TÁC ĐỘNG CỦA HOẠT ĐỘNG THỦY SẢN ĐẾN MÔI TRƯỜNG docx

1.1 Tác động từ hoạt động khai thác thủy sản tới môi trường sinh thái 1.1.1 Xu hướng biến động của nguồn lợi thủy sản Nguồn lợi và nguồn giống thuỷ sản tự nhiên giảm sút mạnh dẫn đến

TÁC ĐỘNG CỦA HOẠT ĐỘNG THỦY

SẢN ĐẾN MÔI TRƯỜNG

1 HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC

1.1 Tác động từ hoạt động khai thác thủy

sản tới môi trường sinh thái

1.1.1 Xu hướng biến động của nguồn lợi

thủy sản

Nguồn lợi và nguồn giống thuỷ sản tự nhiên giảm sút mạnh dẫn đến khó phục hồi hoặc phục hồi chậm, nhiều nơi dưới ngưỡng phục hồi do khai thác quá mức nguồn lợi thuỷ sản tự nhiên và do sử dụng các phương tiện đánh bắt huỷ diệt

Một số hình thức khai thác hủy diệt đã

và đang diễn ra tại các ngư trường

• Khai thác bằng đèn cao áp

• Khai thác các dụng cụ có mắt lưới nhỏ như giã cào, te ruốc, lừ

• Khai thác bằng xung điện, chất nổ,

chất độc

1.1.2 Tăng lượng chất thải đổ ra vùng biển

từ hoạt động của tàu thuyền đánh cá

Ước tính mỗi tàu đánh cá ở vùng biển nước ta xả ra biển chừng 200-300 kg chất thải/ngày bao gồm nước thải sinh hoạt, dầu mỡ hết khả năng sử dụng, dầu bị rò rỉ trong quá trình vận hành

1.1.3 Tàn phá môi trường sống và nơi

sinh cư tự nhiên của các loài sinh vật

biển

Một số hệ sinh thái tiêu biểu – nơi sinh cư của khoảng 11.000 loài sinh vật biển, chim nước và chim di cư, như rạn san hô, cỏ biển bị phá huỷ nghiêm

trọng, vượt quá ngưỡng phục hồi

1.2 Giải pháp khắc phục

• Cần có nhiều giải pháp đồng bộ với sự tham gia của nhiều ngành, nhiều cấp liên quan và các địa phương

• Thường xuyên tuyên truyền, phổ biến về Pháp lệnh Bảo vệ và phát triển nguồn lợi thuỷ sản

• Ban hành quy định cấm phát triển các nghề kết hợp với ánh sáng hoạt động tại tuyến bờ và

tuyến lộng

• Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc

chấp hành quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường

• Tập trung hỗ trợ ngư dân phát triển đội tàu công suất lớn nhằm thực hiện mục tiêu bảo vệ nguồn lợi thủy sản đồng thời đẩy mạnh khai thác xa bờ

• Xây dựng chương trình quốc gia về phát triển

bền vững nghề cá nội địa

• Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục

và vận động các tầng lớp nhân dân tham gia bảo vệ, phục hồi, tái tạo và phát triển nguồn lợi thủy sản

• Qui định kích thước tối thiểu của các loài thủy sản kinh tế sống trong các vùng nước tự nhiên được khai thác

• Đưa ra danh sách loài thủy sản bị cấm

khai thác và các đối tượng, khu vực bị

cấm khai thác có thời hạn trong năm

• Có kế hoạch quản lý, bao tồn các rạn san

hô từng bước khôi phục các khu dự trữ nguồn gen này

2 HOẠT ĐỘNG NUÔI TRỒNG THỦY SẢN

mòn đất

Tác động của NTTS đến môi trường

2.1 Nguyên nhân

2.1 Trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, thiết kế và xây

dựng

+ Phá hủy rừng ngập mặn

Theo số liệu bộ NN và PTNT, năm 1943 cả nước có

gần 400.000 ha RNM, trong đó RNM ven biển Nam

Bộ chiếm tới 250.000 ha

Do chiến tranh và do con người tàn phá, đến năm

2001 cả nước chỉ còn chưa tới 150.000 ha RNM,

trong đó 70% là rừng trồng, chất lượng rừng ở mức nghèo kiệt

Tác động của NTTS đến môi trường

2.1 Nguyên nhân

2.1 Trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, thiết kế và xây dựng

+ Phá hủy hệ sinh thái

Theo nghiên cứu về nuôi cá biển, tại Bến Bào (Cát Bà)

và Vũng Ngoạn (Vịnh Hạ Long) sự nhiễm bẩn các chất thải hữu cơ và vô cơ từ các lồng bè nuôi đã trở nên

nghiêm trọng

Đã phát hiện ra 28 loài tảo độc trong một đợt thuỷ triều

đỏ ở Vũng Ngoạn

Chọn địa điểm đặt lồng nuôi không phù hợp => gây

mâu thuẫn với các ngành khác như du lịch, giao thông đường thủy và khai thác

Tác động của NTTS đến môi trường

nhiễm nguồn nước

Tác động của NTTS đến môi trường

2.1.2 Trong giai đoạn hoạt động

+ Nước thải gây ô nhiễm môi trường

2.1.2 Trong giai đoạn hoạt động

+ Nước và bùn thải gây ô nhiễm môi trường

Bùn thải chứa phân tôm cá, thức ăn dư thừa, hóa chất, chất độc hại, khí độc, …

Chỉ có 17% trọng lượng khô của thức ăn chuyển thành sinh khối, phần còn lại được thải ra môi

2.1.2 Trong giai đoạn hoạt động

+ Phát tán mầm bệnh

Nước thải chứa nhiều mầm bệnh  thải

trực tiếp ra môi trường  phát tán mầm bệnh

2.1 Nguyên nhân

Tác động của NTTS đến môi trường

2.1 Nguyên nhân

Tác động của NTTS đến môi trường

2.1.2 Trong giai đoạn hoạt động

+ Cạn kiệt nguồn giống

Một số giống phải đánh bắt tự nhiên, nhu cầu cao  cạn kiệt nguồn giống

2.1.2 Trong giai đoạn hoạt động

+ Ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng

Hiện tượng trả lại hàng từ một số nước nhập khẩu khi phát hiện dư lượng kháng sinh trong các lô

hàng thuỷ sản xuất khẩu của Việt Nam

Từ năm 1996, EU, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc yêu

cầu kiểm soát hoá chất độc hại trong thuỷ sản nuôi

Từ năm 2000, EU, Na-uy Thuỵ Sĩ, Ai-xơ-len đã đặt

ra kiểm soát 10 loại kháng sinh cấm, 34 loại kháng sinh hạn chế sử dụng.

2.1 Nguyên nhân

Tác động của NTTS đến môi trường

2.1.2 Trong giai đoạn hoạt động

+ Ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng

Từ năm 2003, Hàn Quốc và Canada cũng áp

dụng kiểm soát 10 loại kháng sinh bị cấm tương tự

và 34 loại hạn chế sử dụng

Từ năm 2005, Mỹ kiểm soát 11 loại kháng sinh cấm

sử dụng

Từ tháng 5/2006, Nhật Bản áp dụng luật thực phẩm sửa đổi kiểm soát 17 loại kháng sinh hoá chất cấm

sử dụng Các nước đã áp dụng các biện pháp ngày càng khắt khe hơn (Phạm Quốc Cường, 2008).

2.1 Nguyên nhân

Tác động của NTTS đến môi trường

2.2 Biện pháp khắc phục

• Quy hoạch lại vùng nuôi

• Kiểm soát nước thải và xử lý bùn

• Xây dựng mô hình nuôi kết hợp bảo vệ môi trường

• Lựa chọn con giống và loài nuôi phù hợp

• Quản lý thức ăn và chất lượng thức ăn

• Chất lượng và an toàn vệ sinh cho các sản phẩm

thuỷ sản

Tác động của NTTS đến môi trường

2.2 Biện pháp khắc phục

• Quy hoạch lại vùng nuôi

Vùng quy hoạch cần phải xa các khu dân

cư, khu công nghiệp và đảm bảo có hệ

thống xử lý nước thải trước khi thải ra

môi trường

Vấn đề quan trọng nhất trong giai đoạn

hiện nay là nên nâng cao ý thức của người dân trong việc bảo vệ môi trường

Tác động của NTTS đến môi trường

2.2 Biện pháp khắc phục

Tác động của NTTS đến môi trường

• Kiểm soát nước thải và xử lý bùn

- Xử lý nước thải như xử lý về lý, hóa và sinh học

Sen (Nelumbo nucifera), đã hấp thu 300 kg N

và 43 kg P từ nền đáy ao (Lam Mỹ Lan,

2.2 Biện pháp khắc phục

Tác động của NTTS đến môi trường

• Kiểm soát nước thải và xử lý bùn

- Xử lý bùn

2.2 Biện pháp khắc phục

• Xây dựng mô hình nuôi kết hợp bảo vệ môi trường

Có rất nhiều mô hình nuôi kết hợp hay luân canh vừa mang lại hiệu quả, vừa bảo vệ môi trường

như: mô hình cá/tôm – lúa kết hợp, luân canh

cá/tôm – lúa, một vụ tôm sú – một vụ tôm càng

xanh, mô hình tôm sú – cá rô phi, mô hình VAC,

… hoặc các mô hình nuôi theo hướng an toàn sinh học như nuôi tôm trong rừng ngập mặn, không sử dụng kháng sinh trong quá trình nuôi

Tác động của NTTS đến môi trường

2.2 Biện pháp khắc phục

- Tránh thu gom giống bố mẹ tự nhiên nếu hoạt động này ảnh hưởng tiêu cực đến đa dạng sinh học và vùng nước

- Lựa chọn các loài thích hợp với điều kiện môi trường địa phương

- Tránh sử dụng giống nuôi thương phẩm khai thác ngoài tự nhiên

Tác động của NTTS đến môi trường

2.2 Biện pháp khắc phục

• Quản lý thức ăn và chất lượng thức ăn

Tác động của NTTS đến môi trường

Kiểm soát chất

và lượng thức

ăn

đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm

Tác động của NTTS đến môi trường

3 HOẠT ĐỘNG CHẾ BIẾN

3.1 Hiện trạng môi trường CBTS

• Những năm gần đây công tác quản lý MT(Môi

trường) của các xí nghiệp CBTS đã có nhiều chuyển biến tích cực Nhiều cơ sở CBTS quy mô công nghiệp

có hệ thống xử lý nước thải đạt yêu cầu chất lượng

• Tuy nhiên, vấn đề ô nhiễm MT trong lĩnh vực CBTS

vẫn diễn biến phức tạp, nhiều nơi còn thiếu các biện pháp quản lý hoặc không kiểm soát được

3.2 Tác động ảnh hưởng đến môi trường

của ngành CBTS

Các tác động ảnh hưởng đến MT của công nghiệp CBTS được xác định từ các nguồn thải như các loại chất thải rắn, nước thải, hơi, khí độc, bụi, tiếng ồn, cũng như các loại chất thải khác trong quá trình xây dựng và hoạt động của các nhà máy chế biến

• “Đánh giá tác động môi trường trong lĩnh vực thuỷ

sản năm 2002“ cho thấy tác động gây hại cho MT được xác định, tổng lượng chất thải rắn (đầu, xương,

da, vây, vẩy ) ước tính khoảng 200.000 tấn /năm

• Lượng chất thải lỏng trong CBTS được coi là quan

trọng nhất, các nhà máy chế biến đông lạnh thường

có lượng chất thải lớn hơn so với các cơ sở chế biến hàng khô, nước mắm, đồ hộp, bình quân khoảng 50.000 m3/ngày

Nước thải từ các nhà máy CBTS có các chỉ số ô nhiễm cao hơn rất nhiều so với tiêu chuẩn nước thải công nghiệp loại B dùng cho nuôi trồng thuỷ hải sản (TCVN 5945-1995)

• Đối với các cơ sở CBTS khô và chế biến

bột cá cũng tương tự, thì yếu tố gây ô nhiễm MT chủ yếu là mùi

• Đối với cơ sở chế biến nước mắm, yếu tố

gây ô nhiễm MT chủ yếu là mùi, khí thải (NH 3 , CO , H 2 S, SO 2 , NO 2 , )

3.3 Các biện pháp giảm thiểu tác động xấu đến môi

những ảnh hưởng bất lợi đối với MT do

các chất ô nhiễm gây ra.

3.3.2 Các biện pháp giảm thiểu tác động tiêu cực đến MT tự nhiên

• Đối với MT nước

• Đối với môi trường không khí

3.3.3 Giảm thiểu tác động MT của chất thải rắn

thuận tiện cho việc xử lý, tận dụng.

3.3.4 Giảm thiểu tác động tiêu cực đến MT sinh thái

• Trong quá trình khảo sát, lựa chọn địa điểm thực

hiện dự án cần phải quan tâm đến MT sinh thái, hệ động thực vật tại nơi đó, so sánh đánh giá lợi hại

giữa các vị trí được đưa ra nhằm chọn được vị trí tối

ưu cho dự án mà ít bị ảnh hưởng đến hệ sinh thái.

• Khống chế những tác động có hại tới điều kiện sinh

thái tự nhiên bằng giải pháp sử dụng hợp lý tài

nguyên thiên nhiên Ðây là một yếu tố rất quan trọng cần phải được quan tâm.

3.3.5 Giảm thiểu tác động tiêu cực đến MT kinh tế - xã hội - nhân văn

• Di dân, đền bù

• Cơ cấu việc làm cho người dân địa

phương chịu tác động của dự án

• Quy hoạch phát triển cơ sở hạ tầng phù

hợp cho khu định cư mới.