Tạo việc làm cho người lao động sau đại dịch covid 19

TẠO VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG SAU ĐẠI DỊCH COVID 19 I Vài nét về đại dịch Covid ở Việt Nam thời gian qua Tình hình dịch bệnh Covid – 19 ở Việt Nam trong thời gian qua diễn ra rất phức tạp, kể từ đầu.

TẠO VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG SAU ĐẠI DỊCH COVID - 19

I Vài nét về đại dịch Covid ở Việt Nam thời gian qua

Tình hình dịch bệnh Covid – 19 ở Việt Nam trong thời gian qua diễn ra rất phức tạp, kể từ đầu dịch đến nay Việt Nam ghi nhận 968.684 ca mắc Covid-19, đứng thứ 38/223 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong khi với tỷ lệ số ca mắc/1 triệu dân, Việt Nam đứng thứ 151/223 quốc gia và vùng lãnh thổ (bình quân cứ 1 triệu người có 9.833 ca mắc), chia ra 4 giai đoạn:

Giai đoạn 1: diễn ra từ ngày 23/1/2020 – 06/03/2020, với 16 ca bệnh Covid-19

đầu tiên Ổ dịch trong giai đoạn đầu tiên của dịch bệnh bắt nguồn từ 6 bệnh nhân là nhân viên Công ty TNHH Nihon Plast của Nhật Bản được cử sang Vũ Hán (Trung Quốc) tập huấn từ tháng 11 và cùng trở về Việt Nam ngày 17.1 Trong số đó, bệnh nhân số 5 (N.T.D, nữ, 23 tuổi) quê tại xã Sơn Lôi, H.Bình Xuyên, Vĩnh Phúc, sau

đó đã trở thành người lây nhiễm SARS-CoV-2 cho 5 người tiếp xúc với mình, gồm: bố, mẹ, em gái, 1 người họ hàng và 1 người hàng xóm Người hàng xóm nhiễm bệnh tiếp tục lây bệnh cho người cháu ngoại 3 tháng tuổi của mình Tổng số bệnh nhân của giai đoạn đầu tiên là 16 người

Giai đoạn 2: diễn ra từ ngày 07/3/2020 – 19/03/2020, với 68 bệnh nhân mới, các ca bệnh hầu hết trở về từ châu Âu, Mỹ và các quốc gia khác

Với bệnh nhân 17 và bệnh nhân 34, Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn 2 của dịch bệnh với các ca bệnh hầu hết trở về từ châu Âu, Mỹ và các quốc gia khác

Giai đoạn 3: diễn ra từ ngày 20/3/2020 – 26/04/2020, với hai ổ dịch có nguy

cơ lây lan trong cộng đồng rất cao: ổ dịch tại bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) và quán bar Buddha (TP.HCM), đã có 45 bệnh nhân liên quan tới ổ dịch bệnh viện Bạch Mai, trong đó 27 bệnh nhân là nhân viên Công ty TNHH Trường Sinh, cung cấp suất ăn, nước uống cho bệnh viện này, 18 bệnh nhân khác liên quan tới ổ dịch tại quán bar Buddha, trong đó, 13 người từng tham dự bữa tiệc tại quán bar vào

ngày 14/3/2020, hiện tại cả 2 ổ dịch này, cơ quan chuyên môn đều chưa xác định được bệnh nhân đầu tiên (F0)

Giai đoạn 4: diễn ra từ ngày 27/4/2021 đến nay, số ca mắc mới ghi nhận trong

nước là 963.757 ca, trong đó có 837.585 bệnh nhân đã được công bố khỏi bệnh So với giai đoạn nửa cuối tháng 9/2021 (có những ngày ghi nhận gần 12.000 ca mắc),

số ca mắc mới và ca tử vong hiện có xu giảm rõ rệt, số ca khỏi bệnh lại lập kỷ lục mới với 27.520 người (vào ngày 1/10) Trong giai đoạn này, diễn biến dịch bệnh diễn ra gay gắt và trên diện rộng, chính phủ đã phải áp dụng nhiều biện pháp mạnh, thậm chí dừng sản xuất kinh doanh, ai ở đâu thì ở yên ở đó…

Hiện nay, theo báo cáo của Bộ Y tế, tình hình dịch cơ bản được kiểm soát trên phạm vi toàn quốc Tư duy của Chính phủ, của toàn dân: sống chung với covid, không làm đứt gãy sản xuất… cuộc sống của người dân, sản xuất xã hội đang dần dần khôi phục lại

II Ảnh hưởng của đại dịch Covid – 19 tới việc làm của người lao động Việt Nam

2.1 Tình hình lao động và việc làm trước dịch bệnh Covid - 19

Tính đến 1/4/2019, Việt Nam có 96.208.984 người (Tổng cục Thống kê, 2019a), trong đó có gần 88% dân số tham gia lực lượng lao động trong độ tuổi từ 25-59 Trước đại dịch Covid-19, theo kết quả của Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2019 (công bố vào ngày 19/12/2019), có gần 88% dân số tham gia lực lượng lao động (có độ tuổi từ 25-59) Trong đó tỷ trọng dân số tham gia lực lượng lao động cao nhất là nhóm tuổi 25-29 (14,3% ) và ở nhóm tuổi 30-34

gia lao động với tỷ trọng thấp, dưới 10%

Tỉ lệ thất nghiệp của dân số từ 15 tuổi trở lên ở mức thấp 2,05% Ở khu vực nông thôn tỉ lệ thất nghiệp thấp hơn gần 2 lần so với khu vực thành thị (1,64% và 2,93%) Đa số người thất nghiệp có độ tuổi từ 15-54 (chiếm 91,7% người thất

nghiệp), trong đó, lao động có độ tuổi từ 15-24 có tỉ lệ thất nghiệp cao nhất chiếm 44,4% tổng số lao động thất nghiệp của cả nước (TCTK)

Qua số liệu thống kê, tỷ trọng việc làm theo ngành đã có sự dịch chuyển tích cực trong giai đoạn 2009 - 2019 Trong đó, tỉ trọng lao động khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản có xu hướng giảm (53,9% năm 2009, 46,3% năm 2014 và 35,3% vào năm 2019) còn tỷ trọng lao động trong khu vực công nghiệp, xây dựng

và dịch vụ lại có xu hướng tăng, nhất là số lao động ở khu vực dịch vụ cao hơn số lao động làm việc trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản Với xu hướng dịch chuyển như vậy thì tỉ lệ lao động làm việc tại khu vực dịch vụ và công nghiệp sẽ sớm đạt được ngưỡng 70% (TCTK)

Ngoài ra, tỉ trọng lao động làm công việc giản đơn đã giảm mạnh so với 10 năm trước đây, các nhóm nghề thu hút được nhiều số lao động tham gia như “dịch

vụ cá nhân, bảo vệ và bán hàng” (18,3%), “thợ thủ công và các thợ khác có liên quan” (14,5%) và “thợ lắp ráp và vận hành máy móc thiết bị” (13,2%) trong tổng

số lao động đang làm việc (TCTK)

2.2 Tác động của Covid - 19 đến việc làm của người lao động

Đại dịch Covid-19 xuất hiện tại Việt Nam từ tháng 1 năm 2020 đã ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình lao động và việc làm trong các ngành và ở tất cả các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương Trong thời gian vừa qua, nhiều địa phương phải thực hiện các quy định giãn cách xã hội để phòng, chống dịch bệnh Covid-19 nên hầu hết doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh trên địa bàn đều tạm dừng hoạt động hoặc thu hẹp quy mô sản xuất kinh doanh, cắt giảm 50% số lượng nhân công dẫn đến người lao động buộc phải tạm hoãn thực hiện Hợp đồng lao động, ngừng việc không hưởng lương, thậm chí mất việc làm

Tính đến tháng 12 năm 2020, cả nước có 32,1 triệu người từ 15 tuổi trở lên bị ảnh hưởng tiêu cực bởi dịch Covid -19 bao gồm người bị mất việc làm, phải nghỉ giãn việc/nghỉ luân phiên, giảm giờ làm, giảm thu nhập… Trong đó, 69,2% người

bị giảm thu nhập, 39,9% phải giảm giờ làm/nghỉ giãn việc/nghỉ luân phiên và khoảng 14,0% buộc phải tạm nghỉ hoặc tạm ngừng hoạt động sản xuất kinh doanh Khu vực dịch vụ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi dịch Covid-19 với 71,6% lao động bị ảnh hưởng, tiếp đến là khu vực công nghiệp và xây dựng với 64,7% lao động bị ảnh hưởng; tỷ lệ lao động bị ảnh hưởng trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản là 26,4%

Tính chung năm 2020, số lao động trong độ tuổi thiếu việc làm là gần 1,2 triệu người, tăng 456,7 nghìn người so với năm 2019 Tỷ lệ thiếu việc làm của lao động trong độ tuổi là 2,51%, trong đó khu vực thành thị là 1,68%; khu vực nông thôn là 2,93% (năm 2019 tương ứng là 1,50%; 0,76%; 1,87%) Tỷ lệ thiếu việc làm của lao động trong độ tuổi năm 2020 ở khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản là 4,68%, khu vực công nghiệp và xây dựng là 1,50%; khu vực dịch vụ là 1,74% (năm 2019 tương ứng là 3,45%; 0,43%; 0,87%) Tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi năm 2020 của lao động không có trình độ chuyên môn kỹ thuật là 2,87%; sơ cấp là 2,25%; trung cấp là 1,58%; cao đẳng là 1,52%; từ đại học trở lên là 1,04%

Theo Ông Phạm Hoài Nam, Vụ trưởng Vụ Thống kê Dân số và lao động (TCTK) cho biết, đợt bùng phát lần thứ 4 của dịch Covid-19 đã gây sức ép nặng nề

về mọi mặt cho nền kinh tế Việt Nam nói chung và cho thị trường lao động nói riêng trong quý III/2021 Thị trường lao động đối mặt với tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng với hàng triệu lao động bị mất việc làm, bị cắt giảm thu nhập Cơ hội tìm kiếm được việc làm của người lao động trở nên khó khăn hơn bao giờ hết Dịch Covid-19 lần thứ tư diễn biến phức tạp, lây lan nhanh và kéo dài đã làm tăng tỷ lệ và số người thiếu việc làm trong độ tuổi quý III năm 2021 lên mức cao nhất trong vòng 10 năm qua Số người thiếu việc làm trong độ tuổi quý III năm

2021 là hơn 1,8 triệu người, tăng 700,3 nghìn người so với quý trước và tăng 620,0 nghìn người so với cùng kỳ năm trước “Bão Covid-19” lần thứ 4 khiến 28,2 triệu người từ 15 tuổi trở lên bị ảnh hưởng tiêu cực Thiếu việc làm trong độ tuổi 9

tháng năm 2021 là hơn 1,3 triệu người, tăng 187,2 nghìn người so với cùng kỳ năm trước Tỷ lệ thiếu việc làm của lao động trong độ tuổi là 3,06%, tăng 0,51 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước Số người thất nghiệp trong độ tuổi lao động quý III năm 2021 là hơn 1,7 triệu người, tăng 532,2 nghìn người so với quý trước

và tăng 449,6 nghìn người so với cùng kỳ năm trước

Nhìn chung, trong đại dịch Covid-19 vừa qua, đa số những người thiếu việc làm là những người không được đào tạo chuyên môn kỹ thuật, còn lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật càng cao, tỷ lệ thiếu việc làm càng thấp Đại dịch Covid-19 đã ảnh hưởng rất lớn tới việc làm và đời sống của của hàng triệu người lao động, hàng ngàn người đổ từ các khu công nghiệp, thành phố Hồ Chí Minh về quê để tự lo cho cuộc sống của bản thân và gia đình, điều đó ảnh hưởng rất lớn tới phát triển sản xuất, tới các vấn đề kinh tế - xã hội… của đất nước

III Gỉai pháp tạo việc làm cho người lao động Việt Nam

Để tạo việc làm cho người lao động sau nhiều biến cố của đại dịch Covid-19 cần làm tốt những vấn đề cơ bản sau:

- Thực hiện đồng bộ, hiệu quả các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh để phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh của tất cả các ngành, đặc biệt là các ngành chịu ảnh hưởng lớn của dịch Covid -19 như: ngành công nghiệp chế biến, chế tạo; bán buôn và bán lẻ; dịch vụ lưu trú và ăn uống; vận tải… Bảo đảm an sinh xã hội, giải quyết việc làm Thực hiện có hiệu quả các chính sách

hỗ trợ an sinh xã hội, giải quyết việc làm, tạo điều kiện cho người lao động sớm quay trở lại thị trường, bảo đảm đủ lực lượng lao động khi bước vào giai đoạn tăng cường sản xuất, kinh doanh sau dịch

- Đào tạo, đào tạo lại người lao động, nâng cao tay nghề, trình độ chuyên môn cho người lao động nhằm đáp ứng yêu cầu mới; đẩy mạnh kết nối cung, cầu lao động trong nước, gắn với thị trường lao động quốc tế Đồng thời cũng hỗ trợ các nhóm lao động, bao gồm lao động chính thức và phi chính thức trong các doanh

nghiệp và các cơ sở sản xuất kinh doanh (dân doanh, tư nhân/tổ hợp tác/hợp tác xã)

để đưa người lao động đến với doanh nghiệp, giúp họ có thể có cơ hội tìm kiếm được việc làm tạo thu nhập cho bản thân và gia đình

- Thực hiện tốt, có hiệu quả Nghị quyết số 42/NQ-CP của Chính phủ về các biện pháp hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch Covid-19 Nghiên cứu xây dựng các gói hỗ trợ đặc thù cho nhóm lao động yếu thế, bao gồm lao động nữ và lao động không có trình độ chuyên môn kỹ thuật chịu tổn thương nhằm giúp họ sớm vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống

Ngoài ra, Doanh nghiệp cần chuyển đổi phương thức sản xuất đáp ứng yêu cầu mới, sắp xếp công việc để bảo vệ sức khỏe của người lao động, thực hiện phòng chống dịch bệnh có thể tiếp tục sẽ xảy ra, quan tâm đến các điều kiện ăn ở, sinh hoạt và làm việc của đội ngũ người lao động./

Tài liệu tham khảo:

1 Nghị quyết số 42/NQ-CP của Chính phủ về các biện pháp hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch Covid-19,

2 Báo cáo tác động của dịch covid-19 đến tình hình lao động, việc làm quý iv

và năm 2020 của Tổng cục Thống kê

3 Báo cáo tác động của dịch covid-19 đến tình hình lao động, việc làm quý i năm 2021 của tổng cục thống kê

4 Tổng cục Thống kê (2019a), Thông cáo báo chí Kết quả Tổng điều tra Dân

số và Nhà ở năm 2019 https://www.gso.gov.vn/su-kien/2019/12/thong-cao-bao-chi-ket-qua-tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-nam-2019/ Ngày đăng:19/12/2019

5 Nguyễn Hoàng (2020), Đại dịch Covid-19 ảnh hưởng tiêu cực đến tình hình lao động, việc làm http://baochinhphu.vn/Utilities/PrintView.aspx?

distributionid=400408 Ngày đăng 10/7/2020

6 ILO (2020), Báo cáo nhanh COVID-19 và Việc làm: Tác động và Ứng phó https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/ -asia/ -ro-bangkok/ -ilo-hanoi/ documents/ briefingnote/wcms_740946.pdf Đăng ngày 18/3/2020