Tầm vóc lịch sử và bài học kinh nghiệm chiến thằng tây bắc 1952 phần 1

BAN CHỈ ĐẠO HỘI THẢO* TRƯỞNG BAN: Thượng tướng LÊ HUY VỊNH Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng ĐỖ ĐỨC DUY Ủy viên Ban Chấp hành Tr

Chịu trách nhiệm xuất bản GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP PGS.TS PHẠM MINH TUẤN Chịu trách nhiệm nội dung

ỦY VIÊN HỘI ĐỒNG BIÊN TẬP - XUẤT BẢN

TS VÕ VĂN BÉ Biên tập nội dung: TS LÊ HỒNG SƠN

PHẠM NGỌC KHANG TRẦN TRUNG THÀNH

ĐINH ÁI MINH PHAN THỊ HƯƠNG GIANG PHẠM THỊ NGỌC AN NGUYỄN PHƯƠNG THÙY

NGUYỄN THỊ VÂN PHẠM DIỆU THU Trình bày bìa: ThS PHÙNG MINH TRANG Chế bản vi tính: NGUYỄN QUỲNH LAN Sửa bản in: PHÒNG BIÊN TẬP KỸ THUẬT Đọc sách mẫu: NGUYỄN VÂN - DIỆU THU

BAN CHỈ ĐẠO HỘI THẢO

* TRƯỞNG BAN:

Thượng tướng LÊ HUY VỊNH Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên

Quân ủy Trung ương, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng

ĐỖ ĐỨC DUY Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư

Tỉnh ủy Yên Bái PHAN XUÂN THỦY Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương

* PHÓ TRƯỞNG BAN:

Trung tướng TRỊNH VĂN QUYẾT Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương

Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam

Thượng tướng PHÙNG SĨ TẤN Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội

nhân dân Việt Nam Thiếu tướng PHẠM HỒNG CHƯƠNG Tư lệnh Quân khu 2

TẠ VĂN LONG Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch

Hội đồng nhân dân tỉnh Yên Bái Thiếu tướng NGUYỄN HOÀNG NHIÊN Viện trưởng Viện Lịch sử quân sự,

Bộ Quốc phòng

* CÁC ỦY VIÊN:

Thiếu tướng NGUYỄN VĂN CHÍNH Phó Chánh Văn phòng Bộ Quốc phòng

Trung tướng NGUYỄN VĂN ĐỨC Cục trưởng Cục Tuyên huấn, Tổng cục

Chính trị Thiếu tướng CHU VĂN ĐOÀN Chủ nhiệm Chính trị Bộ Tổng Tham mưu Đại tá LÊ HỒNG TRƯỜNG Phó Cục trưởng Cục Tài chính, Bộ Quốc phòng Đại tá NGUYỄN ĐĂNG HƯỞNG Phó Chánh Văn phòng Bộ Tổng Tham mưu

VŨ THỊ HIỀN HẠNH Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Yên Bái ĐINH THỊ MAI Vụ trưởng Vụ Tuyên truyền, Ban Tuyên giáo

Trung ương NGUYỄN MINH TUẤN Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Yên Bái Đại tá TRẦN CÔNG ỨNG Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh

Yên Bái

BAN NỘI DUNG

* TRƯỞNG BAN:

Thiếu tướng, TS NGUYỄN HOÀNG NHIÊN Viện trưởng Viện Lịch sử quân sự Trung tướng PHẠM ĐỨC DUYÊN Chính ủy Quân khu 2

* PHÓ TRƯỞNG BAN:

Đại tá, PGS.TS NGUYỄN VĂN SÁU Phó Viện trưởng Viện Lịch sử quân sự Đại tá, PGS.TS DƯƠNG HỒNG ANH Phó Viện trưởng Viện Lịch sử quân sự

TS ĐINH THỊ MAI Vụ trưởng Vụ Tuyên truyền, Ban Tuyên giáo

Trung ương PGS.TS PHẠM MINH TUẤN Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản

Chính trị quốc gia Sự thật NGUYỄN MINH TUẤN Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Yên Bái

* CÁC ỦY VIÊN:

Đại tá, TS TRƯƠNG MAI HƯƠNG Nguyên Phó Viện trưởng Viện Lịch sử

quân sự Đại tá, TS NGUYỄN VĂN LƯỢNG Trưởng phòng Kế hoạch, quản lý khoa học

và đào tạo, Viện Lịch sử quân sự Đại tá PHẠM VIẾT KHÁNH Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh

Yên Bái

NGUYỄN THANH SƠN Phó Trưởng ban Thường trực Ban

Tuyên giáo Tỉnh ủy Yên Bái Đại tá, TS LÊ THANH BÀI Trưởng phòng Lịch sử Tư tưởng

-Tổ chức quân sự, Viện Lịch sử quân sự Đại tá, TS NGUYỄN VĂN QUYỀN Phó Trưởng phòng Lịch sử Tư tưởng

-Tổ chức quân sự, Viện Lịch sử quân sự Thượng tá, TS TRẦN ANH TUẤN Trưởng phòng Lịch sử quân sự Thế giới,

Viện Lịch sử quân sự Thượng tá, TS CÔNG PHƯƠNG KHƯƠNG Phó Trưởng phòng Lịch sử Nghệ thuật

quân sự, Viện Lịch sử quân sự Trung tá, TS LÊ VĂN CỬ Phó Trưởng phòng Lịch sử kháng chiến,

Viện Lịch sử quân sự

TỔ CHỨC THỰC HIỆN

VIỆN LỊCH SỬ QUÂN SỰ, BỘ QUỐC PHÒNG

VỤ TUYÊN TRUYỀN, BAN TUYÊN GIÁO TRUNG ƯƠNG

BAN TUYÊN GIÁO TỈNH ỦY YÊN BÁI

LỜI GIỚI THIỆU

hu - Đông 1952, Trung ương Đảng quyết định mở Chiến dịch Tây Bắc, nhằm tiêu diệt sinh lực địch, giải phóng đất đai, giải phóng nhân dân, phá âm mưu chiếm giữ Tây Bắc để khống chế căn cứ địa Việt Bắc, chia cắt chiến trường trong cả nước với chiến trường Lào Dưới sự lãnh đạo của Đảng, trực tiếp là Tổng Quân ủy, Bộ Tổng Tư lệnh và Bộ Chỉ huy chiến dịch, sau gần hai tháng (14/10 - 10/12/1952), trải qua ba đợt chiến đấu, quân và dân

ta đã làm nên chiến thắng Tây Bắc 1952; giải phóng gần 30 nghìn km2 đất đai, trên 25 vạn dân, đạt mục tiêu chiến dịch đã đề ra, tạo nên dấu mốc quan trọng trong tiến trình lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược Thắng lợi Chiến dịch Tây Bắc 1952 là kết quả của quá trình thực hiện đường lối “kháng chiến, kiến quốc”, vừa chiến đấu vừa xây dựng, tạo cho quân và dân ta có đủ sức mạnh thực hiện được chiến dịch tiến công quy mô lớn trên địa bàn rừng núi, xa hậu phương; là sự lãnh đạo, chỉ đạo sáng suốt, tài tình của Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, là sự chiến đấu mưu trí, dũng cảm của lực lượng vũ trang; là sự đóng góp to lớn của đồng bào trên địa bàn chiến dịch và nhân dân cả nước đã tạo nên chiến thắng mang tầm chiến lược, đánh dấu bước phát triển mới, góp phần đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp tiến lên giành thắng lợi quyết định

Kỷ niệm 70 năm chiến thắng Tây Bắc, thực hiện chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Bộ Quốc phòng phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương,

Tỉnh ủy Yên Bái tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia: “Chiến thắng Tây Bắc 1952 - Tầm vóc lịch sử và bài học kinh nghiệm”.

Các tham luận đã phản ánh khá toàn diện về Chiến dịch Tây Bắc 1952, khẳng định và làm sâu sắc hơn về tầm nhìn chiến lược của Đảng; sự lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn, sáng tạo của Bộ Chính trị, Tổng Quân ủy, Bộ Tổng Tư lệnh,

T

CHIẾN THẮNG TÂY BẮC 1952 -TẦM VÓC LỊCH SỬ VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM

8

Bộ Chỉ huy chiến dịch; ý chí, tinh thần chiến đấu dũng cảm, mưu trí, sáng tạo của bộ đội chủ lực và các lực lượng tham gia chiến dịch; phân tích, làm rõ thêm những nét đặc sắc, sự phát triển của nghệ thuật quân sự Việt Nam, ý nghĩa của chiến thắng Tây Bắc với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp cũng như với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Trên cơ sở các bài tham luận, Ban Tổ chức Hội thảo đã phối hợp với Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách cùng tên, giúp cho đông đảo độc giả có tài liệu nghiên cứu, tìm hiểu về chiến thắng mang tầm chiến lược trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp

Cuốn sách gồm 3 phần:

Phần thứ nhất: Những vấn đề chung.

Phần thứ hai: Bước phát triển của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp Phần thứ ba: Tầm vóc, ý nghĩa và bài học lịch sử.

Tuy Ban Tổ chức Hội thảo và Nhà xuất bản đã rất cố gắng nhưng cuốn sách khó tránh khỏi hạn chế, thiếu sót Rất mong bạn đọc góp ý để cuốn sách được hoàn thiện hơn trong lần xuất bản sau

Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách với bạn đọc

Tháng 10 năm 2022

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

PHÁT BIỂU KHAI MẠC HỘI THẢO KHOA HỌC

Thượng tướng, TS LÊ HUY VỊNH *

Thưa các đồng chí!

Cách đây 70 năm, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, quân và dân ta đã mở Chiến dịch Tây Bắc và giành thắng lợi Chiến thắng Tây Bắc là một sự kiện quan trọng trong tiến trình kháng chiến chống thực dân Pháp, thể hiện tầm nhìn chiến lược, chỉ đạo linh hoạt, sáng tạo của

Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Quân ủy và Bộ Tổng

Tư lệnh Nhân kỷ niệm 70 năm chiến thắng Tây Bắc (1952-2022), Bộ Quốc phòng chủ trì, phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương và Tỉnh ủy Yên Bái

tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề: “Chiến thắng Tây Bắc

1952 - Tầm vóc lịch sử và bài học kinh nghiệm”.

Thay mặt Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Ban Chỉ đạo Hội thảo, tôi nhiệt liệt chào mừng các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng; các đồng chí lãnh đạo các

cơ quan Trung ương; các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo tỉnh Yên Bái và các tỉnh, thành tham dự Hội thảo; các đồng chí lão thành cách mạng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, nhân chứng lịch sử; các đồng chí tướng lĩnh,

sĩ quan; các nhà khoa học; các quý vị đại biểu, khách quý, cùng toàn thể các đồng chí về dự Hội thảo khoa học quan trọng này Kính chúc các đồng chí luôn mạnh khỏe, hạnh phúc Chúc Hội thảo thành công tốt đẹp

_

* Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Thứ trưởng

Bộ Quốc phòng, Trưởng ban Chỉ đạo Hội thảo.

CHIẾN THẮNG TÂY BẮC 1952 -TẦM VÓC LỊCH SỬ VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM

10

Thưa toàn thể các đồng chí!

Nhằm giành lấy những thắng lợi quan trọng để đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của quân và dân ta đi đến thắng lợi quyết định, Hội nghị Ban Chấp Trung ương lần thứ ba (tháng 4/1952) đã nghiêm túc kiểm điểm, quán triệt đường lối kháng chiến trường kỳ, phương châm, nhiệm vụ chiến lược và thống nhất chủ trương: Tiếp tục phát huy quyền chủ động chiến lược, mở chiến dịch tiến công địch trong Thu - Đông 1952 với phương

châm: Tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu, tìm sơ hở của địch mà đánh Theo đó,

tháng 9/1952, trên cơ sở phân tích, đánh giá tương quan lực lượng khách quan và khoa học, Trung ương Đảng, Tổng Quân ủy và Bộ Quốc phòng -Tổng Tư lệnh quyết định mở chiến dịch tiến công Tây Bắc nhằm tiêu diệt, tiêu hao sinh lực địch, giải phóng đất đai, giành dân, phá âm mưu lập “xứ Thái tự trị” của thực dân Pháp

Sau gần 2 tháng tiến hành chiến dịch (14/10 - 10/12/1952), trải qua 3 đợt chiến đấu, mặc dù trong đợt 3 đánh tập đoàn cứ điểm Nà Sản không thành công, nhưng về tổng thể, ta đã thực hiện thắng lợi quyết tâm của chiến dịch là tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực địch, giải phóng phần lớn đất đai và nhân dân các dân tộc trên địa bàn chiến lược, phá được

âm mưu chiếm đóng của địch; nối thông Tây Bắc với căn cứ địa Việt Bắc, vùng tự do Thanh - Nghệ - Tĩnh, Thượng Lào và căn cứ địa cả nước

Thắng lợi của Chiến dịch Tây Bắc là tổng hợp của nhiều nhân tố, là kết quả của quá trình 7 năm chiến đấu gian khổ, hy sinh, là kết tinh sức mạnh tổng hợp của cả nước, trực tiếp là các đơn vị chủ lực của Bộ cùng quân và dân các tỉnh Yên Bái, Sơn La, Lai Châu (nay là Lai Châu và Điện Biên) và các chiến trường phối hợp Thắng lợi của chiến dịch đã đánh dấu sự trưởng thành vượt bậc của Quân đội nhân dân Việt Nam, đưa nghệ thuật quân sự Việt Nam phát triển lên tầm cao mới; tạo tiền đề, điều kiện thuận lợi để quân và dân ta giành được thắng lợi quyết định trong Đông - Xuân 1953-1954, đánh bại ý chí xâm lược của kẻ thù, kết thúc thắng lợi vẻ vang cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945-1954), để lại nhiều bài học quý báu, mang giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc

Thưa các đồng chí!

Cuộc Hội thảo khoa học hôm nay được tổ chức trên mảnh đất Yên Bái lịch sử, là nơi mở màn Chiến dịch Tây Bắc, giành được thắng lợi to lớn trong đợt 1 của chiến dịch, đập tan toàn bộ phòng tuyến vòng ngoài của địch từ hữu ngạn sông Thao đến tả ngạn sông Đà, tạo đà cho quân và dân ta thực hiện thắng lợi mục tiêu chiến dịch đề ra

Hội thảo khoa học là hoạt động thiết thực kỷ niệm 70 năm chiến thắng Tây Bắc, là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ôn lại truyền thống đấu tranh anh dũng của các thế hệ cha anh, tưởng nhớ đến đồng bào, đồng chí đã chiến đấu, hy sinh trong cuộc kháng chiến trường kỳ bảo vệ độc lập, tự do của dân tộc, trong đó có Chiến dịch Tây Bắc Kết quả của Hội thảo sẽ góp phần hun đúc tinh thần yêu nước, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, ý chí độc lập,

tự chủ và khát vọng hòa bình, củng cố niềm tin và quyết tâm chính trị của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta cùng đoàn kết một lòng vượt qua mọi gian lao, thử thách; đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, phủ nhận giá trị lịch sử và hiện thực của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp nói chung, Chiến dịch Tây Bắc nói riêng; đồng thời, thông qua Hội thảo giúp chúng ta nhận thức sâu sắc tầm vóc, ý nghĩa lịch sử và những bài học kinh nghiệm vận dụng vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay và thời gian tới

Với ý nghĩa đó, thay mặt Ban Chỉ đạo, tôi tuyên bố khai mạc Hội

thảo khoa học: “Chiến thắng Tây Bắc 1952 - Tầm vóc lịch sử và bài học kinh nghiệm”.

Xin trân trọng cảm ơn!

PHÁT BIỂU CHÀO MỪNG HỘI THẢO KHOA HỌC

ĐỖ ĐỨC DUY *

Kính thưa các đồng chí!

Tỉnh Yên Bái rất vinh dự, tự hào được lựa chọn để phối hợp cùng với Bộ Quốc phòng, Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc

gia “Chiến thắng Tây Bắc 1952 - Tầm vóc lịch sử và bài học kinh nghiệm”, là

hoạt động tiêu biểu trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 70 năm Chiến dịch Tây Bắc (1952-2022)

Thay mặt Đảng bộ, chính quyền, quân và dân tỉnh Yên Bái, tôi nhiệt liệt chào mừng, trân trọng cảm ơn và xin gửi những lời chúc mừng tốt đẹp nhất tới các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng; lãnh đạo các cơ quan Trung ương và địa phương, các nhân chứng lịch sử, nhà khoa học, quý vị đại biểu, khách quý về

dự Hội thảo khoa học quan trọng và đầy ý nghĩa này Chúc Hội thảo thành công tốt đẹp!

Kính thưa các đồng chí!

Chiến thắng Tây Bắc 1952 là dấu mốc có ý nghĩa to lớn cả về quân sự

và chính trị, khẳng định tầm nhìn chiến lược của Trung ương Đảng, Chủ tịch

Hồ Chí Minh và sự trưởng thành vượt bậc của quân đội ta; là tiền đề quan trọng cho những chiến thắng tiếp theo, tiến tới chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu, kết thúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược

_

* Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Yên Bái, đồng Trưởng ban Chỉ đạo Hội thảo.

Là địa bàn diễn ra đợt 1 của chiến dịch, quân và dân Yên Bái tự hào đã đóng góp sức người, sức của làm nên chiến thắng, cùng bộ đội chủ lực giải phóng quê hương, tạo tiền đề cho Chiến dịch Tây Bắc giành thắng lợi 70 đã năm trôi qua nhưng âm vang thắng lợi vẫn in đậm trong tâm trí của quân

và dân các dân tộc tỉnh Yên Bái, là niềm tự hào và là nguồn động lực to lớn, thôi thúc các thế hệ cán bộ, đảng viên, chiến sĩ lực lượng vũ trang và nhân dân các dân tộc tỉnh Yên Bái tiếp tục phát huy truyền thống anh hùng cách mạng, khí thế tiến công, tinh thần chiến thắng của Chiến dịch Tây Bắc, ra sức thi đua cống hiến cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển quê hương, đất nước

Kính thưa các đồng chí!

70 năm sau chiến thắng Tây Bắc, từ một tỉnh nghèo, nền kinh tế tự cung tự cấp, đời sống nhân dân hết sức khó khăn, đến nay Yên Bái đã xây dựng nền kinh tế vững chắc với tốc độ tăng trưởng GRDP hằng năm luôn ở mức khá so với các tỉnh trong vùng và so với mặt bằng chung cả nước; cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực

Từ một nền nông nghiệp lạc hậu, các huyện vùng cao luôn ở tình trạng thiếu lương thực trầm trọng, nay trở thành một tỉnh có nền nông nghiệp phát triển theo hướng hàng hóa, chuyên canh, tập trung quy mô lớn với hàng chục sản phẩm chủ lực, đặc sản; hàng trăm sản phẩm OCOP chất lượng cao; xây dựng nông thôn mới là điểm sáng của các tỉnh khu vực Tây Bắc

Hạ tầng kinh tế - xã hội, nhất là hạ tầng giao thông, giáo dục, y tế được quan tâm đầu tư đồng bộ; trên địa bàn tỉnh có 8 cây cầu bắc qua sông Hồng, cùng với hệ thống quốc lộ, tỉnh lộ kết nối với cao tốc Nội Bài - Lào Cai góp phần hoàn thiện hệ thống giao thông liên kết vùng, liên vùng, đáp ứng nhu cầu đi lại của nhân dân và tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

Văn hóa - xã hội luôn được quan tâm chăm lo và có nhiều tiến bộ Từ chỗ trên 90% dân số mù chữ, đến nay 100% huyện, thị xã, thành phố đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non, chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học mức độ 3,