ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC NGUYỄN VĂN QUANG THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC HỌC PHẦN THỰC TẬP CỘNG ĐỒNG CỦA SINH VIÊN CAO ĐẲNG ĐIỀU DƯỠNG ĐA KHOA TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ THÁI NGUYÊN LUÂṆ VĂN THẠC S[.]
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC
NGUYỄN VĂN QUANG
THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC HỌC PHẦN THỰC TẬP CỘNG ĐỒNG CỦA SINH VIÊN CAO ĐẲNG ĐIỀU DƯỠNG ĐA KHOA TRƯỜNG CAO ĐẲNG
Y TẾ THÁI NGUYÊN
LUÂ ̣N VĂN THẠC SĨ Y HỌC
THÁI NGUYÊN - NĂM 2017
Trang 2ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC
NGUYỄN VĂN QUANG
THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC HỌC PHẦN THỰC TẬP CỘNG ĐỒNG CỦA SINH VIÊN CAO ĐẲNG ĐIỀU DƯỠNG ĐA KHOA TRƯỜNG CAO ĐẲNG
Y TẾ THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: Y học dự phòng
Mã số: 60 72 01 63
LUÂ ̣N VĂN THẠC SĨ Y HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS TRẦN THẾ HOÀNG
THÁI NGUYÊN - NĂM 2017
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn “Thực trạng dạy và học học phần thực tập
cộng đồng của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa trường Cao đẳng Y tế Thái Nguyên” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS Trần Thế Hoàng
Các số liệu, kết quả trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào khác
Tác giả luận văn
Nguyễn Văn Quang
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Tôi xin trân trọng cảm ơn Đảng ủy, Ban giám hiệu, Phòng đào tạo, Khoa Y tế công cộng – Trường đại học Y Dược Thái Nguyên; Đảng ủy, Ban Giám hiệu trường Cao đẳng Y tế Thái nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các Thầy, Cô giáo đã tận tình giảng dạy, cung cấp kiến thức cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và đóng góp những ý kiến vô cùng quý giá để tôi hoàn thành luận văn
và khóa học này
Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và lời cảm ơn chân thành tới TS Trần Thế Hoàng - người thầy đã tận tình giảng dạy, cung cấp cho tôi những kiến thức, phương pháp luận quý báu và trực tiếp hướng dẫn tôi suốt quá trình nghiên cứu để tôi hoàn thành luận văn này
Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn những người thân yêu trong gia đình đã luôn động viên, tạo mọi điều kiện thuân lợi cho tôi trong quá trình học tập Tôi xin gửi lời cảm ơn tới bạn bè, đồng nghiệp đã dành cho tôi những tình cảm tốt đẹp cũng như sự giúp đỡ tận tình để tôi vượt qua mọi khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình
Thái Nguyên, tháng 11 năm 2017
Học viên
Nguyễn Văn Quang
Trang 5DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BGD&ĐT : Bộ Giáo dục và Đào tạo
CĐĐDĐK : Cao đẳng điều dưỡng đa khoa CSSK : Chăm sóc sức khỏe
CSSKBĐ : Chăm sóc sức khỏe ban đầu
CSSKCĐ : Chăm sóc sức khỏe cộng đồng
GDSK : Giáo dục sức khỏe
TTCĐ : Thực tập cộng đồng TT-GDSK : Truyền thông giáo dục sức khỏe TTYT : Trung tâm y tế
Trang 6MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
Chương 1 TỔNG QUAN 3
1.1 Khung chương trình đào tạo sinh viên cao đẳng điều dưỡng và học phần thực tập cộng đồng 3
1.1.1 Giới thiệu ngành nghề đào tạo cao đẳng điều dưỡng đa khoa 3
1.1.2 Khung chương trình đào tạo tín chỉ cao đẳng điều dưỡng đa khoa 4
1.1.3 Học phần Thực tập cộng đồng 4
1.2 Tình hình dạy/học thực địa trên thế giới và Việt Nam 9
1.2.1 Tình hình dạy/học thực địa trên thế giới 9
1.2.2 Tình hình học thực địa ở Việt Nam 14
1.2.3 Một số nghiên cứu về dạy/học thực địa tại cộng đồng tại Việt Nam 18
1.3 Một số yếu tố liên quan đến hoạt động dạy/học tại cộng đồng 22
Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 26
2.1 Đối tượng nghiên cứu 26
2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 26
2.2.1 Thời gian nghiên cứu 26
2.2.2 Địa điểm nghiên cứu 26
2.3 Phương pháp nghiên cứu 26
2.3.1 Thiết kế nghiên cứu 26
2.3.2 Cỡ mẫu nghiên cứu 27
2.3.3 Phương pháp chọn mẫu 28
2.4 Chỉ số nghiên cứu 29
2.5 Một số tiêu chuẩn đánh giá dùng trong nghiên cứu 30
2.6 Phương pháp thu thập số liệu 33
2.7 Hạn chế của nghiên cứu và cách khống chế 33
Trang 72.8 Xử lý và phân tích số liệu 34
2.9 Đạo đức của nghiên cứu 34
Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 35
3.1 Thực trạng dạy và học học phần TTCĐ tại thực địa của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa trường Cao đẳng Y tế Thái Nguyên 35
3.1.1 Đặc điểm chung của sinh viên tham gia nghiên cứu 35
3.1.2 Thực trạng dạy học phần thực tập cộng đồng tại thực địa cho sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa trường Cao đẳng Y tế Thái Nguyên 36
3.1.3 Thực trạng học học phần thực tập cộng đồng tại thực địa của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa trường Cao đẳng Y tế Thái Nguyên 42
3.2 Các yếu tố liên quan đến hoạt động dạy/học học phần thực tập cộng đồng của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa 52
3.2.1 Các yếu tố liên quan đến kết quả học học phần thực tập cộng đồng tại thực địa của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa 52
3.2.2 Các yếu tố liên quan đến hoạt động dạy học phần thực tập cộng đồng tại thực địa của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa 60
Chương 4 BÀN LUẬN 61
4.1 Thực trạng dạy và học học phần thực tập cộng đồng tại thực địa của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa trường Cao đẳng Y tế Thái Nguyên tháng 6/2016 đến tháng 3/2017 61
4.2 Yếu tố liên quan đến kết quả học tập, hoạt động dạy và học học phần thực tập cộng đồng của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa 72
KẾT LUẬN 77
KHUYẾN NGHỊ 79
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 8DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HỘP, BẢNG
Biểu đồ:
Biểu đồ 3.1 Đặc điểm giới tính của sinh viên tham nghiên cứu 35 Biểu đồ 3.1 Đặc điểm giới tính của sinh viên tham nghiên cứu 35
Hộp Hộp 3.1 Nhận xét của giảng viên, giảng viên kiêm nhiệm, sinh viên về
thực trạng dạy học học phần thực tập cộng đồng 41
Hộp 3.2 Các yếu tố liên quan đến hoạt động học tại cộng đồng 59 Hộp 3.3 Các yếu tố liên quan đến hoạt động dạy tại cộng đồng 60
Bảng Bảng 3.1 Đánh giá kết quả hoạt động giảng dạy học phần thực tập cộng
đồng của giảng viên từ phía sinh viên 36
Bảng 3.2 Hoạt động giảng dạy và hướng dẫn xác định nhu cầu sức khỏe
của giảng viên tại cộng đồng 37
Bảng 3.3 Hoạt động hướng dẫn thu thập thông tin và giao tiếp với cá
nhân, gia đình và cộng đồng 38
Bảng 3.4 Đặc điểm hướng dẫn hoạt động truyền thông giáo dục sức
khỏe cho sinh viên tại cộng đồng của giảng viên 39
Bảng 3.5 Kết quả hoạt động giám sát học phần thực tập cộng đồng của
giảng viên từ phía sinh viên 40
Bảng 3.6 Hoạt động học học phần thực tập cộng đồng của sinh viên cao
đẳng điều dưỡng đa khoa 42
Bảng 3.7 Hoạt động chăm sóc sức khỏe cho cá nhân, gia đình và cộng
đồng của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa 43
Trang 9Bảng 3.8 Đặc điểm hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe tại cộng
đồng của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa 44
Bảng 3.9 Đánh giá hoạt động tư vấn cho người dân, gia đinh, cộng đồng
của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa 45
Bảng 3.10 Hoạt đông tham gia các chương trình y tế và phong trào văn
hóa – xã hội tại địa phương của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa 46
Bảng 3.11 Đánh giá hoạt động của ban cán sự lớp và làm việc nhóm tại
cộng đồng của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa 47
Bảng 3.12 Đặc điểm cán bộ cơ sở và bệnh nhân tham gia hỗ trợ thực
hành học phần thực tập cộng đồng của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa 48
Bảng 3.13 Phản hồi của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa về thuận
lợi và khó khăn khi học tại cộng đồng 49
Bảng 3.14 Đặc điểm hoạt động lượng giá học phần thực tập cộng đồng
của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa 50
Bảng 3.15 Nhận xét của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa về kết
quả học tập học phần thực tập cộng đồng 51
Bảng 3.16 Điểm tổng kết học phần thực tập cộng đồng của sinh viên cao
đẳng điều dưỡng đa khoa trường Cao đẳng Y tế Thái Nguyên 52
Bảng 3.17 Mối liên quan giữa các yếu tố nhân khẩu học với kết quả học
học phần thực tập cộng đồng 52
Bảng 3.18 Mối liên quan giữa tập huấn với kết quả học học phần thực
tập cộng đồng 53
Bảng 3.19 Mối liên quan giữa hoạt động giảng dạy của giảng viên với
kết quả học tập học phần thực tập cộng đồng 53
Trang 10Bảng 3.20 Mối liên quan giữa hoạt động giám sát của giảng viên với kết
quả học tập học phần thực tập cộng đồng 54
Bảng 3.21 Mối liên quan giữa cơ sở học thực hành với kết quả học học
phần thực tập cộng đồng 55
Bảng 3.22 Mối liên quan giữa hoạt động học tập học phần thực tập cộng
đồng với kết quả học học phần thực tập cộng đồng 56
Bảng 3.23 Mối liên quan giữa hoạt động ban cán sự lớp, làm việc nhóm,
hiểu biết văn hóa địa phương với kết quả học phần thực tập cộng đồng 57
Bảng 3.24 Mối liên quan giữa hoạt động lượng giá học phần với kết quả
học học phần thực tập cộng đồng 58
Trang 11ĐẶT VẤN ĐỀ
Chăm sóc sức khỏe cộng đồng là làm cho cộng đồng khỏe mạnh Chăm sóc sức khỏe cộng đồng là nâng cao sức khỏe của con người qua cách sống lành mạnh và xây dựng những quan niệm về sức khỏe đúng đắn, khoa học có thể thực hiện được tại cộng đồng [3] Nhằm đáp ứng hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng cho người dân, người cán bộ y tế đã được đào tạo về vấn đề này, thông qua công tác học tập tại trường Chương trình đào tạo cán bộ y tế tại các trường y (hệ đại học, cao đẳng và trung cấp) đều có học phần thực tập cộng đồng Thực tế cho thấy việc đào tạo tốt kiến thức, thái độ và kỹ năng của người cán bộ y tế tương lai về chăm sóc sức khỏe cộng đồng là một yêu cầu
rõ rệt, phù hợp với nguyện vọng và nhu cầu thực tế trong chăm sóc sức khỏe người dân tại cộng đồng [3]
Thực tập cộng đồng nhằm tạo ra những cơ hội cho sinh viên hiểu được các yếu tố môi trường ảnh hưởng tới sức khoẻ, hành vi tìm kiếm dịch vụ chăm sóc sức khỏe của người dân và các vấn đề sức khoẻ đang xảy ra trong cộng đồng Đặc biệt, sinh viên có cơ hội thực hành chăm sóc sức khỏe cho người dân trong điều kiện thực tế tại cộng đồng thông qua thực hành tại các trạm y tế xã và các hoạt động khác tại cơ sở thực địa Điều quan trọng là sau khi tốt nghiệp sinh viên có được những kiến thức, thái độ và kỹ năng cần thiết giúp họ tự tin khi làm việc tại cộng đồng; đáp ứng được chuẩn đầu ra của Bộ Giáo dục và Đào tạo; đáp ứng được nhu cầu xã hội [1]
Nghiên cứu cho thấy hoạt động dạy và học trong quá trình thực tập tại cộng đồng của sinh viên y khoa tương đối tốt [11], [20], [29] Tỉ lệ sinh viên cho rằng nội dung thực tập cộng đồng là phù hợp chiếm 95,5%; học tại cộng đồng là rất bổ ích cho sinh viên chiếm 90,9%; có sự hỗ trợ cộng đồng là 81,8%; có đủ tài liệu học tập là 90,9% [29]; tỉ lệ sinh viên cho rằng hình thức lượng giá phù hợp và phản ánh đúng khả năng học tập của sinh viên chiếm 98,3% [20] Tuy nhiên, việc học tại cộng đồng của sinh viên cũng gặp một số
Trang 12khó khăn như: thời gian tập huấn trước khi đi cộng đồng còn ngắn; nhà trường không có phương tiện hỗ trợ cho việc di chuyển xuống cộng đồng; giảng viên kiêm nhiệm còn ít kinh nghiệm giảng dạy; cơ sở vật chất trang thiết
bị tại trạm y tế thực tập còn thiếu; thời gian giám sát của giảng viên nhà trường còn ít [11], [29]
Trường Cao đẳng Y tế Thái Nguyên được thành lập từ trường Trung học
Y tế Thái Nguyên theo quyết định số 6317/QĐ-BGDĐT ngày 06/11/2006 [7] Hiện trường đào tạo nhiều mã ngành trong đó mã ngành cao đẳng điều dưỡng
đa khoa giữ vai trò chủ đạo [23] Khung chương trình đào tạo cao đẳng điều dưỡng đa khoa bao gồm 100 tín chỉ, trong đó có học phần “Thực tập cộng đồng” Với học phần này sinh viên sẽ đi thực tập cộng đồng tại các trạm y tế xã/phường thuô ̣c Trung tâm Y tế Thành phố Thái Nguyên [5], [23]
Nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và đáp ứng nhu cầu xã hội, trường Cao đẳng Y tế Thái Nguyên đã chuyển đào tạo mã ngành cao đẳng điều dưỡng đa khoa từ hình thức học theo niên chế sang hình thức học theo tín chỉ [16] Sau khi chuyển sang hình thức đào tạo theo tín chỉ thì giả thuyết đặt ra là các hoạt động dạy và học học phần thực tập cộng đồng sẽ có sự thay đổi Câu hỏi đặt ra cho chúng tôi là: Thực trạng dạy và học học phần thực tập cộng đồng của sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa tại thực địa như thế nào? Yếu tố nào liên quan đến hoạt động dạy và học tại cộng đồng cho sinh viên cao đẳng điều dưỡng đa khoa? Đó chính là lý do chúng tôi tiến hành
nghiên cứu này nhằm mục tiêu:
1 Mô tả thực trạng dạy và học học phần thực tập cộng đồng tại thực địa của sinh viên cao đẳng điều dưỡng Trường cao đẳng Y tế Thái Nguyên tháng 6/2016 đến tháng 3/2017
2 Phân tích một số yếu tố liên quan đến kết quả học tập, hoạt động dạy và học học phần thực tập cộng đồng của sinh viên cao đẳng điều dưỡng
Trang 13Chương 1 TỔNG QUAN
1.1 Khung chương trình đào tạo sinh viên cao đẳng điều dưỡng và học phần thực tập cộng đồng
Đào tạo người điều dưỡng trình độ cao đẳng có phẩm chất chính trị, đạo đức, có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức và năng lực thực hành nghề điều dưỡng ở trình độ cao đẳng, có sức khoẻ, đáp ứng yêu cầu xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc Sinh viên tốt nghiệp ngành điều dưỡng có khả năng đảm trách công tác ở các học viện, viện nghiên cứu, bệnh viện trung ương, bệnh viện tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương, các bệnh viện huyện/thị xã trực thuộc tỉnh, các bệnh viện ngoài công lập, các trung tâm y tế (TTYT) quận (huyện), các trạm y tế (TYT) xã phường, thị trấn
1.1.1 Giới thiệu ngành nghề đào tạo cao đẳng điều dưỡng đa khoa
- Nhóm ngành nghề đào tạo: Khoa học sức khoẻ
- Ngành đào tạo: Điều dưỡng
- Thời gian đào tạo: 3 năm
- Phương thức đào tạo: Chính quy
- Hình thức đào tạo: Tập trung
- Đối tượng tuyển sinh: Tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc bổ túc
trung học phổ thông
- Cơ sở đào tạo: Các trường Đại học, Cao đẳng Y - Dược được
Bộ Giáo dục và Đào tạo (BGD&ĐT), Bộ Y tế (BYT) cho phép
- Nơi làm việc: Các cơ sở y tế và các cơ sở đào tạo, nghiên cứu,
quản lý thuộc ngành y tế
Trang 14- Bậc học có thể tiếp tục: Các loại hình đào tạo đại học và sau đại học
theo quy định hiện hành [23]
1.1.2 Khung chương trình đào tạo tín chỉ cao đẳng điều dưỡng đa khoa
Khối lượng kiến thức: 100 tín chỉ, chưa kể phần nội dung về giáo dục thể chất (2 tín chỉ) và giáo dục quốc phòng (8 tín chỉ); trong đó có 40 học phần bắt buộc gồm 98 tín chỉ, 02 học phần tự chọn gồm 04 tín chỉ [21], [22] (Phụ lục 10)
1.1.3 Học phần Thực tập cộng đồng
1.1.3.1 Giới thiệu học phần Thực tập cộng đồng
- Số tín chỉ: 2
- Số tiết: 80 -Thờ i điểm ho ̣c: Ho ̣c kỳ III
- Điều kiện tiên quyết: Sinh viên phải học qua học phần điều dưỡng cơ
sở , CSSK người lớn bê ̣nh nô ̣i khoa, ngoa ̣i khoa
- Học phần TTCĐ trang bi ̣ cho sinh viên kiến thức về: Đa ̣i cương về chăm sóc sức khỏe cô ̣ng đồng (CSSKCĐ), vai trò của người điều dưỡng trong CSSKBĐ ta ̣i cô ̣ng đồng Các vấn đề thuô ̣c sức khỏe cô ̣ng đồng (di ̣ch tễ ho ̣c, chẩn đoán vấn đề sức khỏe của mô ̣t nhóm người, mô ̣t gia đình hay mô ̣t cô ̣ng đồng) Cách xác đi ̣nh tình tra ̣ng sức khỏe của cô ̣ng đồng, các yếu tố tác đô ̣ng
tớ i sức khỏe cô ̣ng đồng và LKH can thiê ̣p (LKH và thực hành CSSK tại cộng đồng, cung cấp các di ̣ch vụ chăm sóc, quản lý sức khỏe, bê ̣nh tật, thay đổi tập qua ́ n sống không có lợi cho sức khỏe) [23]
1.1.3.2 Kế hoạch học tập học phần Thực tập cộng đồng
* Mục tiêu
Sau khi kết thúc môn học, sinh viên có khả năng:
+ Trình bày khái niệm điều dưỡng cộng đồng, chức năng nhiệm vụ của người điều dưỡng cộng đồng
+ Mô tả các bước chẩn đoán cộng đồng