Luận văn tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm (Luận văn hay)

Luận văn tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm (Luận văn hay)

Lời nói đầu

Khi cơ chế thị trường chỉ phối phát triển của 1 nền kinh tế, để có thể đứng vững trước các quy luật cạnh tranh khắc nghiệt các nhà sản xuất phải tìm tòi các hướng đi phù hợp cho mình nhằm đạt được hiệu quả kinh tế cao nhất

Để thực hiện được điều đó doanh nghiệp phải quan tâm tới nhiều vấn

đề sản xuất và tiêu thụ sản phẩm trong đó yếu tố quyết định là Chính phủ sản xuất giá thành sản phẩm Đánh giá chỉ phí sản xuất đúng, đủ, hợp lý là tiền

đề cho doanh nghiệp xác định lợi nhuận thu được từ sản xuất kinh tế và có

quyết định lựa chọn hướng sản xuất sao cho có lợi nhất

Do vậy hạch toán chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm có vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác hạch toán kinh tế ở bất kỳ doanh nghiệp nào Xuất phát từ tầm quan trọng đó, trong thời gian thực tập tại nhà máy giầy Phúc Yên em đã lựa chọn, đề tài: " Tổ chức công tác kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất và tính giá thành săn phẩm” cho chuyên đề thực tập

của mình

Trong chuyên để thực tập này em đã đề cập đến các nội dung cơ bản

Những vấn đề lý luận chung về kế toán chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất

- Thực trạng về tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm ở nhà máy giầy Phúc Yên

- Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kế toán chỉ phí sản xuất

và tính giá thành sản phẩm ở nhà máy Giầy Phúc Yên

Phần thứ nhất

Những vấn đề lý luận chung về kế toán

chỉ phí sản xuất và tính giá thành trong doanh nghiệp sản xuất

1 Khái quát về chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm của doanh nghiệp

1 Khái niệm chỉ phí sản xuất

Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh các doanh nghiệp phải

thường xuyên đầu tư các loại chỉ phí khác nhau để đạt được mục đích là tạo

ra khối lượng sản phẩm lao vụ hoặc khối lượng công việc phù hộp với nhiệm

vụ sản xuất và nhằm mục đích kiếm lời Do vậy các nhà quản trị doanh nghiệp cần phải nắm chắc khái niệm bản chất vì chỉ phí các loại chỉ phí hình

thành theo quá trình sản xuất được chia ra làm hai loại chỉ phí chính là chỉ

phí về lao động sống và lao động vật hoá

+Chi phi vé lao động sống: Là tiền công và các khoản phải trả khác

mà doanh nghiệp phải trả cho người lao động

+ Chỉ phí về lao động hoá: là toàn bộ chỉ phí liên quan đến nguyên vật liệu hay TSCĐ dùng cho sản xuất kinh doanh

Ngoài hai loại chỉ phí trên còn có các loại chỉ phí khác Đó là chỉ phí

mà doanh nghiệp bỏ ra liên quan đến quá trình lao động sản xuất kinh doanh Tất cả các loại chỉ phí đó đều được biểu hiện dưới dạng tiền tệ để phục vụ cho quá triònh trao đổi lưu thông

Thực chất chỉ phí sản xuất là sự biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hoá và những chỉ phí khác mà doanh nghiệp đã chỉ ra đề tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh từ khâu sản xuất đến khâu tiêu thụ sản phẩm trong một thời kỳ nhất định

2 Phân loại chỉ phí sản xuất

hợp về chỉ phí sản xuất mà còn căn cứ vào số liệu cụ thể của từng loại chỉ phí sản xuất theo từng sản phẩm trong từng thời kỳ nhất định Để đáp ứng nhu cầu quản lý công tác kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất phù hộpvới từng loại chỉ phí cần thiết Phải tiến hành phân loại chỉ phí sản xuất kinh doanh

theo từng tiêu thức thích hợp

Có nhiều cách phải loại chỉ phí sản xuắt, tuy nhiên theo yêu cầu quản

lý đối tượng cung cấp thông tin, giác ngộ xem xét chỉ phí màe chỉ phí sản xuất được phân loại theo các cách sau:

2.1 Phân loại chỉ phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế của chỉ phí (hay theo yếu tố.)

"Theo cách phân loại này các chỉ phí giống nhau về nội dung, tính chất được xếp vào một yếu tố không cần phân biệt chỉ phí đó phát sinh từ lĩnh vực nào, ở đâu Theo cách này toàn bộ chỉ phí sản xuất của doanh nghiệp được chia thành các yếu tố sau:

Chỉ phí nguyên vật liệu: bao gồm tắt cả các chỉ phí các loại nguyên vật

trọng của từng loại yếu tố chỉ phí để đánh giá tình hình thực hiện dự toán chỉ phí sản xuất lập báo cáo chỉ phí sản xuất theo yếu tố ở bảng thuyết minh báo cáo tài chính, cung cấp tài liệu tham khảo để lập dự toán chỉ phí sản xuất, lập

kế hoạhc cung ứng vật tự, kế hoạch quỹ lương, tính toán nhu cầu vốn lưu

động cho kỷ sau

3.2 Phân loại chỉ phí sản xuất theo mục đích, công dụng của chỉ phí

Căn cứ vào mục đích, công dụng của chỉ phí sản xuất để chia ra các

khoản mục chỉ phí khác nhau, mỗi khoản mục chỉ phí chỉ bao gồm những chỉ phí có cùng mục đích, mỗi khoản mục chỉ phí chỉ bao gồm những chỉ phí có cùng mục đích, công dụng Vì vậy cách phân loại này còn gọi là phân loại

chỉ phí sản xuất theo khoản mục Toàn bộ chỉ phí sản xuất phát sinh trong kỳ

được chia ra làm các khoản mục chỉ phí sau:

Chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp: bao gồm các chỉ phí về nguyên liệu vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiêuliệu sử dụng vào việc sản xuất trực tiếp sản

phẩm

Chỉ phí nhân công trực tiếp : bao gồm toàn bộ số tiền về chỉ phí nhân công, tiền BHXH, BHYT kinh phí công đoàn của công nhân trực tiếp sản xuất

- Chi phí sản xuất chung: là những chỉ phí phục vụ sản xuất kinh doanh phát sinh trong quá trình sản xuất, chỉ tạo sản phẩm hoặc thực hiện các lao vụ ở các tổ, đội sản xuất, gồm các khoản mục chỉ phí sau:

+ Chỉ phí nhân viên phân xưởng, tổ, đội sản xuất: bao gồm tiền lương, tiền nhân công, các phụ cấp, tính bảo hiểm cho nhân viên quản lý, kế toán thống kê, thủ kho ở phân xưởng, đội sản xuất

+ Chỉ phí dụng cụ sản xuất: phản ánh chỉ phí về dụng cụ, công cụ dùng cho nhu cầu sản xuất chung ở phân xưởng hay đội sản xuất

+ Chỉ phí vật liệu: phản ánh chỉ phí vật liệu sử dụng chung như vật

liệu dùng để sửa chữa, bảo dưỡng TSCĐ, vật liệu văn phòng và các vật liệu

dùng cho nhu cầu quản lý chung ở phân xưởng, tổ đội sản xuất

+ Chi phí khấu hao TSCĐ: phản ánh toàn bộ số tiền trích khấu hao

TSCĐ hữu hình và TSCĐ vô hình và TSCĐ thuê tài chính sử dụng ở các

phân xưởng, đội sản xuất

+ Chỉ phí dịch vụ mua ngoài: Phản ánh các chỉ phí về lao vụ, dịch vụ mua từ bên ngoài, để phục vụ cho sản xuất ở phân xưởng tổ đội sản xuất như các chỉ phí về điện, nước, điện thoại

Chỉ phí bằng tiền khác: Phản ánh những chỉ phí bằng tiền ngoài các chỉ phí nên trên phục vụ cho yêu cầu sản xuất chung của cả phân xưởng, đội sản xuất

Cách phân loại này có tác dụng phục vụ cho yêu cầu quản lý chỉ phí

sản xuất theo định mức cung cấp số liệu cho công tác tính giá thành sản phẩm phân tích tình hình thực hiện kế hoạch hoá giá thành sản phẩm làm tài liệu tham khảo để lập định mức chỉ phí sản xuất và lập kế hoạch há giá thành

sản phẩm cho kỳ sau:

2.3 Phân loại chỉ phí sản xuất theo mỗi quan hệ với khối lượng sản phẩm, công việc, lao vụ sản xuất trong kỳ

Theo tiêu thức này chỉ phí sản xuất được chia thành hai loại:

Chỉ phí khả biến (biến phí): Là các chỉ phí có sự thay đổi tơng quan

tỷ lệ thuận với sự thay đổi của khối lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ, gồm chỉ phí vật liệu trực tiếp, chỉ phí nhân công trực tiếp

- Chỉ phí cố định (định phí) là các chỉ phí không thay đổi về tổng số

dù có sự thay đổi trong mức độ hoạt động của sản xuất hoặc khối lượng sản phẩm công việc lao vụ sản xuất trong kỳ Thuộc loại chỉ phí này là các chỉ phí khấu hao TSCĐ theo phương pháp bình quân

Việc phân loại chỉ phí sản xuất thành biến phí và định phí có tác dung lớn đối với sản xuất kinh doanh, phân tích điểm hoà vốn và phục vụ cho việc

ra quyết định quản lý cần thiết để hạ giá thành sản phẩm và tăng hiệu quả

kinh doanh

2.4 Phân loại chỉ phí sản xuất theo phương pháp tập hợp chỉ phí sản xuất

và mối quan hệ với đối tượng chỉ phí

Theo cách phân loại này thì chỉ phí sản xuất được tập hợp có liên quan

tới các đối tượng chịu chỉ phí trên cơ sở đó đề tính giá thành của từng loại sản phẩm Chỉ phí sản xuất bao gồm:

Chỉ phí trực tiếp: là những chỉ phí sản xuất có quan hệ trực tiếp với

việc sản xuất ra một loại sản phẩm, một công việc, một lao vụ đã hoàn thành

2.5 Phân loại chỉ phí theo nội dung cầu thành của chi phi

Chỉ phí sản xuất được chia thành 2 loại

- Chỉ phí đơn nhất: là chỉ phí cho một yếu tố duy nhất cấu thành như: nguyên liệu, vật liệu chính dùng cho sản xuất, tiền lương tiền công nhân sản

xuất

- Chỉ phí tổng hợp, là chỉ phí do nhiều yếu tố khác nhau tập hợp lại theo cùng một công dụng như chỉ phí sản xuất chung

Phân loại chỉ phí theo nội dung cấu thành của chỉ phí cho việc nhận

thức vị trí của từng loại chỉ phí trong việc hình thành sản phẩm để tổ chức công tác kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất thích hợp với từng loại

Tóm lại: Mỗi cách phân loại chỉ phí đều có tác dụng riêng, phục vụ

cho từng yêu cầu quản lý và của từng đối tượng cung cấp thông tin cụ Nhìn chung phân loại chỉ phí sản xuất có tác dụng dé kiểm tra và phân tích quá trình phát sinh chỉ phí và hình thành giá thành sản phẩm, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh

3 Giá thành sản phẩm và phân loại giá thành sản phẩm

3.1 Khái niệm giá thành sản phẩm

Quá trình sản xuất là một quá trình thống nhất gần hai mặt hao phí sản xuất và kết quả sản xuất TẤt cả các khoản chỉ phí phát sinh và các khoản chỉ phí tích trước có liên quan đến đối tượng sản phẩm lao vụ, dịch vụ đã hoàn thành trong kỳ sẽ tạo nên chỉ tiêu giá thành sản phẩm Như vậy, chỉ tiêu giá thành sản phẩm được tính đối với số lượng sản phẩm lao vụ đã hoàn thành khi kết thúc toàn bộ quy trình sản xuất hay một số giai đoạn của quá trình sản xuất Trên phạm vi nhất định, giá thành sản phẩm mang tính chất khách quan, vừa mang tính chất chủ quan

Theo chế độ kế toán Việt Nam, giá thành sản phẩm là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh chất lượng hoạt động sản xuất, kết quả sử dụng tài sản, vật tư, lao động, tiền vốn trong quá trình sản xuất

Cũng như các giải pháp kinh tế kỹ thuật nhằm sản xuất được khối lượng sản phẩm nhiều nhất với chỉ phí thấp nhất Như vậy, trong giá thành sản phẩm chỉ bao gồm những chỉ phí tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào quá trình sản xuất, tiêu thụ phải được hồi hoàn để tái sản xuất ở doanh

nghiệp Những chỉ phí đưa vào giá thành sản phẩm phải phản ánh được giá

trị thực tế của tư liệu sản xuất tiêu dùng cho sản xuất, tiêu thụ và các khoản chỉ tiêu khác có liên quan tới việc bù đắp giản đơn Để đáp ứng các yêu cầu quản lý kế toán và kế hoạch hoá giá thành cũng như yêu cầu xây dựng giá cả hàng hoá, giá thành được xem xét đưới nhiều gốc độ, phạm vi tính toán khác

nhau việc phân loại giá thành sẽ giúp phân tích được biến động của chỉ tiêu

giá thành và chiều hướng của chúng để có biện pháp quản lý thích hợp

3.2 Phân loại giá thành sản phẩm

a Phân loại theo thời gian và cơ sở số liệu tính giá thành

Gồm 3 loại giá thành

- Giá thành kế hoạch: là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở chỉ phí sản xuất kế hoạch và sản lượng kế hoạch Giá thành kế hoạch là mục tiêu phan dau của doanh nghiệp, là căn cứ đề phân tích kế hoạch hoá giá thành

- Giá thành định mức: là giá thành tính trên cơ sở các định mức chỉ phí theo tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành của nhà nước và nó chỉ tính cho một đơn

vị sản xuất Việc đánh giá thành định mức cũng được thực hiện trước khi

tiến hành sản xuất, chế tạo sản phẩm Giá thành định mức là công cụ, quản lý định mức của doanh nghiệp, là thước đo chính xác để xác định kết quả sử

dụng tài sản, vật tư, lao động giúp cho doanh nghiệp đánh giá đúng đắn các giải pháp kinh tế kỹ thuật mà doanh nghiệp đã thực hiện trong quá trình sản

xuất nâng cao hiệu quả sản xuất kinh đoanh

- Giá thành thực tế: Là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở số liệu

chỉ phí sản xuất thực tế đã phát sinh tập hợp được và sản lượng sản phẩm thực tế đã sản xuất trong kỳ Giá thành thực tế là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp là kết quả để xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh

nghiệp

b Phân loại theo phạm vi giá thành

Căn cứ theo phạm vi thì giá thành sản phẩm được chia thành 3 loại

- Giá thành công xưởng (giá thành sản xuất): là giá thành biểu hiện các

chỉ phí sản xuất mà doanh nghiệp bỏ ra để tiến hành chế tạo sản phẩm hoàn thành bao gồm chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp, chỉ phí nhân công trực tiếp

và chỉ phí sản xuất chung

- Giá thành toàn bộ; là giá thành được xác định trên cơ sở giá thành công xưởng cộng chỉ phí tiêu thụ sản phẩm và chỉ phí quản lý doanh nghiệp

được phân bổ cho quá trình sản xuất sản phẩm hoặc lao vụ dịch vụ

- Giá thành của các loại lao vụ dịch vụ: là tập hợp chỉ phí bỏ ra để thực

hiện một khối lượng lao vụ, địch vụ hoàn thành

4 Mối quan hệ giữa chỉ phí sản xuất và tính giá thánh sản phẩm, Chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm về bản chất chúng đều biểu hiện về lao động sống, lao động vật hoá mà doanh nghiệp bỏ ra đề tiến hành hoạt động sản xuất sản phẩm Mối quan hệ giữa chúng được biểu hiện

như sau:

- Chỉ phí sản xuất là căn cứ để tính giá thành sản phẩm

- Sự tiết kiệm hoặc lãng phí về chỉ phí sản xuất của doanh nghiệp nó

sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm Nếu doanh nghiệp thực hiện tiết kiệm chỉ phí sản xuất sẽ tạo điều kiện giảm giá thành sản phẩm đề từ đó

tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp sản xuất Mối quan hệ ràng buộc giữa chỉ

phí sản xuất với tính giá thành sản phẩm thể hiện qua công thức sau:

Giá thành; sản phẩm g Chi phi dé dang; đầu kỳ +

Chỉ phí phát sinh; trong kỳ - Chi phf dé dang; cudi ky

Tuy nhiên, chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm, hai khái niện có

những mặt riêng biệt khác nhau, chỉ phí sản xuất được gắn liền với một thời

kỳ sản xuất nhất định, nó biểu hiện toàn bộ chỉ phí mà doanh nghiệp bỏ ra để tiến hành sản xuất trong một thời kỳ Giá thành sản phẩm được gắn liền với một khối lượng sản phẩm, khối lượng một lao vụ, dịch vụ đã hoàn thành Chỉ phí sản xuất không chỉ gắn liền với giá thành sản phẩm mà nó còn liên quan đến cả các yếu tố khác nhau: sản phẩm còn đang làm đở, liên quan đến giá trị

phế liệu, gía trị sản phẩm hỏng mà thu hồi được trong quá trình sản xuất kinh

doanh

II Vai trò của chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong quá trình sản xuất

sản phẩm xã hội nói chung và trong hoạt động sản xuất kinh doanh nói riêng

1 Trong quá trình tái sản xuất xã hội

Tái sản xuất xã hội là quá trình lặp đi lặp lại thường xuyên và phục hồi

không ngừng

10

Tái sản xuất theo chiều rộng là sự mở rộng quy mô sản xuất, tăng thêm sản phẩm nhờ sử dụng nhiều hơn các yếu tố đầu vào, các nguồn lực của sản xuất trong khi năng suất và hiệu quả của các yếu tố sản xuất không thay

là một mặt xích không thể thiếu trong quá trình tái sản xuất xã hội

2 Trong hoạt động sản xuất kinh doanh

chỉ phí sản xuất kinh doanh gắn liền với quá trình sản xuất sản phẩm Nếu trong doanh nghiệp sản xuất không hạch toán đúng chỉ phí sản xuất hoặc không tiết kiệm chỉ phí sản xuất sẽ ảnh hưởng đến việc tính giá thành sản phẩm và do đó ảnh hưởng không nhỏ tới kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Mức chỉ phí cao hay thấp phụ thuộc rất nhiều vào trình độ tổ chức quản lý chỉ phí, sự tính toán hợp lý và các nhân tố chủ quản của người điều hành, chỉ phí sản xuất là một trong những chỉ tiêu chất lượng quan trọng để đánh giá trình độ tổ chức quản lý chỉ phí của doanh nghiệp Vậy phấn đấu tiết kiệm chỉ phí sản xuất nhằm hạ giá thành sản phẩm là mục tiêu phấn đấu của tắt cả các doanh nghiệp sản xuất trong giai đoạn hiện nay

HI Đặc điểm và yêu cầu quản lý của chỉ phí sản xuất, và giá thành sản phẫm

Quản lý chỉ phí sản xuất và giá thành là nội dung quan trọng hàng đầu

trong các doanh nghiệp sản xuất

Nếu như kế toán chỉ phí sản xuất cung cấp đầy đủ thông tin về các yếu

tố trong quá trình sản xuất nhằm nêu rõ chỉ phí chỉ ra trong việc gì, hết bao nhiêu, từ đó giúp cho doanh nghiệp biết tỷ trọng từng loại chỉ phí, giám đốc

dự toán chỉ phí, làm cơ sở lập dự toán cho kỳ sau và giúp Nhà nước quản lý

it

doanh nghiệp cũng như ban hành các chính sách, chế độ tạo điều kiện cho

doanh nghiệp hoạt động thì kế toán giá thành sản phẩm lại phản ánh chính

xác hiệu quả chỉ phí sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, là căn cứ để xác định hiệu quả hoạt động kinh doanh Từ đó lựa chọn và quyết định khối lượng sản phẩm sản xuất ra nhằm đạt lợi nhuận tối đa

Giá thành cũng là một công cụ quan trọng của doanh nghiệp đẻ kiểm

soát tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh và xem xét hiệu quả của các

biên pháp tổ chức kỹ thuật, thông qua tình hình thực hiện kế hoạch giá thành: các cấp lãnh đạo quản lý có được những thông tin về tình hình sử dụng vật

tư, lao động, tiền vốn, tình hình sản xuất và chỉ phí bỏ vào sản xuất, tác động

và hiệu quả thực hiện các biện pháp kỹ thuật sản xuất, phát hiện và tìm các

nguyên nhân dẫn đến phát sinh chỉ phí không hợp lý để có biện pháp loại trừ

Giá thành, còn là 1 căn cứ quan trọng đề doanh nghiệp xây dựng chính sách

giá cả đối với từng loại sản phẩm

Có thể nói, muốn hạ giá thành phải quản lý giá thành và phải gắn quản

lý giá thành với quản lý chỉ phí sản xuất cấu thành giá thành sản phẩm để tìm ra nguyên nhân, nhân tố ảnh hưởng làm tăng giảm giá thành Vì thế, đòi

hỏi giá thành sản phẩm phải được phản ánh chính xác, trng thực, khách quan,

rõ ràng các khoản mục chỉ phí cấu thành nên giá thành sản phẩm Từ đó các

nhà quản lý dễ dàng phát hiện và loại trừ chỉ phí bất hợp lý, lãng phí (đặc

biệt là các chỉ phí chủ yếu) khai thác khả năng tiềm tàng trong quản lý Mặt

khác, cần quản lý chặt chẽ định mức tiêu hao và đơn giản của các chỉ phí đó Bên cạnh đó, còn phải đảm bảo xác định đúng nội dung, phạm vi chỉ

phí cấu thành, thu thập thông tin theo địa điểm phát sinh cũng như nơi gánh

chịu c Bởi lẽ, thông tin chỉ phí theo khoản mục chỉ xác định được chỉ phí

lãng phí, song không biết cần tiết kiệm ở bộ phận nào, địa điểm cụ thể nào Hơn nữa, thông tin về chỉ phí theo địa điểm phát sinh còn là cơ sở khuyến khích vật chất, thúc đây sản xuất phát triển

12

Định kỳ, doanh nghỉ

như các bộ phận chỉ phí cấu thành dễ tìm ra nguyên nhân ảnh hưởng Từ đó

cần tiến hành phân tích chỉ tiêu giá thành cũng

có biện pháp tác động thích hợp

1V Nguyên tắc chung của hạch toán kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phim

Để đảm bảo hạch toán đầy đủ, chính xác chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, cung cấp thông tin kịp thời cho quản trị doanh nghiệp, kế toán cần quán triệt các nguyên tắc sau:

1 Phải nắm vững nội dung và bản chất kinh tế của chỉ phí

Chỉ phí sản xuất kinh doanh là biểu hiện công bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp đã bỏ ra

có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong 1 thời kỳ nhất (tháng) quý (năm) Nói cách khác, chỉ phí sản xuất là biểu hiện = tiền của toàn bộ

hao phí mà doanh nghiệp phải tiêu dùng trong 1 kỳ để thực hiện quá trình

sản xuất và tiêu thụ sản phẩm Thực chất chỉ phí là sự dịch chuyển vốn

2 Thải phân loại chỉ phí sản xuất hợp lý theo yêu cầu của công tác quản

lý và hạch toán

Do chỉ phí sản xuất kinh doanh có rất nhiều loại nên cần thiết phải

phân loại chỉ phí nhằm tạo thuận lợi cho công tác quản lý và hạch toán chỉ

phí Phân loại chỉ phí là việc sắp xếp các loại chỉ phí với nhau vào từng nhóm theo những đặc trưng nhất định Trên thực tế, có rất nhiều cách phân

loại khác nhau, tuy nhiên lựa chọn tiêu thức phân loại nào là phải dựa vào

yêu cầu của công tác quản lý và hạch toán

3 Phải phân định chỉ phí sản xuất với giá thành sản phẩm và nắm rõ mối quan hệ giữa chúng

Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộc các khoản hao phí về lao động sống và lao động vật hoá có liên quan đến khối lượng công

tác, sản phẩm lao vụ đã hoàn thành

13

Về thực chất, chỉ phí và giá thành là 2 mặt khác nhau của quá trình sản xuất chỉ phí sản xuất phản ánh mặt hao phí sản xuất còn giá thành sản phẩm phản ánh kết quả sản xuất Tất cả những khoản chỉ phí phát sinh (phát sinh trong kỳ, kỳ trước chuyển sang) các chỉ phí tính trước có liên quan đến khối lượng sản phẩm, lao vụ, dịch vụ đã hoàn thành trong kỳ sẽ tạo nên chỉ tiêu

Qua sơ đồ ta thấy: AC =AB + BD - CD hay:

Tổng giá Chỉ phísản „ Chiphísảnxuất _ Chỉphí sản xuấtdở dang

thành xuất dở dang phat sinh trong cuối kỳ

ky

Khi giá trị sản phẩm đở dang (chỉ phí sản xuất đở dang) đầu ky va cuối kỳ bằng nhau hoặc các ngành sản xuất không có sản phẩm dở dang thì tổng giá thành sản phẩm = tổng chỉ phí sản xuất phát sinh trong kỳ

4 Phái nắm được cách phân loại giá thành khác nhau phục vụ cho công

tác quản lý và hạch toán

Để đáp ứng các yêu cầu quản lý, hạch toán và kế hoạch hoá giá thành cũng như yêu cầu xây dựng giá cả hàng hoá, giá thành được xem xét đưới nhiều góc độ, nhiều phạm vi tính toán khác nhau Mỗi 1 cách phải loại có 1 tác dụng khác nhau đối với công tác quản lý và hạch toán Giá thành có thể được phân theo được phản theo pham vi theo nguồn số liệu và thời điểm tính

giá thành

14

5 Xác định đối tượng và phương pháp hạch toán chỉ phí sản xuất tính

giá thành sản phẩm phù hợp

Để hạch toán chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm được chính xác, đòi hỏi công việc đầu tiên mà nhà quản lý phải làm là xác định đối tượng hạch toán chỉ phí sản xuất và đối tượng tính giá thành sản phẩm Xác định đối tượng hạch toán chỉ phí sản xuất, và đối tượng tính giá thành sản phẩm Xác định đối tượng hạch toán chỉ phí sản xuất chính là việc xác định

giới hạn tập hợp chỉ phí mà thực chất là xác định nơi phát sinh và chịu chỉ

phí Còn xác định đối tượng tính giá thành chính là việc xác định sản phẩm,

bán thành sản phẩm, lao vụ, dịch vụ nhất định đòi hỏi tính giá thành 1 đơn

vị

Do có sự khác nhau về đối tượng nên cũng có phương pháp hạch toán

khác nhau Phương pháp hạch toán chỉ phí sản xuất là 1 phương pháp sử dụng để tập hợp phân loại các chỉ phí sản xuất trong phạm vi giới hạn của đối tượng hạch toán chỉ phí Phương pháp tính giá thành là phương pháp sử

dụng để tính giá thành sản phẩm và đơn vị sản phẩm, nó mang tính thuần tuý trong tính toán chỉ phí cho từng đối tượng tính giá thành

6 Xác định trình tự hạch toán và tổng hợp chỉ phíơ sản xuất thích ứng Tuy thuộc vào đặc điểm sản xuất từng ngành nghề, vào trình độ công,

tác quản lý và hạch toán của từng doanh nghiệp mà trình tự hạch toán chỉ phí cùng khác Tuy nhiên, có thể khái quát chung việc tập hợp chỉ phí sản xuất qua các bước sau:

Bước 1: Tap hợp các chỉ phí cơ bản có liên quan trực tiếp cho từng đối

tượng sử dụng

Bước 2: Tính toán và phân bổ lao vụ của các ngành sản xuất kinh

doanh phụ có liên quan trực tiếp cho từng đối tượng sử dụng trên cơ sở khối

lượng lao vụ và giá thành đơn vị lao vụ

Bước 3: Tập hợp phân bổ chỉ phí sản xuất chung cho các loại sản

phẩm có liên quan

15

Bước 4: Xác định chỉ phí sản xuất đở dang cuối kỳ

'V Nhiệm vụ kế toán và nội dung tổ chức kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất và tính giá

thành sân phẩm

1 Nhiệm vụ của kế toán

Chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm là những chỉ tiêu kinh tế quan trọng đối với các đoanh nghiệp Vì những chỉ tiêu này phản ánh kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Mặt khác, tài liệu về chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm còn là căn cứ quna trọng đề phân tích, đánh giá

tình hình thực hiện các định mức chỉ phí, dự toán chỉ phí, tình hình sử dụng

lao động, tình hình thực hiện kế hoạch giá thành sản phẩm trong doanh

nghiệp Các nhà quản lý doanh nghiệp có thể đưa ra các biện pháp quản lý

kỳ tới và tăng cường hạch toán kinh tế nội bộ

Vậy nhiệm vụ chủ yếu đặt ra cho công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm là:

- Xác định đối tượng kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất và đối tượng tính giá thành sản phẩm phù hợp với điều kiện hiện tại của doanh nghiệp và thoả mãn yêu cầu quản lý đặt ra

- Tổ chức vận dụng tài khoản kế toán để hạch toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm phù hợp với phương pháp kế toán hàng tồn kho mà

doanh nghiệp đã lựa chọn

- Tổ chức tập hợp kết chuyển phân bổ chỉ phí sản xuất theo đối tượng

kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất đã xác định theo yếu tố tạo nên khoản mục giá thành

- Lập báo cáo chỉ phí sản xuất theo yếu tố (trên thuyết minh báo cáo tài chính) Đình kỳ tổ chức phân tích chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm

ở doanh nghiệp

16

- Tổ chức kiểm kê, và đánh giá khối lượng sản phẩm đở dang khoa

học, hợp lý, xác định giá thành và hạch toán giá thành sản phẩm hoàn thành

sản xuất trong kỳ một cách đầy đủ và chính xác

2 Nội dung tố chức kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất và tính giá thành sin phẩm

'Tổ chức kế toán quá trình sản xuất gồm hai giai đoạn kế tiếp nhau, có

quan t thiết: giai đoạn hạch toán chỉ tiết chỉ phí sản xuất và giai đoạn tính giá thành sản phẩm theo đơn vị tính giá thành quy định Có thể nói sự

phân chia đó là do sự khác nhau cơ bản về giới hạn tập hợp chỉ phí trong

hạch toán chỉ phí sản xuất và sản phẩm hoàn thành cần tính giá thành 1 đơn

vị

2.1 Tổ chức kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất

Đối tượng kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất

Xác định đối tượng hạch toán chỉ phí sản xuất chính là xác định phạm

vi, giới hạn để tập hợp chỉ phí nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm soát chỉ phí và tính giá thành sản phẩm Thực chất, nó là:

- Noi phat sinh chỉ phí: Phân xưởng, đội sản xuất, bộ phận chức năng

- Nơi ghánh chịu chỉ phí: sản phẩm, công việc, lao vụ dò doanh nghiệp sản xuất, đơn đặt hàng, công trình, hạng mục, công trình

Xác định đối tượng kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất là tiền đề, điều

kiện để tính giá thành theo các đối tượng tích giá thành trong doanh nghiệp

Vì trong thực tế một đối tượng tính giá thành có thể gồm nhiều đối tượng kế toán tâpo hợp chỉ phí sản xuất Mặt khác, mối quán hệ giữa 2 đối tượng sẽ

quyết định việc lựa chọn phương pháp và kỹ thuật tính giá thành

b Phân loại chỉ phí sản xuất

Chỉ phí của doanh nghiệp bao gồm nhiều lôại có nội dung kinh tế, tính chất, mục đích và công dụng của chúng trong quá trình sản xuất khác nhau

Để thuận tiện cho việc quản lý và hạch toán chỉ phí sản xuất đáp ứng yêu cầu của kế toán, thúc đẩy doanh nghiệp tăng cường tiết kiệm chỉ phí, hạ giá

17

thành sản phẩm thì phải xem xét chỉ phí ở góc độ khác nhau và mục đích

quản lý chỉ phí mà lựa chọn tiêu thức phân loại cho phù hợp

Phân loại, chỉ phí sản xuất theo nội dung tính chất kinh tế của chỉ phí

Phân loại chỉ phí theo mục đích, công dụng của chỉ phí

Ngoài ra chỉ phí sản xuất còn được phải loại theo các tiêu thức sau:

- Phân loại chỉ phí sản xuất theo mối quan hệ giữa chỉ phí sản xuất với khối lượng sản xuất, công việc lao vụ hoàn thành

- Phân loại chỉ phí sản xuất theo khả năng quy nạp chỉ phí vào đối

tượng chịu chỉ phí

Phân loại chỉ phí sản xuất căn cứ vào mối quan hệ của chỉ phí với quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm và quá trình kinh doanh

Việc xác định tiêu thức phân loại phù hợp, khoa học, hợp lý không

những có ý nghĩa quan trọng đối với việc hạchtoán chỉ phí sản xuất mà còn

là tiền đề quan trọng của kế hoạch hoá, kiểm tra và phân tích chỉ phí sản xuất của toàn doanh nghiệp cũng như của các bộ phận cấu thành bên trong doanh nghiệp

"Tiền lương: bảng thanh toán lương, bảng thanh toán BHXH, phiếu báo làm thêm giờ, phiếu xác nhận sản phẩm hoặc công việc hoàn thành

- Khấu hao TSCD: bảng tính và phân bổ khấu hao

- Các khoản khác: Phiếu chỉ, giấy báo nợ, hoá đơn (thông thường

hoặc giá trị gia tăng)

Tài khoản sử dụng,

18

Tuỳ theo từng doanh nghiệp vận dụng phương pháp kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kiểm kê định kỳ hay kê khai thường xuyên mà kế toán tổ chức hệ thống cho phù hợp

- Nếu doanh nghiệp áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên thì tài

khoản sử dụng là:

+ Tài khoản 621 chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp bằng phản ánh chỉ phí NVLTT sử dụng cho hoạt động sản xuất sản phẩm dịch vụ của các ngành

+ Tài khoản 622 chỉ phí nhân công trực tiếp: phản ánh chỉ phí lao động trực tiếp tham gia vào quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh + Tài khoản 627 - chỉ phí sản xuất chung: phản ánh chỉ phí phục vụ sản xuất kinh doanh chung phát sinh ở các phân xưởng, công trường phục

vụ sản xuất sản phẩm, lao vụ, dịch vụ gồm: lương nhân viên quản lý phân

xưởng, bộ phận khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ được trích theo quy

định (19%) khấu hao TSCĐ dùng cho phân xưởng, đội, chỉ phí dịch vụ mua

ngoài và các chỉ phí khác bằng tiền liên quan đến hoạt động của phân xưởng + Tài khoản 154 chỉ phí sản xuất kinh doanh dé đang: sử dụng để tập hợp toàn bộ chỉ phí sản xuất liên quan đến sản xuất chế tạo sản phẩm và cung cấp số liệu tính giá thành

- Nếu doanh nghiệp hạch toán hàng tồn kho theo phươngpháp kiểm kê

định kỳ

Ngoài tài khoản 621, 627 154 có nội dung giống như ở phương pháp

KKTX thì kế toán còn sử dụng tài khoản sau:

+ Tài khoản 631

á thành sản xuất: dùng để tập hợp chỉ phí sản xuất

và tính giá thành sản phẩm

Phương pháp kế toán chỉ phí sản xuất

* Kế toán chỉ phí sản xuất trong các doanh nghiệp thực hiện kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyé:

Kế toán tập hợp và phân bổ chỉ phí NVL,trực tiếp

19

Chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp là những chỉ phí về nguyên vật liệu

chính, nửa thành phần mua ngoài, nguyên vật liệu phụ, nhiên liệu sử dụng

trực tiếp trong việc sản xuất chế táop hoặc thực hiện những lao vụ, dịch vụ của các ngành công nông nghư nghiệp, xây dựng cơ bản giao thông vận tải chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp thường được xây dựng định mức chỉ phí và

tổ chức quản lý theo định mức Chứng từ để hạch toán chi phí nguyên vật

liệu trực tiếp là phiếu xuất kho, bảng phân bổ nguyên vật liệu công cụ dụng

cụ, các phiếu xuất kho kiên vận chuyển nội bộ (nếu nguyên vật liệu mua về không nhập mà xuất dùng trực tiếp cho sản xuất sản phẩm)

Việc tập trung hợp chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp có liên quan trực tiếp tới từng đối tượng, được tiến hành theo phương pháp trực tiếp hay phương pháp phân bồ gián tiếp

Phương pháp trực tiếp: được áp dụng trong trường hợp chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp có liên quan đến một số đối tượng kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất Những chỉ phí này kế toán căn cứ số liệu chứng từ kế toán dễ ghi trực tiếp cho từng đối tượng chịu chỉ phí

Phương pháp phân bổ gián tiếp: áp dụng trong những trường hợp chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp có liêng uan đến nhiều đối tượng khác nhau, phải tính toán phân bổ cho từng đối tượng, đó theo một tiêu chuẩn thích hợp Việc phân bổ được tiến hành như sau:

Tiêu thức phân bổ có thể là chỉ phí định mức, chỉ phí kế hoạch, khối lượng sản phẩm sản xuất lựa chọn tiêu thức phân bổ hợp lý là cơ sở tập hợp chỉ phí chính xác cho các đối tượng

Để tính toán và tập hợp chính xác chỉ phí NVL trực tiếp kế toán cần chú ý kiểm tra xác định số nguyên vật liệu lĩnh nhưng cuối kỳ chưa sử dụng hết và giá trị phế liệu thu hồi (nếu có) để loại ra khỏi chỉ phí từ nguyên vật liệu trực tiếp trong kỳ

Chỉ phí Trị giá NVL xuất Trị gid NVL Tri gid NVL Trị giá

NVL trong = đưa vào sử dụng + cònlạiđầukỳở - còn lại cuối - phế liệu

kỳ trong ky địa điểm sản kỳ chưa sử thuhồi

xuất dụng

Toàn bộ chỉ phí Nguyên vật liệu trực tiếp được tập hợp vào tài khoản

621 - chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp cuối kỳ được kết chuyển vào tài

Khoản 154 chỉ phí sản xuất kinh doanh đở dang được hạch toán như sau:

Nợ TK154: chỉ tiết cho từng đối tượng

Có TK 621: chỉ tiết cho từng đối tượng

- Kế toán tổng hợp và phân bổ chỉ phí nhân công trực tiếp:

Chỉ phí nhân công trực tiếp: là những khoản tiền phải trả cho công nhân viên trực tiếp sản xuất sản phẩm hoặc thực hiện các loại lao vụ, dịch vụ bao gồm: tiền lương chính, lương phụ, các khoản phụ cấp, tiền trích BHXH, BHYT, KPCĐ theo quy định trên tiền lương của công nhân trực tiếp sản xuất Chứng từ để hạch toán chỉ phí nhân công trực tiếp là bảng chấm công, bảng thanh toán tiền lương, bảng phân bồ tiền lương và BHXH

Chỉ phí nhân công trực tiếp thường được trích trực tiếp vào từng đối tượng chỉ phí có liên quan đến nhiều đối tượng mà không hạch toán trực tiếp được tiền lương phụ, các khoản phụ cấp hoặc tiền lương chính trả theo thời

gian mà người lao động thực hiện nhiều công tác khác nhau trong ngày thì

có thể tập trung sau đó chọn tiêu thức thích hợp để tính toán phân bổ các đối

21

tượng chỉ phí có liên quan Tiêu chuẩn phân bổ có thể là: chỉ phí tiền công định mức (hoặc kế hoạch giờ công định mức hay giờ công thực tế, khối lượng sản phẩm sản xuất tuỳ theo điều kiện cụ thể)

Theo quy định hiện hành tỷ lệ trích BHXH 15%, BHYT 2% trên tiền

lương cơ bản và KPCĐ 2% trên tiền lương thực tế tính vào chỉ phí sản xuất kinh đoanh trong kỳ

Dé tap hợp và phân bổ chỉ phí nhân công trực tiếp kế toán sử dụng TK

622 - chỉ phí nhân công trực tiếp Cuối kỳ được kết chuyển vào TK 154 chỉ phí sản xuất kinh doanh đở dang kế toán hạch toán như sau:

Nợ TK 154: Chỉ tiết cho từng đối tượng

Có TK 622: chỉ tiết cho từng đối tượng

- Kế toán tập hợp và phân bồ chỉ phí sản xuất chung,

Chỉ phí sản xuất chung là các chỉ phí liên quan đến việc phục vụ, quản lý sản xuất trong phạm vi phân xưởng, tổ đội sản xuất như: chỉ phí

tiền công và các khoản phải trả cho cán bộ công nhân viên quản lý phân

xưởng, tổ đội Chỉ phí về nguyên vật liệu công cụ, dụng cụ, chỉ phí về khấu hao TSCĐ dùng cho quản lý ở các phân xưởng, chỉ phí khác bằng tiền chứng từ để hạch toán chỉ phí sản xuất chung là: bảng phân bổ tiền lương, bảng phân bổ nguyên vật liệu công cụ dụng cụ, bảng tính và phân bổ, bảng phân bổ khấu hao TSCĐ các hoá đơn dịch vụ mua ngoài, các thiếu chi tiền, nhật ký

Các chỉ phí sản xuất chung thường đặt hạch toán chỉ tiết theo từng địa điểm phát sinh chỉ phí cuối tháng chỉ phí sản xuất chung được tập hợp và kết chutyển để tính giá thành sản phẩm Chỉ phí sản xuất chung của phân xưởng

hoặc tổ đội sản xuất nào thì được hết chuyển vào tính giá thành sản phẩm và

công việc của phân xưởng, đội sản xuất đó Trường hợp của một phân xưởng, đội sản xuất trong kỳ có sản xuất nhiều loại sản phẩm, nhiều công v iệc thì phải tiến hành phân bổ chỉ phí sản xuất chung cho các sản phẩm có liên quan Tiêu chuẩn sử dụng để phân bổ sản xuất chung có thể là:

22

Phân bổ theo chỉ phí tiền công trực tiếp thực tế

Phân bố theo chỉ phí vật liệu trực tiếp thực tế

Phân bổ theo chỉ phí nhân công và chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp

Thực tế

+ Phân bổ theo định mức chỉ phí sản xuất chung công thức phân bổ:

Tổng chỉ phí sản xuất chung _ cần phân bổ

Tổng tiêu thức phân bố cho

“Toàn bộ chỉ phí sản xuất chug thực tế phát sinh được tổng hợp vào TK

627 chỉ tiết cho từng đối tượng có liên quan và cuối kỳ được kết chuyền vào tài khoản 154, kế toán hạch toán như sau:

Nợ TK 154 chỉ

Có TK 627 chỉ tiết cho từng đối tượng cho từng đối tượng

23

Sơ đồ tập hợp chỉ phí sản xuất, và tính giá thành sản phẩm theo

phương pháp kê khai thường xuyên

Kết chuyển chỉ phí | Bồi thường phải „

RoE Couyen che Po, nhân công trực thu do sản phẩm 2 :

* Kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất trong các doanh nghiệp thực hiện

kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kiểm kê định kỷ

Kế toán theo phương pháp KKĐK cũng tương tự như phương pháp kê

khai thường xuyên, các chỉ phí được tập hợp theo từng khoản mục chỉ phí:

chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp, chỉ phí nhân công trực tiếp, chỉ phí sản xuất

chung Bên cạnh đó còn có những mặt khác biệt sau:

24

+ Tài khoản dùng để tập hợp chỉ phí sản xuất theo phương pháp KKĐK là tài khoản 631 giá thành sản xuất, TK 154 chỉ dùng để phản ánh giá trị sản phẩm làm dở đầu kỳ và cuối kỳ căn cứ vào kết quả kiểm kê và đánh giá sản phẩm lam do

+ Việc xác định chỉ phí nguyên vật liệu xuất dùng trên tài khoản tổng hợp từ các phương pháp KKĐK không căn cứ vào số liệu tổng hợp từ các

Giá thực tế Giá thực tế Giá thực tế Giá thực tế Hao

NVL xuất NVL tổn đầu NVL nhập NVL tổn cuối hụt

đùng — kỳ Ì mengky ` kỳ ˆ (êm

có)

Để tập hợp chỉ phí sản xuất theo phương pháp kiểm kê định kỳ kế toán

sử đụng tài khoản 631- giá thành sản xuất Trong trường hợp doanh nghiệp

có tổ chức các phân xưởng, bộ phận sản xuất phụ hoạt động tự chế hya thuê ngoài gia công chế biến thì mọi chỉ phí liên quan tới các hoạt động trên đều được tập hợp vào TK 631 hạch toán chỉ tiết cho từng đối tượng

35

Sơ đồ kế toán tập hợp chi phi san xuất và tính giá thành sản phim theo

phương pháp kiểm kê định kỳ

k - của sản phẩm hoàn ” của sản hoàn

2.2 Tổ chức đánh giá sản phẩm dỡ dang cuối kỳ

Trước khi tính giá thành sản phẩm doanh nghiệp phải thực hiện đánh

giá giá trị sản phẩm đang lam dé dang cuối kỳ để tính chĩnh ác giá thành sản phẩm, nó được đánh giá theo các các phương thức sau:

a Đánh giá theo chỉ phí nguyên trực tiếp

Theo phương pháp này sản phẩm đở dang cuối kỳ chỉ tính cho nguyên vật liệu trực tiếp, còn chỉ phí NCTT và chỉ phí sản xuất chung được tính toàn bộ voà giá thành sản phẩm

26

Phương pháp đánh giá theo chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp thường

được áp dụng trong trường hợp chỉ phí nguyên vật liệu tiếp chiếm tỷ trọng lớn, tỷ trọng cơ bản trong tổng chỉ phí và giá thành sản phẩm Theo phương pháp này việc tính giá thành sản phẩm thường tính chính xác không cao và

được tính như sau:

Giá trị sản phẩm; đở dang; đầu kỳ +

Giá trị sản Chỉ phí NVL trực tiếp; phát sinh trong kỳ Khối lượng

phẩm đở dang _ Kh lượng sản phẩm; hoàn thành x san phim dở

cuỗi ky +Khối lượng sản phẩm; đở dang cuối kỳ dang cuối kỳ

b Đánh giá theo phương pháp khối lượng sản phẩm hoàn thành

tương đương

Để khắc phục nhược điểm của phương pháp đánh giá nguyên vật liệu trực tiếp nhằm tính giá thành chính xác hơn ta dùng phương pháp đánh giá theo khối lượng sản phẩm hoàn thành tương đương

Theo phương pháp này trị giá sản phẩm đở dang cuối kỳ phải tính đến

cả chỉ phí nguyên vật liệu, trực tiếp chỉ phí nhân công trực tiếp, chỉ phí sản xuất chung

Việc xác định giá trị sản phẩm đở dang cuối kỳ ta phải đánh giá mức

phẩm dé dang tiếp dở dang cuối trực tiếp dở dang chung dở dang cuối cuối kỳ kỳ cuối kỳ kỳ

Tinh ting khoản mục chỉ phí còn đở đang cuối kỳ

+ Chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp còn dở dang cuối kỳ

28

Chỉ phí NVL trực tiếp; dở dang đầu kỳ +

Chỉ phí NVL trực : Chỉ phí NVL trực tiếp; phát sinh trong kỳ : ma Khối lượng tiếp đở dang cúôi = Khối lượng sản phẩm; hoàn thành P + X sảnphẩm dở &

Khối lượng sản phẩm; dé dang cuối kỳ + Chỉ phí nhân công trực tiếp còn đở dang cuối kỳ

Chỉ phí NCTT; dở dang đầu kỳ + - Chỉ phí Chỉ phí NCTT; phát sinh; trong ky Khối lượng sản

lang cudi ky Khôi lượng sản phẩm; hoàn thành + đương

Khối lượng sản phẩm; hoàn thành; tương đương

+ Chỉ phí sản xuất chung đở dang cúôi kỳ

Chi phi SXC; dé dang đầu kỳ + z

Chỉ phí sản xuất Chỉ phí SXC; phát sinh; trong ky Khỗi lượng

chung dé dang Hàng = ke 2 X hoàn thành san pham

Ỳ Khối lượng sản phẩm; hoàn thành + tháng đương

Khối lượng sản phẩm; hoàn thành; tương đương

c Đánh giá sản phẩm dỡ dang theo chỉ phí định mức

Phương pháp này thường được áp dụng với những sản phẩm đã xác

định được định mức chỉ phí sản xuất hoặc đã thực hiện những phương pháp tính giá thành theo định mức

Căn cứ vào khối lượng sản phẩm đở dang đã kiểm kê xác định ở từng công đoạn sản xuất và định mức từng khoản mục chỉ phí đã tính ở từng công,

đoạn để tính ra chỉ phí định mức của khối lượng sản phẩm đở đang từng

công đoạn, sau đó tập hợp lại cho từng loại sản phẩm

2.3 Tổ chức kế toán công tác tính giá thành sản phẩm

a Đối tượng tính giá thành

Về thực chất, đối tượng tính giá thành là các loại sản phẩm, công việc, loại vụ, đoanh nghiệp sản xuất và chế tạo cần tính tổng giá thành và giá

thành đơn vị

29

Để xác định đối tượng tính giá thành cần dựa vào đặc điểm tổ chức sản xuất và cơ cấu sản phẩm, quy trình công nghệ sản xuất chế tạo sản phẩm, đặc điểm sử dụng thành phẩm, nửa thành phẩm, các yêu cầu quản lý, cung cấp thông tin cho việc ra quyết định, khả năng trình độ hạch toán

Nếu doanh nghiệp sản xuất kiểu đơn chiếc thì từng sản phẩm, công việc là đối tượng tính giá thành Nếu doanh nghiệp tổ chức sản xuất hàng loạt thì từng loại sản phẩm, từng đơn đặt hàng là đối tượng tính giá thành Nếu doanh nghiệp có quy trình công nghệ phức tạp kiểu niên tục thì tuỳ theo yêu cầu quản lý, đặc điểm sử dụng nửa thành sản phẩm (bán ra ngoài, nhập kho) và khả năng tính toán mà đối tượng tính giá thành có thể chỉ là thành phẩm hoàn thành ở giai đoạn cuối hoặc bao gồm cả thành phẩm, nửa thành phẩm ở từng giai đoạn công nghệ

b Kỳ tính giá thành

Kỳ tính giá thành là thời kỳ bộ phận kế toán giá thành cần phải tiến

hành công việc tính giá thành cho các đối tượng đã xác định

Giá thành sản phẩm không thể tính vào bất cứ thời điểm nào mà phải dựa lượng chỉ phí sản xuất có liên quan đến kết quả đó Xuất phát từ đặc điểm này nên kỳ tính giá thành không thể giống nhau cho các ngành nghề

+ Nếu doanh nghiệp tổ chức sản xuất nhiều chu kỳ sản xuất ngắn và

xen kẽ liên tục thì kỳ tính giá thành thích hợp là tháng (phù hợp với kỳ báo cáo)

e Phương pháp tính giá thành

Phương pháp tính giá thành là 1 phương pháp hay hệ thống phương

pháp được sử dụng để tính giá thành sản phẩm và đơn vị sản phẩm, nó mang tính chất thuần tuý kinh tế kỹ thuật tính toán chỉ phí cho từng đối tượng tính

30

giá thành Tuỳ theo đặc điểm hoạt động sản xuất của từng doanh nghiệp mà

áp dụng những phương pháp tính giá thành khác nhau

* Tính giá thành theo phương pháp giản đơn (trực tiếp):

Căn cứ trực tiếp vào chỉ phí sản xuất đã tập hợp trong kỳ và chỉ phí sản phẩm đở dang cuối kỳ và đầu kỳ đã xác định dể tính giá thành sản phẩm

hoàn thành từng khoản mục chỉ phí

Tính giá thành theo phương pháp trực tiếp được xác định như sau:

Giá thành; sản phẩm; hoàn chỉnh = — Chỉ phí; đở dang; đầu kỳ +

Chỉ phí; phát sinh; trong kỳ - Chỉ phí; đở dang; cuối kỳ

Lúc đó giá thành đơn vị được xác định như sau:

Giá thành; đơn vị =Error!

Sau đó kế toán lập bảng tính giá thành sản phẩm như sau:

Bảng tính giá thành Sản phẩm

* Tính giá thành theo phương pháp phân bước

Phương pháp này được áp dụng đối với những sản phẩm có quy trình công nghệ sản xuất phức tạp kiểu liên tục, việc tổ chức sản xuất nhiều, ổn định, chu kỳ sản xuất thường ngắn và xen kẽ

NI

Đối tượng tính giá thành sản phẩm có thể là sản phẩm cuối cùng, cũng

có thể là nửa thành phẩm

Phương pháp 1: Tính giá thành phân bước có tính đến giá thành nửa

thành phẩm

Kế toán phải căn cứ vào chỉ phí sản xuất đã được tập hợp theo từng

giai đoạn (phân xưởng) lần lượt tính giá thành đơn vị nửa thành phẩm của

giai đoạn sản xuất trước và kết chuyển sang giai đoạn sau một cách tuần tự

để tính tiếp tổng giá thành và giá thành đơn vị nửa thành phẩm của giai đoạn

kế tiếp Cứ thế tiếp tục cho đến khi tính được tổng giá thành và giá thành đơn

Chi phi p.sinh Chi phi phat Chi phi phat

giai doan | sinh giai doan sinh giai đoạn n

Chi phí NVL

32

Khối lượng sản phẩm hoàn thành

Khoản mục Chỉ phí sản xuất | Tổng | Chỉ phí dở Giá thành chỉ phí Giái Giai | cộng | đangcuối | Toànbộ Đơnv|

Chỉ phí sản xuất của từng giai đoạn nằm trong giá thành sản phẩm đã tính tổng giá thành và giá thành vị sản phẩm

CP sản xuất CP sản xuất CP sản xuất

giai đoạn I giai đoạn II giai đoạn n

Lúc đó chỉ phí sản xuất của từng giai đoạn nằm trong giá thành sản phẩm được tính theo công thức sau:

+ Đối với chỉ phí bỏ vào 1 lần ngay từ đầu quá trình sản xuất

Chỉ phí sản xuất dé dang; đầu kỳ giai đoạn — +

Chỉ phí sản Chi phi sản xuất phát sinh; trong kỳ giai đoạn ¡ Số lượng sản

xuất thành = | X pham hoan thanh phẩm Số lượng sản phẩm ; lam dé; giai đoạn ¡ + g/d cuối cùng

Số lượng sản phẩm; hoàn thành; giai đoạn ¡

+ Đối với các chỉ phí tiêu hao dần trong quá trình sản xuất

ae Chỉ phí sản xuất dé dang; dau kỳ giai đoạn! + Số

m CP phát sinh; trong kỳ giai đoạn ¡ lượng

Pl sản oe Số lượng sản phẩm ; hoàn thành; giai đoạn ¡ — —————— + sản xuất Số lượng sản phẩm; dở dang tương; đương sản phẩm hoàn thành g/di phẩm

* Phương pháp tính giá thành theo đơn đặt hàng

áp dụng đối với trường hợp sản phẩm sản xuất có quy trình công nghệ phức pháp kiểu liên tục lắp ráp, chu kỳ sản xuất dài và riêng lẻ

Đối tượng tính giá thành là các đơn đặt hàng hoặc sản phẩm sản xuất

hàng hoá, kỳ tính giá thành phù hợp với kỳ phát sinh chỉ phí

Theo phương pháp này, khi 1 đơn đặt hàng đưa vào sản xuất thì kế toán phải mở ngày đơn đặt hàng 1 bảng tính giá thành, cuối mối tháng căn cứ vào mỗi chỉ phí tập hợp từng phân xưởng để ghi sang bảng tỉnh giá liên quan

Giá thành

Khoan myc | Giaitrisin | Chỉ phí

chỉ phí phẩm đở dang | phát sinh | phẩm đở dang

* Phương pháp tính giá thành theo hệ

Được áp dụng trong trường hợp một quy trình sản xuất công nghệ sử

Căn cứ vào đặc điểm kinh tế kỹ thuật của sản phẩm để quy đổi cho

mỗi sản phẩm 1 hệ số trong đó chọn sản phẩm đặc trưng tiêu biểu nhất để làm chuẩn và lấy hệ số là 1 Sau đó tính quy đổi lượng thực tế của từng sản phẩm đề tính ra sản lượng tiêu chuẩn

'Tổng sản lượng; thực tế quy đổi; ra sản lượng

tiêu chuân

Téng san lượng; thực tế của; sản phẩm sản xuất x hệ số quy đổi; sản phẩm

Hệ số phân bổ cho từng loại sản phẩm khác nhau được xác nhau được

xác định như sau:

Hệ số phân bổ; cho sản phẩm ¡ = Error!

"Từ đó tính giá thành của sản phẩm ¡ theo từng khoản mục

ae ¡ theo; từng khoản mục Téng giá thành;

Chỉ phí; đở đang; đầu kỳ + Chỉ phí;phát sinh; trong kỳ *

Chỉ phí; dở đang; cuối kỳ x Hệ số; phân bổ; sản phẩm ¡

36

bảng tính giá thành

số lượng: -SPA

-SPB

Khoa | CP | CP | CPdở | Tổng San pham A Sản phẩm B

n | đở |sinh| dang | giá | Hệ | Giá | Giá |Hệsố| Giá | Giá mục | đang |tron| cuối | thành | số | thành | thành | SP | thành | thành

* Phương pháp tính giá thành loại trừ chỉ phí

Phương pháp này được áp dụng trong các trường hợp sau:

- Cùng 1 quy trình sản xuất đồng thời với việc tạo ra sản phẩm chính

còn thu được còn sản phẩm phụ

- Kết quả sản xuất ngoài thành phẩm đủ tiêu chuẩn chất lượng theo quy trình còn có những sản phẩm hỏng không sửa chữa được mà các khoản thiệt hại này không được tính cho sản phẩm hoàn thành

- Các phân xưởng sản xuất có cung cấp sản phẩm lao vụ, dịch vụ lẫn nhau Do đó để tính giá thành sản phẩm cần loại khỏi chỉ phí những khoản thiết hại chỉ phí sản phẩm hỏng Trong những trường hợp trên đối tượng tập hợp chỉ phí sản xuất là toàn bộ quy trình sản xuất, đối tượng tính giá thành sản phẩm là những lao vụ phục vụ cho các bộ phận không phải là sản xuất phụ, giá thành sản phẩm được tính như sau:

Dox, Da: Chi phi cho san phẩm do dang đầu kỳ, cuối kỳ

C: Téng chi phi phat sinh trong ky

Cy chi phf can loai triv

a7

Chỉ phí cần loại trừ thường được tính theo giá thành kế hoạch hoặc có thể lấy giá bán trừ đi phần lãi định mức và phần thuề (nếu có)

* Phương pháp tính giá thành theo tỷ lệ

Được áp dụng trong trường hợp kết quả sản xuất thu được 1 nhóm các sản phẩm cùng loại nhưng quy cách, kích cỡ, phẩm chất khác nhau

Đối tượng tập hợp chỉ phí sản xuất là toàn bộ quy trình sản xuất của nhóm sản phẩm

Đối tượng tính giá thành là từng quy cách sản phẩm trong nhóm sản

phẩm

Căn cứ vào tiêu chuẩn phân bổ chỉ phí và chỉ phí sản xuất đã tập hợp được trong kỳ tính tỷ lệ giá thành, tiêu chuẩn phân bổ chỉ phí có thể là giá thành kế hoạch hoá giá thành định mức

Tỷ lệ giá thành; (Từng khoản mục) = Error!

Giá thành kế hoạch; hoặc giá thành định; mức thực tế sản phẩm x

Là phương pháp giá thành thực tế sản phẩm công việc lao vụ dịch vụ hoàn thành dựa trên giá thành định mức và số chênh lệch đo thay đổi thoát ly định mức trong quá trình sản xuất chế tạo sản phẩm

Phương pháp này thường đặt áp dụng đối với những doanh nghiệp đã

có quy trình công nghệ ồn định

Phương pháp tính:

- Tính giá thành định mức của sản phẩm lao vụ dịch vụ, dựa vào định

mức kinh tế kỹ thuật hiện hành để tính cho từng trường hợp cu thé

- Xác định hệ số chênh lệch định mức khi có thay đổi về định mức khi

dự toán chỉ phí cần thanh toán lại theo định mức mới Việc thay đổi định

mức khi dự toán chỉ phí cần tính toán lại theo định mức mới Việc thay đổi định mức thường diễn ra ở đầu tháng, nếu chỉ cần thực hiện, với sản phẩm

dở dang dau thang Vi chi phi tinh cho sản phẩm đở dang cuối tháng trước

vốn được phản ánh 1 cách trung thực nhất trên cơ sở đó đảm bảo cho kế toán phát huy được vai trò của mình trong sản xuất kinh doanh Nhà máy Giầy Phúc Yên cũng như bất kỳ 1 đơn vị sản xuất nào cũng đều phải chấp hành đầy đủ chế độ kế toán, tài chính của Nhà nước Để thấy được thực tế tình hình tổ chức nội dung các nội dung của chế độ đó như thế nào Chúng ta cần phải xem xét cụ thể công tác hạch toán kế toán chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm ở Nhà máy Giầy Phúc Yên

40