Rào cản tiếp cận nguồn lực tài chính từ các tổ chức tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong bối cảnh covid 19 một số đề xuất khắc phục

RÀO CẢN TIẾP CẬN NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH TỪ CÁC TỔ CHỨC TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG BỐI CẢNH COVID 19 MỘT SỐ ĐỀ XUẤT KHẮC PHỤC Tóm tắt Đại dịch Covid 19 đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng t.

RÀO CẢN TIẾP CẬN NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH TỪ CÁC TỔ CHỨC TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG BỐI CẢNH

COVID-19 - MỘT SỐ ĐỀ XUẤT KHẮC PHỤC

Tóm tắt

Đại dịch Covid-19 đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng tới mọi hoạt động kinh tế xã hội, khiến cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp rất nhiều khó khăn Để phục hồi hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp cần một lượng lớn các nguồn lực tài chính Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp rất nhiều rào cản trong việc tiếp cận các nguồn lực tài chính từ phía các tổ chức tài chính Nghiên cứu phân tích các rào cản từ phía doanh nghiệp, từ các tổ chức tài chính và từ môi trường bên ngoài theo góc nhìn của doanh nghiệp Từ đó đưa

ra một số đề xuất nhằm khắc phục các rào cản, khơi thông nguồn lực cho các doanh nghiệp trong thời gian tới.

Từ khóa: Covid-19, Doanh nghiệp nhỏ và vừa, Nguồn lực tài chính, Tổ

chức tài chính,

1 Tình hình của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong bối cảnh Covid-19

Kể từ khi đại dịch Covid-19 diễn ra đầu năm 2020 đến nay đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến mọi hoạt động kinh tế xã hội của thế giới nói chung và của Việt Nam nói riêng Đặc biệt là đợt dịch bùng phát lần thứ 4 từ tháng 4/2021 với diễn biến phức tạp, việc triển khai các biện pháp giãn cách xã hội để kiểm soát tốc độ lây lan của dịch bệnh ở một số tỉnh thành phố trên phạm vi ca nước

đã tác động tiêu cực tới hoạt động sản xuất kinh doanh, lưu thông hàng hóa của doanh nghiệp Điều này khiến cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) gặp rất nhiều khó khăn Nhiều doanh nghiệp phải ngừng hoạt động hoặc thu hẹp sản xuất, chi phí duy trì sản xuất tăng cao do thực hiện phòng, chống dịch như việc xét nghiệm, thực hiện “ba tại chỗ”… nhiều doanh nghiệp không có lợi nhuận và thậm chí thua lỗ Có thể nói chưa

bao giờ các DNNVV lại phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức như vậy.

Đa phần các doanh nghiệp đều cần được hỗ trợ, từ tiêm vắc xin tới việc giảm thuế; từ tiếp cận vốn ngân hàng tới nguyện vọng được giảm lãi suất…Trong đó nhu cầu về nguồn lực tài chính phục vụ sản xuất kinh doanh là một trong những vấn đề quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh dịch Covid-19 vẫn đang diễn biến phức tạp và nguồn lực tài chính dự trữ của doanh nghiệp đang ngày càng cạn kiệt Việc giúp các doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực tài chính từ các tổ chức tài chính với lãi suất ưu đãi sẽ là một trong những đòn bẩy để doanh nghiệp có thể lấy đà ổn định sản xuất và phát triển bền vững Tuy nhiên, theo khảo sát của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các DNNVV đang gặp rất nhiều rào cản khi tiếp cận với các nguồn lực tài chính từ các tổ chức tài chính Khó khăn càng nhân lên gấp bội trong bối cảnh Covid-19, khi hoạt động của các doanh nghiệp khu vực này đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng Để có thể khôi phục hoạt động của các doanh nghiệp cũng như tạo nguồn lực cho các doanh nghiệp mở rộng hoạt động trong thời gian tới thì vấn đề cấp bách là phải giải quyết khó khăn về tài chính cho doanh nghiệp

2 Các rào cản tiếp cận nguồn lực tài chính từ tổ chức tài chính của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong bối cảnh Covid-19

Nhiều thống kê cho thấy các DNNVV chủ yếu sử dụng nguồn vốn chủ sở hữu, việc huy động nguồn lực tài chính từ bên ngoài vẫn còn tương đối hạn chế Các doanh nghiệp huy động nguồn lực tài chính từ bên ngoài chủ yếu bổ sung vốn lưu động và mua máy móc thiết bị hay các hoạt động phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh nói chung Thực tế việc huy động nguồn lực tài chính mới chỉ đáp ứng được nhu cầu rất nhỏ của doanh nghiệp Khảo sát của Bộ Kế hoạch và Đầu tư thì chưa tới 10% các doanh nghiệp cho rằng nguồn lực tài chính từ bên ngoài đáp ứng được trên 80% nhu cầu Các rào cản khiến cho việc tiếp cận các nguồn lực tài chính xuất phát từ phía doanh nghiệp, phía tổ chức tài chính và cả từ môi trường bên ngoài

Rào cản từ phía doanh nghiệp

Hầu hết các DNNVV cho rằng tào cản lớn nhất hạn chế khả năng tiếp cận tài chính xuất phát từ phía các doanh nghiệp đó là các rào cản về mặt tài sản (không đủ tài sản đảm bảo cho khoản vay và tài sản đảm bảo không đủ điều kiện) Nhiều doanh nghiệp khi được hỏi không thể vay vốn do không có tài sản đảm bảo Trong bối cảnh Covid-19, tài sản đảm bảo của các doanh nghiệp còn đang bị định giá rẻ hơn, điều này yêu cầu các doanh nghiệp phải có mức vốn đối ứng cao hơn khi muốn tiếp cận các nguồn vốn của các tổ chức tài chính Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp muốn dùng hàng tồn kho để thế chấp, nhưng không phải tổ chức tài chính nào cũng đồng ý thế chấp theo hình thức này

Môi trường vĩ mô

Từ phía doanh nghiệp

Rào cản

tiếp cận

nguồn lực

tài chính

Từ phía các

tổ chức tài chính

Từ môi trường bên ngoài

Chi phí vay

Chất lượng dịch vụ

Tính phù hợp của sản phẩm Quy trình thủ tục Tài sản đảm bảo

Chính sách ưu đãi Vấn đề pháp lý

Hồ sơ pháp lý

Phương án kinh doanh

Năng lực tài chính

Nguồn: Tác giả tự tổng hợp

Hình 1: Các rào cản tiếp cận nguồn lực tài chính từ tổ chức tài chính của

các DNNVV

Tiếp đó là rào cản về hồ sơ pháp lý của doanh nghiệp không đáp ứng yêu cầu của các tổ chức tài chính và không đủ diều kiện vay tín chấp Các chính sách giãn cách xã hội cùng với hệ thống làm việc chưa được đầu tư bài bản như các doanh nghiệp có quy mô lớn, khiến cho phần lớn các DNNVV gặp nhiều khó khăn trong việc hoàn thiện các hồ sơ vay nợ của các tổ chức tài chính Các phương án kinh doanh của các DNNVV thường không đủ hấp dẫn các

tổ chức tài chính Những vấn đề về phương án kinh doanh đó là phương án kinh doanh quá rủi ro, không có tính hiệu quả cao hoặc doanh nghiệp không giải trình được về phương án kinh doanh Ngoài ra, một số doanh nghiệp có phương

án kinh doanh không phù hợp với tiêu chí cho vay của các tổ chức tài chính Các hợp đồng của các DNNVV phần lớn là các hợp đồng nội địa, điều kiện làm tín chấp khó, các doanh nghiệp không thể dùng bộ chứng từ để chiết khấu Trong bối cảnh Covid-19 chuỗi cung ứng và sản xuất bị đứt gãy khiến cho các doanh nghiệp cũng không thể đưa ra được nhiều phương án kinh doanh hiệu quả đáp ứng khẩu vị rủi ro của các tổ chức tài chính

Năng lực tài chính của doanh nghiệp cũng là vấn đề ảnh hưởng tới việc tiếp cận nguồn lực tài chính từ các tổ chức tài chính Do hạn chế về quy mô hoạt động, bộ phận tài chính của các DNNVV thường tương đối nhỏ và kiêm nhiệm nhiều nghiệp vụ khác nhau hoặc một số thì sử dụng các dịch vụ kế toán tài chính bên ngoài Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc xây dựng các phương án tiếp cận tài chính hiệu quả hay báo cáo tài chính của doanh nghiệp có tính minh bạch chưa cao Do đó, các DNNVV thường không chứng minh được năng lực tài chính của doanh nghiệp với bộ phận thẩm định tín dụng của các tổ chức tài chính

Rào cản từ phía các tổ chức tài chính

Đứng từ góc độ đánh giá của các DNNVV thì chi phí khi tiếp cận với các nguồn lực tài chính của các tổ chức tài chính là một rào cản lớn Phần lớn các DNNVV cho rằng chi phí để tiếp cận với nguồn lực tài chính của các tổ chức tài chính rất cao Các chi phí bao gồm chi phí chính thức và chi phí không chính thức Chi phí chính thức là lãi suất và các chi phí dịch vụ đi kèm Chi phí không chính thức là các khoản chi phí ngoài lãi doanh nghiệp phải bỏ thêm Trong bối cảnh Covid-19 diễn biến phức tạp, thực tế lãi suất vay của các tổ chức đã giảm xuống còn mức 8-9% Tuy nhiên hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp phần lớn bị đình trệ do ảnh hưởng của dịch, tình trạng các khoản nợ đọng chưa được giải quyết Các doanh nghiệp khó tìm kiếm các cơ hội kinh doanh sinh lời cao, việc tìm kiếm các nguồn lực tài chính mới dù lãi suất dưới 10% đối với các doanh nghiệp vẫn là khá cao Các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ cho biết thường phải chịu chi phí vay đắt đỏ hơn so với các doanh nghiệp vừa và lớn

Mặc dù trong những năm gần đây chất lượng dịch vụ của các ngân hàng đã được cải thiện, đáp ứng tốt các nhu cầu của doanh nghiệp Xong trên thực tế theo đánh giá của các DNNVV vẫn có sự phân biệt đối xử giữa các doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ trong quá trình cung cấp dịch vụ Các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp nước ngoài vốn đã có nhiều lợi thế hơn các DNNVV, song lại luôn nhận được nhiều sự ưu tiên hơn từ các tổ chức tài chính Các tổ chức tài chính cũng không thường xuyên tư vấn và hướng dẫn cho đối tượng khách hàng là DNNVV

Liên quan tới tính phù hợp của các sản phẩm dịch vụ mà các tổ chức tài chính cung cấp, dù các tổ chức tài chính luôn cố gắng ngày càng đa dạng hóa các sản phẩm để đáp ứng các nhu cầu khác nhau của doanh nghiệp, song với các DNNVV thì vẫn thiếu các sản phẩm phù hợp DNNVV có quy mô vốn nhỏ, nên nhiều lĩnh vực kinh doanh chưa thực sự phổ biến, một số kinh doanh các sản phẩm đặc thù, không nằm trong danh mục các sản phẩm được phê duyệt tín dụng của các tổ chức Kỳ hạn của các khoản cho vay không phù hợp và chính

sách vay của tổ chức tài chính không hướng tới lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp Đặc biệt khi dịch bệnh diễn ra phức tạp và kéo dài, nhiều doanh nghiệp

đã phải chuyển hướng kinh doanh trái ngành trái nghề, hay sang những lĩnh vực không có trong danh mục vay nợ của các tổ chức tài chính

Cuối cùng là các rào cản về quy trình thủ tục để tiếp cận các khoản vay Nhằm đảm bảo giảm thiểu tính rủi ro trong nghiệp vụ cho vay, quy trình thủ tục của các tổ chức tài chính vẫn được cho là khá phức tạp và mất thời gian Khi các lệnh giãn cách xã hội được áp dụng chặt, thì việc các DNNVV có thể đáp ứng được đầy đủ các quy trình thủ tục lại càng khó khăn hơn nữa Một số doanh nghiệp nằm trong diện nhận được các khoản vay ưu đãi do ảnh hưởng Covid-19 nhưng hồ sơ thủ tục giấy tờ chứng mình thiệt hại của doanh nghiệp rất nhiều và phức tạp Trong khi đó, doanh nghiệp thiếu nhân sự, do doanh nghiệp phải cho nhiều nhân viên nghỉ việc vì dịch, do đó doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc hoàn thiện các thủ tục hồ sơ giấy tờ theo yêu cầu

Nhóm rào cản từ bên ngoài

Xét về các rào cản từ phía bên ngoài, đánh giá của các DNNVV không có quá nhiều chênh lệch giữa các rào cản Rào cản lớn nhất được các doanh nghiệp lựa chọn đó là việc các doanh nghiệp không có thông tin chi tiết về các gói hỗ trợ tài chính của nhà nước; thứ hai đó là các thủ tục hành chính để tiếp cận được các chính sách ưu đãi tín dụng phức tạp và mất thời gian Hệ thống pháp luật rườm rà và chưa hoàn thiện cũng gây nhiều khó khăn cho các doanh nghiệp, đặc biệt khi năng lực quản trị của các doanh nghiệp còn nhiều hạn chế

Ngoài những vấn đề trên, trong giai đoạn hiện nay các nhân tố vĩ mô đang được cho là rào cản lớn nhất ảnh hưởng tới việc tiếp cận tài chính của các DNNVV Những bất ổn kinh tế vĩ mô do dịch bệnh vẫn kéo dài, ảnh hưởng tới mọi hoạt động của doanh nghiệp Nên đây đang được đánh giá là rào cản lớn nhất đối với các DNNVV giai đoạn hiện nay

3 Một số khuyến nghị và đề xuất

Dựa trên những phân tích trên, nhằm tăng cường khả năng tiếp cận tài chính của các DNNVV trong thời gian tới, nghiên cứu đưa ra một số đề xuất sau:

Đề xuất với cơ quan nhà nước:

Thứ nhất, để ứng phó với tác động của đại dịch Covid-19, trong bối cảnh

khó tiếp cận với các nguồn lực tai chính từ hệ thống ngân hàng, cần mở rộng các kênh huy động vốn phi ngân hàng cho các DNNVV như thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu, và các kênh phi truyền thống khác như gọi vốn cộng đồng và cho thuê tài chính, hay tín dụng thương mại…Trong đó, hình thức huy động vốn cộng đồng đang trở thành hình thức phổ biến và đa dạng về hình thức Thị trường tài chính cũng đang diễn ra rất sôi động, tuy nhiên hoạt động chưa ổn định và chưa đáp ứng được mục tiêu là kênh huy động vốn hiệu quả cho các doanh nghiệp Các cơ quan quản lý do đó cần xây dựng các chính sách

vĩ mô hỗ trợ các DNNVV tiếp cận các nguồn vốn trên Cần có lộ trình, giải pháp khuyến khích đồng bộ các thị trường tài chính, đa dạng hóa các kênh huy động trong nền kinh tế

Thứ hai, song song với chính sách điều tiết chung, cần triển khai các chính

sách tín dụng riêng hướng tới những đối tượng mục tiêu Hiện đã có Luật hỗ trợ DNNVV, do đó cần có chính sách tín dụng đặc thù cho các DNNVV để đồng

bộ với chiến lược hỗ trợ DNNVV nói chung, và một số ngành đặc thù nói riêng như khoa học công nghệ, nông nghiệp… Các chính sách cần được phổ biến rộng rãi tới tất cả các đối tượng doanh nghiệp thông qua các kênh tại từng địa phương Đảm bảo tất cả các DNNVV được tiếp cận một cách đầy đủ và chi tiết các thông tin ưu đãi của doanh nghiệp được hưởng

Thứ ba, về lâu về dài, cần xây dựng chính sách, luật lệ và khung pháp lý cần

thiết cho sự phát triển của các tổ chức tài chính mới, chuyên biệt dành cho các DNNVV Một số tổ chuyên biệt hiện nay đó là Quỹ Phát triển DNNVV và Quỹ Bảo lãnh tín dụng Trên thực tế sự ra đời của 2 quỹ này đã có tháo gỡ phần nào khó khăn cho các DNNVV Song trên thực tế hoạt động của các tổ chức này vẫn còn nhiều hạn chế đặc biệt là trong bối cảnh Covid-19 như hiện nay, ngoài

việc cần có chính sách đặc thù riêng, chính phủ cần có những điều chỉnh cụ thể

về hoạt động của các tổ chức này

Thứ tư, Chính phủ cần đẩy nhanh hệ thống kê khai thông tin về DNNVV,

làm cơ sở cho việc xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng cho các doanh nghiệp này Điều này tạo minh bạch cho các doanh nghiệp và tạo điều kiện cho các tổ chức tài chính có cơ sở để thực hiện các khoản cấp vốn cho các đối tượng doanh nghiệp này

Đề xuất với các tổ chức tài chính

Thứ nhất, Vấn đề khó nhất với các doanh nghiệp hiện nay là lãi suất Dù

trong bối cảnh hiện tại mức lãi suất cho vay đã hạ xuống chỉ còn 8-9%/năm, nhưng độ hấp thụ của doanh nghiệp là rất khó khăn Trong khi đó, các ngân hàng vẫn phải tăng cường phòng tránh rủi ro trong bối cảnh kinh tế khó khăn vì đại dịch Do đó, cần có cầu nối liên kết giữa ngân hàng và doanh nghiệp để cùng thảo luận và tìm ra giải pháp đảm bảo về vốn cho doanh nghiệp cũng như

an toàn rủi ro cho hệ thống ngân hàng Hiện nay các cơ quan liên quan, hiệp hội ngành nghề vẫn thường xuyên tổ chức các chương trình kết nối ngân hàng và các doanh nghiệp Nhưng tuy nhiên theo đánh giá thì các chương trình này vẫn chỉ dừng lại ở việc cung cấp các thông tin, giải pháp ở tầm vĩ mô Do đó, để đảm bảo tính cập nhật và hiệu quả tới từng doanh nghiệp thì các tổ chức tài chính nói chung cần phải có chương trình thảo luận chi tiết những vấn đề vướng mắc của hai bên trong quá trình cung cấp và sử dụng các nguồn tín dụng

Thứ hai, về vấn đề tài sản đảm bảo vốn là vấn đề lớn nhất của các DNNVV

khi tiếp cận nguồn tài chính từ các tổ chức tài chính do đó cần có giải pháp cụ thể để giải quyết Trong bối cảnh hiện tại, tài sản của doanh nghiệp đang bị định giá rất thấp do đó doanh nghiệp không đủ điều kiện để vay vốn Cần có biện pháp khuyến khích các tổ chức tài chính đa dạng hóa các phương pháp cho va tập trung phân tích dòng tiền của doanh nghiệp để đánh giá tiềm năng, hơn là chú trọng đến tài sản thế chấp Xem xét, đẩy mạnh cho vay thông qua tín chấp,

đánh giá hiệu quả và lợi nhuận của các dự án đầu tư để cấp vốn cho các doanh nghiệp

Thứ ba, giải quyết vấn đề nợ của DNNVV trong bối cảnh Covid-19 hiện

nay, Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục phối hợp với các ngân hàng thương mại cũng như các tổ chức tài chính đẩy mạnh các cơ chế như cơ cấu lại thời hạn trả

nợ, miễn giảm lãi vay, giữ nguyên nhóm nợ, giảm phí thanh toán đã thực hiện trong năm 2020 Trong năm 2021, tình hình của các DNNVV gặp nhiều khó khăn hơn nữa so với năm 2020, các biện pháp này cần được triển khai mạnh mẽ hơn tới từng doanh nghiệp, nhằm giảm áp lực về nợ cho các doanh nghiệp

Thứ tư, để giảm các chi phí cho các doanh nghiệp cũng như đơn giản hóa

các quy trình thủ tục, các tổ chức tài chính đẩy mạnh công nghệ vào quản lý, vừa giúp quản lý thông tin của doanh nghiệp, vừa minh bạch hóa và giảm thiểu các quy trình thủ tục cho các doanh nghiệp Ngân hàng nhà nước đã và đang triển khai nghiên cứu và sử dụng tiền điện tử và tài khoản điện tử cũng như việc cung ứng các sản phẩm, dịch vụ tài chính, nhất là những sản phẩm, dịch vụ dựa trên nền tảng công nghệ số nhằm tạo hành lang pháp lý ổn định, đầy đủ, kịp thời cho các tổ chức cung ứng sản phẩm, dịch vụ tài chính Cần tiếp tục đẩy mạnh việc triển khai này, theo đó vừa giảm chi phí, giảm thủ tục, đồng thời giúp các DNNVV có thể tiếp cận một cách kịp thời và đầy đủ với các dịch Từng bước ứng dụng công nghệ Big Data (Dữ liệu lớn) vào quản lý hoạt động của tổ chức tài chính, giúp các tổ chức tài chính nắm bắt được thông tin về hoạt động kinh doanh, đống thời đánh giá chính xác được mức độ tín dụng của khách hàng kịp thời, chính xác

Đối với các doanh nghiệp

Thứ nhất, các DNNVV cần sớm hoàn thiện cơ chế quản lý, kế hoạch kinh

doanh, tài chính, đầu tư công nghệ, nâng cao trình độ quản lý để tăng khả năng cạnh tranh của sản phẩm; lựa chọn phương án kinh doanh hiệu quả, tập trung vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh chính, có lợi thế, có khả năng tạo ra dòng tiền bền vững, tránh đầu tư dàn trải và mạo hiểm Đặc biệt trong giai đoạn

Covid-19, cần khẩn trương đánh giá lại các hạng mục kinh doanh, để có biện pháp cơ cấu lại nguồn vốn hợp lý và hiệu quả nhất

Thứ hai, các doanh nghiệp cần nghiêm tục thực hiện chế độ kế toán của

doanh nghiệp Cần theo dõi một cách sát sao và đầy đủ các dòng tiền của doanh nghiệp, đây là căn cứ để các doanh nghiệp có thể quản lý tốt dòng tiền và đánh giá cơ cấu nợ một cách thường xuyên, từ đó sớm có giải pháp phù hợp

Thứ ba, để củng cố điều kiện tiếp cận nguồn vốn vay, các doanh nghiệp

cũng cần quan tâm đến công tác phân tích, lập kế hoạch, chiến lược kinh doanh

và tăng cường quản lý tài chính Chủ động tìm kiếm, nắm bắt và hiện thực hóa các cơ hội kinh doanh trên thị trường

Thứ tư, các doanh nghiệp cần đối mới hệ thống quản trị nội bộ Minh bạch

các vấn đề tài chính để sử dụng các nguồn lực được hiệu quả, giảm thiểu chi phí

và rủi ro, tạo uy tín và thương hiệu trên thị trường Theo đó doanh nghiệp có thể tiếp cận với các nguồn tài chính thông qua hình thức vay tín chấp thay vì dùng tài sản đảm bảo Chủ động xây dựng phương án đầu tư phù hợp với năng lực về vốn, công nghệ và con người Tích cực tham gia các hiệp hội doanh nghiệp để tiếp cận các thông tin về các chính sách, chương trình hỗ trợ đối với doanh nghiệp của chính phủ, nhà nước cũng như các tổ chức tài chính

Thứ năm, các doanh nghiệp cần tích cực tìm hiểu về cách huy động nguồn

tài chính từ các tổ chức tài chính khác nhau trên thị trường thay vì chỉ dùng kênh truyền thống là ngân hàng thương mại và ngân hàng chính sách Chủ động nâng cao kiến thức nghiệp vụ tài chính thông qua các tổ chức tài chính cũng như các chương trình đào tạo của các cơ quan nhà nước

Tài liệu tham khảo:

1 Nguyễn Tuấn Anh (2021), Đẩy mạnh chính sách tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Tạp chí kinh tế Việt Nam, truy cập tại:

https://vneconomy.vn/day-manh-chinh-sach-tin-dung-ho-tro-doanh-nghiep-nho-va-vua.htm