Tuyển tập Hội nghị Khoa học thường niên năm 2018 ISBN 978 604 82 2548 3 279 RA “ĐỀ MỞ”, MỘT BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY, HỌC TẬP MÔN ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM Nguyễn T[.]
Trang 1RA “ĐỀ MỞ”, MỘT BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY, HỌC TẬP MÔN ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG
CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
Nguyễn Thị Anh
Khoa Lý luận chính trị - Trường Đại học Thủy lợi, email: nguyenthianh@tlu.edu.vn
1 GIỚI THIỆU CHUNG
Ra đề thi theo hướng “mở” - “đề mở” là
một sự đổi mới hình thức kiểm tra, đánh giá
kiến thức và kỹ năng của sinh viên, đã và
đang được các trường đại học, cao đẳng áp
dụng với nhiều môn học Kinh nghiệm cho
thấy, ra “đề mở”, có nhiều ưu điểm hơn so
với cách ra đề thi truyền thống – “đề đóng”
Tuy nhiên, để “đề mở” được thực hiện hiệu
quả đòi hỏi cả người dạy và người học phải
điều chỉnh nhất định về nội dung, phương
pháp trong quá trình dạy và học Khi đó, ra
“đề mở” trở thành một biện pháp nâng cao
chất lượng giảng dạy và học tập môn học
Bài viết dưới đây là một vài ý kiến của tác
giả về hình thức ra “đề mở” đối với môn
Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản
Việt Nam
2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã sử
dụng các phương pháp: Phân tích, tổng hợp,
thống kê, so sánh để hoàn thành bài
viết này
3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Sự cần thiết của việc ra “đề mở” đối với
môn Đường lối cách mạng của Đảng Cộng
sản Việt Nam
Từ nhiều năm nay, môn Đường lối cách
mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cũng
giống như các môn học khác, đề thi được ra
theo kiểu truyền thống - “đề đóng” Đề thi
thường yêu cầu sinh viên trình bày những
kiến thức đã được trang bị trên lớp Sinh viên hình thành một thói quen ôn tập và học thuộc theo nội dung mà giảng viên đã giới hạn Thực tế, khá nhiều sinh viên có thái độ học tập không đúng, đến lớp không c hú ý nghe giảng, không chủ động học tập, thậm chí khi
đi thi, một số em cố gắng mang tài liệu vào
để coi cóp Chỉ cần giáo viên coi thi lơi là, sinh viên có thể chép bài và đạt được điểm cao Điều này, làm cho sinh viên thụ động trong nhận thức và ỷ lại vào tài liệu
Bên cạnh đó, đa số sinh viên cho rằng Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam là môn học khô khan, khó học, khó nhớ Do đó, việc đổi mới c ách ra đề thi theo hướng “đề mở” đối với môn Đường lối c ách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam trước hết nhằm làm thay đổi cách học, ôn tập cũng như tâm lý thi cử của sinh viên là vấn đề cần thiết
“Đề mở” không đòi hỏi sinh viên phải học thuộc lòng, ghi nhớ máy móc kiến thức Yêu cầu đặt ra là trên cơ sở nắm được kiến thức
cơ bản c ủa môn học, các em phải biết phân tích, lập luận, so sánh, đánh giá các vấn đề, biết vận dụng và liên hệ kiến thức vào thực tiễn đời sống Như vậy, ra “đề mở” sẽ khắc phục được phần lớn những hạn chế trong việc học và thi “đề đóng” của sinh viên Hơn nữa,
“đề mở” cũng đòi hỏi sinh viên phải thay đổi phương pháp học tập, biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo mới đạt được kết quả như mong muốn Bản thân giảng viên cũng phải nghiên cứu đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy, đáp ứng yêu cầu đổi mới hình thức thi của sinh viên
Trang 23.2 Những ưu điểm và hạn chế của việc
ra “đề mở” đối với môn Đường lối cách
mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam
3.2.1 Đề mở và những ưu điểm của việc
ra “đề m ở”
Hiểu thế nào cho đúng về “đề mở”?
Thực tế, trong các mùa thi, sinh viên
thường hay bàn đến c huyện thi “đề mở” hay
“đề đóng” Tuy vậy, cách hiểu về “đề mở”
của sinh viên, cơ bản thường chỉ dừng lại ở
chỗ đó là môn thi được phép mang tài liệu
vào phòng thi, được phép mở tài liệu
Về bản chất, “đề mở” không đơn thuần là
loại đề thi được phép mang tài liệu vào
phòng thi “Đề mở” là dạng đề mang tính gợi
mở, đề cập đến những vấn đề tương đối rộng,
có thể có những nội dung được phát triển
ngoài sách giáo trình và tài liệu nghiên cứu
Ở “đề mở”, từ kiến thức cơ bản của môn
học, người ta quan tâm nhiều đến khả năng
phân tích, lập luận, khái quát, tổng hợp, nhận
xét, đánh giá, liên hệ và vận dụng vào kiến
thức vào thực tiễn mà không yêu cầu sinh
viên ghi nhớ máy móc, nên với dạng đề thi
này các em được mang tài liệu vào phòng thi
Những ưu điểm của ra “đề mở”
Theo tôi, việc ra “đề mở” đối với môn
Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản
Việt Nam có nhiều ưu điểm, c ụ thể như sau:
Thứ nhất, giúp cho giảng viên đánh giá
chính xác trình độ và năng lực sinh viên, mức
độ sinh viên hiểu và nắm kiến thức thông qua
nội dung các em viết ra, phân tíc h, lập luận
Thứ hai, góp phần hoàn thiện các kỹ năng
tóm tắt, tổng hợp, khái quát đường lối, chủ
trương của Đảng (kỹ năng này thường sử dụng
với những câu hỏi để kiểm tra kiến thức sẵn có
trong giáo trình, tài liệu học tập của sinh viên)
Thứ ba, rèn luyện kỹ năng phân tích, lập
luận, chứng minh, giải thích, so sánh c ác
vấn đề trong đường lối cách mạng của Đảng
Thứ tư, sinh viên không phải tốn nhiều
thời gian để học thuộc lòng một khối lượng
kiến thức nào đó Với môn Đường lối c ách
mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, khi làm
bài thi một yêu cầu đặt ra là phải đảm bảo
được tính chính xác, tính lịch sử, tính logic
của vấn đề Thực tế, để đạt được các yêu c ầu này khi học thuộc không phải đơn giản, đặc biệt là đối với sinh viên các khối ngành thuộc khoa học tự nhiên
Thứ năm, “đề mở”, ai cũng có thể làm
được bài thi, một điều khó có thể xảy ra trong khi thi “đề đóng” Trong “đề mở” sẽ có những câu hỏi yêu cầu sinh viên trình bày những hiểu biết, suy nghĩ của mình về một vấn đề của xã hội (đường lối kinh tế, c hính trị, văn hóa ), hoặc một sự kiện liên quan đến nội dung kiến thức đã học Thực tế, ít hay nhiều, các em đều
có thể làm được nội dung này
Thứ sáu, “đề mở” tạo điều kiện thuận lợi
trong việc phân loại sinh viên “Đề mở” yêu cầu sinh viên trên cơ sở quan điểm, chủ trương của Đảng, phải biết lựa chọn nội dung thích hợp để phân tích, lập luận và lý giải những điều đang diễn ra trong c uộc sống Những sinh viên có lực học trung bình hoặc yếu khó
có thể thực hiện được hết những yêu cầu này
Thứ bảy, “đề mở” làm cho người học c ó
hứng thú, chủ động và tích cực hơn trong học tập, nghiên cứu, góp phần giảm thiểu các hiện tượng tiêu cực như sử dụng tài liệu trong khi thi, tạo sự công bằng trong kiểm tra, đánh giá sinh viên
3.2.2 Những hạn chế
Bên cạnh những ưu điểm, ra “đề mở” cũng
có những hạn c hế nhất định:
Đối với sinh viên, với “đề mở”, thông
thường giảng viên không cho đề cương ôn tập chi tiết, do đó sinh viên rất khó hình dung được giảng viên sẽ hỏi gì trong đề thi Đề thi bao giờ cũng có phần mở rộng kiến thức ngoài tài liệu, giáo trình Nếu sinh viên lên lớp không chú ý nghe giảng, không đầu tư nghiên cứu thì không thể hoàn thành tốt bài thi
Đối với giảng viên, cái khó của ra “đề mở”
là làm đáp án Đáp án cho loại đề này cũng phải là “đáp án mở”, tức là không hoàn toàn
“bó” người viết vào một số ý nào có sẵn, cho trước, đáp án biểu điểm có phần phải khái quát, chỉ định hướng về cách giải quyết Giảng viên phải căn cứ vào nội dung trình bày của sinh viên mà cho điểm Giảng viên phải lường trước được những khả năng sinh viên sẽ viết trong bài làm để chủ động xử lý và
Trang 3cho điểm, đồng thời cũng tránh bỏ sót ý sinh
viên đã sáng tạo (đặc biệt phần rút ra ý nghĩa
của các văn kiện, sự kiện, nghị quyết nào đó)
Tóm lại, “đề mở” hay “đề đóng” đều có
những ưu điểm và hạn chế của nó Nhưng về
cơ bản, ra “đề mở” có nhiều ưu điểm hơn cả
Cái chính là sinh viên c ần có biện pháp học
tập, cần biết cách thích nghi, c ần c ó kỹ năng
làm bài và phải có “chiến lược” trong học tập,
thi c ử để có được kết quả như mong muốn
3.3 Một số biện pháp giúp sinh viên thi
tốt môn Đường lối cách mạng của Đảng
Cộng sản Việt Nam theo hình thức “đề mở”
3.3.1 Trang bị kỹ năng làm bài thi “đề
mở” cho sinh viên
Thi “đề mở”, ngoài việc nắm được kiến
thức cơ bản của môn học, sinh viên còn phải
có các kỹ năng làm bài thi Các kỹ năng đó
được hình thành trong suốt quá trình học tập,
nghiên cứu, và khi đi thi sinh viên phải thực
hiện tốt các bước sau: Bước chuẩn bị: tập hợp
tài liệu, giáo trình, sắp xếp một cách hợp lý
Bước làm bài: xác định chính xác trọng tâm
câu hỏi, phân bố thời gian hợp lý cho các
câu, làm bài bằng văn phong của mình, kết
thúc mỗi câu thường là những nhận định,
đánh giá, vì bài thi đường lối là bài lập luận
chứ không phải bài tổng hợp tài liệu Bước
hoàn chỉnh: kiểm tra lại bài thi, lỗi câu, lỗi
chính tả, lỗi diễn đạt những lỗi này có thể
khiến bài thi bị mất điểm
3.3.1 Ra “đề mở” phải kết hợp với việc
dạy và học theo hướng "m ở"
Thực tế cho thấy, khi cách thức ra đề thi
thay đổi tất yếu sẽ kéo việc dạy và học sẽ
thay đổi theo Chính hình thức thi sẽ tác động
trở lại cách dạy và học, buộc người dạy và
học phải có những điều chỉnh nhất định c ả
nội dung và phương pháp Giảng viên có
“mở” trong cách dạy mới hướng sinh viên tới
cách “mở” trong suy nghĩ và làm bài được
Đó là một tất yếu
Để dạy môn Đường lối cách mạng của
Đảng Cộng sản Việt Nam theo hướng “mở”
có hiệu quả, đòi hỏi giảng viên phải tích hợp
nhiều phương pháp dạy học tích cực như: dạy
học nêu vấn đề, đàm thoại, thảo luận nhóm
để có những giờ dạy học thực sự là những
giờ trao đổi, bàn luận, định hướng về các vấn
đề trong nội dung chương trình Và thông qua các phương pháp này sẽ hình thành ở sinh viên những kỹ năng cần có để đi thi như: phân tích, tổng hợp, giải thích, chứng minh, khái quát, đánh giá
Ngoài ra, cần kết hợp sử dụng các phương pháp khác như: hướng dẫn sinh viên nghiên cứu tài liệu, giáo trình và sử dụng công nghệ thông tin phản ánh, minh họa về sự đổi thay của đất nước, các vấn đề xã hội quan tâm để mang lại hiệu quả cao trong giảng dạy, học tập và tạo sự hứng thú cho sinh viên
4 KẾT LUẬN Tóm lại, ra “đề mở” không những khắc phục được phần lớn những hạn chế trong khi học và thi của sinh viên so với “đề đóng”, mà còn đòi hỏi cả giảng viên và sinh viên phải có
kỹ năng, sự đổi mới trong giảng dạy, học tập, thi, chấm thi Và như vậy, việc ra “đề mở” trở thành một biện pháp cần thiết để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam Bên cạnh những ưu điểm, ra “đề mở” cũng
có những hạn chế nhất định cần khắc phục Tuy nhiên, trên thực tế, ra “đề mở” có nhiều
ưu điểm hơn và đặc biệt với dạng đề thi này
sẽ góp phần trực tiếp vào thực hiện tốt chủ
trương: chuyển từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực người học theo
tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW của Ban Chấp hành TW về đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục - đào tạo hiện nay
5 TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Nguyễn Duy Bắc 2004 Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về dạy và học môn Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh trong trường đại học, NXB CTQG Hà Nội
[2] Đảng Cộng sản Việt Nam 2013 Nghị quyết 29-NQ/TW của Ban Chấp hành TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế, NXB CTQG, Hà Nội
[3] Đặng Vũ Hoạt – Hà Thị Đức 2004 Lý luận dạy học đại học, NXB Đại học Sư p hạm