bài giảng thanh toán quốc tế và tín dụng quốc tế chương 2 - đhqg hà nội

Khái niệm hối phiếu::Khái Khái niệm niệm thứ thứ nhất nhất:: Trích Trích từ từ nguồn nguồn luật luật của của n nư ước ớc Anh Anh BEA BEA 1882 1882:: -- Là Là một một mệnh mệnh lệnh lệnh

Cách thức trả tiền trong các hoạt

Cách thức trả tiền trong các hoạt đ động mua bán ộng mua bán

ngoại th ngoại thươ ương:

HP trả ngay (at sight) MT

Kỳ phiếu

Séc

I HỐI PHIẾU TH

I HỐI PHIẾU THƯƠ ƯƠNG MẠI (BILL OF EXCHANGE/COMMERCIAL NG MẠI (BILL OF EXCHANGE/COMMERCIAL

DRAFT)

1

1 Quá Quá trình trình hình hình thành thành và và phát phát triển triển::

ĐểĐể bánbán đưđượcợc hànghàng hoáhoá vàvà tạotạo đđiềuiều kiệnkiện chocho ngngưườiờimua,

mua, vàovào thếthế kỷkỷ 1212,, quanquan hệhệ tíntín dụngdụng bắtbắt đđầuầu đưđượcợchình

hình thànhthành vàvà biểubiểu hiệnhiện ddưướiới dạngdạng HPHP tựtự nhậnnhận nợnợ

ĐếnĐến thếthế kỷkỷ 1616,, HPHP tựtự nhậnnhận nợnợ đưđượcợc chuyểnchuyển thànhthành HPHPđ

2 Các Các nguồn nguồn luật luật đ điều iều chỉnh chỉnh llư ưu u thông thông hối hối phiếu phiếu::

Luật Luật mang mang tính tính chất chất quốc quốc gia gia::

+

+ LuậtLuật HPHP củacủa AnhAnh 18821882 BEABEA (Bill(Bill ofof ExchangeExchange Acts)Acts) >> ápáp dụngdụng chocho nnưướcớc AnhAnh vàvà cáccác nnưướcớc thuộcthuộc đđịaịa AnhAnh +

+ LuậtLuật ththươươngng mạimại thốngthống nhấtnhất củacủa MỹMỹ 19621962 UCCUCC(Uniform

(Uniform CommercialCommercial Code)Code) ápáp dụngdụng trongtrong phạmphạm vivin

nưướcớc MỹMỹ vàvà cáccác nnưướcớc châuchâu MỹMỹ LaLa tinhtinh

Luật Luật mang mang tính tính chất chất khu khu vực vực:: CôngCông ưướcớc GiGiơơnevnevơơ1930

1930 ULBULB (Uniform(Uniform LawLaw forfor BillBill ofof Exchange)Exchange)

Luật Luật mạng mạng tính tính chất chất quốc quốc tế tế:: LuậtLuật hốihối phiếuphiếu vàvà kỳkỳphiếu

phiếu quốcquốc tếtế dodo uỷuỷ banban LuậtLuật ThThươươngng mạimại quốcquốc tếtế củacủaLHQ

LHQ KỳKỳ họphọp thứthứ 1515 NewNew York,York, ngàyngày 2626//0707 đđếnến6

6//0808//19821982,, tàitài liệuliệu sốsố A/CNA/CN 99//211211 ngàyngày 1818//0202//19821982

Đối vớivới ViệtViệt NamNam

ChoCho đđếnến đđầuầu nnăămm 19991999,, ViệtViệt NamNam vẫnvẫn chchưưaa xâyxây dựngdựngđư

đượcợc vvăănn bảnbản PhápPháp lýlý riêngriêng biệtbiệt vềvề HốiHối phiếuphiếu màmà ccơơbản

bản vẫnvẫn tuântuân thủthủ theotheo CôngCông ưướcớc GiGiơơnevnevơơ

ĐếnĐến 2424//1212//19991999 UBTVUBTV QuốcQuốc hộihội đđãã banban hànhhành PhápPháplệnh

lệnh vềvề ththươươngng phiếuphiếu cócó hiệuhiệu lựclực 11//77//20002000 vàvà vẫnvẫn dựadựatrên

trên nềnnền tảngtảng củacủa CôngCông ưướcớc GiGiơơnevnevơơ

ChoCho đđếnến nay,nay, ththươươngng phiếuphiếu vẫnvẫn chchưưaa phátphát huyhuy đưđượcợcvai

vai tròtrò củacủa trongtrong đđờiời sốngsống kinhkinh tếtế

3 Khái niệm hối phiếu::

Khái

Khái niệm niệm thứ thứ nhất nhất::

Trích

Trích từ từ nguồn nguồn luật luật của của n nư ước ớc Anh Anh (BEA (BEA 1882 1882))::

Là Là một một mệnh mệnh lệnh lệnh d dư ưới ới dạng dạng viết viết của của ng ngư ười ời bán bán phát

phát ra ra đ đòi òi tiền tiền ng ngư ười ời mua mua yêu yêu cầu cầu ng ngư ười ời mua mua khi khi đ

đến ến hạn hạn qui qui đ định ịnh của của lệnh lệnh phải phải trả trả một một số số tiền tiền nhất nhất đ

định ịnh cho cho ng ngư ười ời bán, bán, hoặc hoặc theo theo lệnh lệnh của của ng ngư ười ời bán bán trả

trả cho cho một một ng ngư ười ời khác khác tại tại một một đ địa ịa đ điểm iểm nhất nhất đ định ịnh

Khái niệm niệm thứ thứ hai hai:: Theo Theo Luật Luật thống thống nhất nhất về về Hối Hối phiếu

phiếu (Công (Công ư ước ớc Gi Giơ ơnev nevơ ơ 1930 1930))

Là Là một một mệnh mệnh lệnh lệnh yêu yêu cầu cầu trả trả tiền tiền vô vô đ điều iều kiện, kiện, do

do một một ng ngư ười ời ký ký phát phát cho cho ng ngư ười ời khác, khác, yêu yêu cầu cầu ng

ngư ười ời này này:: Hoặc Hoặc khi khi nhìn nhìn thấy thấy Hối Hối phiếu, phiếu, hoặc hoặc tại tại một

một ngày ngày cụ cụ thể thể trong trong ttươ ương ng lai lai;; hoặc hoặc tại tại một một ngày ngày có

có thể thể xác xác đ định ịnh trong trong ttươ ương ng lai, lai, phải phải trả trả một một số số tiền tiền nhất

nhất đ định ịnh cho cho một một ng ngư ười ời ng ngư ười ời nào nào đ đó, ó, hoặc hoặc theo theo lệnh

lệnh của của ng ngư ười ời này này trả trả cho cho một một ng ngư ười ời khác, khác, hoặc hoặc

Khái niệm niệm thứ thứ ba

Theo

Theo Pháp Pháp lệnh lệnh về về Th Thươ ương ng phiếu phiếu của của Việt Việt Nam Nam::

Hối Hối phiếu phiếu là là một một chứng chứng chỉ chỉ có có giá giá do do ng ngư ười ời ký ký phát

phát lập, lập, yêu yêu cầu cầu ng ngư ười ời bị bị ký ký phát phát thanh thanh toán toán không

không đ điều iều kiện kiện một một số số tiền tiền xác xác đ định ịnh khi khi có có yêu yêu cầu

cầu hoặc hoặc vào vào một một thời thời gian gian nhất nhất đ định ịnh trong trong ttươ ương ng lai

lai cho cho ng ngư ười ời thụ thụ h hư ưởng ởng

4 Các bên liên quan trong hối phiếu

4

4 1 1 Ng Ngư ười ời kí kí phát phát HP HP (Drawer) (Drawer)::

Ng Ngư ười ời kí kí phát phát hối hối phiếu phiếu th thư ường ờng là là ng ngư ười ời bán

2 2 quyền quyền lợi lợi của của ng ngư ười ời ký ký phát phát::

2 2 nghĩa nghĩa vụ vụ của của ng ngư ười ời ký ký phát phát::

4.2 Ng Ngư ười bị ký phát hối phiếu (Drawee) ời bị ký phát hối phiếu (Drawee)

ng ngư ười trả tiền hối phiếu: ời trả tiền hối phiếu:

Là Là ng ngư ười ời nhập nhập khẩu khẩu hoặc hoặc một một ng ngư ười ời khác khác đư được ợc ng

ngư ười ời trả trả tiền tiền chỉ chỉ đ định, ịnh, có có thể thể::

4.3

4.3 Ng Ngư ười h ời hư ưởng lợi (benificiary) ởng lợi (benificiary)

Là ng Là ngư ười bán và có thể là một ng ời bán và có thể là một ngư ười khác do ng ời khác do ngư ười bán ời bán chỉ

hối: ngư ười h ời hư ưởng lợi ởng lợi đ đầu tiên ( ầu tiên (đư được thể hiện trên mặt tr ợc thể hiện trên mặt trư ước ớc

của hối phiếu) của th

của hối phiếu) của thươ ương nhân xuất khẩu Việt Nam là các ng nhân xuất khẩu Việt Nam là các

NHTM Việt Nam

+ Có thể là ng

+ Có thể là ngư ười vô danh (ng ời vô danh (ngư ười cầm phiếu) thì HP phải ời cầm phiếu) thì HP phải đ để ể trống

4.4

4.4 Ng Ngư ười ký hậu HP (endorser) ời ký hậu HP (endorser) ng ngư ười ời

chuyển nh

chuyển như ượng: ợng:

LàLà ngngưườiời đưđượcợc hhưưởngởng lợilợi tờtờ HPHP nhnhưườngờng quyềnquyền sởsở hữuhữuHP

HP đđóó chocho ngngưườiời kháckhác bằngbằng cáchcách kýký hậuhậu

TráchTrách nhiệmnhiệm:: ràngràng buộcbuộc tráchtrách nhiệmnhiệm đđốiối vớivới nhữngnhữngng

ngưườiời kýký hậuhậu tiếptiếp theotheo vàvà đđốiối vớivới ngngưườiời cầmcầm phiếuphiếu

NgNgưườiời chuyểnchuyển nhnhưượngợng đđầuầu tiêntiên củacủa HPHP làlà ngngưườiời kýkýphát

phát HPHP

4.5 Ng

4.5 Ngư ười ời đư được chuyển nh ợc chuyển như ượng: ợng:

Là Là ng ngư ười ời đư được ợc ng ngư ười ời khác khác chuyển chuyển nh như ượng ợng HP HP đ đó ó cho

cho mình mình và và lúc lúc này này là là ng ngư ười ời h hư ưởng ởng lợi lợi

4

4 6 6 Ng Ngư ười ời cầm cầm phiếu phiếu (bearer) (bearer)::

Là Là ng ngư ười ời đư được ợc h hư ưởng ởng lợi lợi tờ tờ HP HP đ đó ó với với đ điều iều kiện kiện HP

HP là là loại loại HP HP vô vô danh danh hoặc hoặc ký ký hậu hậu vô vô danh danh ((đ đểể trống)

trống) Ng Ngư ười ời cầm cầm phiếu phiếu có có thể thể trở trở thành thành ng ngư ười ời đư

được ợc chuyển chuyển nh như ượng ợng bằng bằng cách cách ghi ghi tên tên mình mình vào vào HP

HP

1

THUỤOC TÀI KHOẢN CỦA TỔNG CÔNG TY XNK TẠP PHẨM KÝ PHÁT CHO NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG

HP HP là là một một mệnh mệnh lệnh lệnh trả trả tiền tiền vô vô đ điều iều kiện kiện chứ chứ không

không phải phải là là một một yêu yêu cầu cầu trả trả tiền tiền

HP HP là là một một mệnh mệnh lệnh lệnh trả trả tiền tiền trừu trừu ttư ượng ợng

Tính Tính llư ưu u thông thông một một cách cách dễ dễ dàng dàng

6 Đặc

6 Đặc đ điểm của HP th iểm của HP thươ ương mại ng mại.

HP HP đư được ợc quy quy đ định ịnh chặt chặt chẽ chẽ về về hình hình mẫu mẫu

7 Điều kiện phải có khi tạo lập HP

7.2 Về hình thức

HP HP phải phải là là một một v văăn n bản, bản, một một chứng chứng th thư ư

Ngôn Ngôn ngữ ngữ của của HP HP là là ngôn ngôn ngữ ngữ viết viết và và thống thống nhất

7.3 Về nội dung

HP HP phải phải có có tiêu tiêu đ đềề ở ở trên trên cùng cùng:: Hối Hối Phiếu Phiếu hoặc hoặc một một từ từ ttươ ương ng tự tự:: BILL BILL OF OF EXCHANGE EXCHANGE;; DRAFT DRAFT;; EXCHANGE EXCHANGE FOR

FOR… …

LàLà mộtmột mệnhmệnh lệnhlệnh đđòiòi tiềntiền trừutrừu ttưượngợng

SốSố tiềntiền ghighi trongtrong HPHP làlà mộtmột sốsố tiềntiền đượcđược xácxác địnhđịnhvà

và phảiphải ghighi bằngbằng sốsố hoặchoặc bằngbằng chữchữ hoặchoặc đượcđược ghighi cảcảbằng

bằng chữchữ vàvà bằngbằng sốsố

ĐịaĐịa đđiểmiểm kýký phátphát (có(có thểthể lấylấy đđịaịa chỉchỉ củacủa ngngưườiời lậplậpphiếu)

QuyQuy đđịnhịnh vềvề ngàyngày thángtháng kýký phátphát

QuyQuy đđịnhịnh thờithời hạnhạn trảtrả tiềntiền

7.4 Thời hạn trả tiền.

7.5 Địa

7.5 Địa đ điểm lập hối phiếu iểm lập hối phiếu.

7.6 Ngày lập hối phiếu.

7.7 Ng

7.7 Ngư ười ký phát hối phiếu phải bằng tay ời ký phát hối phiếu phải bằng tay.

6.10 Địa đ điểm trả tiền là iểm trả tiền là đ địa ịa đ điểm iểm đư được ghi rõ ợc ghi rõ

trong tờ hối phiếu

trong tờ hối phiếu đ đó

6.11 Tên ng

6.11 Tên ngư ười ời đư được trả tiền ợc trả tiền

7 NHỮNG NGHIỆP VỤ CÓ LIÊN QUAN TỚI HỐI

Cách thức ký chấp nhận:

Theo

Theo UBL UBL::

GhiGhi ởở mặtmặt trtrưước,ớc, gócgóc bênbên tráitrái cuốicuối cùngcùng củacủa hốihốiphiếu

phiếu (tránh(tránh vớivới nghiệpnghiệp vụvụ kýký hậu)hậu)

BằngBằng ngônngôn ngữngữ đơđơnn giảngiản rõrõ ràngràng

GhiGhi ngàyngày kýký chấpchấp nhậnnhận đđốiối vớivới HPHP cócó kỳkỳ hạnhạn

ChấpChấp nhậnnhận phảiphải vôvô đđiềuiều kiệnkiện

NgNgưườiời kýký chấpchấp nhậnnhận phảiphải cócó quyềnquyền kýký hợphợp đđồngồngkinh

kinh tếtế đđốiối ngoạingoại vàvà kýký bằngbằng taytay

LuậtLuật Anh,Anh, MỹMỹ chocho phépphép chấpchấp nhậnnhận bằngbằng mộtmột vvăănn từtừriêng

riêng hoặchoặc gộpgộp nhiềunhiều hốihối phiếuphiếu bằngbằng mộtmột vvăănn từtừriêng

riêng

Không

Không lợi lợi::

CồngCồng kềnh,kềnh, llưưuu thôngthông phứcphức tạptạp

7.2 Nghiệp vụ ký hậu hối phiếu (endorsement).

LàLà hànhhành vivi bằngbằng ngônngôn ngữngữ củacủa ngngưườiời hhưưởngởng lợilợi hốihối

Cách thức ký hậu hối phiếu:

Theo

Theo UBL UBL::

KýKý vàovào mặtmặt sausau

NgônNgôn ngữngữ rõrõ ràng,ràng, đơđơnn giảngiản

KýKý hậuhậu phảiphải vôvô đđiềuiều kiệnkiện

NgNgưườiời kýký hậuhậu làlà ngngưườiời cócó quyềnquyền kýký cáccác hợphợp đđồngồngkinh

kinh tếtế đđốiối ngoạingoại vàvà kýký bằngbằng taytay

Các loại ký hậu Hối phiếu:

a

a Ký Ký hậu hậu chuyển chuyển quyền quyền::

NgNgưườiời kíkí hậuhậu chuyểnchuyển quyềnquyền sởsở hữuhữu tờtờ hốihối phiếuphiếu đđóócho

cho ngngưườiời đưđượcợc chuyểnchuyển nhnhưượngợng

KýKý hậuhậu chuyểnchuyển quyềnquyền cócó 44 loạiloại::

Ký Ký hậu hậu đ đểể trống trống (( blank blank endorsement) endorsement)

+

+ NgNgưườiời kýký hậuhậu chỉchỉ kýký têntên ởở mặtmặt sausau tờtờ hốihối phiếuphiếu

Ký hậu theo lệnh: ( to order endorsement): Ký hậu theo lệnh: ( to order endorsement):

Ký hậu hạn chế, đích danh (restrictive endorsement)

endorsement):: LàLà việcviệc kýký hậuhậu chỉchỉ rõrõ ngngưườiời đưđượcợch

hưưởngởng lợilợi hốihối phiếuphiếu vàvà chỉchỉ trảtrả chocho ngngưườiời đđóó màmà thôithôi

Ký hậu miễn truy đòi (without recourse endorsement)

endorsement):: LàLà việcviệc kýký hậuhậu màmà ngngưườiời kýký hậuhậu ghighithêm

thêm câucâu “miễn“miễn truytruy đđòiòi ngngưườiời kýký hậu”hậu” cùngcùng vớivới 11trong

trong 33 loạiloại kýký hậuhậu nóinói trêntrên

b

b Ký hËu uû quyÒn Ký hËu uû quyÒn.

cc Ký Ký hậu hậu thế thế chấp chấp

7.3 Nghiệp vụ bảo lãnh hối phiếu:

Là Là sự sự cam cam kết kết của của ng ngư ười ời thứ thứ ba ba sẽ sẽ trả trả tiền tiền cho cho ng

ngư ười ời h hư ưởng ởng lợi lợi khi khi hối hối phiếu phiếu đ đến ến hạn hạn trả trả tiền tiền

Luật Luật ULB ULB không không qui qui đ định ịnh rõ rõ ký ký bảo bảo lãnh lãnh vào vào mặt

mặt tr trư ước ớc hay hay mặt mặt sau sau của của tờ tờ hối hối phiếu phiếu

8 Các loại hối phiếu th

8 Các loại hối phiếu thươ ương mại ng mại

8

8 1 1 C Că ăn n cứ cứ vào vào thời thời hạn hạn trả trả tiền tiền hối hối phiếu phiếu có 2

2 loại loại::

Hối Hối phiếu phiếu trả trả tiền tiền ngay ngay (at (at sight sight draft) draft)

Hối Hối phiếu phiếu có có kỳ kỳ hạn hạn (usance (usance draft) draft)

8.3 C

8.3 Că ăn cứ vào tính chất chuyển nh n cứ vào tính chất chuyển như ượng của ợng của hối phiếu

Hối Hối phiếu phiếu vô vô danh danh (nameless (nameless draft) draft)

Hối Hối phiếu phiếu đ đính ính danh danh (name (name draft) draft)

Hối Hối phiếu phiếu theo theo lệnh lệnh (to (to order order draft) draft)

8.4 C Că ăn cứ vào ph n cứ vào phươ ương thức trả tiền áp ng thức trả tiền áp

dụng trong ngoại th

Hối Hối phiếu phiếu nhờ nhờ thu thu (for (for collection) collection)

Hối Hối phiếu phiếu tín tín dụng dụng chứng chứng từ từ (for (for L/C) L/C)

8.4 C Că ăn cứ vào ng n cứ vào ngư ười ký phát là ai: ời ký phát là ai:

Hối Hối phiếu phiếu th thươ ương ng mại mại (Commercial (Commercial Bill Bill of of Exchange)

Exchange)

Hối Hối phiếu phiếu ngân ngân hàng hàng (Banker’s (Banker’s draft) draft)

II Séc (cheque):

1

1 Khái Khái niệm niệm::

SécSéc làlà mộtmột tờtờ mệnhmệnh lệnhlệnh trảtrả tiềntiền vôvô đđiềuiều kiệnkiện củacủang

ngưườiời muamua rara lệnhlệnh chocho ngânngân hànghàng nắmnắm tàitài khoảnkhoản củacủamình,

mình, yêuyêu cầucầu ngânngân hànghàng tríchtrích từtừ tàitài khoảnkhoản đđóó mộtmột sốsốtiền

tiền nhấtnhất đđịnhịnh đđểể trảtrả chocho ngngưườiời hhưưởngởng lợilợi ghighi trêntrên tờtờséc

séc hoặchoặc trảtrả chocho ngngưườiời cầmcầm sécséc

2 Luật

2 Luật đ điều chỉnh l iều chỉnh lư ưu thông séc:

CôngCông ưướcớc GiGiơơnevnevơơ vềvề sécséc nnăămm 19311931 đưđượcợc nhiềunhiều nnưướcớc

3 Những ng

3 Những ngư ười có liên quan trong séc: ời có liên quan trong séc:

NgNgưườiời phátphát hànhhành sécséc ngngưườiời chủchủ tàitài khoảnkhoản yêuyêu cầucầutrích

trích tiềntiền đđểể trảtrả chocho ngngưườiời kháckhác

NgânNgân hànghàng trảtrả tiềntiền

NgNgưườiời hhưưởngởng lợilợi tờtờ sécséc

NgNgưườiời cầmcầm sécséc NgNgưườiời đưđượcợc ngngưườiời kháckhác chuyểnchuyểnnh

nhưượngợng sécséc chocho mìnhmình vàvà lúclúc nàynày trởtrở thànhthành ngngưườiờih

hưưởngởng lợilợi sécséc

4 Nội dung của séc:

Séc

Séc cócó giágiá trịtrị thanhthanh toántoán nhnhưư tiềntiền tệtệ dodo vậyvậy sécséc phảiphảituân

tuân thủthủ nhữngnhững nộinội dungdung vàvà hìnhhình thứcthức theotheo luậtluật đđịnhịnh::

NgNgưườiời kýký phátphát sécséc phảiphải cócó sốsố ddưư trêntrên tàitài khoảnkhoản tiềntiềngửi

gửi khôngkhông kỳkỳ hạnhạn tạitại ngânngân hànghàng SốSố tiềntiền phátphát hànhhànhtrên

trên tờtờ sécséc khôngkhông đưđượcợc vvưượtợt quáquá sốsố ddưư trêntrên tàitài khoảnkhoản SécSéc phảiphải làmlàm bằngbằng vvăănn bản,bản, cócó mộtmột hìnhhình mẫumẫu nhấtnhấtđ

địnhịnh trongtrong toàntoàn quốcquốc dodo ngânngân hànghàng nhànhà nnưướcớc phátpháthành

hành ởở cáccác nnưướcớc ttưư bảnbản ngngưườiời phátphát hànhhành quyếtquyết đđịnhịnhhình

hình mẫumẫu củacủa sécséc

TiêuTiêu đđềề sécséc phảiphải đưđượcợc ghighi trêntrên tờtờ sécséc bằngbằng mộtmột thứthứmực

mực vàvà cùngcùng vớivới ngônngôn ngữngữ kýký phátphát sécséc

TrênTrên sécséc phảiphải ghighi rõrõ đđịaịa đđiểmiểm vàvà ngàyngày thángtháng lậplập sécséc;;đ

địaịa chỉchỉ củacủa ngngưườiời yêuyêu cầucầu tríchtrích tàitài khoản,khoản, sốsố tàitài khoảnkhoảnphải

phải tríchtrích;; NgânNgân hànghàng trảtrả tiềntiền;; têntên vàvà đđịaịa chỉchỉ ngngưườiờih

hưưởngởng lợilợi sécséc;; ChữChữ kýký củacủa ngngưườiời phátphát hànhhành sécséc

SốSố tiềntiền ghighi (cách(cách ghighi vàvà cáchcách trảtrả nhnhưư trongtrong hốihối phiếu)phiếu) Hiện

Hiện naynay cócó nhiềunhiều ngânngân hànghàng dùngdùng máymáy đđểể inin sốsố tiền,tiền,ký

ký hiệuhiệu tiềntiền vàovào chỗchỗ đđểể trốngtrống