Phân tích cơ sở lý luận và những yêu cầu phương pháp luận của quy luật lượng chất tại sao trong nhận thức vfa thực tiễn,

Untitled ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH PHÂN HIỆU VĨNH LONG KHOA CƠ BẢN BÀI TIỂU LUẬN KHÔNG THUYẾT TRÌNH KẾT THÚC MÔN ĐỀ BÀI PHÂN TÍCH CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ NHỮNG YÊU CẦU PHƯƠNG PHÁP LUẬN CỦA QUY LU[.]

ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

PHÂN HIỆU VĨNH LONG

KHOA CƠ BẢN

BÀI TIỂU LUẬN KHÔNG THUYẾT TRÌNH KẾT THÚC MÔN

ĐỀ BÀI: PHÂN TÍCH CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ NHỮNG YÊU CẦU PHƯƠNG PHÁP LUẬN CỦA QUY LUẬT LƯỢNG - CHẤT TẠI SAO TRONG NHẬN THỨC VFA THỰC TIỄN, CHÚNG TA KHÔNG ĐƯỢC NÔN NÓNG, ĐỐT CHÁY GIAI ĐOẠN NHƯNG ĐỒNG THỜI PHẢI BIẾT MẠNH DẠN CHỚP THỜI CƠ ĐỂ THỰC HIỆN BƯỚC NHẢY VỀ

CHẤT?

Họ và tên: Trần Nguyễn Anh Thư

Mã số sinh viên: 31221570173 Lớp: K48 – Kinh doanh quốc tế

Mã học phần: 229C9PHI51002303 Giảng viên: TS Phan Thị Hà Vĩnh Long, ngày 11 tháng 12 năm 2022

Mục Lục

LỜI MỞ

ĐẦU………1

1 Phạm trù “Chất” 2

1.1 Khái niệm 2

1.2 Đặc điểm 2

2 Phạm trù “Lượng” 3

2.1 Khái niệm 3

2.2 Đặc điểm 3

3 Mối quan hiện giữa Chất và Lượng 4

4 Cái phạm trù độ, điểm nút và bước nhảy 5

4.1 Độ 5

4.2 Điểm nút 5

4.3 Bước nhảy 5

5 Ý nghĩa phương pháp luận 6

6 Tại sao trong nhận thức và thực tiễn, chúng ta không được nôn nóng, đốt cháy giai đoạn, nhưng đồng thời phải biết mạnh dạn chớp thời cơ để thực hiện bước nhảy về chất? 6

7 Kết luận 7

LỜI MỞ ĐẦU

Qua các quá trình vận động, phát triển trong tự nhiên, xã hội và tư duy thì quy luật chuyển đổi giữa lượng và chất là quy luật cơ bản và phổ biến Đây là quy luật tất yếu, khách quan, phổ biến của sự vật, hiện tượng trong mọi lĩnh vực của tự nhiên, xã hội và tư duy Đối với nhiều học sinh sau khi bước qua giai đoạn chuyển mình từ một học sinh cấp ba sang một sinh viên đại học thì đôi khi còn cảm thấy bỡ ngỡ, cảm thấy ngợp do thay đổi môi trường Vậy nên “Lượng và Chất” sẽ là đề tài mà các bạn cần khai thác để có thể hiểu rõ hơn và

dễ dàng hình dung được các phương thức học tập cho phù hợp với bản thân mà không bị cảm thấy khắc nghiệt khi chuyển đổi môi trường học tập và làm việc

Đây là một phần trong các tư tưởng của Triết học Mác Lênin, đây là một phần trong cuộc sống, luôn gắn liền với cuộc sống của mỗi cá thể, vậy nên đây là một đề tài mà mỗi người cần tìm hiểu để có thể ứng dụng vào trong thực tiễn đời sống “Lượng và Chất” còn là quy luật tất yếu, khách quan, phổ biến của sự vật, hiện tượng trong mọi lĩnh vực của tự nhiên, xã hội và tư duy

1 Phạm trù “Chất”

1.1 Khái niệm

Chất là từ dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng; là sự thống nhất hữu cơ của các thuộc tính, yếu

tố tạo nên sự vật, hiện tượng làm cho sự vật, hiện tượng là nó mà không phải là sự vật, hiện tượng khác (trả lời cho câu hỏi sự vật, hiện tượng đó là gì? Và giúp phân biệt nó với sự vật, hiện tượng khác)

Ví dụ:

+ Nguyên tử đồng có nguyên tử lượng là 63,54 đvC

+ Lớp K48 Kinh Doanh Quốc Tế có 43 sinh viên

1.2 Đặc điểm

Mỗi sự vật, hiện tượng không phải có một chất mà có nhiều chất Chất của sự vật được biểu hiện qua những thuộc tính của

nó Chỉ những thuộc tính cơ bản mới tạo thành chất của sự vật Tuy nhiên, sự phân chia thuộc tính cơ bản và thuộc tính không cơ bản chỉ mang tính tương đối

Bởi chất là sự thống nhất hữu cơ của thuộc tính, cái yếu tố của sự vật

+ Thứ nhất, thuộc tính là tính chất của sự vật, là cái vốn có của

sự vật nên những thuộc tính của sự vật chỉ được bộc lộ ra bên ngoài qua sự tác động qua lại của sự vật mang thuộc tính đó với các sự vật khác

+ Thứ hai, mỗi sự vật, hiện tượng đều có thuộc tính cơ bản và không cơ bản Thuộc tính cơ bản mới hợp thành chất của sự vật, hiện tượng và còn phụ thuộc vào những mối quan hệ cụ thể mà thuộc tính cơ bản và không cơ bản mới được phân biệt rõ ràng

Ví dụ:

1 Trong mối quan hệ với động vật thì thuộc tính cơ bản của con người là các thuộc tính có khả năng chế tạo, sử dụng công cụ,

có tư duy còn các thuộc không là thuộc tính cơ bản

2 Trong mối quan hệ giữa con người với con người thì những thuộc tính như nhận dạng về dấu vân tay lại trở thành thuộc tính cơ bản

 Mỗi sự vật hiện tượng đều có quá trình tồn tại và phát triển qua nhiều giai đoạn, trong mỗi giia đoạn ấy nó lại có chất riêng Vậy nên, mỗi sự vật hiện tượng không phải chỉ có một chất mà rất có thể có nhiều chất

Chẳng hạn như, trong quá trình làm bài tập: đọc bài => phân tích bài => tìm ra hướng giải quyết => áp dụng các kiến thức

đã học => hoàn thành bài tập; mỗi giai đoạn là một chất

2 Phạm trù “Lượng”

2.1 Khái niệm

Lượng là từ dùng để chỉ tính quy định vốn có của sự vật hiện tượng về quy mô, trình độ phát triển, tốc độ và nhịp điệu vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng

Ví dụ:

+ Lớp K48 – Kinh Doanh Quốc Tế có 43 sinh viên, vậy 43 sinh viên chính là lượng tạo nên một lớp học

+ Giấy là sảm phẩm chủ yếu sử dụng trong giao tiếp, thường được làm từ bột gỗ hoặc sợi thực vật Vậy số bột gỗ hoặc sợi thực vật là lượng để tạo nên giấy

nhiều loại lượng khác nhau như:

+ Lượng là yếu tố quyết định bên trong

+ Lượng chỉ thể hiện yếu tố bên ngoài của sự vật, hiện tượng (sự vật, hiện tượng càng phức tạp thì lượng của chúng cũng phức tạp theo)

Thứ hai, lượng có thể được xác định bằng các đơn vị đo lường cụ thể hoặc có thể nhận thức bằng con đường trừu tượng và khái quát hoá Trên thực tế, lượng cua sự vật thường được xác định bởi những đơn vi đo lượng cụ thể như vận tốc của ánh sáng hay một phân tử bao gồm những nguyên tử nào Bên cạnh đó, có những lượng chỉ có thể biểu thị dưới dạng trưuuf tượng và khái quát

Ví dụ: Trình độ nhận thức của một người, ý thức trách nhiệm cao hay thấp của một công dân,…

Thứ ba, đặc điểm cơ bản của lượng đó là tính thường xuyên biến đổi Bởi bản thân của phạm trù này không nói lên sự vật đó là gì Vậy nên, các thông số về lượng không ổn định mà thường xuyên biến đổi cùng với sự vận động biến đổi của sự vật, đó chính là mặt không ổn định của sự vật

Ví dụ:

+ Số lượng nguyên tử hợp thành nguyên tố hoá học hay

+ Số lượng ngừoi dân của nước Việt Nam

3 Mối quan hiện giữa Chất và Lượng

Các cặp phạm trù như: Nguyên nhân và kết quả; tất nhiên và ngẫu nhiên, đều có mối quan hệ mật thiết với nhau thì cặp phạm trù Chất và Lượng cũng thế Tuy nhiên, sự phân biệt giữa chất và lượng chỉ có ý nghĩa tương đối

1 Mỗi sự vật, hiện tượng là một thể thống nhất giữa hai mặt chất và lượng, chúng tác động biện chứng lẫn nhau theo cơ chế khi sự vật, hiện tượng đang tồn tại, chất và lượng thống nhất với nhau ở một độ

Ví dụ: tương ứng với cấu tạo H – O – H (cấu tạo liên kết 2 nguyên tử Hydro và 1 nguyên tử Oxy) thì một phân tử nước H2O được hình thành với tập hợp các tính chất cơ bản, khách quan, vốn có của nó là: không màu, không mùi, không vị, có thể hoà tan muối, axit,…

2 Quá trình thay đổi của lượng diễn ra theo xu hướng hoặc tăng hoặc giảm nhưng không lập tức dẫn đến sự thay đổi về chấ của sự vật, hiện tượng; chỉ khi nào lượng thay đổi đến giới hạn nhất định (đến độ) mới dẫn đến sự thay đổi về chất

3 Sự thay đổi về lượng tạo điều kiện cho chất đổi và kết quả là

sự vật, hiện tượng cũ mất đi, sự vật, hiện tượng mới ra đời

Ví dụ: Theo Wikipedia, với dân số thế giới đạt 7,8 tỷ người (lượng) tính đến năm tháng 3 năm 2020 và sự phỏng đoán tốc độ tăng trưởng dân số hiện nay, Trái Đất sẽ lâm vào quá tải dân số (chất) cho đến năm 2050 hoặc sớm hơn nữa

4 Cái phạm trù độ, điểm nút và bước nhảy

4.1 Độ

Độ là khái niệm dùng để chỉ mối liên hệ thống nhất và quy định lẫn nhau giữa chất và lượng; là giới hạn tồn tại của sự vật, hiện tượng mà trong đó, sự thay đổi về lượng chưa dẫn đến sự thay

làm thay đổi căn bản chất của sự vật, hiện tượng

Ví dụ:

Quá trình học tập từ mẫu giáo đến đại học, vậy độ ở đây chính là khoảng thời gian từ lúc bắt đầu học mẫu giáo đến lúc học đại học Đây là sự thống nhất giữa trạng thái

4.2 Điểm nút

Điểm nút là điểm giới hạn mà tại đó, sự thay đổi về lượng đạt tới phá vỡ độ cũ, làm cho chất của sự vật, hiện tượng thay đổi chuyển thành chất mới, thời điểm mà tại đó bắt đầu xảy ra bước nhảy

Ví dụ:

4.3 Bước nhảy

a Định nghĩa

Bước nhảy dùng để chỉ giai đoạn chuyển hoá về chất của sự vật, hiện tượng do những thay đổi về lượng trước đó gây ra, là bước ngoặt cơ bản trong sự biến đổi về lượng

b Phân loại

Thứ nhất, căn cứ vào quy mô và nhịp độ của bước nhảy, có bước nhảy toàn bộ và bước nhảy cục bộ

+ Bước nhảy toàn bộ làm cho tất cả các mặt, các bộ phận, các yếu tố…của sự vật, hiện tượng thay đổi

+ Bước nhảy cục bộ chỉ làm thay đổi một số mặt, một số yếu tố,

cục bộ chỉ có ý nghĩa tương đối, bởi chúng đều là kết quả của quá trình thay đổi về lượng

Thứ hai, căn cứ vào thời gian của sự thay đổi về chất và dựa trên

cơ thể của sự thay đổi đó, có bước nhảy tức thời và bước nhảy dần dần

+ Bước nhảy tức thời làm chất của sự vật, hiện tượng biến đổi mau chóng ở tất cả các bộ phận của nó

+ Bước nhảy dần dần là quá trình thay đổi về chất diễn ra bằng cách tích luỹ những yếu tố của chất mới và loại bỏ dần các yếu tố của chất cũ

Ví dụ:

5 Ý nghĩa phương pháp luận

Thứ nhất, trong hoạt động muốn tạo ra bước nhảy thì phải thực hiện quá trình tích luỹ về lượng để có biến đổi về chất; không được nôn nóng cũng như không được bảo thủ

Ví dụ: khi làm một bài toán, cần phải phân tích đề bài để tìm ra hướng giải quyết không được gấp rút, chủ quan mà làm lan man không có cơ sở rõ ràng

Thứ hai, khi lượng đã đạt đến điểm nút thì cần phải chủ động thực hiện bước nhảy

Ví dụ: Khi hoàn thành bài tập cần phải chủ động nộp bài tập cho giáo viên

Thứ ba, khi thực hiện bước nhảy trong lĩnh vực xã hội, tuy vẫn phải tuân theo điều

6 Tại sao trong nhận thức và thực tiễn, chúng ta không được nôn nóng, đốt cháy giai đoạn, nhưng đồng thời phải biết mạnh dạn chớp thời cơ để thực hiện bước nhảy về chất?

Kết hợp biện chứng giữa lượng và chất, ta nhận thấy có hai khía cạnh để nhận xét:

Thứ nhất, trong đánh giá, ta cần xem xét cả chất lẫn lượng

Thứ hai, trong hành động, ta cần tích luỹ lượng, tránh nóng vội

và rèn kỹ năng điều tiết trong quan hệ, công việc, kinh tế, chính trị, văn hoá và giáo dục

Thực chất, một ví dụ điển hình để trả lời cho câu hỏi trên chính

là quá trình học tập suốt 12 năm của học sinh Cùng phân tích để làm rõ nhận định trên

Quy luật chuyển hoá từ sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi

về chất thể hiện ở chỗ: mỗi học sinh tích luỹ lượng (kiến thức) cho mình bằng việc nghe các thầy cô giảng trên lớp, làm bài tập

ở nhà, đọc thêm sách tham khảo,…Khi đã tích luỹ đủ kiến thức thì chúng ta chuyển tiếp một cấp học mới cao hơn

Vậy từ đó, ta nhận thấy: quá trình học tập (độ); các bài thi, các bài kiểm tra (điểm nút); học sang một cấp mới hơn, một lớp mới hơn (bước nhảy)

Cuộc đời của học sinh trải qua rất nhiều bước nhảy, nhưng có lẽ bước nhảy từ một học sinh trung học phổ thông trở thành một

cuộc đời Sau khi thực hiện bước nhảy này, ta có thể nhận ra được rất nhiều điều rằng những chất mới trong mỗi ngừoi được hình thành và phát hiện ra mọi sự vật, hiện tượng đều phải trải qua những cột mốc quan trọng của cuộc đời và từng giai đoạn đều vận động một cách không ngưng nghỉ, vậy nên ta cứ hành động theo lẽ tự nhiên không nên nôn nóng vội vàng để ảnh hưởng đến cả hai mặt chất lẫn lượng, nhưng ta cũng nên biết rằng đối với con người, chúng ta nên nhận định rõ đâu là bước nhảy quan trọng để hành động và nắm lấy một cách hiệu quả

7 Kết luận

Vì bất kì sự vật nào cũng có hai phương diện chất và lượng tồn tại trong tính quy định lẫn nhau, tác động và làm chuyển hóa lẫn nhau, do đó trong nhận thức cần phải coi trọng cả hai chỉ tiêu, tạo nên sự nhận thức toàn diện về sự vật

Cần từng bước tích lũy về lượng để có thể làm thay đổi về chất của sự vật; đồng thời phát huy tác động của chất mới theo hướng làm thay đổi về lượng của sự vật

Cần khác phục tư tưởng nôn nóng, tả khuynh và tư tưởng bảo thủ hữu khuynh trong công tác thực tiễn

Cần phải vận dụng linh hoạt các hình thức của bước nhảy cho phù hợp với từng điều kiện, lĩnh vực cụ thể

Tài liệu tham khảo:

Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, Khoa Lý luận chính trị (Bộ môn nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin)