Thực trạng và giải pháp tăng cường quản lý các di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn quận hoàng mai, thành phố hà nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Chuyên đề tốt nghiệp GVHD TS Nguyễn Hữu Đoàn PAGE BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN KHOA MÔI TRƯỜNG VÀ ĐÔ THỊ ( CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP Chuyên ngành Kinh tế và q[.]

KHOA MÔI TRƯỜNG VÀ ĐÔ THỊ

Người hướng dẫn : T.S Nguyễn Hữu Đoàn

Hà Nội, tháng 5 năm 2015

KHOA MÔI TRƯỜNG VÀ ĐÔ THỊ

Sinh viên : Lê Thị Dung

Mã sinh viên : CQ530587

Lớp : Kinh tế và Quản lý

Hệ : Đại học chính quy

Người hướng dẫn : T.S Nguyễn Hữu Đoàn

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan nội dung báo cáo đã viết là do bản thân thực hiện, khôngsao chép, cắt ghép các báo cáo hoặc luận văn của người khác; nếu sai phạm tôi xinchịu kỷ luật với Nhà trường

Hà Nội, ngày 12 tháng 5 năm 2015

Ký tên

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ CÁC DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA 3

1.1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA………3

1.1.1 Khái niệm về di tích lịch sử văn hóa 3

1.1.2 Các loại di tích lịch sử văn hóa 5

1.2 QUẢN LÝ CÁC DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA 8

1.2.1 Chủ thể và chức năng của các chủ thể quản lý các di sản văn hoá 8

1.2.2 Nội dungg quản lý và những chính sách của nhà nước về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa 10

1.2.3 Công cụ quản lý di sản văn hoá 10

1.2.4 Tổ chức quản lý tại địa phương 11

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HOÀNG MAI, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 13

2.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN XÃ HỘI VÀ LỊCH SỬ HÌNH THÀNH CỦA QUẬN HOÀNG MAI 13

2.1.1 Vị trí địa lý và ranh giới hành chính 13

2.1.2 Lịch sử hình thành 13

2.1.3 Cơ quan hành chính 13

2.1.4 Tình hình kinh tế 17

2.1.5 Quy hoạch sử dụng đất năm 2015 18

2.2 HỆ THỐNG DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HOÀNG MAI 20

2.2.1 Hệ thống di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn 20

2.2.2 Di tích lịch sử văn hóa tiêu biểu 22

2.3 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HOÀNG MAI 29

2.3.1 Trách nhiệm của các cơ quan quản lý 29

2.3.2 Thực trạng công tác quản lý di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn quận Hoàng Mai 32

2.3.3 Xây dựng các dự án tu bổ, tôn tạo di tích 32

2.3.4 Thanh tra kiểm tra việc chấp hành pháp luật, giải quyết khiếu nại, tố cáo 34

2.3.5 Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chuyên môn 34

2.3.6 Công tác phật giáo 34

2.3.7 Nguồn kinh phí tu bổ từ nguồn vốn xã hội hóa 38

2.4 MỘT SỐ TỒN TẠI TRONG CÔNG TÁC QUẢN LÝ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HOÀNG MAI 39

2.4.1 Tổ chức bộ máy quản lý 39

2.4.2 Tổ chức các hoạt động 39

CHƯƠNG III MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HOÀNG MAI 43

3.1 GIẢI PHÁP VỀ TỔ CHỨC 43

3.1.1 Ủy ban nhân dân Quận 43

3.1.2 Uỷ bân nhân dân các phường 43

3.1.3 Phòng Kế hoạch và Đầu tư, phòng Tài chính 44

3.1.4 Phòng Tài nguyên và Môi trường 44

3.1.5 Công an quận 44

3.1.6 Đài phát thanh và Truyền hình quận, Báo Hoàng Mai 44

3.2.MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHÁC 44

3.2.1 Tăng cường quản lý Nhà nước trong việc bảo vệ, phát huy giá trị di tích ………44

3.2.2 Tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức của nhân dân đối với thực hiện Luật Di sản văn hóa 46

3.2.3 Thành lập ban quản lý di tích 46

3.2.4 Xây dựng quy hoạch tổng thể bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá gắn với phá triển kinh tế xã hội quận Hoàng Mai 47

3.2.5 Phối hợp với các tổ chức chính trị xã hội trên địa bàn quận 48

3.2.6 Cần có quy hoạch cắm mốc bảo vệ 48

3.2.7 Cần có biện pháp gắn kết di sản văn hóa với du lịch 48

3.2.8 Thực hiện tốt việc thanh tra, kiểm tra, giám sát thực hiện quản lý di tích… 49

3.2.9 Giải pháp xã hội hoá công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hoá……… 49

3.2.10 Xây dựng mô hình giáo dục tại các khu di tích lịch sử 50

3.2.11 Tuyên truyền, giới thiệu về các di tích lịch sử trên địa bàn quận 50

3.2.12 Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ và nâng cao đời sống cho cán bộ làm công tác quản lý di tích 51

3.2.13 Có các hình thức khen thưởng, xử phạt 51

3.3 KIẾN NGHỊ 51

KẾT LUẬN 54

TÀI LIỆU THAM KHẢO 55

DANH MỤC BẢNG, BIỂU, HÌNH VẼ

Bảng 1 Diện tích các loại đất phân bổ trong năm 2015 18-19

Bàng 2 Kinh phí tu bổ các di tích lịch sử văn hóa năm 2013 33

Ảnh 1 Tam quan chùa Nga My 23

Ảnh 2 Tam quan mới xây của chùa Tứ Kỳ 25

Ảnh 3 Công trình tháp Báo Ân tại chùa Bằng A 38

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài, tên đề tài

Di tích là một bộ phận cấu thành quan trọng của di sản văn hóa Việt Nam.Trong những năm qua, công tác quản lý di tích nói chung, cũng như hoạt động bảoquản, tu bổ và phục hồi di tích trên cả nước nói riêng đã đạt được những kết quảquan trọng Nhiều di tích đã thoát khỏi nguy cơ sụp đổ, đảm bảo an toàn lâu dàicho công trình và nmgười sử dụng, đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt văn hóa tínngưỡng của nhân dân, góp phần ổn định và phát triển kinh tế-xã hội của đất nước

Quận Hoàng Mai là một quận nằm phía đông nam của thủ đô Hà Nội, làmột quận có truyền thống văn hóa lâu đời với hệ thống di tích lịch sử văn hóatương đối lớn Chính quyền địa phương cùng các cấp ngành đã có nhiều biện phápgiữ gìn và bảo tồn các di tích lịch sử, giữ gìn truyền thống tốt đẹp của địa phương.Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, công tác quản lý và hoạt động bảo quản, tu bổ

và phục hồi di tích tại một số địa phương trên địa bàn quận chưa được chặt chẽ,một số nơi để xảy ra hiện tượng tự ý tu bổ hoặc sơn thếp di tích không tuân theoquy định của pháp luật về đầu tư xây dựng và tu bổ di tích, đưa vào di tích đồ thờ

tự không phù hợp với tính chất của di tích… làm ảnh hưởng đến việc gìn giữ yếu

tố gốc và tính tâm linh của di tích

Với lý do trên em chọn đề tài “Thực trạng và giải pháp tăng cường quản lý các di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội” làm

đề tài tốt nghiệp của mình Đề tài sẽ giới thiệu về các di tích lịch sử trên địa bànquận, đồng thời em xin đóng góp một số ý kiến với các cấp, các ngành có liênquan để giữ gìn, bảo tồn và phát huy các giá trị di tích lịch sử trên địa bàn quận

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đề tài đi sâu khảo sát, phân tích, đánh giá những kết quả đạt được và hạnchế trong công tác quản lý di tích lịch sử văn hóa ở quận Hoàng Mai trong nhữnnăm gần đây, từ đó đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tácquản lý di tích lịch sử văn hóa ở quận Hoàng Mai trong thời gian tới

3 Nhiệm vụ

Đề tài tập trung giải quyết các vấn đề sau:

Tìm hiểu khái quát về quận Hoàng Mai và hệ thống di tích lịch sử văn hóatrên địa bàn quận

Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý di tích lịch sử vănhóa ở quận Hoàng Mai trong những năm gần đây

Phân tích, tìm hiểu, chỉ ra những hạn chế trong công tác quản lý di tích lịch

sử trên địa bàn quận

Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác quản lý

di tích lịch sử văn hóa ở quận Hoàng Mai trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là quản lý di tích lịch sử văn hóa ở quậnHoàng Mai, thành phố Hà Nội

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu công tác quản lý các di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn quậnHoàng Mai trong những năm gần đây

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp khảo sát: Phỏng vấn, thống kê, chụp ảnh, khảo sát thực tếPhương pháp thu thập và xử lý thông tin số liệu

Phương pháp phân tích tổng hợp

6 Nội dung đề tài

Nội dung đề tài gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về quản lý các di tích lịch sử văn hóa

Chương 2: Thực trạng quản lý di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn quận

Hoàng Mai

Chương 3: Một số giải pháp tăng cường công tác quản lý di tích lịch sử vănhóa trên địa bàn quận Hoàng Mai

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ CÁC DI TÍCH

LỊCH SỬ VĂN HÓA 1.1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA

1.1.1 Khái niệm về di tích lịch sử văn hóa

1.1.1.1 Khái niệm về văn hóa

Cho tới nay, người ta đã thống kê có hơn 400 định nghĩa về văn hóa Kháiniệm văn hóa không đơn giản bởi mỗi học giả đều xuất phát từ những cứ liệuriêng, góc độ riêng, mục đích riêng, mục đích riêng phù hợp với vấn đề của mìnhcần nghiên cứu

Định nghĩa của UNESCO về văn hóa được thông qua trong bản tuyên bố vềnhững chính sách văn hóa tại hội nghị quốc tế do UNESCO chủ trì từ ngày 26tháng 7 đến ngày 6 tháng 8 năm 1982 tại Mexico: “Văn hóa là tổng thể những nétriêng biệt tinh thần và vật chất, trí tuệ và cảm xúc quyết định tính cách của một xãhội hay một nhóm người trong xã hội”

Văn hóa là một hệ thống các giá trị, niềm tin, hình ảnh, uy tín và các truyềnthống, phong cách sống, ngôn ngữ, sự tự hào cho người dân của vùng, quốc gia.Văn hóa được biểu hiện dưới hai hình thái:

Dưới hình thái vật thể: văn hóa của một đô thị được biểu thị bằng nhữngcông trình kiến trúc tượng trưng cho những thành tựu kinh tế xã hội của dân tộc vàcủa một đô thị trong những giai đoạn lịch sử nhất định Trên góc độ xây dựng nóđược biểu thị qua các hình thái kiến trúc, kiểu nhà cửa

Dưới hình thái phi vật thể: văn hóa của một đô thị được biểu thị bằngnhững truyền thống, giá trị đạo đức, phong cách trong sinh hoạt và cac thói quen.Những giá trị văn hóa phi vật thể không thể lượng hóa là giá trị đạo đức, truyềnthống yêu nước, đoàn kết

1.1.1.2 Khái niệm về văn hóa đô thị

Văn hóa đô thị là một hệ thống các giá trị, niềm tin, hình ảnh, uy tín và cáctruyền thống qua đó tạo nên các chuẩn mực hành vi, phong cách sống, sự tự hàocho người dân của đô thị

1.1.1.3 Di tích lịch sử văn hóa

Theo Luật di sản văn hóa: Di tích lịch sử văn hóa được hiểu là công trìnhxây dựng, địa điểm và các di vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình địa điểm đó cógiá trị lịch sử, văn hóa khoa học

Di tích lịch sử văn hóa là những không gian vật chất cụ thể khách quantrong đó chứa đựng các giá trị điển hình lịch sử do tập thể hoặc cá nhân con ngườisang lập ra trong lịch sử để lại

Di tích lịch sử văm hóa là tài nguyên văn hóa quý báu của mỗi địa phương,mỗi dân tộc, mỗi đất nước và của cả nhân loại Nó là bằng chứng trung thành, xácthực và cụ thể về đặc điểm văn hóa của mỗi nước Ở đó chứa đựng tất cả nhữnggiá trị văn hóa nghệ thuật của mỗi quốc gia Đó chính là bộ mặt quá khứ của mỗidân tộc, mỗi đất nước là biểu tượng chói ngời trong kho tàng văn hóa dân tộc vànhân loại

Di tích lịch sử - văn hóa là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ vật,bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm đó có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học

Di sản văn hóa phi vật thể là sản phẩm tinh thần có giá trị lịch sử, văn hóa,khoa học, được lưu giữ bằng trí nhớ, chữ viết, được lưu truyền bằng truyền miệng,truyền nghề, trình diễn và các hình thức lưu giữlưu truyền khác, bao gồm tiếngnói, chữ viết, tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học, ngữ văn truyền miệng, diễnxướng dân gian, lối sống, nếp sống, lễ hội, bí quyết về nghề thủ công truyềnthống, tri thức về y, dược học cổ truyền, về văn hóa ẩm thực, về trang phục truyềnthống dân tộc và những tri thức dân gian khác

Di sản văn hóa vật thể là sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoahọc, bao gồm di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vậtquốc gia

Di sản văn hóa vật thể là những sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, vănhóa, khoa học, bao gồm di tích lịch sử-văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật, cổvật, bảo vật quốc gia

Danh lam thắng cảnh là cảnh quan thiên nhiên hoặc địa điểm có sự kết hợpgiữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc cổ có giá trị lịch sử, thẩm mỹ,khoa học

Di vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học.

Cổ vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị tiêu biểu về lịch sử, vănhóa, khoa học, có từ một trăm năm tuổi trở lên

1.1.2 Các loại di tích lịch sử văn hóa

1.1.2.1 Đình làng

Đình làng là một thiết chế văn hóa tín ngưỡng ra đời từ thời Lê Sơ, đánh

dấu một bước phát triển của cơ cấu làng xã cổ truyền Đình làng là một biểu tượngcủa tính cộng đồng, tự trị dân chủ của làng xã Ngôi đình là trung tâm văn hóa củalàng mà thể hiện cô đọng nhất là lễ hội

Đình có bia xưa nhất là đình Thanh Hà (Hà Nội), vốn xưa thuộc làng Thanh

Hà cổ, nay thuộc phố ngõ Gạch, quận Hoàn Kiếm Bia đề năm Thuận Thiên thứ

3 (1433) Các cứ liệu trên cho phép ta khẳng định đình làng đã có từ thời Lê Sơ,

đầu thế kỉ XV Những ngôi đình xưa nhất còn bảo tồn đến ngày nay đều có niênđại vào thời nhà Mạc, thế kỉ XVI, đó là:

- Đình Thụy Phiêu (Ba Vì, Hà Nội) dựng năm Đại Chính thứ 2 (1531)

- Đình Lỗ Hạnh (Hiệp Hòa, Bắc Giang) được ghi vào niên hiệu SùngKhang (1566 - 1577), nhiều người dự đoán vào năm 1576

- Đình Phù Lưu (Tiên Sơn, Bắc Ninh), được dựng vào cuối thế kỉ XVI

- Đình Là (Thường Tín, Hà Nội) dựng năm Diên Thành thứ 4 (1581)

- Đình Tây Đằng (Ba Vì, Hà Nội) dựa vào phong cách kiến trúc và điêukhắc, người ta dự đoán được dựng vào thế kỉ XVI

Đình làng là một thiết chế văn hóa - tín ngưỡng tổng hợp, có ba chứcnăng: Tín ngưỡng, hành chính, văn hóa

 Chức năng tín ngưỡng:

Trong các đình làng Việt Nam, vị thần được thờ cúng là Thành Hoàng làng,

vị vua tinh thần, thần hộ mệnh của làng Khi tín ngưỡng Thành Hoàng du nhậpvào Việt Nam từ thời Bắc thuộc cũng nảy sinh ra một số Thành Hoàng mà chứcnăng cũng giống như ở Trung Quốc

Ngoài các vị thần, ở đình làng còn thờ những người có công khai phá đấtmới, lập làng, như: Hai hoàng tử thời Lý là Đông Chinh Vương và Dực ThánhVương, Nguyễn Hữu Cảnh, Thoại Ngọc Hầu, Nguyễn Cư Trinh

Ngoài ra, ở một số làng nghề thủ công người ta còn thờ tổ nghề gọi là “tiênsư” Trong miền Nam các “tiên sư” được thờ ở nhà hậu của đình làng, chỉ có một

số ít “tiên sư” được thờ ở chánh điện

Tóm lại các thần làng Việt Nam biểu hiện một hệ thống tín ngưỡng đanguyên Đó là một hệ thống pha lẫn nhiều yếu tố tín ngưỡng sơ khai của cư dân

nông nghiệp (tín ngưỡng phồn thực, tín ngưỡng thờ mẹ, các thần sức mạnh tự nhiên…) với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, những người anh hùng và có phần ảnh

hưởng không nhiều của của đạo Phật và đạo Nho

 Chức năng hành chính:

Đình làng thực sự là trụ sở hành chính - nơi mọi công việc về hành chínhcủa làng đều được tiến hành ở đó Từ việc xét xử các vụ tranh chấp, phạt vạ, khaovọntừ thu tô thuế đến việc bắt lính, bỏ các xuất phu đinh

Chủ thể tiến hành các hoạt động hành chính ở đình làng là các vị có chứcdanh Chánh tổng, Lý trưởng, Phó lý, Trưởng tuần và các viên quan của Hội đồnghương kì, kì mục Cơ sở để giải quyết các công việc của làng được dựa vào lệ lànghoặc hương ước Hương ước là một hình thức luật tục Gắn với hoàn cảnh, phongtục tập quán lâu đời của từng làng mà nhân dân có các bộ luật nhà nước không thểbao quát được

Với đặc điểm của tính tự trị và tính cộng đồng của làng xã, hoạt động hànhchính và quản lí của làng xã được tiến hành có hiệu quả Đình làng với tư cách làtrụ sở hành chính đã trở thành biểu tượng của tính tự trị và sự cố kết cộng đồngtrong suốt chiều dài lịch sử của mình

 Chức năng văn hóa:

Đình làng là trung tâm sinh hoạt văn hóa của cả làng “Cây đa, bến nước,sân đình” đã đi vào tâm hồn của người dân quê Đỉnh cao của các hoạt động vănhóa ở đình làng là lễ hội Làng vào hội cũng được gọi là vào đám, là hoạt động cóquy mô và gây ấn tượng nhất trong năm đối với dân làng Ở các làng quê ViệtNam còn có hội chùa, hội đền nhưng phần lớn là hội làng được diễn ra ở đình lànggắn với đời sống của dân làng

Tóm lại, đồng bằng Bắc Bộ là cái nôi của nền văn hóa Việt Nam Nhữngnhân tố tự nhiên và xã hội đã hình thành nên làng, một cộng đồng làng, lối sống

làng Đình làng là một thiết chế văn hóa tín ngưỡng ra đời từ thời Lê Sơ, đánh dấumột bước phát triển của cơ cấu làng xã cổ truyền Đình làng là một biểu tượng củatính cộng đồng, tự trị dân chủ của làng xã Ngôi đình là trung tâm văn hóa củalàng mà thể hiện cô đọng nhất là lễ hội.

Chùa có vai trò và vị trí quan trọng trong đời sống tâm linh của con ngườiViệt Nam Chùa không chỉ là nơi thực hiện các nghi thức tôn giáo mà còn là nơisinh hoạt văn hóa của làng xã Việt Nam Chùa Việt Nam có những nét riêng biệt

đó là trong chùa không chỉ thờ phật mà có chùa còn thờ cả thần Bởi các tôn giáoViệt Nam không hề bài xích nhau mà cùng hòa hợp nhau Đây là nét khác biệt củachùa ở Việt Nam so với các chùa khác trong khu vực

hệ thống miếu thờ những vị tiên hiền và thần thánh

Vì vậy, đền là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, lịch sử truyền thuyết dântộc Đây là một hình thức giáo dục truyền thống gắn với tín ngưỡng thờ tổ tiên củangười Việt.

1.1.2.4 Di tích cách mạng kháng chiến

Các di tích cách mạng kháng chiến là di tích ghi lại một sự kiện trọng đạicủa lịch sử cách mạng địa phương có ảnh hưởng đến phong trào cách mạng củađịa phương, khu vực của cả quốc gia

1.2 QUẢN LÝ CÁC DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA

1.2.1 Chủ thể và chức năng của các chủ thể quản lý các di sản văn hoá

Các chủ thể quản lý các di sản văn hoá là các cơ quan quản lý nhà nước về

di sản văn hóa bao gồm: Chính phủ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Các bộ, cơquan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ Cục Di sản văn hóa, Ủy ban nhân dâncác cấp

Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về di sản văn hóa Các bộ, cơ quanngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ có trách nhiệm quản lý nhà nước về di sản vănhóa theo phân công của chính phủ Chính phủ quy định cụ thể trách nhiệm của các

bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ trong việc phối hợp với Bộ Vănhóa, Thể thao và Du lịch để thực hiện thống nhất quản lý nhà nước về di sảnvăn hóa

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm trước chính phủ thựchiện quản lý nhà nước về di sản văn hóa

Cục Di sản văn hóa là cơ quan của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cóchức năng tham mưu giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước về disản văn hóa, được Bộ trưởng giao trách nhiệm chỉ đạo và hướng dẫn hoạt độngphát triển sự nghiệp bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá trong phạm vi cảnước theo đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của nhà nước

Ủy ban nhân dân các cấp trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mìnhthực hiện việc quản lý nhà nước về di sản văn hóa ở địa phương theo phân cấp củachình phủ

Ủy ban nhân dân cấp quận chịu trách nhiệm bảo vệ và phát huy giá trị disản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể tại địa phương; tổ chức ngăn

chặn, bảo vệ, xử lý vi phạm; đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việcxếp hạng và xây dựng kế hoạch bảo vệ, bảo quản, tu bổ và phát huy giá trị di sảnvăn hóa.

Ủy ban nhân dân cấp xã chịu trách nhiệm: Tổ chức bảo vệ, bảo quản cấpthiết di sản văn hóa; tiếp nhận những khai báo về di sản văn hóa để chuyển lên cơquan cấp trên

Kiến nghị việc xếp hạng di tích: Lập hồ sơ các di tích lịch sử văn hóa trênđịa bàn xã đề nghị các cơ quan quản lý cấp trên xếp hạng và cung cấp kinh phí sửachữa, ngăn chặn kịp thời sự xuống cấp các khu di tích

Phòng ngừa và ngăn chặn kịp thời mọi hành vi làm ảnh hưởng tới sự antoàn của di sản văn hóa

Ngăn chặn và xử lý các hoạt động mê tín dị đoan theo thẩm quyền

Hội đồng di sản văn hóa quốc gia là hội đồng tư vấn của Thủ tướng Chínhphủ về di sản văn hóa Thủ tướng Chính phủ quy định tổ chức và hoạt động cả hộiđồng di sản văn hóa quốc gia

Các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị-xã hội, tổ chức

xã hội, tổ chức xã hội-nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân và

cá nhân có trách nhiệm bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa

Các cơ quan văn hóa, thông tin đại chúng có trách nhiệm tuyên truyền, phổbiến rộng rãi ở trong nước và nước ngoài các giá trị di sản văn hóa của cộng đồngcác dân tộc Việt Nam, góp phần nâng cao ý thức bảo vệ và phát huy giá trị di sảnvăn hóa trong nhân dân

Các tổ chức, cá nhân có quyền sở hữu hợp pháp di sản văn hóa, tham quan,nghiên cứu di sản văn hóa, tôn trọng, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Và

có nghĩa vụ thông báo kịp thời địa điểm phát hiện di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia,

di tích lịch sử-văn hóa, danh lam thắng cảnh; giao nộp di vật, cổ vật, bảo vật quốcgia do mình tìm được cho cơ quan có thẩm quyền; ngăn chặn, đề nghị cơ quan nhànước có thẩm quyền ngăn chặn, xử lý kịp thời những hành vi phá hoại, chiếmđoạt, sử dụng trái phép di sản văn hóa Trong trường hợp không đủ điều kiện vàkhả năng phát huy giá trị của di sản văn hóa thì gửi bộ sưu tập di sản văn hóa vàobảo tàng nhà nước hoặc cơ quan có thẩm quyền

1.2.2 Nội dung quản lý và những chính sách của nhà nước về bảo vệ

và phát huy giá trị di sản văn hóa

Theo Điều 54, Luật Di sản văn hóa, nội dung quản lý và những chính sáchcủa nhà nước về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa bao gồm:

Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sáchphát triển sự nghiệp bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa

Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về di sảnvăn hóa

Tổ chức, chỉ đạo các hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa;tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về di sản văn hóa

Tổ chức, quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học; đào tạo, bồi dưỡng độingũ cán bộ chuyên môn về di sản văn hóa

Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực để bảo vệ và phát huy giá trị disản văn hóa

Tổ chức và quản lý hợp tác quốc tế về bảo vệ và phát huy giá trị di sảnvăn hóa

1.2.3 Công cụ quản lý di sản văn hoá

Luật di sản văn hóa là công cụ quan trọng nhất để quản lý di sản văn hoá.Luật di sản văn hoá vừa nhằm giữ gìn di tích văn hóa vừa nhằm nâng cao hiệu lựcquản lý nhà nước, nâng cao trách nhiệm của nhân dân trong việc tham gia bảo vệ

và phát huy giá trị di sản văn hóa, nhà nước ban hành luật di sản văn hóa và cácnghị định, thông tư hướng dẫn thực hiện luật di sản văn hóa Di sản văn hóa thuộc

sở hữu nhà nước bao gồm:

Mọi di sản văn hóa trong lòng đất thuộc đất liền, hải đảo, ở vùng nội thủy,lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa nước cộng hòa xã hội chủ nghĩaViệt Nam

Di sản văn hóa phát hiện được mà không xác định được chủ sở hữu, thuđược trong quá trình thăm dò, khai quật khảo cổ

Mọi di sản văn hoá thuộc sở hữu nhà nước; công nhận và bảo vệ các hìnhthức sở hữu tập thể, sở hữu chung của cộng đồng, sở hữu tư nhân và các hình thức

sở hữu khác về di sản văn hóa theo quy định của pháp luật

Nhà nước có chính sách bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa nhằmnâng cao đời sống tinh thần của nhân dân, góp phần phát triển kinh tế-xã hội củađất nước; khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài đóng góp, tàitrợ cho việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Nhà nước bảo vệ quyền vàlợi ích hợp pháp của chủ sở hữu di sản văn hóa và cũng là đơn vị chủ lực đầu tưcho công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, nghiên cứu, ứng dụng khoa học

và công nghệ trong việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa

Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật, giải quyết khiếu nại, tố cáo và

xử lý vi phạm pháp luật về di sản văn hóa

Mở rộng các hình thức hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo vệ và phát huygiá trị di sản văn hóa; xây dựng và thực hiện các dự án hợp tác quốc tế theo quyđịnh của pháp luật

1.2.4 Tổ chức quản lý tại địa phương

Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện quản lý nhà nước đối với di sản vănhóa trong phạm vi địa phương có nhiệm vụ, quyền hạn như sau:

Xây dựng quy hoạch, kế hoạch bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa vậtthể và văn hóa phi vật thể tại địa phương

Quản lý việc sưu tầm, nghiên cứu di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóaphi vật thể theo quy định của pháp luật

Tổ chức chỉ đạo, cấp giấy phép cho hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị disản văn hóa địa phương theo thẩm quyền

Quyết định thành lập và xếp hạng bảo tàng theo thẩm quyền

Phê duyệt các dự án bảo quản, tu bổ và phúc hồi các di tích theo quy địnhcủa pháp luật

Thực hiện thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về văn hóa; giảiquyết khiếu nại, tố cáo, khen thưởng và xử lý vi phạm pháp luật về di sản văn hóa

Tổ chức kiểm kê, đăng ký di tích; quyết định xếp hạng và hủy bỏ xếp hạng

di tích cấp tỉnh; lập hồ sơ khoa học trình Bộ Văn hóa-Thông tin quyết định xếphạng di tích quốc gia; chỉ đạo việc lập hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể ở

địa phương.

Thực hiện quyền hạn, nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật có liênquan về di sản văn hóa

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HOÀNG MAI, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

2.1.KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN XÃ HỘI VÀ LỊCH SỬ HÌNH THÀNH CỦA QUẬN HOÀNG MAI

2.1.1 Vị trí địa lý và ranh giới hành chính

Hoàng Mai là một trong 10 quận thuộc thủ đô Hà Nội

Quận Hoàng Mai phía Bắc giáp quận Thanh Xuân, Hai Bà Trưng, phía Tây

và Nam giáp quận Thanh Trì, phía Đông giáp sông Hồng-quận Long Biên Trảirộng từ Đông sang Tây, được chia làm 3 phần tương đối đều nhau bởi đường GiảiPhóng, Tam Trinh (theo trục Bắc-Nam) Quận có diện tích tự nhiên là 4.104,1 ha(41 km²) với tổng số dân là 214.759 người Quận Hoàng Mai có đường giao thôngthuỷ trên sông Hồng Quận có các đường giao thông quan trọng đi qua gồm: Quốc

lộ 1A, 1B, đuờng vành đai 3, cầu Thanh Trì, đường vành đai 2,5

2.1.3 Cơ quan hành chính

Phường Yên Sở được thành lập theo nghị định số 132/2003/NĐ-CP ngày06/11/2003 của Chính phủ về việc điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập cácquận Long Biên, Hoàng Mai, thành lập các phường trực thuộc quận Long Biên,Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội

Phường Yên Sở được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân

số của xã Yên Sở, 35 ha diện tích của xã Tứ Hiệp Tổng diện tích của phường:744,3675 ha Tổng dân số: 3.250 hộ và khoảng 15.100 nhân khẩu

Phường Yên Sở: phía Đông giáp phường Trần Phú và quận Gia Lâm, phíaTây giáp phường Hoàng Liệt, phía Nam giáp quận Thanh Trì, phía Bắc giáp cácphường Thịnh Liệt, Hoàng Văn Thụ, Vĩnh Hưng, Lĩnh Nam, được chia làm 29 tổdân phố

Vĩnh Hưng là một Phường thuộc quận Hoàng Mai, trước ngày 01/01/2004

là xã Vĩnh Tuy, thuộc quận Thanh Trì, giáp danh với sáu Phường thuộc quậnHoàng Mai và hai Phường thuộc quận Hai Bà Trưng.Từ năm 2004 khi chuyển từ

xã lên phường thì tốc độc đô thị hóa trên địa bàn Phường diễn ra rất nhanh, nhiều

hộ dân từ nơi khác đến mua đất xây dựng nhà ở làm cho mật độ dân số tăng độtbiến Tổng diện tích đất tự nhiên của Phường là : 174,8139ha Tổng số hộ : 6.312

hộ với 32.343 nhân khẩu được chia thành 7 khu dân cư, 50 tổ dân phố PhườngVĩnh Hưng có tuyến phố Vĩnh Hưng và trục đường Lĩnh Nam thuận lợi cho việcnhân dân buôn bán kinh doanh trên địa bàn

Phường Tương Mai nằm ở phía bắc Quận Hoàng Mai được thành lập từnăm 1981 trên cơ sở hợp nhất tiểu khu Tương Mai và tiểu khu Tân Định với diệntích đất tự nhiên 0,732km2 Tính đến hết năm 2011 phường có trên 7000 hộ dânvới 29000 nhân khẩu chia thành 72 tổ dân phố - 15 khu dân cư phường tiếp giápvới 06 phường: Hoàng Văn Thụ - Giáp Bát - Tân Mai -Thịnh Liệt thuộc QuậnHoàng Mai; phường Trương Định - Đồng Tâm thuộc Quận Hai Bà Trưng

Phường Trần Phú được thành lập theo Nghị định số 132/2003/NĐ-CP ngày6/11/2003 của Chính phủ (trên cơ sở xã Trần Phú thuộc quận Thanh Trì), chínhthức đi vào hoạt động từ ngày 01/01/2004 Phường Trần Phú có tổng diện tích tựnhiên là 378,1466 ha (theo hồ sơ địa giới hành chính 364 và các hồ sơ quản lý đấtđai khác) Phường nằm cách trung tâm Thủ đô Hà Nội 10 km về phía Đông Nam;Phía Bắc giáp phường Lĩnh Nam; Phía Nam và Tây Nam giáp phường Yên Sở;Phía Đông giáp Sông Hồng Dân số có 2130 hộ và 7642 nhân khẩu Địa bànphường có 11 khu dân cư và 21 tổ dân phố

Phường Thịnh Liệt nằm ở cửa ngõ phía Nam của Thành phố tiếp giáp với 9phường thuộc quận Hoàng Mai và quận Thanh Xuân với lợi thế là đầu mối giao

thông quan trọng của Thành phố nơi tập trung nhiều bến xe, bến tầu như: ga GiápBát, bến xe khách phía Nam, bến xe vận tải Hàng Hoá và nhiều khu đô thị mớinhư Công viên Yên Sở, khu Đô thị mới Thịnh Liệt, khu Đô thị chức năng Ao Sào,

Đô thị Trũng Kênh, khu di dân Đồng Tàu thuận lợi cho phát triển buôn bán,thông thương và nghỉ ngơi Diện tích tự nhiên rộng 3,26 km2, Dân số: 7060 hộ với30.674 nhân khẩu

Phường Thanh Trì nằm ở phía tây bắc quận Hoàng Mai; phía bắc, phíađông giáp sông Hồng, phía nam giáp phường Vĩnh Hưng, phường Lĩnh Nam, phíatây giáp Phường Vĩnh Tuy, quận Hai Bà Trưng Diện tích đất tự nhiên của phườnglà: 333,8 ha, Dân số: 4.518 hộ với 16426 nhân khẩu Một trong thế mạnh củaPhường là món ăn ẩm thực bánh cuốn thanh trì, đã có từ lâu đời, món ăn vừa bìnhdân mà không kém phần thanh tao, hiện số hộ gia đình còn giữ gìn phát huytruyền thống không nhiều, mặc dù có rất nhiều địa phương cũng làm món bánhcuốn, song thương hiệu bánh cuốn thanh trì không thể lẫn với bánh cuốn với các địa phương khác

Phường Tân Mai có diện tích 0,53km2; dân số 23.658 người; Vùng đất TânMai gắn với lịch sử phát triển lâu đời của Giáp Lục, Giáp Tứ thuộc xã Thịnh Liệt,quận Thanh Trì và làng cổ Tương Mai Hai địa danh này được hình thành từ lâu,nằm ở châu thổ sông Hồng, phía Nam thành Đại La sau là thành Thăng Long củanước Đại Việt Qua nhiều thời kỳ hình thành và phát triển ngày 14/03/1984phường Tân Mai được thành lập theo Quyết định số 42/HĐBT của Hội đồng

bộ trưởng

Phường Mai Động được thành lập năm 1982, nằm ở phía Bắc quận HoàngMai Phía Bắc giáp phường Vĩnh Tuy và phường Minh Khai (thuộc quận Hai BàTrưng) Phía Đông giáp phường Vĩnh Hưng Phía Nam giáp phường Hoàng VănThụ và phường Vĩnh Hưng Phía Tây giáp phường Hoàng Văn Thụ Diện tích 0,82

km2, với dân số hơn 20.000 người, được sắp xếp thành 13 khu dân cư, 57 tổ dânphố Phường Mai Động thờ Đức Thánh hoàng làng Tướng Tam Trinh, là mộtTướng giỏi có công Phù Trưng Lập Quốc (vào năm 40 sau Công Nguyên).Phường có đặc sản Đậu Mơ và bánh mỳ nổi tiếng

Phường Lĩnh Nam nằm ở phía Đông Bắc quận Hoàng Mai, tiếp giápphường Thanh Trì, Vĩnh Hưng, Trần Phú và quận Gia Lâm Với diện tích đất tự

nhiên là: 557,0444 ha, có 11 khu dân cư với 34 Tổ dân phố; dân số trên địa bànphường tính đến nay khoảng 24.000 nhân khẩu Trên địa bàn Phường có 03 đình,

03 chùa đều được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa và 01 nhà thờ

Phường Hoàng Văn Thụ nằm ở phía bắc quận Hoàng Mai có diện tích1,7km2 có 14 khu dân cư, 101 tổ dân phố, trên 35 nghìn nhân khẩu, được chiathành 2 khu vực dân cư là khu vực trong làng cũ Hoàng Mai, khu đô thị Đền Lừ,khu cư xá Thanh Mai và khu đô thị Vĩnh Hoàng là nơi tiếp nhận di dân phục vụcông tác giải phóng mặt bằng từ các nơi trong thành phố về ăn ở, sinh hoạt

Phường Hoàng Liệt nằm ở vị trí phía tây nam quận Hoàng Mai, cửa ngõphía nam thủ đô Hà Nội, là đầu mối giao thông quan trọng của Thành phố Hàngngày có hàng chục nghìn lượt phương tiện giao thông qua lại Phường đang trên

đà đô thị hoá nhanh, đã tạo điều kiện thuận lợi nhân dân mở rộng đa dạng cácngành nghề dịch vụ kinh tế văn hoá xã hội và sự gia tăng dân số về mặt cơ họcthay đổi hàng ngày Trên địa bàn phường có 75 doanh nghiệp khoảng 200 cơ quankinh doanh tư nhân hoạt động, có 02 khách sạn, 06 nhà nghỉ, 160 hộ có nhà chothuê trọ, có 01 bên xe khách liên tỉnh, liên quốc gia Diện tích đất tự nhiên487,0999 ha Dân số có 7.593 hộ; 30.182 nhân khẩu; chia thành 15 khu dân cư, 56

tổ dân phố

Phường Giáp Bát có diện tích gần 0,8 km2 có 4272 hộ với gần 18.000người Phía bắc giáp với phường Đồng Tâm, phía Nam giáp với phường ThịnhLiệt, phía Đông giáp với phường Tương Mai, phía Tây giáp với phường PhươngLiệt Giáp Bát có bến xe phía Nam tiếp giáp có bến xe vận tải Hàng Hóa, ga GiápBát, hàng ngày có hàng vạn hành khách cùng các phương tiện hàng hóa qua lại vàlưu trú trên địa bàn phường Điểm nhấn của phường là nhà Thờ Giáo Xứ ThịnhLiệt xây dựng từ năm 1911 và Đình làng Bảy thờ 6 vị Thành Hoàng đã được côngnhận là di tích lịch sử văn hóa cấp Thành phố

Phường Đại Kim với diện tích đất tự nhiên là 275.5 ha Toàn phường có5.640 hộ sinh sống ổn định và 2.000 hộ sinh sống thời sinh sống thời vụ Tổng số

có 26.751 nhân khẩu phân bổ ở 51 tổ dân phố, chia làm 15 khu dân cư Đại Kim làphường nằm ở cửa ngõ phía Tây Nam quận Hoàng Mai giáp các phường ĐịnhCông; Thịnh Liệt; Hoàng Liêt; xã Tân Triều; Thanh Liệt thuộc quận Thanh Trì,phường Kim Giang thuộc quận Thanh Xuân

Phường Định Công nằm ở phía Tây Nam của quận Hoàng Mai có diện tích275,5 ha với dân số 44.495 nhân khẩu được chia thành 24 khu dân cư với 84 tổdân phố, trình độ dân trí không đồng đều Cơ cấu dân số biến động thường xuyên

do phường đang trong quá trình đô thị hoá nhanh

2.1.4 Tình hình kinh tế

Năm 2014 tổng giá trị sản xuất ước 5.890 tỷ đồng, vượt 16% so kế hoạch,tăng 11,9% so năm 2013; thu ngân sách ước 1892,6 tỷ đồng, vượt 31,1% so kếhoạch, tăng 10,7% so năm 2013 Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch đúng địnhhướng, trong đó, những ngành mũi nhọn như Thương mại - dịch vụ đạt giá trị2.632 tỷ đồng, tăng 20,2% so với năm 2013 Ngành công nghiệp ước đạt 3.015 tỷđồng, tăng 13,6% so với cùng kỳ năm 2013 Ngành Nông nghiệp của quận đãhoàn thành 100% kế hoạch chuyển đổi vùng trồng rau an toàn, hoa cây cảnh, từngbước hình thành các vùng sản xuất hàng hóa chất lượng cao; giá trị trên 1 ha canhtác tăng cao, đạt bình quân 300 triệu đồng/ha, vượt 36% so kế hoạch Trên địa bànquận có hơn 5.700 doanh nghiệp hoạt động, trong đó số doanh nghiệp kinh doanhthương mại - dịch vụ chiếm 75%, giải quyết việc làm cho hơn 98.600 lao động địaphương và tạo ra không khí kinh tế thị trường sôi động

Quận còn chú trọng phương thức xã hội hóa thu hút đầu tư, hoàn thành lựachọn đơn vị đầu tư xây dựng chợ Thanh Trì, chợ Lĩnh Nam; đơn vị thực hiện hợpđồng BT xây dựng 3 tuyến đuờng: Từ Nguyễn Tam Trinh đến Sống Hoàng; đoạnđường đê sông Hồng đến khu 73ha – C12 và tuyến đường qua Minh Khai- VĩnhTuy – Yên Duyên; tuyến đuờng 2,5 đoạn từ Đầm Hồng đến QL 1A

Theo đề án đầu tư chuyển đổi cơ cấu kinh tế trong sản xuất nông nghiệptrên địa bàn quận hoàng Mai giai đoạn 2010 – 2015, quận chuyển đổi toàn bộ191,51 ha trồng cây lương thực sang trồng cây cho giá trị kinh tế cao, trong đó, dựkiến mở rộng 95 ha trồng rau an toàn (có 70 ha nhà lưới), nâng tổng diện tích lên164,4ha; phát triển thêm 30,2 ha hoa, cây cảnh, nâng diện tích lên 50,66ha; mởrộng 33,69 ha cây ăn quả, nâng diện tích lên 62,19ha, dành 32,62 ha trồng cácgiống cây các loại phục vụ mục tiêu trên Riêng 46,54 ha ruộng trũng đang nuôithủy sản 1 vụ, sẽ cải tạo nâng thành 2 vụ, trên bờ trồng cây xanh, tạo cảnh quanmôi trường làm đẹp khu vực phía Nam thành phố

Năm 2015, quận phấn đấu kinh tế tăng trưởng hơn 16%, giải quyết thêm

5400 việc làm, tiếp tục thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷtrọng công nghiệp, thương mại – dịch vụ và giảm dần tỷ trọng nông nghiệp.

2.1.5 Quy hoạch sử dụng đất năm 2015

Bảng 1 Diện tích các loại đất phân bổ trong năm 2015

1.2 Đất trồng cây hàng năm còn lại 28,29

2.7 Đất cơ sở sản xuất phi nông nghiệp 210,85

2.8 Đất sử dụng cho hoạt động khoáng sản 0,33

2.9 Đất phát triển hạ tầng cấp quốc gia, cấp

2.13 Đất xây dựng trụ sở cơ quan 27,46

2.14 Đất xây dựng trụ sở của tổ chức sự nghiệp 0,25

2.23 Đất xây dựng công trình sự nghiệp khác 1,28

Phân theo mục đích sử dụng như sau:

Đất nông nghiệp là 974,1ha; chiếm 24,16% tổng diện tích đất tự nhiênĐất phi nông nghiệp là 3025,77 ha; chiếm 75,04%

Đất chưa sử dụng là 32,43ha; chiếm 0,8%

Đất cơ sở tín ngưỡng là 6,91ha; chiếm 0,17%

Nhìn chung, quỹ đất của quận không lớn mà nhu cầu sử dụng đất càngngày càng gia tăng phục vụ cho quá trình đô thị hóa Hiện trạng đất đai ở đâyđang được khai thác và sử dụng vẫn chủ yếu cho phát triển sản xuất và pháttriển các khu đô thị, các cụm điểm công nghiệp Diện tích đất chưa sử dụngkhông còn nhiều Do đó, trong những năm tới cần tiếp tục điều chỉnh quá trình

sử dụng đất đai của huyện nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của

xã đến năm 2015 và 2020

2.2.HỆ THỐNG DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HOÀNG MAI

2.2.1 Hệ thống di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn

Quận Hoàng Mai có 56 di tích văn hóa lịch sử, trong đó có một số di tích

nổi tiếng như: Chùa Nga My, chùa Liên Đàm, chùa Lủ, đền Lư Giang, đình ThanhTrì, đình Hoàng Mai, Miếu Gàn…

Đền Lừ, xóm Bến bên sông Lừ ở thôn Thanh Mai phường Hoàng Văn Thụđược coi là hội to nhất nhì Thăng Long xưa Ca dao có câu: Thứ nhất hội phủ Tây

Hồ - Thứ nhì hội phủ đền Lừ Thanh Mai” đủ để khẳng định giá trị lịch sử, văn hóacủa lễ hội này

Ngoài ra quận còn một số lễ hội thường niên được nhiều người biết đếnnhư: đấu vật ngày tết ở làng Mai Động, lễ hội bơi chải ở phường Yên Sở…

Nói đến quận Hoàng Mai, mọi người nhớ ngay đến vùng Cổ Mai vốn liền

kề các cửa ô phía Nam của kinh thành Thăng Long Theo bản đồ tỉnh thành HàNội vẽ năm 1831 ở phía Nam kinh thành còn có các cửa Ô Kim Hoa, Ô Yên Ninh,

Ô Thanh Lãng…thuộc quận Vĩnh Thuận, đó là vành đai bắt đầu của Cổ Mai, tiếpgiáp với quận Thọ Xuân nội thành Đây là vùng đất vua Trần Thuận Tông đãphong thưởng cho Trần Khát Chân và Trần Hãng

Hoàng Mai còn có nhiều nghề truyền thống: nghề làm quạt ở làng Lủ, nghềdát bạc ở làng Giáp Lục, nghề kim hoàn ở Định Công Tại Định Công hiện có đềnthờ ba anh em họ Trần là Tổ của nghề kim hoàn Việt Nam

Quận Hoàng Mai cũng có nhiều di tích lịch sử văn hóa quan trọng khôngchỉ với Thăng Long – Hà Nội, mà còn đối với cả nước Ở làng Mai Động có đìnhthờ Tam Trinh, vị tướng, nhà giáo và còn truyền dạy nghề đấu vật cho thanh niên.Vào những năm 40-43 tướng Tam Trinh cũng nghĩa quân đã cùng Hai Bà Trưngđánh đuổi tướng giặc đô hộ Tô Định tàn bạo Ở vùng quanh đầm Đại Từ, cả 7 làng(thuộc phường Đại Kim, Hoàng Liệt) đều có đền thờ Bỏ Ninh Vương, học tròThủy Thần của Chu Văn An, người đã nêu cao truyền thống tôn sư trọng đạo vàtruyền thống thương dân Chùa Tương Mai và đình Tương Mai thờ Trần KhátChân, danh tướng thời Trần có công đánh giặc cứu nước Đình làng Hoàng Maithờ tướng Trần Hương, còn gọi là Trần Hãng, là em của danh tướng Trần KhátChân Tại làng Hoàng Mai còn có ngôi chùa Nga My nổi tiếng, bia ký còn ghi lạichùa này do Lý Đạo Thành cho xây dựng từ thời Lý Đền Lừ ở làng Hoàng Mai,xưa thuộc bến Lư Giang, nên dân gọi nôm là Đền Lừ Trong đền vẫn còn tấm bia

đá “Dịch Lư kiều bi ký” do trạng nguyên Nguyễn Xuân Chính đỗ khoa Đinh Sửu(1637) ghi Đền Lừ thờ hai tùy tướng của Trần Khát Chân là Phạm Thổ Tu và

Phạm Ngưu Tất, cũng là những người cai quản hương Cổ Mai xưa Bên cạnh Đền

Lừ còn có đền thờ đức Trần Hưng Đạo mà dân Hoàng Mai kính trọng gọi lễ hộiđền này là ngày Giỗ Cha vào tháng Tám âm lịch

Đặc biệt ở làng Khuyến Lương, nay là phường Trần Phú, phố KhuyếnLương, quận Hoàng Mai hiện còn có đền thờ Nguyễn Trãi và Nguyễn Thị Lộ.Tương truyền ngày xưa hai người dạy học ở đây Đền mới được khôi phục năm1999-2004

Hoàng Mai là đất địa linh nhân kiệt, có lắm người tài, có nhiều danh nhânvăn hóa nổi tiếng đất nước Tiêu biểu như: Bùi Xương Trạch (1438-1516) nguyênquán xã Định Công, quận Thanh Đàm (sau gọi là quận Hoàng Mai); 42 tuổi đậutiến sĩ khoa Mậu Tuất (1478), làm Thượng Thư chưởng lục hộ kiêm Đô ngự sử,

Tế tửu Quốc Tử Giám Thăng Long Tác giả Quảng văn đình ký Bùi Huy Bích(1744-1802) người xã Định Công, quận Hoàng Mai, nhà ở Thịnh Liệt, 26 tuổi đỗĐinh Nguyên, làm đến thị lang Lại bộ hành tham tụng Tác giả Văn tuyển và Thituyển Ở làng Kim Lũ (phường Đại Kim) có dòng họ Nguyễn Khởi tổ là NguyễnCông Thể (1683-1757) đỗ Hội Nguyên năm 1715, làm đến Tham tụng, Tế tửuQuốc Tử Giám, có công dàn xếp với nhà Thanh giữ nguyên vẹn đất đai ở biêncương phía Bắc Nguyễn Trọng Hợp người xã Kim Lũ, quận Hoàng Mai; đỗ Tiến

Sĩ khoa Ất Mão (1865), làm quan đến chức Tổng đốc Định An, Tổng đốc Hưng-Tuyên, Khâm sai Bắc kỳ, quyền Kinh Lược Sứ, thượng thư Bộ Lại, Bộbinh, Hiệp biện Đại học sĩ, sung Cơ mật viện đại thần

Sơn-2.2.2 Di tích lịch sử văn hóa tiêu biểu

2.2.2.1 Đình làng

 Đình làng Mai Động

Đình Mai Động thờ đức thánh Tam Trinh Ngài là tướng của Hai Bà Trưng

và đã lập công lớn không chỉ là một võ tướng, đối với khu vực Mai Động ngàicòn là người dạy chữ và truyền nghề làm đậu phụ nổi tiếng cho dân làng

Hiện đình còn 5 bia đá ghi rõ về vùng đất cổ Mai Động, lịch sử xây dựng

và những người có công đóng góp tôn tạo Đáng chú ý nhất là tấm bia dựng nămChính Hòa thứ 20(1699) cho biết khá đầy đủ lịch sử lâu đời của vùng đất

 Đình Kim Giang

Địa chỉ: Kim Giang, Đại Kim, Hoàng Mai, Hà Nội

Đình làng Kim Giang nằm ở đường Kim Giang gần đền và chùa, trong cụm

di tích lịch sử đình, đền và chùa Kim Giang Đình thờ Thành hoàng hiệu là MạoGiáp Hoa Theo thần phả ngài là người đất Phong Châu sinh ngày 12 tháng 2 nămQuý Mùi Thân mẫu là Lê Ngại Mỹ Châu mang thai ngài trong 12 tháng, trở dạ 10ngày Ngài sinh ra thân hình đẹp đẽ, trên da có vân sắc đẹp tựa hồng hoa nên cótên là Mạo Giáp Hoa Ngài là người chí dũng song toàn, 16 tuổi ngài đã đỗ thủkhoa hiếu liêm, thi đình ngài đỗ Hoàng Giáp Nhà vua phong cho ngài là Đốc HọcSơn Tây, được 6 tháng lại thăng lên làm Tham tri bộ binh Gặp lúc nước nhà cóbiến, bờ cõi có giặc ngoại xâm, vua giao cho ngài làm quan đại thần quân vụthống lĩnh ba quân đến đánh và đã giành được thắng lợi Khi khải hoàn đoàn quân

đi qua Kim Lũ (Kim Giang bây giờ) ngài nhận thấy đây là nơi quý địa liền mờicác bô lão trong làng cho 300 quan tiền để xây dựng đình, đền theo hướng đôngnam Về đến nhà ngài bị bệnh rồi qua đời, nhà vua thương tiếc phong cho ngài làthượng đẳng thần và ban cho dân làng Kim Giang đời đời thờ cúng Lễ hội đìnhlàng Kim Giang được nhân dân trong vùng tổ chức hàng năm trong 2 ngày để tônvinh công đức Ngài và Thân mẫu Ngài

2.2.2.2 Chùa

 Chùa Hoàng Mai (Nga My Tự)

Nga My Tự là têm chữ của một ngôi chùa cổ ở làng Hoàng Mai, được côngnhận Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia vào năm 1994

Địa chỉ hiện nay: ngõ 129 Trương Định, phường Hoàng Văn Thụ, quậnHoàng Mai, TP Hà Nội Gần chợ Hoàng Mai và trường THCS Hoàng Văn Thụ,cách Hồ Gươm chừng 5 km về phía Nam

Ảnh 1 Tam quan chùa Nga My Ảnh: internet

- Lược sử

Nga My Tự vốn là ngôi chùa cổ của làng Hoàng Mai, thuộc thái ấp của đạitướng Trần Khát Chân, đền thờ Ngài và ngôi đình làng cũng ở gần chùa Theo nộidung khắc ghi trên một tấm bia đá cổ trong chùa thì Nga My Tự được sửa chữalớn vào năm Hồng Đức 28 (1497) Lúc đó chùa gồm có tiền đường, nhà thiêuhương và thượng điện

Tháng 12-1972, tiền đường của chùa bị bom B52 của Mỹ hủy hoại nhưngngay sau đó đã được phục hồi Năm 1994 ni trưởng và Phật tử đã hưng công trùng

tu dãy giải vũ bên trái; Năm 1996 dựng lại dãy giải vũ bên phải Năm 1998 trùng

tu các tòa chính điện, đông đường, tây đường và các công trình khác Năm 2002lại cho trùng tu nhà thờ Tổ và làm giảng đường

Pháp môn ở chùa Nga My thuộc Tịnh Độ tông, phần đông Phật tử là nữgiới Ni trưởng Đàm Hảo mới đây đã viên tịch ở tuổi 83, vị trụ trì hiện nay là nitrưởng Đàm Kim cũng rất cao tuổi Chùa Nga My (và đình Hoàng Mai) đã được

Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật vào ngày5-2-1994

- Kiến trúc

Sau cuộc đại trùng tu năm 2002, chùa Nga My hiện nay nổi bật lên giữacon đường xóm dài bởi một cổng tam quan hoành tráng Tam quan được xây theophong cách kiến rcúc thời Nguyễn, trên cổng giữa là một gác chuông kiểu hai tầngtám mái Bậc thang lên gác dốc nhưng có lan can bảo vệ Đáng chú ý ở đỉnh củacác trụ biểu đều đắp những đôi phượng chụm đuôi duyên dáng nhưng để mộc,không sơn vẽ Riêng chân đế trụ thì xây cao ngang đầu người, trông rất lạ

- Di vật

Ngoài những tấm bia đá, trong chùa có một hệ thống tượng Phật giáo kháđầy đủ, phần lớn được tạo tác vào thế kỷ 19 (đầu thời Nguyễn), đáng chú ý nhất làpho tượng A Di Đà mang phong cách nghệ thuật thuộc thế kỉ 17-18 và bộ tượngTam Thế thuộc thế kỉ 19 Đặc biệt tượng Bồ tát Quán Thế Âm đặt trên tòa chínhđiện có giá trị cao về nghệ thuật, được tạc vào khoảng thế kỉ 16-17 Pho tượng nàythể hiện Quan Âm với nghìn tay nghìn mắt ngồi trên đài sen, trong lòng mỗi cánhsen có một bông hoa cúc được cách điệu rất đẹp

 Chùa Tứ Kỳ

Chùa Tứ Kỳ tên chữ Linh Tiên tự là một ngôi chùa làng, có từ cuối thế kỷ

17 Địa chỉ: số 8 đường Ngọc Hồi, phường Hoàng Liệt, quận Hoàng Mai, thànhphố Hà Nội Chùa được công nhận Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia vào ngày16-1-1995

Chùa Tứ Kỳ toạ lạc trên một gò đất khá cao và rộng ở phía đông hồ LinhĐàm Trải qua hơn 300 năm chùa đã được sửa sang và tôn tạo nhiều lần Gần đâychùa lại cho trùng tu lớn và xây thêm một số hạng mục mới Đi dọc từ chùa PhápVân xuống phía nam theo đường Ngọc Hồi hoặc đi ngang theo đường vành đai 3nối với cầu Thanh Trì, từ xa du khách đã có thể nhận ra ngôi bảo tháp có đáy tođặc biệt của chùa, mặc dù ngọn tháp chỉ hơi cao hơn các mái nhà lô nhôxung quanh