Trong nền kinh tế thị trường, mọi thành phần kinh tế được tự do kinh doanh những mặt hàng mà nhà nước không cấm, nhà nước bảo hộ những hoạt động kinh doanh hợp pháp và tạo điều kiện cho
Trang 1
z
TIỂU LUẬN:
Nâng cao hoạt động xuất khẩu giầy dép Việt Nam- thực trạng
và giải pháp
Trang 2
Lời mở đầu
Trước năm 1996, xu hướng chuyển sang nền kinh tế thị trường đã hình thành nhưng phải đến đại hội VI mới xuất hiện bước ngoặt trong đổi mới chính sách và
cơ chế quản lý kinh tế nói chung, cơ chế quản lý thương mại và dịch vụ nói riêng Bước ngoặt này đã đem lại hiệu quả kinh tế kỳ diệu cho nền kinh tế, biến nền kinh
tế nước ta từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế hàng hoá gắn sản xuất với thị trường Trong nền kinh tế thị trường, mọi thành phần kinh tế được
tự do kinh doanh những mặt hàng mà nhà nước không cấm, nhà nước bảo hộ những hoạt động kinh doanh hợp pháp và tạo điều kiện cho mọi thành phần kinh tế bình đẳng Việc chuyển hướng nền kinh tế đã ảnh hưởng lớn đến hoạt động xuất nhập khẩu Qua từng năm, kim ngạch xuất nhập khẩu tăng lên nhanh chóng và trở thành mặt trận kinh tế quan trọng của nền kinh tế quốc dân Chiến lược công nghiệp hoá hướng về xuất khẩu đã được công nhận là một mô hình phát triển đưa các quốc gia thoát khỏi tình trạng lạc hậu và đói nghèo, tiến gần đến mức chung của thế giới
Hiện nay, mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của nước ta là dầu thô, dệt may, giầy dép, gạo, thuỷ sản, cà phê Trong đó , măt hàng xuất khẩu giầy dép đang giữ một
vị trí quan trọng và có tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu của chúng ta Cùng với sự tăng trưởng và phát triển của kinh tế thế giới, nhu cầu trên thị trường xuất khẩu ngày càng cao, dẫn đến những đòi hỏi cần được đáp ứng Nhu cầu về giầy dép là một nhu cầu cơ bản ; vì vậy ,cơ hội phát triển trong tương lai
của ngành giầy dép là rất lớn Việc nghiên cứu: “Nâng cao hoạt động xuất khẩu
giầy dép Việt Nam- thực trạng và giải pháp” là cần thiết để từ đó chúng ta xây
dựng được định hướng phát triển và phương hướng khắc phục khó khăn trong hoạt động xuất khẩu giầy dép những năm tới
Trang 3
Nội dung
Phần I
Lý luận chung về xuất khẩu hàng hoá
1 Khái niệm xuất khẩu
Hoạt động xuất khẩu hàng hoá là việc bán hàng hoá và dịch vụ cho một quốc gia khác trên cơ sở dùng tiền tệ thanh toán Tiền tệ trong trường hợp này có thể là ngoại tệ đối với một hoặc hai quốc gia Mục đích của hoạt động xuất nhập khẩu là khai thác được lợi thế so sánh của từng quốc gia trong phân công lao động quốc tế Hoạt động xuất khẩu diễn ra trên mọi lĩnh vực, trong mọi điều kiện kinh tế,
từ xuất khẩu hàng hoá tiêu dùng cho đến tư liệu sản xuất, máy móc thiết bị và công nghệ kỹ thuật cao Hoạt động xuất khẩu diễn ra trên một phạm vi rộng rãi cả
về điều kiện không gian và thời gian Nó có thể diễn ra trong thời gian rất ngắn song cũng có thể kéo dài hàng năm, có thể tiến hành trên phạm vi một quốc gia hay nhiều quốc gia khác nhau
2 Vai trò của hoạt động xuất khẩu
2.1 Đối với nền kinh tế quốc dân
Xuất khẩu có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế của từng quốc gia Các lý thuyết về tăng trưởng và phát triển đều chỉ ra rằng, để tăng trưởng và phát triển kinh tế, mỗi quốc gia cần có bốn điều kiện: nguồn nhân lực, tài nguyên, vốn và khoa học công nghệ Song không phải quốc gia nào cũng có đầy đủ những điều kiện đó Hiện nay, các nước đang phát triển đang thiếu vốn và
kỹ thuật công nghệ nhưng lao động và nguồn tài nguyên thiên nhiên lại rất dồi dào Các nước phát triển lại dồi dào về vốn và khoa học công nghệ nhưng lại thiếu lao động và tài nguyên thiên nhiên Để giải quyết tình trạng này, họ buộc phải nhập từ bên ngoài những yếu tố sản xuất trong nước chưa hoặc gặp khó khăn trong sản xuất, có nghĩa là phải cần một nguồn ngoại tệ chính là khoản ngoại tệ thu về từ xuất khẩu Xuất khẩu là hoạt động chính tạo ra tiền đề cho nhập khẩu, tạo điều kiện cho qui mô và tốc độ tăng trưởng của nhập khẩu
Trang 4
Vai trò của xuất khẩu đối với nền kinh tế quốc dân thể hiện qua một số khía cạnh sau:
+ Xuất khẩu đảm bảo cho khả năng phát triển kinh tế
ở những nước đang phát triển, một trong những vật cản chính của quá trình tăng trưởng kinh tế là sự thiếu vốn Nguồn vốn huy động từ nước ngoài được coi
là chủ yếu nhưng mọi cơ hội tiếp nhận đầu tư hay vay nợ nước ngoài chỉ tăng lên khi chủ đầu tư hay người cho vay nợ nhận thấy khả năng xuất khẩu của nước đó vì đây là nguồn chính đảm bảo khả năng trả nợ
+ Xuất khẩu thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển
Thực tế cho thấy rằng xuất khẩu góp phần làm dịch chuyển nền kinh tế của các quốc gia đang phát triển từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ
Tác động của xuất khẩu đối với sản xuất và chuyển dịch cơ cấu kinh tế được nhìn nhận dưới hai cách sau:
- Chỉ xuất khẩu những sản phẩm thừa so với nhu cầu tiêu dùng nội địa Điều này có nghĩa là trong trường hợp nền kinh tế qui mô nhỏ và lạc hậu, sản xuất còn chưa đủ tiêu dùng thì xuất khẩu chỉ bó hẹp trong một phạm vi nhỏ và tăng trưởng chậm nếu không muốn nói là không thể tăng trưởng Do đó các ngành sản xuất không có cơ hội để phát triển và mở rộng
- Coi thị trường thế giới là mục tiêu để tổ chức sản xuất, coi trọng xuất khẩu Quan điểm này tác động tích cực đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển sản xuất Cụ thể là:
Xuất khẩu tạo điều kiện cho các ngành cùng có điều kiện và cơ hội phát triển
Ví dụ khi ngành dệt may xuất khẩu phát triển, các ngành liên quan như bông, sợi, nhuộm, tẩy, hấp sẽ có cơ hội phát triển
Xuất khẩu tạo điều kiện mở rộng thị trường sản phẩm, tạo lợi thế nhờ qui mô.Xuất khẩu là phương tiện tạo vốn và thu hút kỹ thuật công nghệ mới từ các nước phát triển nhằm hiện đại hoá nền kinh tế nội địa, tạo năng lực sản xuất mới.Xuất khẩu thúc đẩy quá trình chuyên môn hoá, tăng cường hiệu quả sản xuất của các quốc gia bởi khi khoa học công nghệ ngày càng phát triển thì phân công
Trang 5
lao động ngày càng sâu sắc Mặt khác, thông qua xuất khẩu một nước có thể tập trung vào sản xuất mặt hàng mình có lợi thế để trao đổi lấy thứ mình cần một cách
có hiệu quả hơn
+ Xuất khẩu tác động tích cực đến việc giải quyết công ăn việc làm, cải thiện đời sống nhân dân.Hoạt động xuất khẩu thu hút hàng triệu lao động và tạo thu nhập ổn định cho người lao động Mặt khác, xuất khẩu tạo ra nguồn ngoại tệ để nhập khẩu hàng tiêu dùng đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng và phong phú của nhân dân
+ Xuất khẩu là cơ sở để mở rộng và thúc đẩy phát triển các mối quan hệ kinh
tế đối ngoại.Xuất khẩu và các mối quan hệ kinh tế đối ngoại khác có sự tác động qua lại, phụ thuộc lẫn nhau Xuất khẩu là hoạt động chủ yếu, thể hiện mối liên kết trên toàn thế giới, từ đó thúc đẩy các mối quan hệ khác như du lịch quốc tế, bảo hiểm quốc tế, tín dụng quốc tế… phát triển theo Ngược lại sự phát triển của các ngành này tạo điều kiện cho ngành xuất khẩu càng phát triển hơn
2.2 Đối với một doanh nghiệp
+ Thông qua xuất khẩu, các doanh nghiệp trong nước có cơ hội tham gia vào cuộc cạnh tranh trên thị trường thế giới về giá cả, chất lượng Những yếu tố đó đòi hỏi doanh nghiệp phải hình thành một cơ cấu sản xuất phù hợp với thị trường Trên cơ sở đó, doanh nghiệp phát triển tới một mức độ cao hơn
+ Xuất khẩu tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng thị trường, mở rộng quan hệ kinh doanh với các bạn hàng cả trong và ngoài nước trên cơ sở hai bên cùng có lợi, tăng doanh số và lợi nhuận, đồng thời chia sẻ rủi ro, mất mát trong hoạt động kinh doanh, tăng uy tín của doanh nghiệp
Trang 6
Phần II Thực trạng xuất khẩu giầy dép của Việt Nam trong thời gian qua I- Thị trường xuất khẩu giầy dép của Việt Nam
Kể từ những năm 1980, đồ da Việt Nam đã có sự phát triển khá mạnh do có
sự hợp tác giữa Việt Nam với Liên Xô và một số nước Đông Âu cũ trong hội đồng tương trợ kinh tế Các sản phẩm giầy dép theo sự hợp tác này không có sự đảm bảo về chất lượng cũng như tính cạnh tranh cao do thói quen làm ăn xã hội chủ nghĩa Kể từ khi hiệp định này bị cắt bỏ thì ngành giầy da nước ta mới có bước tiến bộ nhất từ sau khi nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường vào năm 1996 Ngành giầy dép trở thành một ngành kinh tế kỹ thuật độc lập mang lại cho đất nước những khoản tiền không nhỏ
Hiện nay, các sản phẩm giầy dép xuất khẩu của Việt Nam bao gồm giầy thể thao, giầy nữ, giầy da, dép đi trong nhà, sandal… chất lượng khá tốt Sản phẩm của chúng ta thường được xuất khẩu sang thị trường những nước tư bản như Tây
Âu và Bắc Mỹ Thị trường chủ yếu của giầy dép xuất khẩu là các nước thuộc liên minh châu âu do sản xuất giầy dép tại châu âu đang ngày càng giảm sút đồng thời hàng xuất khẩu giày dép của Việt Nam được hưởng ưu đãi theo hệ thống ưu đãi phổ cập GSP Ngoài ra Việt Nam còn đang nhìn thấy Mỹ là một thị trường tiềm năng cho dù hiện nay Mỹ và Việt Nam mới ký hiệp định thương mại các điều kiện còn chưa ổn định nhưng hai hãng giầy thể thao danh tiếng là Nike và Reebok đã thành công trong việc sản xuất giầy thể thao tại Việt Nam
Ngoài ra, một khối lượng lớn sản phẩm giầy dép của Việt Nam còn được xuất khẩu sang một số nước châu á như Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hồng Kông ,tuy nhiên phần lớn những số này được sử dụng để tái xuất khẩu
Tóm lại, thị trường xuất khẩu giầy dép của Việt Nam là một thị trường rộng lớn với đủ các thị hiếu nhưng đều có chung một yêu cầu chất lượng cao, mẫu mã đẹp và đa dạng
II- Những hạn chế và nguyên nhân trong hoạt động xuất khẩu giầy dép Việt Nam
Trang 7
Trong hoạt động xuất khẩu giầy dép, bên cạnh những ưu điểm chúng ta cũng
có những hạn chế Về phía khách quan có thể nói rằng hoạt động xuất khẩu giầy dép nước ta đang gặp những khó khăn sau:
+ Trong những năm trước đây, khi thị trường Liên Xô chưa tan vỡ và thị trường Đông Âu còn ổn định thì hình thức gia công để xuất khẩu phát triển cao Song những năm gần đây do sự phát triển của những hình thức xuất nhập khẩu khác, các khách hàng của ta tại Đông Âu đã chuyển dần từ hình thức đặt gia công sang nhập khẩu trực tiếp nhưng nhìn chung, các doanh nghiệp nước ta vẫn chưa khôi phục lại được thị trường Đông Âu
+ Không chỉ riêng nước ta mà các nước khác trong khu vực có điều kiện tương tự như chúng ta cũng phát triển ngành giầy dép để tận dụng những điều kiện thuận lợi của họ Do đó chúng ta phải cạnh tranh rất gay gắt với những nước đó về mọi mặt: mẫu mã, giá cả, chất lượng
+ Khó khăn về nguồn nguyên liệu Hiện nay đây là một khó khăn cho toàn bộ ngành xuất khẩu giầy dép của nước ta Các đối tác nước ngoài dù liên doanh với chúng ta hay đặt hàng gia công xuất khẩu đều rất hiếm khi cung cấp nguyên vật liệu cho các doanh nghiệp Việt Nam để sản xuất Hầu như phía Việt Nam đều phải
tự lo về phần nguyên vật liệu Và khó khăn của chúng ta chính là khó khăn trong thu mua nguyên vật liệu hoặc nguyên vật liệu không đảm bảo chất lượng Lượng
da trâu, da bò trong nước chỉ mới đáp ứng được gần 50% nhu cầu của ngành da giầy, lượng còn lại phải nhập khẩu là chủ yếu
Về phía chủ quan có những hạn chế sau:
+ Thứ nhất là sự thiếu vốn và công nghệ: Theo số liệu thống kê, từ năm 1991 đến nay, bình quân mỗi doanh nghiệp nhà nước chỉ mới đầu tư khoảng 8 triệu USD Đây là số vốn đầu tư hết sức nhỏ nhoi so với các công ty nước ngoài và để đạt kim ngạch xuất khẩu 1 tỉ USD vào năm 2000, ngành giầy da cần phải đầu tư
565 triệu USD thế nhưng hiện nay chưa thấy nguồn vốn nào khả quan Tình trạng thiếu vốn ngặt nghèo khiến cho không ít doanh nghiệp buộc lòng phải mua thiết bị với công nghệ lỗi thời nên ngay cả khi khách hàng đặt hàng cao cấp có lợi nhuận cao, chúng ta cũng không đủ khả năng thực hiện Hơn thế nữa, ngành công nghiệp
da giầy còn đang bỏ trống khâu chế tạo mẫu mã
Trang 8
+ Thứ hai là không có hệ thống phân phối trực tiếp tại các thị trường nước ngoài và lãng quên thị trường trong nước: Cái yếu cơ bản của các doanh nghiệp da-giầy Việt Nam là không có hệ thống phân phối trực tiếp tại các thị trường tiêu thụ, nên thường xuyên phải bán sản phẩm của mình cho các công ty trung gian với giá rẻ Bên cạnh đó, hướng đầu tư cho sản xuất của ngành da-giầy Việt Nam là xuất khẩu và gia công sản phẩm cho nước ngoài cho nên thị trường nội địa hầu như bị quên lãng Mặt hàng giầy đang chiếm ưu thế trên thị trường Việt Nam là giầy Trung Quốc được nhập vào qua nhiều đường khác nhau (cả hợp pháp lẫn phi pháp) Một điều khá quan trọng là để hoạt động xuất khẩu một mặt hàng có hiệu quả và tạo được uy tín thì mặt hàng đó cần phải chiếm lĩnh được thị trường trong nước
Qua các phân tích ở trên, ta có thể thấy rằng xuất khẩu giầy dép của nước ta
là một lĩnh vực tuy còn nhiều khó khăn nhưng đã là một lĩnh vực có tiềm năng Vì vậy để phát huy hết những thuận lợi và hạn chế những khó khăn trong hoạt động xuất khẩu giầy dép,việc nỗ lực tự hoàn thiện mình song song với sự hỗ trợ của nhà nước là cần thiết
Trang 9
Phần III
Triển vọng xuất khẩu và một số biện pháp nhằm thúc đẩy hoạt động xuất
khẩu giầy dép của Việt Nam
I Định hướng phát triển ngành giầy dép Việt Nam
Trong chiến lược phát triển đến năm 2010, ngành giầy da đã xác định mục tiêu “hướng ra xuất khẩu” để thu hút ngoại tệ, tự cân đối các điều kiện để sản xuất
và phát triển Với mục tiêu đó ngành giầy da sẽ tập trung vào những quan điểm sau
1 Quan điểm hướng ra xuất khẩu và chuyển từ gia công sang mua nguyên vật liệu, bán thành phẩm đảm bảo nâng cao hiệu quả, tăng nhanh tích luỹ, nâng cao chất lượng và đa dạng hoá những mặt hàng xuất khẩu
2 Ưu tiên phát triển những cơ sở sản xuất nguyên liệu phụ, hoá chất phục vụ cho ngành nhằm tiết kiệm ngoại tệ, hạn chế sự phụ thuộc và tạo thế chủ động trong sản xuất kinh doanh
3 Coi trọng thị trường nội địa, khai thác tối đa năng lực nhằm khai thác nhu cầu ngày càng tăng của tiêu dùng trong nước lẫn tiêu dùng quốc tế
4 Chú trọng khâu thiết kế và triển khai những mẫu mã mới đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường nội địa cũng như quốc tế
5 Bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ kỹ thuật, công nhân lành nghề để đảm bảo sự tiếp thu nhanh chóng chuyển giao công nghệ, phấn đấu làm chủ trong sản xuất và không phụ thuộc vào đối tác nước ngoài
6 Chú trọng đầu tư chiều sâu để đồng bộ hoá các dây chuyền sản xuất,
bổ sung các thiết bị lẻ, thay thế những thiết bị lạc hậu, đổi mới công nghệ làm tăng sản lượng, tăng năng suất, nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất và hạn chế ô nhiễm môi trường
Trong giai đoạn tới, ngành giầy da Việt Nam tiếp tục tham gia vào quá trình quốc tế hoá lực lượng sản xuất, chịu sự phân công lao động quốc tế góp phần tạo nên một thị trường rộng lớn Đồng thời các thành phần kinh tế trong ngành nên chú trọng làm cho nhãn hiệu của những mặt hàng có xuất xứ từ Việt Nam có chất
Trang 10
lượng cao (ứng dụng theo tiêu chuẩn ISO 9000, 9002) nhằm tạo cho ngành giầy da Việt Nam có vị trí cao trên thị trường quốc tế
Với quan điểm định hướng trên, ngành giầy da Việt Nam cần có chiến lược phát triển tập trung mọi nguồn lực về khoa học công nghệ và nhân lực để có thể thực hiện được những mục tiêu đề ra
Việt Nam
Cho dù kim ngạch xuất khẩu giầy dép chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước, ngành sản xuất giầy dép vẫn là một ngành mới và vẫn đang gặp khó khăn Vì vậy, nó cần được bảo vệ và quản lý bằng những biện pháp, chính sách tích cực của nhà nước Kim ngạch xuất khẩu toàn ngành là lớn, thị trường tiêu thụ cũng tương đối rộng nhưng như đã phân tích ở trên, ngành sản xuất giầy dép của Việt Nam nói chung và xuất khẩu giầy dép Việt Nam nói riêng còn gặp rất nhiều khó khăn Dưới đây là một số giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa
hiệu quả của hoạt động xuất khẩu giầy dép Việt Nam
+ Các doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ thị trường tiêu thụ bởi sự tồn tại của doanh nghiệp là do thị trường quyết định ; vì vậy các doanh nghiệp cần xác định rõ:
- Nhu cầu thị trường hiện tại
- Dự báo nhu cầu thị trường trong tương lai
- Khả năng chiếm lĩnh thị trườngvà cạnh tranh trên thị trường
Trên cơ sở nghiên cứu phân tích thị trường, doanh nghiệp cần xác định được quy mô sản xuất hàng năm Đồng thời doanh nghiệp cần tính đến yếu tố:
- ảnh hưởng của thu nhập và giá cả đến nhu cầu thị trường
- Các ảnh hưởng khác đột biến đối với nhu cầu thị trường
Quá trình nghiên cứu đó giúp cho doanh nghiệp biết được khả năng tiêu thụ Nhưng để tiêu thụ được trong thực tế thì các doanh nghiệp cần phải làm sao cho người tiêu thụ biết đến sản phẩm của mình bằng cách tổ chức mạng lưới phân phối sản phẩm hợp lý Trong lĩnh vực xuất khẩu, doanh nghiệp cần phải tính đến khả