BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN/MÔN HỌC TÂM LÝ HỌC HỌC SINH TRUNG HỌC TÊN ĐỀ TÀI Tác động của đại dịch COVID 19 đối với tình trạng sức khỏe tin[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HỒ CHÍ MINH
TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN/MÔN HỌC TÂM LÝ HỌC HỌC SINH TRUNG HỌC
TÊN ĐỀ TÀI Tác động của đại dịch COVID-19 đối với tình trạng sức khỏe tinh thần ở học sinh trung
học hiện nay
THUỘC HỌC PHẦN/MÔN TÂM LÝ HỌC HỌC SINH TRUNG HỌC
Giảng viên:Võ Minh Thành
Trang 2MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN 3
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI (VẤN ĐỀ) 4
PHẦN1 PHƯƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 5
1 Tăng cường số lượng và chất lượng nguồn nhân lực chăm sóc sức khỏe tinh thần 5
2 Nâng cao nhận thức về nhu cầu chăm sóc sức khỏe tinh thần của học sinh trung học cũng như các dịch vụ hỗ trợ hiện có 5
3 Cải thiện số lượng và chất lượng dịch vụ chăm sóc tinh thần 6
PHẦN 2 CHỨNG MINH, GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 7
1 Tăng cường số lượng và chất lượng nguồn nhân lực 7
2 Nâng cao nhận thức về nhu cầu chăm sóc sức khỏe tinh thần của học sinh trung học cũng như các dịch vụ hỗ trợ hiện có 8
3 Cải thiện số lượng và chất lượng dịch vụ 9
PHẦN 3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 10
Kết luận 10
Kiến nghị 10
TÀI LIỆU THAM KHẢO 11
Trang 3LỜI CAM KẾT
Tiểu luận này là đề tài nghiên cứu của cá nhân em Các cơ sở lý thuyết và những kết luận được trình bày trong tiểu luận hoàn toàn trung thực
Em xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam kết này
Sinh viên
Trang 2/13
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Em xin chân thành cảm ơn Khoa Tâm lý học Trường Đại học Sư phạm TPHCM đã tạo điều kiện thuận lợi cho em học tập và thực hiện đề tài này
Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy cô trong khoa, đặc biệt là thầy Võ Minh Thành đã tận tình hướng dẫn và truyền tải kiến thức của học phần Tâm lý học học sinh Trung học giúp em có đủ tự tin và kiến thức nền tảng để thực hiện đề tài này
Em cũng xin cảm ơn tất cả các anh chị, các bạn, các em trong khoa
đã nhiệt tình giúp đỡ em trong quá trình thực hiện đề tài
Em rất mong nhận được sự thông cảm, góp ý của quý thầy cô và các bạn cho những thiếu sót của mình
Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 5LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI (VẤN ĐỀ)
Đại dịch Covid-19 đã gây ra những ảnh hưởng nặng nề Thậm chí, đã chuẩn bị bước sang năm thứ ba, và đại dịch này vẫn đang tiếp tục tác động lên sức khỏe tinh thần cũng như điều kiện sống của thanh thiếu niên Tất cả
đã gây nên sự gián đoạn trong sinh hoạt, trong giáo dục, trong giải trí cũng như trăn trở về thu nhập gia đình và sức khỏe đang khiến nhiều người trẻ rơi vào cảnh lo sợ, tức giận và băn khoăn về tương lai
Vậy câu hỏi đặt ra là “Chúng ta cần có giải pháp như thế nào để giúp các em vượt qua và trang bị kiến thức cơ bản để các em có thể tự mình vượt qua khủng hoảng?” Đó cũng là điều mà tôi đang lưu tâm và muốn giải quyết nó dưới góc nhìn của Tâm lý học học sinh trung học
Trang 4/13
Trang 6PHẦN1 PHƯƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Tăng cường số lượng và chất lượng nguồn nhân lực chăm sóc sức khỏe tinh thần
Một nhu cầu cấp bách là cần tăng cường đào tạo để phát triển đội ngũ cán bộ y tế, từ điều dưỡng đến bác sỹ, cũng như các đào tạo chuyên khoa lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần Cần quan tâm phát triển công tác đào tạo để có thêm các bác sỹ chuyên khoa tâm thần và chuyên gia tâm
lý có thể xử lý tốt những vấn đề tâm thần và biểu hiện rối loạn tâm thần ít nghiêm trọng hơn Cần có những Chương trình đào tạo được thiết kế riêng cho từng lĩnh vực nhằm đáp ứng các nhu cầu của trẻ em và thanh niên Vai trò của ngành giáo dục nói chung và trường học nói riêng cũng rất quan trọng Cần tăng cường đào tạo nhằm thiết lập một đội ngũ nhân viên công tác xã hội và nhân viên tâm lý học đường chuyên nghiệp làm toàn bộ thời gian, và một cơ sở hạ tầng tương thích (phòng/trung tâm tư vấn)
Cũng cần phát triển đội ngũ nhân viên công tác xã hội chuyên nghiệp Ngoài ra, tăng cường năng lực, kiến thức, phương pháp, kỹ năng của cán
bộ tại các Trung tâm Bảo trợ Xã hội cũng là một nhu cầu cấp thiết Cuối cùng, cần có ngân sách phát triển đội ngũ cộng tác viên công tác xã hội không chuyên (cộng tác viên cấp xã)
Đối với các cán bộ và nhân viên làm việc trong lĩnh vực này, cần có cơ chế phù hợp để khuyến khích họ tới làm việc tại các địa bàn ngoài khu vực
đô thị lớn Ngoài ra, cũng cần hướng dẫn và giám sát một cách đầy đủ và
có chất lượng cho đội ngũ cán bộ này
Cũng liên quan đến chủ đề này, việc hỗ trợ và đào tạo cho các bậc phụ huynh về các kỹ năng làm cha mẹ, chăm sóc và giao tiếp, thường xuyên theo dõi nhằm hướng tới thay đổi chuẩn mực hành vi, sẽ đem lại những lợi ích không nhỏ
Điều quan trọng là phải đảm bảo áp dụng phương pháp tiếp cận liên ngành, ở cấp xã, phải làm việc với giáo viên đồng thời có những đào tạo thích hợp để họ có thể phát hiện sớm các dấu hiệu và sau đó giới thiệu học sinh tới với các giáo viên tư vấn tâm lý học đường, các chuyên gia y tế liên quan, các cán bộ xã và cán bộ công tác xã hội
2 Nâng cao nhận thức về nhu cầu chăm sóc sức khỏe tinh thần của học sinh trung học cũng như các dịch vụ hỗ trợ hiện có
Hàng năm, Bộ LĐTBXH tổ chức đào tạo, tập huấn nâng cao nhận thức cho cán bộ, nhân viên, cộng tác viên công tác xã hội và gia đình về lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tâm thần Tuy nhiên, cần tập trung đẩy mạnh các hoạt động nhằm nâng cao nhận thức công chúng về các nhu cầu sức khỏe tâm thần và tâm lý xã hội thể nhẹ của trẻ em và thanh niên Cụ thể, cần nâng cao nhận thức về mối liên hệ giữa các chuẩn mực xã hội có tính phân biệt đối xử với các bệnh tâm thần
Việc nâng cao nhận thức có thể được thực hiện thông qua: thiết kế chương trình đào tạo cho các cán bộ hoặc nhân viên trong các lĩnh vực liên quan (ví dụ an sinh xã hội y tế, giáo dục); đẩy mạnh hoạt động truyền thông
Trang 7nhằm vào cộng đồng; và thông qua cung cấp thông tin (tờ rơi, v.v.) tại các điểm dịch vụ
Việc nâng cao nhận thức có thể được thực hiện ở nhiều cấp, nhưng đặc biệt cần bắt đầu ở xã/phường, bằng cách cung cấp tới cộng đồng thông tin về vai trò của các nhân viên công tác xã hội cũng như các đường dây nóng Hội với gia đình để họ quan tâm và chăm sóc đầy đủ cho con họ
3 Cải thiện số lượng và chất lượng dịch vụ chăm sóc tinh thần
Thông qua hệ thống các cơ ở y tế và cơ sở trợ giúp xã hội, Bộ Y tế
và Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội cần tập trung:
- Tăng số lượng và chất lượng dịch vụ sức khoẻ tâm thần và tâm lý
xã hội trên toàn quốc, đồng thời cần thiết lập một hệ thống hạ tầng cơ sở phù hợp với việc cung ứng các hỗ trợ chuyên biệt liên quan đến sức khỏe tâm thần và tâm lý xã hội
- Xây dựng và hoàn thiện các tiêu chuẩn và công cụ chẩn đoán lâm sàng cho trẻ em và thanh niên, nhằm cho phép phát hiện và điều trị sớm các vấn đề sức khoẻ tâm thần và tổn thương tâm lý xã hội
- Xây dựng các mối quan hệ hợp tác và đối tác giữa các bộ ngành trong cung ứng dịch vụ nhằm đảm bảo bổ sung và sử dụng hiệu quả các nguồn lực; xây dựng quy chế phối hợp liên ngành nhằm tạo điều kiện cho hoạt động này ở cấp quốc gia và triển khai nhân rộng ở cấp tỉnh và cấp xã
- Cần đầu tư hơn nữa cho việc gắn kết thanh thiếu niên với nhau và đảm bảo những nguồn thông tin và trợ giúp trực tuyến dồi dào cho phép truy cập trên máy tính hoặc điện thoại di động Đồng thời, cần trang bị đầy
đủ và sẵn sàng các biện pháp bảo vệ các em khỏi những chiều cạnh tiêu cực của truyền thông xã hội
- Đẩy mạnh hoạt động của các nhóm tương trợ phụ huynh, đặc biệt là với những phụ huynh có con được chẩn đoán mắc những rối loạn tâm thần Đầu tư cho tư vấn gia đình là một việc cần tính đến, ví dụ làm việc chặt chẽ với gia đình để họ quan tâm và chăm sóc đầy đủ cho con họ
Trang 6/13
Trang 8PHẦN 2 CHỨNG MINH, GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Tăng cường số lượng và chất lượng nguồn nhân lực
Thật ra, lĩnh vực tâm lý học đường không phải là vấn đề mới được quan tâm mà trên thế giới đã áp dụng từ nhiều năm nay Từ những năm
1970, công tác tâm lý học đường và sau này vào những năm 1980 – 1990 phát triển thành tâm lý học trường học ở nhiều quốc gia theo nghĩa rộng của công tác này đã trở thành hiện thực Về nội dung, công tác tâm lý học trường học bao gồm: hoạt động tham vấn tâm lý học đường – bao gồm cả tham vấn hay tư vấn về học tập, giáo dục của học sinh; hoạt động công tác
xã hội học đường và giáo dục kỹ năng sống cho học sinh… Khái quát lên,
đó là mô hình phát hiện và can thiệp nhằm chăm sóc sức khỏe tinh thần cho học sinh Phân tích cụ thể, việc thực hiện can thiệp bằng các liệu pháp tâm lý, can thiệp bằng các liệu pháp về giáo dục… mang đến những hiệu quả nhất định giúp cho học sinh cân bằng, phát triển cũng như nhà trường thực hiện mục tiêu giáo dục một cách hiệu quả
Nước ta đang triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới 2018
Cụ thể hơn, tháng 9 năm 2020 sẽ thực hiện chương trình lớp 1 và sau đó một năm sẽ thực hiện chương trình lớp 2 và lớp 6 Điều này cho thấy song song với việc đầu tư về dạy học, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần đầu tư nhiều
về công tác hỗ trợ học sinh Nghiên cứu cấp nhà nước về Phát triển công tác Tâm lý học trường học đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 của PGS.TS Nguyễn Thị Tứ và GS.TS Huỳnh Văn Sơn cùng các cộng sự đã vạch ra lộ trình và chiến lược phát triển Tâm lý học trường học sau khi chứng minh về tầm quan trọng và ý nghĩa đặc biệt của nó PGS.TS Nguyễn Thị Tứ cho biết: “Nổi bật nhất là công tác Tâm lý học trường học và hoạt động tham vấn học đường sẽ là hoạt động hỗ trợ học sinh tự tin thể hiện bản thân mình và từ đó có cơ hội phát triển bản thân, định hướng phát triển bản thân và hướng nghiệp bản thân là điều rất quan trọng trong thực tiễn triển khai chương trình GDPT 2018 Tâm lý học trường học là một bộ phận quan trọng đóng góp các tác động tích cực của mình vào việc triển khai chương trình GDPT 2018 nhất là trong việc tổ chức hoạt động học tập các môn học cụ thể cũng như hoạt động trải nghiệm và một
số hoạt động giáo dục khác có liên quan”
Phát triển công tác tâm lý học trường học trong bối cảnh hiện nay nhất là để đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông 2018 là trách nhiệm cấp thiết cần được quan tâm, đầu tư và thực thi bài bản Song song đó, vấn đề quản lý công tác tâm lý học trường học, duy trì bền vững các mô hình hoạt động than vấn trên nguyên tắc định biên chính thống, đánh giá nghề nghiệp theo quy chuẩn và đạo đức nghề nghiệp…
Rõ ràng, việc nâng cao và phát triển hơn nữa về lĩnh vực tâm lý học trường học tại Việt Nam không thể không bắt đầu từ công tác đào tạo Chỉ khi đào tạo nguồn nhân lực mạnh thì mới có thể đảm bảo chuyên sâu về nghề nghiệp và từ đó việc thực hành nghề nghiệp sẽ hiệu quả hơn Đặc biệt, các nội dung sau cần thực sự được đặt để ở vị trí cấp bách: cần có cơ chế định biên cho nhân sự thực hiện công tác này, mô hình hoạt động của
Trang 9phòng tham vấn học đường hay mô hình hoạt động của công tác tâm lý học trường học Song song dó, những quy chuẩn nghề nghiệp, đạo đức nghề nghiệp cùng với mã ngành nghề là những yêu cầu vừa mang tính định hướng và thực thi trong thực tiễn Trách nhiệm không chỉ dừng lại ở trường học hay Hiệp hội mà sự hành động có lộ trình cấp thiết là vấn đề cần dược quan tâm
2 Nâng cao nhận thức về nhu cầu chăm sóc sức khỏe tinh thần của học sinh trung học cũng như các dịch vụ hỗ trợ hiện có
Theo tổ chức Y tế Thế giới WHO “Sức khỏe tinh thần là một trạng thái khỏe mạnh mà trong đó, mỗi cá nhân nhận biết được khả năng của bản thân, có thể ứng phó với sự căng thẳng thông thường, làm việc hiệu quả và
có sự đóng góp cho cộng đồng” Sức khỏe tinh thần tốt có liên quan đến trạng thái hạnh phúc, sự tự tin, lòng tự trọng, sự hài lòng,… Một hệ tư tưởng tích cực giúp hình thành các quan hệ tích cực, phát huy tiềm năng và giúp mỗi người sẵn sàng đương đầu với thử thách Cuộc sống chắc chắn
sẽ trở nên tốt đẹp hơn nếu bạn biết cách cải thiện sức khỏe tinh thần của chính mình
Vì vậy năng cao nhận thức là điều cắp bách để giúp trẻ có thể tự vượt qua những khó khăn tâm lý mà mình đang gặp phải Đặc biệt các dịch
bị nhiễm vi rút Covid-19 họ thường bị sang trấn tâm lý hoặc lo âu quá mức dẫn đến trầm cảm có nặng hơn là tự tử
Dưới đây là một số biện pháp để nâng cao nhận thức chăm sóc sức khỏe tinh thần của học sinh
- Nâng tầm nhận thức được giá trị bản thân và học cách yêu chính mình
Bước đầu tiên để xây dựng một đời sống tinh thần lành mạnh là khả năng nhận thức được về bản thân Khi luyện tập khả năng này, có thể nhìn thấy những thói quen và những niềm tin mình nên làm theo và những thứ không nên theo Từ đó xác định được bản thân minh cần những gì, có thể làm được gì và duy trì những thói quen tốt
Người có tinh thần khỏe mạnh cũng luôn hiểu những ranh giới, giới hạn của họ và không e sợ để sống theo giới hạn cho phép Họ biết làm như vậy sẽ không chỉ giúp cho tâm trí được khỏe mạnh và hạnh phúc mà còn giúp cho người khác tốt hơn
Bên cạnh đó, hiểu tình yêu bản thân sẽ đi qua những thăng trầm, có lúc lên, lúc xuống như sự luân chuyển của 4 mùa Nhưng họ sẽ không bảo thủ mà sẽ chấp nhận và nuôi dưỡng tình yêu bản thân dù cho học sống ở bất kỳ môi trường, hoàn cảnh nào
- Theo đuổi đam mê
Những người khỏe mạnh biết làm việc để sống một cuộc đời ý nghĩa
và một trong những phần quan trọng là theo đuổi đam mê Họ hiểu nếu không làm như vậy họ sẽ luôn khao khát một điều gì đó và đó là mảnh đất màu mỡ để gieo mầm những thứ không lành mạnh Hãy tìm đam mê của bạn và theo đuổi nó Đó là con đường dẫn đến sự mạnh khỏe về tâm hồn
Trang 8/13
Trang 10- Đối với những người làm tham vấn học đường thường xuyên tham tổ chức các buổi tọa đàm về nâng cao nhân thức sức khỏe tinh thần, những tấm gương ưu tú để giúp trẻ nôi theo và đưa ra những mặt lợi mặt hại giúp trẻ nhận thức được các mặt của vấn đề
3 Cải thiện số lượng và chất lượng dịch vụ
Có thể nói vấn đề tham vấn học đường, tư vấn tâm lý học đường hay tâm lý học trường học đang là vấn đề được quan tâm trên toàn thế giới và đặc biệt được quan tâm khi đại dịch Covid-19 bùng phát ở Việt nam Thời gian vừa qua, tại các trường THCS, THPT trên các địa bàn đã có trang bị phòng tư vấn tâm lý Chức năng của phòng tham vấn học đường đó là nơi giải bày tâm tư, cảm xúc của các bạn học sinh, để tháo gỡ những khúc mắt, mâu thuẫn và làm giàu thêm về đời sống tâm lý, tình cảm Thế nhưng có thể nói tính tự phát của nó vẫn còn vì chất lượng đội ngũ, số lượng chuyên viên đang hoạt động tại văn phòng tham vấn học đường… Đơn cử tại Việt nam, ít ỏi một số tỉnh thành có đầu tư cho vấn đề này trên bình diện quy chế, chất lượng hoạt động… Gần 15 năm qua, Thành phố Hồ Chí Minh có thể nói là thành phố đi đầu về tham vấn học đường với sự hỗ trợ nhiệt tình
và đầy tâm huyết của TS Huỳnh Công Minh (Nguyên Giám đốc Sở GD &
ĐT TP HCM) Đến nay, theo số lượng cập nhật, những chuyên viên tâm lý trường học đang làm việc ở các trường phổ thông tại TP HCM có thể lên đến vài trăm
Tuy nhiên do ảnh hưởng của đại các trẻ không thể đến trường, các trẻ ở nhà suốt vài tháng liền đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần tâm lý của trẻ Các phòng tham vấn học đường thì còn quá ít so với nhu cầu thực tế hiện nay Đặc biệt vì trẻ không đến trường được đã ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ mà nhu cầu tư vấn trực tuyến tăng cao không đủ đám ứng nhu cầu tham vấn
Vì vậy chúng ta cần liên kết các nhà tham vấn, các nhóm, câu lạc bộ tâm lý và đặc biệt là các bạn sinh viên đang và đã tốt nghiệp chuyên ngành tâm lý chung nhau thành lập một kênh xã hội chuyên về tham vấn học đường để giúp đỡ cho các em học sinh có nhu cầu tham vấn, trang bị kiến thức cho bản thân để họ có thể tự mình vượt qua những khó khăn mà các học sinh đang gặp phải