Tháo gỡ khó khăn, phục hồi và phát triển kinh tế trong bối cảnh đại dịch hiện nay

THÁO GỠ KHÓ KHĂN, PHỤC HỒI VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRONG BỐI CẢNH ĐẠI DỊCH HIỆN NAY Đợt dịch bùng phát lần thứ tư bắt đầu từ ngày 2742021 đã tác động nghiêm trọng đến mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội,.

THÁO GỠ KHÓ KHĂN, PHỤC HỒI VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRONG

BỐI CẢNH ĐẠI DỊCH HIỆN NAY

Đợt dịch bùng phát lần thứ tư bắt đầu từ ngày 27/4/2021 đã tác động nghiêm trọng đến mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội, hoạt động sản xuất, kinh doanh của các nghành, các doanh nghiệp và người dân Đợt dịch này lan rộng ra hầu hết các địa phương Tỷ lệ nhiễm cao ở các tỉnh, thành phố lớn như: TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai, Hà Nội, Bắc Ninh, Bắc Giang… nơi tập trung đông dân cư, khu công nghiệp, khu chế xuất và các doanh nghiệp lớn

* Nền kinh tế bị ảnh hưởng nặng nề bởi đợt dịch này

Trong 6 tháng đầu năm, tốc độ tăng trưởng GDP của nước ta đạt 5,64% so với cùng kỳ năm trước Tuy nhiên đợt bùng phát COVID-19 lần này đã gây ra hậu quả nặng nề đối với kinh tế, xã hội nước ta Tăng trưởng GDP quý III/2021 giảm mạnh (-6,17%) làm cho GDP 9 tháng đầu năm chỉ còn tăng trưởng 1,42% so với cùng kỳ năm trước Đây là mức tăng trưởng 9 tháng thấp nhất kể từ khi mở cửa nền kinh tế đến nay

- Khu vực nông, lâm, thủy sản:

Tính chung 9 tháng đầu năm, GDP tăng trưởng 2,74%, đóng góp 0,35% điểm vào mức tăng trưởng chung Khu vực này vẫn là bệ đỡ vững chắc cho tăng trưởng nền kinh tế trong lúc khó khăn

Tuy nhiên, hoạt động của doanh nghiệp trong lĩnh vực này vẫn gặp nhiều khó khăn, với số lượng doanh nghiệp tạm dừng hoạt động trong 9 tháng đầu năm vẫn tăng cao (23% so với cùng kỳ năm trước)

- Khu vực công nghiệp và xây dựng:

Khu vực này chịu ảnh hưởng nặng nề của đợt dịch bùng phát lần thứ 4, do phải thực hiện các biện pháp giãn cách xã hội nghiêm nghặt, nhiều nhà máy sản xuất phải tạm ngừng hoạt động Thêm vào đó, chuỗi cung ứng bị đứt gãy và chịu ảnh

hưởng nhiều từ thị trường quốc tế ( giá nguyên liệu tăng, vận tải hàng hóa đình trệ, chi phí phi mã ) nên các hoạt động của nghành các khó khăn Trong quý III, GDP khu vực công nghiệp và xây dựng giảm (-5,02%), đưa mức tăng trưởng của 9 tháng xuống còn 3,57%

- Khu vực dịch vụ: Phán ánh rõ nhất tác động tiêu cực của đợt dịch lần thứ 4 Trong quý III, GDP của khu vực này sụt giảm (- 9,28% ) và tính chung 9 tháng đầu năm giảm (- 0,69%)

+ Đối với nghành du lịch và vận tải: Dịch bệnh diễn biến phức tạp tại đa số các nước trên thế giới, cũng như tại nhiều địa phương trong nước, nên các hoạt động du lịch, vận tải vẫn rất khó khăn Tính chung 9 tháng đầu năm, lượng khách

du lịch quốc tế giảm 97%, khách trong nước giảm 24%; doanh thu các ngành dịch

vụ lưu trú ăn uống, dịch vụ lữ hành lần lượt giảm 22,1% và 64% so với cùng kỳ năm trước

+ Trong 9 tháng đầu năm, ngành bán lẻ, kinh doanh bất động sản vẫn trong xu hướng sụt giảm lần lượt là 3,1% và 0,78% ; hoạt động nghệ thuật, vui chơi, giải trí giảm 6,2% so với cùng kỳ năm trước

+ Trái lại, một số nghành dịch vụ vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng khá như thông tin truyền thông ( 5,24%); khoa học công nghệ ( 5,72%); tài chính ngân hàng -bảo hiểm (8,37%) Đây là các nghành được hưởng lợi từ chuyển đổi số, kinh doanh trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, cùng với sự quan tâm của các nhà đầu

tư đối với thị trường chứng khoán

Kết quả hạn chế của 9 tháng đầu năm, dịch bệnh dần được kiểm soát từ tháng

10, đất nước trong bối cảnh “ bình thường mới” Tuy nhiên nước ta vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, đó là:

- Dịch bệnh trên thế giới và trong nước còn diễn biến phức tạp và khó lường

- Kinh tế thế giới phục hồi không đồng đều, nhiều bất định

- Rủi ro, áp lực lạm phát, chi phí toàn cầu gia tăng

- Sản xuất công nghiệp tăng trưởng chậm, đứt gãy chuỗi cung ứng.

- Lĩnh vực dịch vụ tiếp tục giảm mạnh

- Đầu tư tư nhân, đầu tư công giảm sút, trong khi đầu tư trực tiếp nước ngoài chưa phục hồi

- Chi ngân sách đối diện với nhiều thách thức khi nguồn thu giảm, thiếu bền vững và nhu cầu chi cấp bách gia tăng

- Hoạt động của doanh nghiệp còn rất nhiều khó khăn về tài chính, dòng tiền,

về nguồn cung ứng nguyên liệu, về lao động, về tiêu thụ sản phẩm

- Tiến trình cơ cấu lại nền kinh tế và cải cách, hoàn thiện thể chế còn chậm,

nợ xấu gia tăng

Với tình hình bị ảnh hưởng tiêu cực như trên, tháng 9/2021 các tổ chức quốc tế cũng như trong nước dự báo tăng trưởng DGP của Việt Nam trong năm 2021 như sau: WB (4,8%); ADB (3,8%); StandardCharered (2,7%); BIDV (2,5%: kịch bản

cơ sở và 3%: kịch bản tích cực)

*Kiểm soát tốt dịch bệnh – phục hồi và phát triển kinh tế trong thời gian tới:

Điều kiện tiên quyết để phục hồi và phát triển kinh tế, xã hội trong 3 tháng cuối năm 2021 và thời gian tiếp theo là phải kiểm soát tốt dịch bệnh Căn cứ vào tình hình thực tế, kịp thời đưa ra các giải pháp khả thi để chuyển đổi mô hình chiến lược chống dịch hiệu quả, từng bước mở cửa trở lại nền kinh tế Mọi người dân phải thực hiện nghiêm túc nguyên tắc 5K Chính quyền, cơ quan chức năng phân loại rõ cấp độ dịch : Cấp 1, 2, 3, 4 (vùng xanh, vùng vàng, vùng da cam, vùng đỏ),

để có biện pháp chống dịch và mở cửa phù hợp với từng vùng, từng nghành nghề kinh doanh cụ thể Thực hiện xét nghiệm sàng lọc để tách F0 ra khỏi cộng đồng, tránh sự lây nhiễm chéo

Vấn đề mang tính chiến lược, lâu dài là vaccine Ngày 10/7, tại Hà Nội đã diễn

ra Lễ phát động triển khai chiến dịch tiêm chủng vaccine phòng COVID-19 toàn

quốc Đây là chiến dịch tiêm chủng toàn quốc lớn nhất từ trước đến nay, với số lượng tiêm hàng triệu liều trong thời gian ngắn Chiến dịch tiêm chủng bắt đầu từ tháng 7/2021 cho người dân từ 18 tuổi trở lên, từ cuối tháng 10 là cho độ tuổi từ 12 đến 17 và tiếp theo cho lứa tuổi dưới 11 Trên tinh thần tiêm chủng càng sớm càng tốt, với mục tiêu bảo vệ sức khỏe, tính mạng của nhân dân, sớm đưa cuộc sống trở lại bình thường

Hiện nay, kiểm soát tốt tình hình dịch bệnh được coi là điều kiện tiên quyết, mang tính cốt lõi để giảm thiểu tổn thất do đại dịch gây ra, phục hồi và phát triển kinh tế, xã hội Chính vì thế, vấn đề đặt ra là chúng ta cần quyết tâm thực hiện các biện pháp nhằm kiểm soát và đẩy lùi COVID 19, nhất là các khu động lực, các thành phố, các địa phương có đông dân cư, có nhiều khu công nghiệp, nhà máy lớn Sử dụng tổng hợp các nguồn lực để sớm có vaccine phòng COVID-19 (cơ chế vaccine, ngoại giao vaccine, mua vaccine ) với số lượng lớn Đẩy mạnh chiến lược tiêm vavccine, phấn đấu đạt tỷ lệ trên 70% dân số trong thời gian sớm nhất có thể, nhằm thực hiện được mục tiêu miễn dịch cộng đồng

Nhận thức về bối cảnh: “ bình thường mới” cũng là điều quan trọng do khả năng dịch COVID-19 còn tồn tại trong một thời gian dài và tiếp tục tác động đến đời sống kinh tế, xã hội ngay cả khi tỷ lệ tiêm caccine rất cao Trong các thách thức cho giai đoạn tiếp theo, cần lưu ý đến vấn đề rủi ro về lạm phát đến từ các gói kích thích kinh tế ứng phó COVID-19 của nhiều quốc gia; tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng và đình trệ sản xuất, suy thoái toàn cầu chưa thể khắc phục ngay trong thời gian ngắn; nguy cơ suy giảm dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước

Áp dụng các biện pháp nhất quán, đồng bộ, thống nhất từ Trung ương đến địa phương để duy trì cả cung và cầu trên thị trường, duy trì sản xuất, cung ứng, lưu thông, vận chuyển hàng hóa, ổn định thị trường tiêu dùng trong nước Không để đứt gãy quá nhiều chuỗi cung ứng và chuỗi lao động Xử lý nghiêm các trường hợp gây khó dễ, làm đứt gãy chuỗi một cách vô lý Đồng thời, cần có kế hoạch, phương

án cụ thể hỗ trợ doanh nghiệp về tuyển dụng, đi lại và giữ lao động Kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì ổn định tài chính, tiền tệ Phối hợp chặt chẽ, điều hành linh hoạt giữa chính sách tiền tệ, chính sách tín dụng với chính sách tài khóa

và chính sách an sinh xã hội trên tinh thần tận dụng tối đa và hiệu quả các nguồn lực

Hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, người dân thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh sẽ phục vụ trực tiếp nhất cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế, ổn định đời sống nhân dân ( miễn, giảm, giãn nợ, thuế, cho vay ưu đãi, hỗ trợ thất nghiệp ) Chính

vì vậy, hỗ trợ phải quyết liệt, mạnh mẽ, liên tục, thông suốt, công khai, minh bạch, đúng đối tượng, kịp thời, dễ tiếp cận; quy mô hỗ trợ phải phải tương xứng mức độ ảnh hưởng của dịch bệnh, điều kiện, tiêu chuẩn các gói hỗ trợ phải khả thi; các quy trình, thủ tục để hưởng hỗ trợ phải được đơn giản hóa tối đa; đồng thời, có cơ chế giám sát, kiểm tra sát sao việc thực hiện và chế tài xử lý để tránh lợi dụng, trục lợi chính sách

Cần khẩn trương, quyết liệt thực hiện các gói hỗ trợ người dân, doanh nghiệp

mà nhà nước đã ban hành Chính phủ chỉ đạo khẩn trương rà soát, đánh giá sơ bộ kết quả thực hiện các gói hỗ trợ đến thời điểm hiện tại và tiến hành tháo gỡ ngay những vướng mắc trong quá trình thực hiện

Chính phủ xem xét các gói hỗ trợ tổng thể tiếp theo, trên cơ sở cân nhắc, tính toán dư địa chính sách tài khóa và tiền tệ, mức độ tác động của dịch bệnh, bối cảnh

và cơ hội mới để thiết kế chính sách phù hợp Lúc này chúng ta cần chấp nhận nợ công tăng, thâm hụt ngân sách tăng và tín dụng tăng trong tầm kiểm soát

Chính phủ chỉ đạo đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế nhằm có thể huy động và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn; cũng như cải cách, hoàn thiện thể chế, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư - kinh doanh, gồm cả thể chế phát triển kinh tế số, xã hội số và Chính phủ số Đây là những động lực phục hồi đất nước đòi hỏi ít chi phí nhưng hiệu quả và tính bền vững cao

Tài liệu tham khảo:

1 https://www.gso.gov.vn

2 https://nif.mof.vn

3 http://baochinhphu.vn

4 http://dangcongsan.vn

5 Thitruongtaichinhtiente.vn (tháng 10/2021) – Ts Cấn Văn Lực và nhóm tác giả viện đào tạo và nghiên cứu BIDV