Bài giảng kiểm tra và phân tích vật liệu dệt phần 8 kiểm tra và thí nghiệm vải

Ki m tra và phân tích  ể

v t li u d t ậ ệ ệ

1

Ph n 8: Ki m tra và thí nghi m  ầ ể ệ

v i ả

I. Gi i thi uớ ệ

  Ki m  tra  và  thí  nghi m  trên  v i  đóng  vai  trò  quan  tr ng  đ  ể ệ ả ọ ể

ki m soát ch t lể ấ ượng c a s n ph m nh m đ m b o các tiêu chí ủ ả ẩ ằ ả ả

được đ a ra và đánh giá ph m ch t c a v t li u d t.ư ẩ ấ ủ ậ ệ ệ

  Quy  trình  nh m  cung  c p  thông  tin  đ i  v i  tính  ch t  v t  lý ằ ấ ố ớ ấ ậ

ho c c u trúc, hóa h c và ngo i quan c a v i. ặ ấ ọ ạ ủ ả

 V i đả ượ ảc s n xu t v i nhi u m c đích s  d ng khác nhau ấ ớ ề ụ ử ụ  

có yêu c u ph m ch t hoàn toàn khác nhau.ầ ẩ ấ

2

I. Gi i thi uớ ệ

3

M c  tiêu  c a  thí  ụ ủ

nghi m  và  ki m  ệ ể

tra v i ả

I. Gi i thi uớ ệ

 Lý do chính đ  ph i th c hi n các quy trình thí nghi m và ể ả ự ệ ệ

ki m tra v i: ể ả

Ø  Ki m soát s n ph mể ả ẩ

Ø Ki m soát nguyên v t li uể ậ ệ

Ø Ki m soát quy trình ể

Ø L u tr  thông tin phân tíchư ữ

4

I. Gi i thi uớ ệ

 T i sao ki m tra và thí nghi m trên v i l i quan tr ng?ạ ể ệ ả ạ ọ

Ø  Ph i th a mãn đ ả ỏ ượ c nhu c u c a khách hàng ầ ủ

Ø  Ph i đ m b o ch t l ả ả ả ấ ượ ng cho th  tr ị ườ ng mà công ty đang ph i  ả

c nh tranh gay g t ạ ắ

Ø  Nh m ki m soát quy trình s n xu t và các lo i chi phí ằ ể ả ấ ạ

5

I. Gi i thi uớ ệ

  Hai  công  vi c  quan  tr ng  nh t  đ i  v i  ki m  soát  ch t ệ ọ ấ ố ớ ể ấ

lượng

Ø  Ti n hành thí nghi m: th c hi n d a trên các tiêu chu n đ  k t  ế ệ ự ệ ự ẩ ể ế

qu  thu th p s  đ ả ậ ẽ ượ c so sánh.

Ø  Ki m tra: đánh giá các đ c tính b ng cách quan sát ể ặ ằ

6

I. Gi i thi uớ ệ

 Các tiêu chu n thí nghi m đ i v i v i ph  bi n hi n nayẩ ệ ố ớ ả ổ ế ệ

Ø American Society for Testing and Materials (ASTM)

Ø  American  Association  for  Textile  Chemists  and  Colorists  (AATCC)

Ø International Standard Organization (ISO)

Ø Bureau of Indian Standards (BIS)

Ø Deutsches Institut für Normung (DIN)

7

I. Gi i thi uớ ệ

Đ  chu n xác (accuracy) và đ  chính xác (precision)ộ ẩ ộ

  Đ   chính  xác:  s   th ng  nh t  k t  qu   thu  độ ự ố ấ ế ả ược  t   m t ừ ộ

phương  pháp  đo.  Ki m  tra  m c  đ   phân  tán  k t  qu   c a  m t ể ứ ộ ế ả ủ ộ phép đo được th c hi n nhi u l n.ự ệ ề ầ

 Đ  chu n xác: s  th ng nh t gi a k t qu  “th c” c a m t ộ ẩ ự ố ấ ữ ế ả ự ủ ộ tính  ch t  v i  giá  tr   trung  bình  c a  các  l n  đo  đấ ớ ị ủ ầ ược  th c  hi n ự ệ

I. Gi i thi uớ ệ

Đ  chu n xác (accuracy) và đ  chính xác (precision)ộ ẩ ộ

9

I. Gi i thi uớ ệ

Đi u ki n tiêu chu n đ  ti n hành thí nghi mề ệ ẩ ể ế ệ

 Đ  so sánh tin c y gi a các v t li u, và s n ph m gi a các ể ậ ữ ậ ệ ả ẩ ữ phòng thí nghi m khác nhau, đi u c n làm là chu n hóa nhi t đ  ệ ề ầ ẩ ệ ộ

và đ   m.ộ ẩ

 Các đi u ki n là: đ   m tề ệ ộ ẩ ương đ i 65% ± 2 và nhi t đ  250C ố ệ ộ

± 2

 Trước khi ti n hành thí nghi m thì các m u ph i đế ệ ẫ ả ượ ưc l u tr  ữ trong đi u ki n trên ít nh t 4 ti ng.ề ệ ấ ế

10

II. THÍ NGHI M C  H CỆ Ơ Ọ

 Nhóm y u t  đ u tiên  nh hế ố ầ ả ưởng đ n ph m ch t v i là đ  ế ẩ ấ ả ộ

b n c  h c.ề ơ ọ

 Nhóm thí nghi m này có th  đệ ể ược chia nh  ra thành các thí ỏ nghi m  v   phá  h y  và  thoái  hóa  do  c   h c,  c m  giác  tay  và ệ ề ủ ơ ọ ả ngo i  quan  sau  s   d ng,  ph n  ng  v i  nhi t,  ch t  lõng,  tĩnh ạ ử ụ ả ứ ớ ệ ấ

đi n. ệ

  Bao  g m  đ   b n  kéo,  nén,  u n,  co,  ch ng  mài  mòn,  ch ng ồ ộ ề ố ố ố

xo n, ch ng c t.ắ ố ắ

11

II. THÍ NGHI M HÓA H CỆ Ọ

 V i ti p xúc v i hóa ch t, hóa ch t + ánh sáng s  làm v i b  ả ế ớ ấ ấ ẽ ả ị

ng   vàng  ho c  đ i  màu  (v i  không  nhu m),  làm  bay  màu  (v i ả ặ ổ ả ộ ả nhu m), làm v i nhu m/không nhu m b  thoái hóa.ộ ả ộ ộ ị

 V i có kh  năng ch ng hóa ch t khác nhau ch ng h n nả ả ố ấ ẳ ạ ước,  các dung môi, axít, baz, thu c t y, ch t ô nhi m trong không khí ố ẩ ấ ễ

và các ph n  ng quang hóa trong ánh sáng t  ngo i.ả ứ ử ạ

12

III. THÍ NGHI M SINH H CỆ Ọ

 V i có th  b   nh hả ể ị ả ưởng r t l n t  các vi sinh v t và côn ấ ớ ừ ậ

trùng

 Nh ng thí nghi m này r t h u d ng cho vi c ki m soát các ữ ệ ấ ữ ụ ệ ể

lo i v i (bi n tính ho c không bi n tính) v  kh  năng ch ng l i ạ ả ế ặ ế ề ả ố ạ các tác nhân sinh h c.ọ

13

III. KI M TRA B NG HÌNH  NHỂ Ằ Ả

 V i có th  đả ể ược đánh giá đ i v i nhi u đ c tính thông qua ố ớ ề ặ

ki m  tra  b ng  hình  nh  ho c  th c  hi n  b i  (ch   quan)  ho c ể ằ ả ặ ự ệ ở ủ ặ

b ng máy v i các k  thu t theo tiêu chu n (khách quan).ằ ớ ỹ ậ ẩ

 Đánh giá qua hình  nh đ i v i v i bao g m các tính ch t nh :ả ố ớ ả ồ ấ ư

Ø  Tính ch t b  m tấ ề ặ

Ø Sai bi t ánh màuệ

Ø Chi ti t thi t k  ế ế ế

Ø Ki u d tể ệ

Ø Đ  vón h t…ộ ạ

14

IV. THÍ NGHI M SINH LÝ H CỆ Ọ

 Ki m tra các tính ch t liên quan sinh lý h c c a v i thông qua ể ấ ọ ủ ả

s c kh e, bi u hi n sinh lý c a ngứ ỏ ể ệ ủ ười m c.ặ

 Các thí nghi m này liên quan đ n v t lý h c, hóa h c, y t , ệ ế ậ ọ ọ ế sinh lý h c, tâm lý h c và công ngh  d t. ọ ọ ệ ệ

 Ba tham s  v t lý quan tr ng liên quan đ n các quá trình sinh ố ậ ọ ế

lý c a v i bao g m: truy n nhi t, truy n  m và thoáng khí.ủ ả ồ ề ệ ề ẩ

 Các tính ch t v  tâm lý ch  y u liên quan đ n tính th m m : ấ ề ủ ế ế ẩ ỹ màu s c, th i trang, s  thích nghi cho t ng trắ ờ ự ừ ường h p, ki u v i, ợ ể ả

V. THÍ NGHI M M C Đ  THÔNG MINHỆ Ứ Ộ

 Trong các th p k  v a qua, vi c nghiên c u và phát tri n các ậ ỷ ừ ệ ứ ể

v t li u và c u thông minh đã d n t i s  ra đ i c a nhi u lo i ậ ệ ấ ẫ ớ ự ờ ủ ề ạ

s n  ph m  m i  thông  minh  dùng  trong  không  gian,  giao  thông, ả ẩ ớ

vi n thông, n i th t, xây d ng và c  s  h  t ng.ễ ộ ấ ự ơ ở ạ ầ

 Các thí nghi m ph i đáp  ng đệ ả ứ ược các yêu c u v  công ngh  ầ ề ệ cao ngày càng tăng đ i v i v i.ố ớ ả

16

VI. THÍ NGHI M C  H C & V T LÝ Ệ Ơ Ọ Ậ

 V i đả ược làm t  c  hai lo i x  (thiên nhiên + nhân t o) đừ ả ạ ơ ạ ược  dùng cho qu n áo, trang trí và công nghi p. ầ ệ

 Tính ch t c  h c và v t lý c a v i  nh hấ ơ ọ ậ ủ ả ả ưởng r t nhi u b i ấ ề ở

lo i x , c u trúc s i, c u trúc v i cũng nh  các lo i x  lý hoàn ạ ơ ấ ợ ấ ả ư ạ ử

t t áp d ng lên trên v i.ấ ụ ả

17

VI. THÍ NGHI M C  H C & V T LÝ Ệ Ơ Ọ Ậ

18

• Kh i lố ượng và b  dàyề

• B n kéoề

• B n xéề

• B n đề ường may, trượ ườt đ ng may

• B n th ngề ủ

• Tính co giãn 

• B n mài mònề

• Đ  rũộ

• B n u nề ố

• B n c tề ắ

• Ch u nénị

7.1. Đ  B N C A V IỘ Ề Ủ Ả

 Bao g m: b n kéo, b n xé, b n đồ ề ề ề ường may và b n th ng.  ề ủ

  Đây  là  nh ng  tính  ch t  c   h c  quan  tr ng  đ i  v i  t t  c  ữ ấ ơ ọ ọ ố ớ ấ ả

người dùng v i bao g m nhà s n xu t v i, nhà s n xu t qu n ả ồ ả ấ ả ả ấ ầ

áo, nhà thi t k  và khách hàng. ế ế

19

Đ  B N C A V IỘ Ề Ủ Ả

Đ  b n kéoộ ề

 Ki m tra đ  b n kéo ( ng su t – bi n d ng) là m t trong các ể ộ ề ứ ấ ế ạ ộ thí nghi m ph  bi n nh t đ i v i v i.ệ ổ ế ấ ố ớ ả

 V i đả ược gi  b ng hai k p   hai đ u m u v i, sau đó m u ữ ằ ẹ ở ầ ẫ ả ẫ

được kéo t  hai đ u đ n khi v i rách hoàn toàn. ừ ầ ế ả

 Th c hi n 3 m u cho s i ngang, 3 m u cho s i d c và l y ự ệ ẫ ợ ẫ ợ ọ ấ