều

lý do họ không được học Chữ DTTS nói chung, chữ Chăm nói riêng ngày càng

đi vào cuộc sống của đồng bào thông qua các sinh hoạt đời thường: đám cưới, sinh nhật, tang chế, lễ tết, thiệp mời hầu như nơi nào cũng có ít nhiều chữ Chăm được đưa vào những vị trí trang trọng nhất

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Thông tin tại Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, Thái Nguyên

2 Bế Viết Đảng, Chu Thái Sơn, Nguyễn Hữu Thấu (1984, tr 251), Văn hóa Chăm Một nền văn hóa mang đậm màu sắc dân tộc, Các dân tộc ít người ở phía Nam Việt Nam, Nhà xuất bản KHXH

3 Gruhajan, Đặc điểm tiếng nói và chữ viết của dân tộc Chăm, 2013

4 Trần Trí Dõi (1999) Nghiên cứu ngôn ngữ các dân tộc thiểu số Việt Nam,

Hà Nội, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội

5 Tạ Văn Thông & Tạ Quang Tùng (2017), Ngôn ngữ các dân tộc ở Việt Nam, Nxb Đại học Thái Nguyên

6 Lộ Minh Trại ( 2013) , Trao đổi: Để nâng cao hơn nữa chất lượng công tác dạy học tiếng Chăm