Tình cảnh giai cấp công nhân anh của ăngghen nêu suy nghĩ của anh chị về học thuyết sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân của mác và ý nghĩa của nó ngày nay

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN Viện Ngân hàng – Tài chính BÀI TẬP LỚN MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC Đề 1 Phân tích về tình cảnh người công nhân ở thế kỷ 19 trong cuốn sách “Tình cảnh giai cấp Công nh[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

Viện Ngân hàng – Tài chính

BÀI TẬP LỚN MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Đề 1: Phân tích về tình cảnh người công nhân ở thế kỷ 19 trong cuốn sách

“Tình cảnh giai cấp Công nhân Anh” của Ăngghen Nêu suy nghĩ của anh chị

về học thuyết Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân của Mác và ý nghĩa của

I, Phân tích về tình cảnh người công nhân ở thế kỷ 19 trong cuốn sách

“Tình cảnh giai cấp Công nhân Anh” của Ăngghen.

1.Giới thiệu tác phẩm

Phơ-ri-đơ-rích Ăng-ghen sinh ngày 28/11/1820 ở thành phố Ba-rơ-men tỉnhRanh, Vương quốc Phổ Ông là nhà lý luận chính trị, một triết gia và nhà khoahọc nổi tiếng người Đức thế kỷ XIX, người cùng với C.Mác sáng lập và pháttriển Chủ nghĩa Cộng sản Tuy xuất thân từ một gia đình tầng lớp trên, thuộcgiai cấp tư sản, nhưng Phri-đrích Ăng-ghen đã dành tất cả con tim, khối óc, tìnhcảm và trí tuệ cho giai cấp vô sản, hiến dâng toàn bộ cuộc đời mình cho sựnghiệp cách mạng của giai cấp công nhân, nhằm mục tiêu, lý tưởng cao đẹp làgiải phóng giai cấp công nhân, giải phóng nhân dân lao động khỏi mọi ách ápbức, bóc lột

Ăng-ghen sinh sống, thâm nhập thực tiễn vào phong trào cách mạng ở nhiềunước khác nhau để tìm hiểu cuộc sống người dân Cuối năm 1842, ông sangAnh nghiên cứu đời sống kinh tế - chính trị nước Anh, đồng thời trực tiếp thamgia phong trào công nhân mới, chứng kiến tận mắt cuộc sống của những ngườidân lao động Những điều mắt thấy tai nghe được ông viết thành tác phẩm

“Tình cảnh giai cấp Công nhân Anh”, Ăng-ghen sau đó đã có một nhận địnhquan trọng trong sự nghiệp của mình: Giai cấp công nhân không chỉ là nhữngcon người cùng cực nhất trong xã hội tư bản mà còn mang sứ mệnh tự giảiphóng cho giai cấp mình cũng như dẹp bỏ xiềng xích cho nhân loại Tác phẩm

đã miêu tả một cách chân thực, sâu sắc nhất tình cảnh đáng thương, khốn cùngkhông thể tưởng tượng được của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Anh.Sau đây sẽ là phần phân tích cụ thể tình cảnh giai cấp công nhân Anh trong tácphẩm

2 Phân tích tình cảnh giai cấp công nhân Anh

a.Vai trò to lớn của người công nhân trong nền kinh tế; quan hệ sở hữu và phânphối trong xã hội

Giai cấp công nhân là những người trực tiếp tham gia lao động sản xuất ranhững của cải, vật chất của xã hội, không chỉ riêng nước Anh, mà còn cung cấphàng hóa, vật phẩm cho khắp mọi nơi trên thế giới Họ chính là lực lượng đôngđảo đóng góp trực tiếp vào sự lớn mạnh, phồn thịnh của nền kinh tế Anh khi đó.Không có những cánh tay lao động cật lực, bị bóc lột một cách cùng kiệt thìnước Anh chẳng thể nào có được địa vị kinh tế lũng đoạn thế giới; cũng chả cónhững thành phố công xưởng như Manchester; hay London - thủ đô thương

nghiệp của thế giới với những bến dỡ hàng khổng lồ, với hàng mấy nghìn chiếctàu luôn luôn trùm kín dòng sông Thames hùng vĩ; không có các khối nhà cửa,các xưởng đóng tàu và vô số tàu thuỷ, ngày càng chen nhau san sát, không cókhung cảnh hàng trăm chiếc tàu thường xuyên hối hả ngược xuôi Nếu không

có những người dân lao động Anh thì của cải, vật chất chẳng thể nào tự mọclên, để nước Anh khiến người ta rất đỗi kinh ngạc, mê mẩn những cái thật hùngtráng, thật lớn lao như được miêu tả ở trên

Vậy mà, trong cái xã hội ấy, giai cấp tư sản đã lũng đoạn mọi tư liệu sản xuấtđến sinh hoạt, hiểu theo nghĩa rộng nhất Quá trình công nghiệp hóa cùng với

sự cạnh tranh đã sinh ra những người vô sản chiếm đại đa số trong xã hội, thứanh ta có duy nhất bây giờ chỉ có cánh tay và sức lực của mình để đem đi bán.Mọi cái người vô sản cần dùng, anh ta chỉ có thể nhận từ tay giai cấp tư sản, mà

sự lũng đoạn của chúng được Nhà nước bảo hộ Cho nên, về pháp luật cũngnhư trên thực tế, người vô sản đều là nô lệ của giai cấp tư sản; giai cấp này nắmquyền sinh sát đối với họ Giai cấp tư sản cung cấp cho họ tư liệu sinh hoạt,nhưng đổi lấy "vật ngang giá", tức là lao động của họ; thậm chí còn làm cho họ

ảo tưởng rằng: dường như họ cũng hành động theo ý chí của chính mình,dường như họ ký kết hợp đồng với giai cấp tư sản một cách tự do, không bị épbuộc, như một người tự chủ Quý hoá thay, cái tự do chỉ để cho người vô sảnmỗi một con đường, là chịu nhận mọi điều kiện mà giai cấp tư sản đặt cho họ,hoặc là phải chết đói, chết rét, phải trần như nhộng tìm chốn dung thân giữađám thú rừng! Quý hoá thay, cái "vật ngang giá", mà thước đo lại hoàn toàn tuỳthuộc vào thiện ý của giai cấp tư sản! Và nếu người vô sản ngu xuẩn đến nỗi thàchết đói còn hơn là chịu nhận những điều kiện "công bằng" của bọn tư sản, lànhững "bề trên tự nhiên" của họ; thì có hề gì, người ta sẽ tìm ngay được ngườikhác một cách dễ dàng, bởi vì trên đời này thiếu gì người vô sản, và không phải

ai cũng ngu xuẩn đến nỗi thích chết hơn sống.[Chương 6]

Trên thực tế, công nhân là nô lệ của giai cấp có của, của giai cấp tư sản; họ bị

nô lệ đến mức có thể bị bán đi như hàng hoá, và cũng lên giá xuống giá nhưhàng hoá Nhu cầu về công nhân tăng thì họ lên giá, nhu cầu giảm thì họ xuốnggiá, nếu nhu cầu giảm đến nỗi một số công nhân trở nên không thể bán được,phải "tồn kho", thì họ đành không có việc làm, mà không có việc làm thì khôngsống được, phải chết đói Nhưng trường hợp lên giá lại rất ít khi xảy ra, nên họdường như còn không bằng cả những hàng hóa được trao đổi Nhưng đối vớigiai cấp tư sản thì tình hình hiện nay có lợi hơn rất nhiều so với chế độ nô lệngày xưa; lúc nào muốn là chúng có thể đuổi công nhân mà vẫn không mất gì

đến vốn bỏ ra

Trong khi đó, giai cấp tư sản Anh thì trụy lạc, hư hỏng vì tư lợi tới mức vôphương cứu chữa, mục nát từ bên trong và không sao tiến bộ được Với họ thìtrên thế giới, không cái gì tồn tại mà không vì tiền bạc, kể cả bản thân họ; họsống chỉ để kiếm tiền, họ không biết đến hạnh phúc nào ngoài việc mau chóngphát tài, và không có gì đau khổ hơn việc bị mất tiền Với cái tính tham tiền đếnthế thì không hoạt động nào của tâm hồn con người còn trong trắng được [Chương 14] Họ chả thèm quan tâm đời sống người lao động cực khổ ra sao,sống chết như thế nào, thứ họ quan tâm chỉ là làm sao để kiếm được nhiều tiềnnhất, nên bóc lột được của công nhân càng nhiều càng tốt, chúng tìm cách giảmchi phí tiền lương cho người công nhân hết mức có thể Ví dụ, một chủ xưởngmỗi ngày có thể thuê mười công nhân làm trong chín giờ; nếu các công nhânlàm mười giờ một ngày, thì ở đấy chỉ có chín công nhân có việc làm, còn anhthứ mười sẽ thất nghiệp Nhân lúc nhu cầu về công nhân không cao lắm, mộtchủ xưởng có thể dùng cách doạ đuổi, mà bắt chín công nhân cũng với chừng

ấy lương, mà mỗi ngày phải làm thêm một giờ nữa, tức là làm mười giờ theo ví

dụ của tôi, thì hắn đuổi người thứ mười và giữ tiền lương của người ấy ở túihắn.[ Chương 6] Trong khi phải làm việc cực khổ, mệt nhọc tạo ra càng nhiềusản phẩm nhưng cuối cùng cuộc sống của họ lại chẳng thể thoải mái hơn, màchỉ làm bọn tư sản đã giàu ngày một giàu thêm nhanh chóng, cuối cùng chúngcũng chả quan tâm gì tới đời sống khó khăn của người công nhân, lại trả ơnbằng cách bóc lột người lao động như vậy đấy Trong cuộc chiến tranh xã hội

ấy, vũ khí là tư bản, tức là sự chiếm hữu trực tiếp hoặc gián tiếp những tư liệusinh hoạt và tư liệu sản xuất, nên rõ ràng là tất cả những điều bất lợi của tìnhtrạng ấy đều rơi lên đầu người nghèo Không một ai quan tâm đến anh ta; mộtkhi bị xô đẩy vào dòng nước xoáy dồn dập ấy, anh ta phải biết cách tìm lấyđường mà thoát Nếu anh ta may mắn có được việc làm, nghĩa là nếu giai cấp tưsản ban cho anh ta cái đặc ân là dùng anh ta để làm giàu, thì anh ta sẽ có đượcđồng lương chỉ vừa suýt soát đủ để giữ cho thần hồn khỏi lìa thần xác; nếukhông kiếm được việc làm, thì anh ta có thể đi ăn cắp, nếu không sợ cảnh sát,hoặc chết đói Người lao động biết rằng hôm nay anh ta còn có một chút gì, vàcũng biết rằng ngày mai còn có gì nữa hay không là không tuỳ thuộc vào anhta; anh ta biết rằng chỉ một chút chuyện nhỏ mọn, một chút dở chứng của ngườichủ, một chút bất lợi trong việc buôn bán, là anh ta lại có thể bị đẩy vào xoáynước kinh khủng là thất nghiệp, là chết đói Anh ta biết rằng, tuy ngày hôm nayanh ta còn sống được, nhưng ngày mai thì chưa chắc gì đã sống nổi.[Chương 5]

Thêm vào đó, sự cạnh tranh khốc liệt cũng đẩy mức lương của những người laođộng xuống càng ngày càng thấp Công nghiệp nước Anh phát triển nhanhchóng, thu hút đông đảo dân lao động Ireland sang, cạnh tranh trực tiếp vớinhững người lao động Anh, kéo tụt hẳn mức lương xuống Mỗi lần công nghệ,máy móc được cải tiến, lương của họ cũng lại thấp đi, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng.

Cứ thế, mức lương của những người lao động Anh không đủ để đáp ứng nhữngnhu cầu thiết yếu cho con người, nó chỉ vừa suýt soát để giữ cho hồn khỏi lìakhỏi thân xác

b.Điều kiện lao động của công nhân

Công nhân không được ăn no, mặc ấm nhưng phải làm việc, lao động trongđiều kiện nghèo nàn, vất vả, bị vắt kiệt sức lao động không thương tiếc, khiến

họ bị mắc đủ các thể loại bệnh tật trong người

Tiền lương ngày một thấp, khiến những công nhân phải làm việc cật lực, kéodài thời gian từ 16-18 giờ một ngày, đến không còn sức lực, họ muốn tự mìnhchui vào quan tài vì không chịu nổi nữa Nhưng vẫn phải làm thôi, nghèo đóibuộc họ phải làm như vậy, để kiếm miếng bánh cho con Từ 6-8 tuổi, có nhữngđứa trẻ đã phải làm mỗi ngày 10-12 giờ, trong những phòng nhỏ hẹp, ngột ngạt.Rất nhiều trẻ bị công việc làm cho yếu ớt, đến nỗi không làm nổi những côngviệc trong nhà bình thường nhất; còn ít tuổi mà đã phải đeo kính, vì bị cận thị Những cô gái làm hàng thời trang không bao giờ có quá sáu giờ nghỉ; thườngchỉ được ba, bốn giờ, có khi chỉ hai giờ Như thế, nếu không phải làm thâu đêm,thì họ cũng phải làm 19-22 giờ mỗi ngày! Tới khi mệt quá, tay không còn cầmnổi kim, thì công việc của họ mới tạm ngưng Đã có trường hợp: chín ngày liền,

họ không được thay đồ, chỉ có thể tranh thủ thời gian ngả mình chốc lát trênchiếc đệm; người ta cho họ các thức ăn đã thái nhỏ, để họ nuốt cho thật nhanh

Họ phải sống như nô lệ, dưới sự đe dọa của cái roi tinh thần, đó là nguy cơ bị sathải Ngoài ra, không khí ngột ngạt trong xưởng và tại nơi ở, việc thường phảingồi gò lưng gập ngực, thức ăn tồi và khó tiêu, nhưng hơn hết là việc lao độngquá dài và thiếu không khí Rất mau chóng, họ thấy mệt mỏi, kiệt sức, suynhược, chán ăn, đau vai, đau lưng, đau hông, nhất là đau đầu; sau đó là cột sống

bị vẹo, hai vai nhô cao và biến dạng, gầy gò; sưng mắt, chảy nước mắt và đaumắt, cận thị; ho, ngực lép, khó thở và đủ thứ bệnh phụ nữ Có nhiều trường hợp,mắt bị tổn thương nặng tới mức mù hẳn, thị lực hoàn toàn bị phá hoại; nhưngnếu mắt còn đủ khỏe để tiếp tục làm việc, thì bệnh lao phổi cũng sẽ kết thúccuộc đời bi thảm, ngắn ngủi

Những công nhân ngành mài lưỡi dao và răng dĩa làm cho công nhân chết sớm,đặc biệt là khi mài bằng đá khô, do phải đứng khom lưng, ngực và dạ dàythường bị ép; nhưng chủ yếu là vì hít phải rất nhiều bụi kim loại li ti sắc cạnh,bay đầy trong không khí Họ thường chết ở tuổi 28-32.

Trẻ em trong ngành gốm phải chạy đi chạy lại suốt ngày, mang vác quá nặng sovới tuổi; phải làm ở nơi nhiệt độ cao, nên chúng càng mệt mỏi Những trẻ ấyđều gầy gò, xanh xao, yếu đuối, bé nhỏ, thân hình khó coi; chúng hầu hết đềumắc bệnh đường ruột, bị nôn mửa, chán ăn, nhiều đứa chết vì lao phổi Nhữngđứa trẻ quay bánh xe (jigger) phải đem sản phẩm ngâm vào nước men chứanhiều chì, và thêm nhiều thạch tín, rồi dùng tay không để lấy những đồ vừangâm trong nước men ấy ra Bàn tay và quần áo của những công nhân ấy, đànông và trẻ em, luôn nhầy nhụa nước men; da tay bở ra, và vì phải thường xuyêncầm những vật xù xì, da dễ bị rách, nên ngón tay bị chảy máu, luôn làm chonhững chất độc ấy rất dễ xâm nhập vào cơ thể Kết quả là những cơn đau dữ dội

và những bệnh nghiêm trọng về ruột và dạ dày: táo bón dai dẳng, đau bụng; cókhi là lao phổi, trẻ con thì thường bị động kinh Đàn ông thường bị liệt cơ bàntay, và liệt hoàn toàn các chi Một nhân chứng nói: hai chú bé làm cùng anh ta

đã chết vì bị co giật khi đang làm việc Một nhân chứng khác, hồi nhỏ đã phụviệc ở thùng tráng men trong hai năm, thì nói: đầu tiên anh ta bị đau dụng dữdội, sau đó bị co giật, phải nằm liệt giường hai tháng; từ đấy về sau thì bị cogiật ngày càng nhiều, bây giờ hàng ngày đều lên cơn, thường từ 10-20 cơn mỗingày Nửa thân bên phải đã bị liệt, và bác sĩ nói rằng anh sẽ không bao giờ sửdụng được tay phải và chân phải nữa Tóm lại, cái bệnh ghê gớm ấy là hậu quả

tự nhiên của việc tráng men, và cũng là để làm giàu thêm cho giai cấp tư sản! Ởchỗ đánh bóng đồ gốm, không khí tràn ngập bụi đá li ti, hít phải nó cũng có hạihệt như những thợ mài phải hít bụi thép Họ bị khó thở, không thể nằm xuống,đau họng, ho dữ dội, giọng nói yếu nên gần như không ai nghe thấy Các côngnhân đều bé nhỏ, gầy gò và thể lực rất kém; có nhiều người bị cong vẹo lồngngực hoặc cột sống [Chương 10]

c.Đời sống nghèo nàn, cùng cực của người dân lao động Anh

Hãy xem rốt cuộc xã hội đã trả công cho người lao động bằng nhà ở, quần áo và

ăn uống như thế nào để đền bù công việc họ đã làm; hãy xem xã hội đã đảm bảocho những người đóng góp nhiều nhất vào sự sinh tồn của nó một cuộc sốngnhư thế nào?

*Ngoài cảnh những người chết đói, không chốn dung thân ra, thì nơi ở cho tathấy sự nghèo khổ cùng cực của người dân lao động đáng sợ đến mức nào, nó

thật sự khiến người đọc phải hãi hùng vì sự bẩn thỉu, nhớp nhúa, tồi tệ, nơi cóthể dễ dàng phát sinh những ổ bệnh, ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe và tuổithọ của người dân, khiến họ bệnh tật và chết sớm Những khu phố lao độngnhiều đường phố và nhiều ngõ, nhiều sân không lát, bí bách, không thoáng khí

mà cũng chẳng có cống rãnh gì cả; đủ mọi loại rác rưởi, cặn bã, mọi vật bẩnthỉu, chất đống đang thối rữa; nước bẩn thì đọng thành vũng ở hầu khắp mọinơi, trong nhà của những người dân cũng chả có gì cả ngoài chật chội và khóthở

Có vùng là những cottage, đều hư hỏng, không bao giờ được sửa chữa, bẩnthỉu Những căn nhà hầm để ở, ẩm thấp, nước tràn vào phải tát vẫn có người ở.Đường phố không lát gì, cũng không có cống rãnh; nhiều đàn lợn hoặc nhốttrong các sân nhỏ, hay trong chuồng, hoặc tự do lang thang Đường sá ở đâybùn lầy đến nỗi khi trời thật khô ráo mới có thể đi qua mà không ngập bùn đếnmắt cá Chỗ nào cũng có hàng đống rác rưởi, cặn bã và bùn lầy bẩn ghê tởm nổilên giữa những vũng nước tù, làm cho bầu không khí, vốn đã u uất khó thở vìkhói của hàng tá ống khói nhà máy, lại sặc mùi hôi thối bốc lên từ những đống

ấy Đàn bà, trẻ con rách rưới đi lại khắp nơi, bẩn thỉu không kém những con lợnlăn mình trên các đống rác và trong các vũng bùn

Phần lớn chỉ có một căn phòng độc nhất, và dù rất bí hơi nhưng vẫn lạnh, vìkhung cửa làm không kín và kính bị vỡ nát, trong phòng ẩm ướt và nhiều khicòn ở thấp hơn mặt đất; đồ đạc thường tồi tàn hoặc không có gì cả: nhiều khi cảmột gia đình chỉ có một ổ rơm để ngủ, đàn ông, đàn bà, già, trẻ ngủ lẫn lộn vớinhau, làm cho ta trông thấy phải phẫn nộ Phải ra vòi nước công cộng mới lấyđược nước; và khó khăn trong việc lấy nước là điều kiện thuận lợi để truyền bábẩn thỉu Chỗ thì ban đêm giường là chỗ gà ngủ; chó và thậm chí cả ngựa nữangủ cùng một phòng với người; như thế thì tất nhiên là trong những căn nhà đóbẩn thỉu hôi thối vô cùng, vô số rệp bọ đủ các giống [Chương 5]

Có những vùng còn đáng sợ hơn, thường là cả một gia đình nằm chen chúc trênmột cái giường; nhiều khi một đống rơm bẩn được phủ bằng bao tải cũ, dùnglàm chỗ nằm chung; mọi người đều trụy lạc như nhau vì nghèo khổ, đần độn vàphóng đãng Có khi hai gia đình ở chung một căn nhà có hai phòng, một phòngdùng làm buồng ngủ cho tất cả, phòng kia dùng làm bếp và nhà ăn chung; thậmchí nhiều khi, mấy gia đình sống trong một gian nhà hầm ẩm ướt; trong bầukhông khí hôi thối của gian hầm đó, từ mười hai tới mười sáu người ở chenchúc, còn có tình trạng người ta nuôi lợn và các con vật khác cả ở đấy, và cònnhiều cái khác, đã gây ra sự bẩn thỉu kinh tởm nhất, là nguồn bệnh truyền

nhiễm dịch tả khi đó.

Những thành phố lớn, khu phố của người lao động còn là chỗ bẩn thỉu ghê tởm

có một không hai, quả thật ở đây có những nhà cửa kinh khủng nhất Nhữngchuồng tiêu của cả khu phố không có cửa và bẩn thỉu; đến nỗi cư dân trong sân,mỗi khi về nhà hoặc ra phố, đều không thể không bước qua một vũng nước tùsặc mùi cứt đái hôi thối Có nhiều những xí nghiệp thuộc da, làm cho xungquanh sặc mùi thịt da thối rữa Muốn xuống các sân ở phía dưới cầu, thườngphải qua những cầu thang nhỏ hẹp, bẩn thỉu, và muốn vào nhà thì phải bướcqua những đống rác rưởi và bùn nhơ Con sông đen ngòm, hôi thối, đầy rácrưởi và cặn bã, từ đáy những vũng bùn ấy, sủi lên những bong bóng khí độc,xông lên một mùi hôi, đến nỗi đứng trên cầu cách mặt nước đến bốn, năm mươifoot cũng không chịu nổi

Đâu đâu cũng thấy những ngôi nhà đổ nát một phần hoặc hoàn toàn đổ nát,trong nhà rất ít khi thấy nền lát gỗ hoặc lát đá, hầu như ở chỗ nào, cửa sổ và cửa

ra vào cũng hư nát, xộc xệch, và bẩn thỉu làm sao! Chỗ nào cũng có nhữngđống rác rưởi, đồ bẩn thỉu và vật bỏ đi, cũng có những vũng nước tù thay chocống rãnh Bếp, buồng ở, buồng ngủ, tất cả trong một phòng duy nhất Trongnhiều gian nhà, hoàn toàn không có gì cả Trước cửa, chỗ nào cũng có rác rưởi

và bùn lầy Không có điều kiện cần thiết để giải quyết ngay cả những nhu cầuhàng ngày và tự nhiên nhất Nhà vệ sinh hiếm hoi đến nỗi ngày nào cũng đầytràn, hoặc là quá xa, nhiều người không thể sử dụng được Người ta còn tắmrửa làm sao được khi gần đó chỉ có dòng nước bẩn của con sông, còn ống dẫnnước và vòi nước thì chỉ thấy ở những khu "lịch sự" của thành phố Còn có mộthiện tượng rất tai hại đến vệ sinh của cư dân: đó là từng đàn lợn lang thangkhắp các ngõ ngách, mõm rúc vào rác rưởi, hoặc bị nhốt trong các chuồng nhỏdựng trong các sân., và cư dân trong sân vứt vào đấy mọi thứ cặn bã, rác rưởi;lợn nhờ đó mà béo lên, còn không khí trong các sân, vốn đã ngột ngạt vì bốnphía đều bị chắn, thì hoàn toàn ô uế vì các chất của động vật và thảo mộc thốirữa

Trong chương 5 “Những thành phỗ lớn”, Ăng ghen viết: “cảnh bẩn thỉu, đổ nát,tối tăm, cách kiến trúc trái ngược với mọi yêu cầu về sạch sẽ, thoáng khí và vệsinh của một khu vực chứa ít nhất là hai ba vạn người Và một khu vực như vậylại tồn tại, ngay trong trung tâm của một thành phố hàng thứ hai của Anh, thànhphố công xưởng hàng đầu của thế giới! Nếu muốn biết một con người cần ítkhông gian đến mức nào để có thể cử động, cần ít không khí - mà là thứ khôngkhí gì! - đến mức nào để có thể thở, cần ít tiện nghi đến mức nào để có thể sinh

tồn; thì chỉ cần đến Manchester sẽ rõ, chỉ có công nghiệp mới cho phép bọn chủđem các chuồng súc vật ấy cho người thuê với giá cắt cổ, lợi dụng sự nghèokhổ của người lao động, huỷ hoại sức khoẻ của hàng nghìn con người để làmgiàu riêng cho chúng; chỉ có công nghiệp mới có thể khiến người lao động -

vừa mới thoát khỏi chế độ nông nô - bị sử dụng như vật vô tri vô giác, như đồ

dùng, làm cho họ phải tự giam mình trong một chỗ ở mà mọi người khác đềucho là quá tồi tệ, một chỗ ở mà họ phải trả bằng những đồng tiền do mồ hôinước mắt của họ làm ra; tất cả những cái ấy chỉ là do công nghiệp gây nên, nềncông nghiệp này nếu không có những người lao động đó, không có tình trạngbần cùng và bị nô dịch của họ thì không thể tồn tại được Đúng là quy hoạchban đầu của các khu phố ấy rất tồi, từ quy hoạch đó khó mà làm được cái gì tốtđẹp hơn Nhưng thử hỏi bọn chủ đất đã làm gì, nhà đương cục địa phương đãlàm gì để cải thiện nó trong khi tiếp tục xây dựng lại ở đấy? Chẳng làm gì cả;trái lại, chỗ nào còn một xó trống là người ta xây thêm nhà, chỗ nào còn mộtngõ đi thừa là người ta xây thêm nhà Giá đất tăng lên cùng với đà phát triểncủa công nghiệp, và giá đất càng tăng thì trên từng mảnh đất người ta càng xâydựng thêm một cách điên cuồng và lộn xộn, chẳng hề quan tâm đến vấn đề sứckhoẻ cũng như vấn đề tiện nghi của cư dân, chỉ với ý nghĩ duy nhất là làm saođược nhiều lợi nhuận nhất; vì một túp lều tồi tàn đến đâu, cũng có một anhnghèo kiết xác phải thuê, vì không thuê nổi một chỗ tốt hơn.” [Chương 5]

*Tuyệt đại đa số người lao động đều ăn mặc hết sức tồi tệ Chất liệu khôngthích hợp Toàn bộ y phục của người lao động, dù là còn tốt đi nữa, cũng rất ítthích nghi với khí hậu Thời tiết ở Anh ẩm ướt, thay đổi thất thường, dễ bị cảm,nên gần như toàn bộ giai cấp có của mặc áo lót bằng nỉ mỏng; khăn quàng, gi-

lê, băng bụng bằng nỉ mỏng đều rất thông dụng Giai cấp lao động khôngnhững không thể dự phòng như vậy, mà còn hầu như không bao giờ may đượcmột cái áo len Nếu một người lao động có thể mua một chiếc áo khoác ngoàibằng len để mặc ngày chủ nhật, thì anh ta phải đến "cửa hàng bán rẻ", để muamột chiếc áo làm từ loại vải xấu gọi là devil's dust, chỉ độ nửa tháng là sờn hoặcrách ngay; hoặc anh ta phải đến hàng quần áo cũ, mua lại một chiếc áo đã tàngtàng, và chỉ còn dùng được vài tuần Hơn nữa, quần áo của phần lớn người laođộng vốn đã không ra gì, thế mà thỉnh thoảng có tấm nào hơi khá thì lại phảiđem gửi nhà cầm đồ Quần áo của rất nhiều người lao động, nhất là ngườiIreland, đúng là giẻ rách, thậm chí nhiều khi không còn chỗ đặt miếng vá nữa,hoặc vì vá nhiều quá nên không nhận ra được lúc đầu nó có màu gì Quần áobằng những mụn vải rách nát, cởi ra mặc vào là việc hết sức khó khăn Ở cácthành phố công xưởng, thấy rất nhiều người, nhất là đàn bà và trẻ con, đi chân

đất, và cái thói quen ấy lan dần sang những người Anh nghèo khổ nhất.

*Mặc thế nào thì ăn thế vậy: người lao động chỉ kiếm được những cái mà giaicấp tư sản cho là không ăn được Trong các thành phố lớn ở Anh, của ngon vật

lạ cái gì cũng có, nhưng rất đắt, người lao động phải tính từng xu trong chi tiêu,không thể nào bỏ ra nhiều tiền Khoai tây hỏng, rau héo, pho-mát để lâu chấtlượng kém, mỡ lợn ôi, thịt dởm, dai, của súc vật gầy, già, thường là của súc vật

ốm hoặc chết, nhiều khi đã gần thối hỏng là những gì họ mua để ăn Nhữngngười lao động nghèo khổ nhất còn phải đặc biệt xoay xở, để với số tiền ít ỏicủa mình, họ có thể mua được những thực phẩm cần thiết, dù là chất lương kém

đi nữa Loại thức ăn mà người lao động mua thường là không còn ăn được.Thường là đến nửa đêm thứ bảy tất cả các cửa hàng đều phải đóng cửa, và chủnhật thì không có mua bán gì; nên khoảng giữa mười và mười hai giờ đêm, cáccửa hàng bán những thứ không thể để lại đến sáng thứ hai với giá rất rẻ Nhưngnhững thứ đến mười giờ đêm thứ bảy còn ế lại, thì đến sáng chủ nhật, chín phầnmười là không ăn được nữa, và đó chính là thức ăn chủ nhật của giai cấp nghèokhổ nhất Có khi, những người bán thịt thối hỏng bị bắt Động vật đã trươngphình lên và có mùi hôi thối được xẻ thịt ra để bán tràn lan cho người lao độngnghèo, những gian hàng hóa vi phạm tràn lan khắp các chợ nằm dọc tất cả cácphố lớn

Người dân lao động còn phải khổ vì lòng tham của giai cấp tư sản Bọn thươngnhân và chủ xưởng làm giả các loại thực phẩm một cách vô lương tâm nhất,hoàn toàn coi rẻ sức khoẻ của những người buộc phải tiêu thụ những thực phẩm

đó Những cặn bã nấu xà phòng cũng đem trộn với những thứ khác giả làmđường Ca-cao thường trộn lẫn với đất sét màu nâu xám nghiền vụn có phết mỡcừu, để cho dễ lẫn với ca-cao thật Chè thì trộn lẫn với lá mận gai và những thứgiống như thế, hoặc lá chè đã pha rồi được đem phơi khô, rang trên tấm đồngnung nóng để lấy lại mầu chè, rồi bán làm chè mới Các loại thuốc lá bán ở thịtrường đều pha lẫn với đủ mọi thứ đáng tởm Trộn bột thạch cao hoặc bột phấnvào bột mì, v.v Người ta lừa bịp khắp mọi nơi, những người đi lừa đảo bị pháthiện ở khu này thì họ sang khu phố khác bán Người lao động là người chịunhững hậu quả tai hại của sự giả mạo ấy nhiều hơn bất kì ai

Số lượng và chất lượng thức ăn là do tiền lương quyết định, cho nên nhữngcông nhân lương thấp bị đói, kể cả khi họ có việc làm, kể cả khi gia đình họkhông có đông người; số công nhân lương thấp ấy lại rất nhiều Nhất là ởLondon, nơi mà sự cạnh tranh giữa công nhân tăng lên cùng với dân số, giaicấp công nhân rất đông, nhưng ở các thành phố khác cũng thấy có giai cấp ấy