MỤC LỤC 1 Những nhân tố tác động tới kinh tế Nhật Bản năm 2017 1 1 1 Nhân tố bên trong 1 1 2 Nhân tố bên ngoài 2 2 Tình hình kinh tế Nhật Bản năm 2017 3 2 1 Tình hình kinh tế trong nước 3 2 1 1 Tốc độ[.]
Trang 1MỤC LỤC
1 Những nhân tố tác động tới kinh tế Nhật Bản năm 2017.1
1.1 Nhân tố bên trong 1
1.2 Nhân tố bên ngoài 2
2 Tình hình kinh tế Nhật Bản năm 2017 3
2.1 Tình hình kinh tế trong nước 3
2.1.1 Tốc độ tăng trưởng kinh tế 3
2.1.2 Sản xuất công nghiệp 4
2.1.3 Chỉ số giá tiêu dùng 6
2.2 Tình hình kinh tế đối ngoại 7
2.2.1 Cán cân thương mại 7
2.2.2 Đầu tư quốc tế 8
3 Triển vọng kinh tế Nhật Bản năm 2018 9
TÀI LIỆU THAM KHẢO: 12
Trang 21 Những nhân tố tác động tới kinh tế Nhật Bản năm 2017
1.1 Nhân tố bên trong
Thủ tướng Shinzo Abe trở lại cầm quyền lần thứ hai vào cuối năm 2012 với cam kết tạo ra một sự hồi phục bền vững thông qua chính sách kích thích kinh tế đầy tham vọng được gọi là Abenomics Nếu ba mũi tên của Abenomics 1.0 (12/2012) là: thúc đẩy gói kích thích tài chính quy mô lớn, tăng chi tiêu chính phủ và cải cách cơ cấu; thì ba mũi tên tiếp theo của Abenomics 2.0 (9/2015) là: xây dựng nền kinh tế mạnh để tạo dựng niềm hy vọng,
hỗ trợ nuôi và sinh con để tăng tỷ lệ sinh và cải thiện an sinh xã hội để giảm bớt gánh nặng cho lao động trẻ, đảm bảo một xã hội bình yên
Theo đó, Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) duy trì việc thực hiện chính sách tiền tệ nới lỏng trong năm 2017 sau đợt điều chỉnh khung chính sách hồi tháng 9/2016 Cụ thể, BoJ sẽ tiếp tục mua trái phiếu chính phủ kì hạn 10 năm để đường cong lãi suất trái phiếu dao động ở mức 0%, duy trì chính sách lãi suất âm nhằm thúc đẩy nhu cầu nội địa Dù đi ngược lại xu hướng giảm bớt các chương trình kích thích kinh tế của các ngân hàng trung ương ở Mỹ
và châu Âu nhưng động thái này được kì vọng sẽ giúp duy trì đồng yên yếu để hỗ trợ cho các nhà xuất khẩu Nhật Bản Thống đốc BoJ Haruhiko Kuroda cho biết sẽ không rút khỏi chương trình nới lỏng tiền tệ cho đến khi đạt được mục tiêu lạm phát là 2% - mức được cho là mang tính quyết định để chấm dứt tình trạng giảm phát kéo dài nhiều năm qua và đưa nền kinh tế đình trệ của Nhật Bản trở lại
ổn định
Bên cạnh đó, cuối năm 2016, chính phủ Nhật Bản đã thông qua dự thảo ngân sách tài khóa năm 2017 cao nhất từ trước đến nay lên 97,45 nghìn tỷ Yên Trong đó, 32,47 nghìn tỷ Yên (khoảng 1/3 ngân sách) dành cho chi tiêu an sinh xã hội (bao gồm chi phí y
tế và lương hưu) tăng 1,6% so với ngân sách ban đầu của tài khóa
20161
Thêm nữa, nhằm đối phó với mối đe dọa kép về nhân khẩu học là tỷ lệ sinh giảm và già hóa dân số tăng nhanh, Thủ tướng Abe đang cố gắng tạo điều kiện để nhiều người dân có thể đi làm, trong đó có việc thúc đẩy phụ nữ tham gia vào lực lượng lao động
1 TTXVN (12/2016) Nhật Bản: Chính phủ thông qua ngân sách kỷ lục cho tài khóa
2017 Truy cập tại: http://thoibaotaichinhvietnam.vn/pages/quoc-te/2016-12-22/nhat-ban-chinh-phu-thong-qua-ngan-sach-ky-luc-cho-tai-khoa-2017-39151.aspx
1
Trang 3với các biện pháp như: yêu cầu các tổ chức tư và công thiết lập mục tiêu về số lượng cán bộ nữ, tăng kinh phí cho việc chăm sóc trẻ em và các chương trình hỗ trợ khác2, thực hiện dự án “ikumen” khuyến khích nam giới tham gia nhiều hơn vào việc nuôi dạy trẻ nhằm gia tăng tỷ lệ nữ giới trở lại làm việc sau khi sinh3 Ngoài ra, Nhật Bản cũng điều chỉnh mở rộng tiếp nhận lao động người nước ngoài có chuyên môn cao, xóa bỏ trở ngại trong việc cấp visa4; tiếp tục thúc đẩy “Cuộc cách mạng robot” nhằm bù đắp vấn đề thiếu hụt lao động và đưa nước này thoát khỏi nguy cơ tụt hậu5
1.2 Nhân tố bên ngoài
Bức tranh kinh tế toàn cầu 6 tháng đầu năm 2017 được đánh giá bằng những cụm từ như khởi sắc, chuyển biến tích cực và đã cải thiện Theo báo cáo của Liên Hợp Quốc, sản lượng công nghiệp trong thời gian này đã phục hồi khiêm tốn cùng với hoạt động thương mại, chủ yếu nhờ nhu cầu nhập khẩu từ khu vực Đông Á tăng mạnh Còn theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), thời gian qua đầu tư, thương mại cũng như công nghiệp đều có bước nhảy vọt, niềm tin doanh nghiệp và người tiêu dùng được khôi phục Không nằm ngoài xu thế này, kinh tế Nhật Bản được trợ lực rất nhiều từ việc nhu cầu toàn cầu cải thiện đẩy kim ngạch xuất khẩu lên cao, gia tăng sản xuất công nghiệp
Bên cạnh đó, quan hệ Mỹ - Nhật từ lâu được biết tới là một liên minh bền vững, là nền tảng của hòa bình, thịnh vượng và tự
do trong khu vực Châu Á-Thái Bình Dương trên cả phương diện quân sự và kinh tế Giai đoạn cuối năm 2016, nước Mỹ bước vào cuộc bầu cử Tổng thống thứ 45, và trong chiến dịch tranh cử của vị tân Tổng thống, ông Donald Trump gọi Nhật Bản là nước thao túng tiền tệ và cáo buộc nước này không chia sẻ công bằng chi phí quốc phòng quân sự, đồng thời khẳng định sẽ rút khỏi Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) Đây là một đòn giáng mạnh vào chiến lược xây dựng mối quan hệ chiến lược Mỹ - Nhật để đối trọng với Trung Quốc của Thủ tướng Shinzo Abe Cùng với đó, tuyên bố của ông Trump rằng thâm hụt thương mại với Nhật Bản là “không
2 Hà Hậu (5/2016) Thủ tướng Shinzo Abe và chính sách Womenomics Truy cập tại:
http://cjs.inas.gov.vn/index.php?newsid=1062
3 Nguyễn Thị Anh Ngọc (10/2017) Thực tế về việc thực hiện quyền nghỉ chế độ đối với
nam giới khi có con ở Nhật Bản Truy cập tại: http://cjs.inas.gov.vn/index.php? newsid=1289
4 Phan Cao Nhật Anh (4/2017) Già hóa dân số và lao động người nước ngoài chuyên
môn cao tại Nhật Bản Truy cập tại: http://cjs.inas.gov.vn/index.php?newsid=1221
5 Báo mới (7/2017) Cuộc cách mạng robot của Nhật Bản Truy cập tại:
https://baomoi.com/cuoc-cach-mang-robot-cua-nhat-ban/c/22841304.epi
Trang 4công bằng” đã gia tăng lo ngại việc Mỹ có thể áp đặt thêm các rào cản thương mại mới, gây nguy hiểm cho sự phục hồi kinh tế của Nhật Bản Tuy nhiên cho tới nay, Thủ tướng Abe đã rất khéo léo trong việc xử lý ngoại giao với Tổng thống Mỹ bằng hàng loạt các hành động như cuộc điện đàm chúc mừng (10/11/2016), hội đàm không chính thức với ông Trump tại dinh thự riêng (17/11/2016)
Dù Mỹ đã tuyên bố rút khỏi TPP nhưng ông Trump đã khởi động đối thoại kinh tế giữa Nhật Bản và Mỹ nhằm tìm kiếm một thỏa thuận thương mại song phương, điều được coi là có ý nghĩa rất lớn đối với quan hệ hợp tác của hai nước trong tương lai
2 Tình hình kinh tế Nhật Bản năm 2017
2.1 Tình hình kinh tế trong nước
2.1.1 Tốc độ tăng trưởng kinh tế
Về cơ bản, năm 2017 (tính đến hết Quý 3/2017) kinh tế Nhật Bản tăng trưởng với tốc độ đáng kể so với cùng kỳ năm 2016 Tổng sản phẩm trong nước (GDP) (tính đến hết Quý 3/2017) tăng trung bình 2,3% so với cùng kỳ năm 2016 Cụ thể như sau: GDP quý 1/2017 tăng 1,5% so với cùng kỳ năm trước, tăng 0,4% so với quý 4/2016 Khởi đầu tốt đẹp này được cho là do bối cảnh đồng yên yếu và nhu cầu toàn cầu cải thiện trong những tháng đầu năm
2017 đưa kim ngạch xuất khẩu tăng với tốc độ nhanh nhất trong hơn hai năm vào tháng 3/20176
Biểu đồ 1: Tốc độ tăng trưởng GDP Nhật Bản hàng
năm
6 Minh Nguyệt (5/2017) Kinh tế Nhật Bản tháng 5 năm 2017 Truy cập tại:
http://cjs.inas.gov.vn/index.php?newsid=1233
3
Trang 5Nguồn: Tradingeconomics.com
Biểu đồ 2: Tốc độ tăng trưởng GDP Nhật Bản (so sánh với quý trước)
Nguồn: Tradingeconomics.com
QDP quý 2/2017 tiếp tục tăng 2,9% so với cùng kỳ năm 2016, thấp hơn so với con số 4% được báo cáo trong ước tính sơ bộ của Văn phòng nội các Nhật Bản, và tăng 0,7% so với quý trước Đây là tốc độ tăng trưởng nhanh nhất kể từ quý 1/2015 nhờ niềm tin tiêu dùng mạnh mẽ và đầu tư tăng trưởng năng động, cho thấy nền kinh tế Nhật Bản đang tiếp tục phục hồi Ông Hidenobu Tokuda, nhà kinh tế học cao cấp của Viện Nghiên cứu Mizuho, cho biết:
“Động lực của cả chi tiêu tiêu dùng và chi tiêu vốn đã hồi phục khá tốt trong quý 2 vừa qua, và đó là lý do tại sao nhu cầu trong nước tăng mạnh Tốc độ tăng trưởng có thể chưa mạnh nhưng đang ở
Trang 6trạng thái phục hồi Đây là một sự phát triển tích cực đối với lạm phát.” 7
Tiếp nối những tín hiệu tích cực của hai quý trước, kinh tế Nhật Bản duy trì tăng trưởng trong quý 3/2017, đánh dấu giai đoạn tăng trưởng dài nhất trong hơn 15 năm của nước này với 7 quý tăng trưởng liên tiếp Theo báo cáo của Văn phòng nội các Nhật Bản, GDP tăng 2,5% so với cùng kỳ năm trước trong giai đoạn tháng 7-tháng 9, được điều chỉnh tăng lên so với con số 1,4% theo ước tính sơ bộ ban đầu, và tăng 0,6% so với quý 2/2017 Đóng góp đáng kể vào tốc độ tăng trưởng quý 3/2017 là sự gia tăng mạnh
mẽ hơn trong chi tiêu vốn, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính và dịch vụ, và đầu tư hàng tồn kho đối với nguyên liệu thô như dầu8
Như vậy, với các số liệu thống kê trên, kinh tế Nhật Bản trong năm 2017 đã tăng trưởng dương ba quý liên tiếp, đây là một kết quả đáng ghi nhận, gia tăng niềm tin vào nền kinh tế lớn thứ ba thế giới này đang trên đà khôi khục ổn định
2.1.2 Sản xuất công nghiệp
Sản xuất công nghiệp là một trong những chỉ số quan trọng
để đo lường hiệu quả hoạt động của nền kinh tế Nhật Bản Tính đến hết tháng 10/2017, sản xuất công nghiệp Nhật Bản nhìn chung tăng trưởng khả quan hơn so với cùng kỳ năm 2016 do xuất khẩu tiếp tục đà phục hồi và kinh tế toàn cầu được cải thiện (Biểu
đồ 3) Từ đầu năm tới tháng 10, sản xuất công nghiệp của Nhật Bản liên tiếp xen kẽ những tháng tăng trưởng âm và dương, cụ thể
có 5 tháng tăng trưởng âm là tháng 1, 3, 5, 7 và 9 So sánh với năm 2016, sản xuất công nghiệp của Nhật Bản năm 2017 (so sánh theo tháng) có sự biến động mạnh hơn khi có lúc tăng trưởng dương 4%, khi tụt xuống còn âm -3,6% (Biểu đồ 4)
Không tiếp tục duy trì được đà tăng trưởng của những tháng cuối năm 2016, sản xuất công nghiệp Nhật Bản tụt xuống âm 2,1% so với tháng trước chủ yếu trong ngành thiết bị vận chuyển
và hóa chất Nguyên nhân được cho là do xuất khẩu bị chững lại
7 Reuters (8/2017) Japan’s April-June GDP jumped annualized 4% on consumption,
https://www.japantimes.co.jp/news/2017/08/14/business/economy-business/japans-april-june-gdp-jumped-annualized-4-consumption-capital-expenditures/
#.WjBg1B8X42x
8 Kyodo (12/2017) Third-quarter GDP growth revised up to annualized 2.5% as Japan’s
economy continues to mark steady rise Truy cập tại:
https://www.japantimes.co.jp/news/2017/12/08/business/economy-business/third- quarter-gdp-growth-revised-annualized-2-5-japans-economy-continues-mark-steady-rise/#.WjBOwB8X42w
5
Trang 7một phần vì kì nghỉ Tết Nguyên Đán của Trung Quốc9 Kết quả sản xuất công nghiệp tháng 2 cho thấy một tín hiệu phục hồi tốt phản ánh tăng trưởng trong các lĩnh vực sản xuất xe (xuất khẩu sang Bắc Mỹ) và máy móc công nghiệp10 Theo sau đó lại là một mức tăng trưởng âm 1,9% vào tháng 3, sang tháng 4 sản xuất công nghiệp Nhật Bản hồi phục mạnh thể hiện ở con số 4% so với tháng trước và được đóng góp bởi ngành sản xuất thiết bị vận chuyển (đặc biệt là ô tô chở khách, ô tô mini và thiết bị tự động)11 Trái ngược với mức giảm 3,6% vào tháng 5, sản xuất công nghiệp Nhật Bản tăng 2,2% trong tháng 6/2017 chủ yếu trong các lĩnh vực vận tải, hóa chất (trừ thuốc), máy móc thiết bị điện trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu phục hồi và đồng yên yếu tạo điều kiện cho hàng hóa sản xuất tại Nhật Bản cạnh tranh hơn ở nước ngoài12 Chỉ tiêu này trong tháng 7 giảm 0,8% do các nhà sản xuất cắt giảm lượng hàng tồn kho với việc nhu cầu trong nước và xuất khẩu đều tăng13 Tháng 8, sản xuất công nghiệp tăng vượt kì vọng lên con số 2% so với tháng trước đó được cho là bởi sản xuất thiết bị xây dựng, ô tô
và điện tăng14 Sau đợt tăng trưởng âm vào tháng 9, sản xuất công nghiệp Nhật Bản tháng 10 tăng nhẹ 0,5% , tuy thấp hơn mức kì vọng nhưng triển vọng kinh tế Nhật Bản vẫn được dự báo khá lạc quan nhờ niềm tin của các doanh nghiệp vẫn lớn trong lĩnh vực sản xuất và xuất khẩu15
9 Kyodo (2/2017) Japan’s industrial output fell 0.8% in January; outlook unclear Truy
cập tại: https://www.japantimes.co.jp/news/2017/02/28/business/economy-business/ japans-industrial-output-fell-0-8-january-outlook-unclear/#.WjSVvR8X42w
10 Kyodo (3/2017) Japan’s February industrial output rose 2% on brisk auto production.
Truy cập tại: https://www.japantimes.co.jp/news/2017/03/31/business/economy-business/japans-february-industrial-output-rose-2-brisk-auto-production/
#.WjSYnB8X42y
11 Kyodo (5/2017) Japan’s industrial output rose 4.0% on month in April Truy cập tại:
https://www.japantimes.co.jp/news/2017/05/31/business/economy-business/japans-industrial-output-rose-4-0-month-april/#.WjSamh8X42x
12 Kyodo (7/2017) Car production helps Japanese industrial output rise 1.6% Truy cập
tại: https://www.japantimes.co.jp/news/2017/07/31/business/car-production-helps-japanese-industrial-output-rise-1-6/#.WjSeIB8X42x
13 AFP-JiJi, Bloomberg (8/2017) Japanese industrial output slipped in July on shrinking
https://www.japantimes.co.jp/news/2017/08/31/business/economy-business/japanese-industrial-output-slipped-july-shrinking-inventories/#.WjSgfh8X42y
14 Leika Kihara, và Stanley White (9/2017) Japan’s strong inflation, factory output
point to robust recovery Truy cập tại: https://www.japantimes.co.jp/news/2017/09/29/
business/economy-business/japans-strong-inflation-factory-output-point-robust-recovery/#.WjSiNR8X42x
15 AFP-JiJi (11/2017) Industrial output edged up in October, adding to signs the world’s
third-largest economy is on the track to recovery Truy cập tại:
https://www.japantimes.co.jp/news/2017/11/30/business/economy-business/october-industrial-output-lower-expected-0-5-gain/#.WjStKB8X42w
Trang 9Biểu đồ 3: Sản xuất công nghiệp Nhật Bản năm 2017
Nguồn: Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (Ministry of Economy, Trade and Industry-METI) và theo tính toán của FocusEconomics.com
Biểu đồ 4: Sản xuất công nghiệp Nhật Bản năm 2017 (so
sánh theo tháng)
Nguồn: Tradingeconomics.com
2.1.3 Chỉ số giá tiêu dùng
Năm 2016, chỉ số giá tiêu dùng của Nhật Bản ổn định và dao động nhẹ xung quanh mức 0% gây thất vọng cho Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BOJ) trong việc theo đuổi mục tiêu lạm phát trong hơn 3 năm qua Tuy nhiên sau đó, chỉ số giá tiêu dùng của Nhật
Trang 10Bản đã tăng lần đầu tiên vào tháng 1/2017 sau hơn một năm liên tục giảm phát, cụ thể tăng 0,1% so với cùng kỳ 2016 Tiếp tục tín hiệu tích cực này, các tháng tiếp theo của năm 2017, chỉ số giá tiêu dùng lõi (tính cả các chế phẩm dầu mỏ nhưng không bao gồm giá thực phẩm tươi sống) liên tiếp tăng, đến tháng 10/2017 là 0,8% Theo đó, sự gia tăng này chủ yếu nhờ giá năng lượng tăng cao và chênh lệch tăng trưởng giảm dần (giữa GDP thực tế và tăng trưởng tiềm năng), trong khi việc tăng lương vẫn khá chậm khiến người tiêu dùng tiếp tục thắt chặt chi tiêu, gây khó khăn cho BoJ trong nỗ lực đạt được mục tiêu lạm phát đầy tham vọng
Hiện tại, BoJ đã sáu lần lùi thời hạn đạt mục tiêu lạm phát 2%
kể từ khi triển khai chương trình kích thích khổng lồ vào năm 2013 BoJ hiện đang kỳ vọng lạm phát sẽ đạt 2% trong tài khóa kết thúc vào tháng 3/2020, khi cho rằng thị trường việc làm thắt chặt và tăng trưởng kinh tế ổn định sẽ dần đẩy giá cả đi lên
Biểu đồ 5: Chỉ số giá tiêu dùng Nhật Bản 2017
Nguồn: Tradingeconomics.com
2.2 Tình hình kinh tế đối ngoại
2.2.1 Cán cân thương mại
Theo số liệu của Bộ Tài chính Nhật Bản công bố ngày 29/11/2017, kim ngạch xuất khẩu của nước này đã tăng 14% so với cùng kỳ năm ngoái, sau khi tăng 14,1% trong tháng 9/2017 16, đánh dấu lần thứ 7 xuất khẩu tăng lên mức hai con số trong 10
16 Bộ Tài chính Nhật Bản (11/2017).Value of exports and imports October 2017 Truy
cập tại: http://www.customs.go.jp/toukei/shinbun/trade-st_e/2017/2017105e.pdf
9