Một số giải pháp để hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về hợp đồng chuyển nhượng quyên tác giả

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC TP HCM KHOA MỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN LUẬT BẢN QUYỀN Đề tài Hợp đồng chuyển quyền sử dụng quyền tác giả và quyền liên quan những vấn đề pháp lý và t[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC TP.HCM KHOA MỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP

BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

LUẬT BẢN QUYỀN

Đề tài: Hợp đồng chuyển quyền sử dụng quyền tác giả và quyền

liên quan - những vấn đề pháp lý và thực tiễn

BỘ XÂY DỰNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

VIỆT NAM

Trường Đại học Kiến Trúc TP.HCM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

BÀI TIỂU LUẬN MÔN: LUẬT BẢN QUYỀN

ĐIỂM CỦA BÀI TIỂU LUẬN

Họ tên và chữ ký của cán bộ chấm thi thứ 1

Họ tên và chữ ký của cán bộ chấm thi thứ 2 Ghi bằng số Ghi bằng chữ

Sinh viên nộp bài

Ký tên

MỤC LỤC

Mở đầu 4

Nội dung 4

A LÝ LUẬN CHUNG, CÁC VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ HỢP ĐỒNG CHUYỂN NHƯỢNG QUYỀN TÁC GIẢ, QUYỀN LIÊN QUAN 4

I Khái quát về hợp đồng chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan 4

1 Khái niệm về quyền tác giả, quyền liên quan 5

2 Khái niệm chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan 5

3 Khái niệm hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả 6

4 Đặc điểm pháp lý của hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả 7

5 Ý nghĩa, đặc điểm của hoạt động chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan 8 II Quy định của pháp luật về chuyển quyền sử dụng và hợp đồng chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan? 9

1 Khái quát 9

2 Hướng dẫn mẫu hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan 9

3 Chuyển nhượng quyền tác giả như thế nào? 10

4 Chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan đến tác giả 11

5 Hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả 11

III Các thức chuyển quyền sử dụng quyền tác giả và quyền liên quan theo quy định của pháp luật 12 1 Chuyển quyền sử dụng quyền tác giả và quyền liên quan theo quy định của pháp luật 12

2 Hợp đồng chuyển quyền sử dụng quyền tác giả và quyền liên quan 13

3 Thủ tục chuyển quyền sử dụng quyền tác giả và quyền liên quan 13

B THỰC TIỄN VẤN ĐỀ VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP 14

I Nhu cầu chuyển nhượng quyền tác giả trong đời sống hiện nay 14

1 Nhu cầu chuyển nhượng trên phương diện tinh thần 14

2 Nhu cầu chuyển nhượng trên phương diện kinh tế 15

II Thực tiễn thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền tác và quyền liên quan hiện nay 16

1 Tình hình thực hiện 16

2 Những vấn đề vướng mắc trong việc thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả và quyền liên quan 17

3 Một số giải pháp để hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về hợp đồng chuyển nhượng quyên tác giả 19

KẾT LUẬN 20

TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

Mở đầu

Trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển kinh tế tri thức, quyền tác giả trở thành một trong những yếu tố quan trọng của quá trình phát triển Việc bảo hộ thích đáng và có hiệu quả quyền tác giả là một trong những điều kiện tiên quyết để thúc đẩy hoạt động sáng tạo, làm giàu kho tàng tri thức, tạo môi trường đầu tư an toàn để thu hút các nhà đầu tư, góp phần phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội Thông qua việc khuyến khích hoạt động sáng tạo và phổ biến các sáng tạo, công chúng được tiếp cận và hưởng thụ các giá trị văn học, nghệ thuật và khoa học

Chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan cũng là một trong các nội dung trọng tâm khi nghiên cứu về pháp luật sở hữu trí tuệ Hoạt động chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan được ghi nhận bởi xem xét quyền tác giả, quyền liên quan là một loại tài sản theo đúng tinh thần của Bộ luật dân sự Việc chuyển nhượng được thực hiện dưới hình thực hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan Trong bài tiểu luận này, sẽ cung cấp cho người đọc mẫu hợp đồng chuyển nhượng và phân tích các vấn đề pháp lý về chuyển nhượng và hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan

Nội dung

A LÝ LUẬN CHUNG, CÁC VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ HỢP ĐỒNG

CHUYỂN NHƯỢNG QUYỀN TÁC GIẢ, QUYỀN LIÊN QUAN

I Khái quát về hợp đồng chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên

quan

Nói một cách chính xác nhất, hợp đồng chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan là hợp đồng sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan Trước khi giải thích hợp đồng sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan là gì? tác giả sẽ giải thích một số thuật ngữ pháp lý liên quan

1 Khái niệm về quyền tác giả, quyền liên quan: được ghi nhận tại Điều 4, Luật

Sở hữu trí tuệ

Trong đó:

– Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra

hoặc sở hữu (Khoản 2)

– Quyền liên quan đến quyền tác giả (sau đây gọi là quyền liên quan) là quyền của tổ

chức, cá nhân đối với cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa (Khoản 3)

Giữa quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giả có mối quan hệ với nhau, trong đó, quyền liên quan được lập trên mối liên hệ cơ sở là từ quyền tác giả

2 Khái niệm chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan

Chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan cũng được giải thích trong Luật Sở hữu trí tuệ, điều này nhằm xác định, nhận diện và phân biệt với chuyển nhượng

quyền tác giả, quyền liên quan, theo đó, tại Khoản 1, Điều 47 ghi nhận: “Chuyển quyền

sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan là việc chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan cho phép tổ chức, cá nhân khác sử dụng có thời hạn một, một số hoặc toàn bộ các quyền quy định tại khoản 3 Điều 19, Điều 20, khoản 3 Điều 29, Điều 30 và Điều 31 của Luật này.“ Trong đó, cụ thể là chủ sở hữu chỉ được cho phép chủ thể khác

sử dụng quyền công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm (quyền tác giả) và các quyền tài sản

Chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan là việc chủ sở hữu quyền tác giả, chủ

sở hữu quyền liên quan chuyển giao quyền sở hữu đối với các quyền: Công bố tác phẩm

hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm; quyền tài sản cho tổ chức, cá nhân khác theo hợp đồng hoặc theo quy định của pháp luật có liên quan Ngay trong chính cách giải thích này đã loại trừ đi quyền được chuyển nhượng quyền nhân thân của của tác giả (trừ quyền công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm)

Việc chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan đến tác giả phải được thực hiện bởi chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan, trong đó, chủ sở hữu quyền tác giả được quy định tại Điều 36, chủ sở hữu quyền liên quan được quy định tại Điều 44 Luật Sở hữu trí tuệ Việc chuyển nhượng đối với các tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng có đồng chủ sở hữu thì việc chuyển nhượng phải có sự thỏa thuận của tất cả các đồng chủ sở hữu Tuy nhiên, nhằm dự liệu trường hợp đồng

sở hữu nhưng có thể tách ra sử dụng độc lập, Khoản 3, Điều 45 Luật Sở hữu trí tuệ đã

quy định: “trong trường hợp có đồng chủ sở hữu nhưng tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng có các phần riêng biệt có thể tách ra sử dụng độc lập thì chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan có quyền chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan đối với phần riêng biệt của mình cho tổ chức,

cá nhân khác.”

Chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan được thực hiện thông qua hợp đồng

là chính yếu, đây cũng là hình thức được Luật Sở hữu trí tuệ ghi nhận ngay trong chính khái niệm về chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan và quy định cụ thể tại Điều

46 Tại quy định này, hợp đồng chuyển nhượng chỉ được tồn tại dưới dạng văn bản và phải đảm bảo các nội dung: (1) Tên và địa chỉ đầy đủ của bên chuyển nhượng và bên được chuyển nhượng; (2) Căn cứ chuyển nhượng; (3) Giá, phương thức thanh toán; (4) Quyền và nghĩa vụ của các bên; 94) Trách nhiệm do vi phạm hợp đồng

3 Khái niệm hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả

Chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan là người được hưởng các quyền nhân thân và quyền tài sản theo quy định của pháp luật Chủ sở hữu có thể tự mình sử dụng cho phép người khác sử dụng hoặc họ cũng có quyền định đoạt, chuyển giao quyền sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan đó cho người khác Chủ sở hữu có thế định đoạt một

số quyền năng thuộc quyền sở hữu của mình thông qua việc từ bỏ, để thừa kế hoặc chuyển nhượng các quyền năng đó cho người khác thông qua hợp đồng

Hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan là hợp đồng dân sự do vậy

nó cũng có dấu hiệu đặc trưng là “sự thỏa thuận” của các bên tham gia quan hệ hợp

đồng Đây là dấu hiệu cơ bản để khẳng định giữa các bên có thiết lập quan hệ hợp đồng bởi không thể có hợp đồng nếu như không có sự thoả thuận để dẫn tới sự thống nhất ý chí của các bên

Ngoài ra, sự thỏa thuận của các bên trong hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan phải thể hiện mục đích của hợp đồng, đó là chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan sẽ chuyển nhượng một hay một số quyền nhân thân hoặc quyền tài sản cho bên được chuyển nhượng theo hình thức, phạm vi, thời hạn… được hai bên xác định trong hợp đồng

Như vậy, hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan là sự thoả thuận giữa các bên mà theo đó chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan chuyển giao quyền

sở hữu một, một số quyền nhân thân, quyền tài sản của mình cho các cá nhân, tổ chức khác là bên được chuyển nhượng

4 Đặc điểm pháp lý của hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả

Hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan là hợp đồng dân sự và là hợp đồng dân sự đặc biệt nên ngoài những đặc điểm của hợp đồng dân sự như mang tính chất song vụ, ưng thuận và có đền bù hoặc không có đền bù thì hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả còn có các đặc điểm riêng sau đây:

– Hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan có đối tượng là quyền nhân thân và quyền tài sản Nếu như đối tượng của hợp đồng dân sự chỉ có thể là tài sản hoặc công việc thì đối tượng của hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan còn có đối tượng là quyền nhân thân Thông thường quyền nhân thân này là quyền nhân thân gắn với tài sản và theo quy định của pháp luật có thể chuyển giao được Tuy nhiên quyền nhân thân là một đối tượng rất hạn chế và chỉ

có một số quyền nhân thân nhất định được pháp luật quy định mới có thể trở thành đối tượng của hợp đồng này

– Hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả quyền liên quan là hợp đồng chuyển giao quyền sở hữu:

• Khi các bên thỏa thuận chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan thì bên chuyển nhượng sẽ chuyển giao quyền sở hữu đối với quyền nhân thân và quyền

tài sản cho bên được chuyển nhượng Do đối tượng của hợp đồng là những quyền năng mang tính chất vô hình nên việc “chuyển giao” ở đây thể hiện sự chuyển giao về mặt pháp lí Bên được chuyển nhượng sẽ được sở hữu đối với đối tượng của hợp đồng kể từ thời điểm hợp đồng có hiệu lực hoặc kể từ thời điểm các bên có thoả thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác

• Cũng kể từ thời điểm chuyển giao đó, bên chuyển nhượng sẽ chấm dứt tư cách chủ sở hữu đối với các quyền đã chuyển giao Do vậy, sau khi chuyển nhượng, bên chuyển nhượng không có quyền sử dụng cũng như định đoạt các quyền năng đó

5 Ý nghĩa, đặc điểm của hoạt động chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan.

Chuyển giao quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan là một hình thức pháp

lý để chủ sở hữu tài sản trí tuệ khai thác giá trị kinh tế mang lại lợi ích vật chất cho mình Việc chuyển giao quyền sử dụng có phạm vi hạn chế hơn so với chuyển nhượng đối tượng quyền tác giả, quyền liên quan Đối với quyền tác giả, bên nhận quyền sử dụng chỉ được sử dụng quyền trong phạm vi nhất định, tùy theo đối tượng cụ thể, pháp luật quy định hạn chế những quyền của các bên khi xác lập hợp đồng chuyển nhượng

Từ sự phân tích các khái niệm liên quan, cùng với khái niệm về hợp đồng theo quy định của Bộ luật dân sự, tác giả đưa ra định nghĩa về hợp đồng chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan như sau:

Hợp đồng chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan là sự thỏa thuận

giữa các bên, hay văn bản thỏa thuận giữa chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan với tổ chức, cá nhân khác, về việc chuyển giao quyền sở hữu một số quyền và nhận lại một giá trị vật chất nhất định, hay sử dụng một số nội dung quyền tác giả, quyền liên quan theo quy định của pháp luật

Bản chất của hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan là “hợp đồng mua bán” loại tài sản đặc biệt Hợp đồng này vừa chịu sự điều chỉnh của pháp luật sở

hữu trí tuệ, vừa chịu sự điều chỉnh của pháp luật dân sự, vì vậy, tại Khoản 2, Điều 46

có nhấn mạnh: “Việc thực hiện, sửa đổi, chấm dứt, hủy bỏ hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan được áp dụng theo quy định của Bộ luật dân sự.“

II Quy định của pháp luật về chuyển quyền sử dụng và hợp đồng chuyển

quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan?

1 Khái quát

Quy định về chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan và quy định về hợp đồng sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan được ghi nhận lần lượt tại Điều 47 và Điều 48 Luật Sở hữu trí tuệ Nội dung phản ánh trong các điều luật này chủ yếu giải thích thế nào là chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan; các quyền cụ thể

mà tác giả, người biểu diễn không được chuyển quyền sử dụng; ý chí của chuyển quyền

sở hữu đối với các tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng có đồng chủ sở hữu

Một điểm đặc biệt là: “Tổ chức, cá nhân được chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan có thể chuyển quyền sử dụng cho tổ chức, cá nhân khác nếu được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan.” (Khoản 4, Điều 47)

Điều này nhằm khai thác triệt để các giá trị từ việc xử dụng các quyền tác giả, quyền liên quan

Các hình thức pháp lý của chuyển giao quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan là hợp đồng dựa trên những nguyên tắc tự do giao kết hợp đồng, thỏa thuận, bình đẳng để đảm bảo hài hòa các lợi ích thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội Hợp đồng phải được thiếp lập bằng văn bản

2 Hướng dẫn mẫu hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan

Hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan được tác giả cung cấp ở mục 3 đã rất chi tiết, các thông tin mà các bên cần đảm bảo là thông tin cá nhân của chủ

sở hữu của tác phẩm và bên nhận chuyển nhượng; quyền và nghĩa vụ của các bên Nội

dung hợp đồng là sự thỏa thuận của các bên, vì vậy, các bên có thể thực hiện tùy theo ý chí của mình (nhưng phải đảm bảo các nội dung tối thiếu theo quy định của pháp luật) , làm sao để đảm bảo được các tính an toàn về mặt pháp lý, tránh những tranh chấp không đáng có Khi có tranh chấp, hợp đồng sẽ là căn cứ quan trọng để xác định các vấn đề liên quan

Trên cơ sở tìm hiểu quy định của pháp luật cũng như chiêm nghiệm thực tiễn của bản thân, hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan thực sự có vai trò quan trọng để thiết lập một quan hệ xã hội có mối quan hệ ràng buộc, việc chuyển nhượng làm phát sinh rất nhiều hậu quả pháp lý và rủi ro pháp lý tiềm ẩn, vì vậy, sự ra đời của hợp đồng chuyển nhượng là cách để khắc phục hạn chế và cũng là cách để nhà nước nắm bắt và hiểu rõ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ triệt để và tối ưu

3 Chuyển nhượng quyền tác giả như thế nào?

Hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả phải tuân thủ về hình thức của giao lập văn bản và việc chuyển nhượng quyền tác giả phải tuân thủ các quy định của pháp luật sở hữu trí tuệ và pháp luật dân sự

dịch-Theo quy định tại Điều 46 Luật sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi bổ sung năm 2009, hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả bao gồm những nội dung sau:

(i) Tên và địa chỉ đầy đủ của bên chuyển nhượng và bên được chuyển nhượng;

(ii) Căn cứ chuyển nhượng;

(iii) Giá, phương thức thanh toán;

(iv) Quyền và nghĩa vụ của các bên;

nào đó nó đem lại cả giá trị tinh thần đối với bên nhận chuyển nhượng Chính vì vậy, việc chuyển nhượng quyền tác giả cần phải tiến hành một cách cẩn trọng, đặc biệt, nội dung hợp đồng chuyển nhượng do các bên thỏa thuận phải đầy đủ, đảm bảo quyền và nghĩa vụ của các bên, nếu tranh chấp xảy ra sẽ giảm thiểu được thiệt hại và quá trình giải quyết tranh chấp diễn ra nhanh chóng, thuận lợi

4 Chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan đến tác giả

Quy định chung về chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan theo căn cứ tại Luật

sử hữu trí tuệ năm 2005

❖ Chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan là việc chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan chuyển giao quyền sở hữu đối với các quyền:

• Quyền công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm;

• Quyền tài sản, hoặc quyền của nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình/của tổ chức phát song cho tổ chức, cá nhân khác theo hợp đồng hoặc theo quy định của pháp luật có liên quan

❖ Quyền nhân thân không được phép chuyển nhượng:

• Quyền đặt tên cho tác phẩm

• Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; được nêu tên thật hoặc bút danh khi

tác phẩm được công bố, sử dụng

• Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và

uy tín của tác giả

• Riêng quyền nhân thân công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác

phẩm thì vẫn được chuyển nhượng

Lưu ý: Trường hợp tác phẩm có đồng chủ sở hữu thì việc chuyển nhượng phải có sự thỏa thuận của tất cả đồng chủ sở hữu Trường hợp tác phẩm có thể tách ra các phần riêng biệt thì chủ sở hữu quyền tác giả đối với phần riêng biệt có thể chuyển nhượng quyền tác giả đối với phần riêng biệt đó

5 Hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả