LỜI MỞ ĐẦU Trong thời đại xã hội nào, những người lao động sản xuất trong các ngành sản xuất công nghiệp, dịch vụ công nghiệp hay những người công nhân đều có vai trò sáng tạo chân chính ra lịch sử và[.]
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Trong thời đại xã hội nào, những người lao động sản xuất trong các ngành sản xuấtcông nghiệp, dịch vụ công nghiệp hay những người công nhân đều có vai trò sáng tạo chânchính ra lịch sử và là những người giữ vai trò quyết định sáng tạo công cụ sản xuất, gía trịthặng dư và chính trị xã hội Chủ nghĩa xã hội khoa học là một trong ba bộ phận cấu thành củachủ nghĩa Mác - Lênin đã nghiên cứu một cách toàn diện về các quy luật chính trị xã hội củaquá trình phát sinh, hình thành và phát triển của các hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủnghĩa Trong đó, chủ nghĩa xã hội khoa học đã tập chung nghiên cưú những nguyên tắc cănbản, những điều kiện, con đường, hình thức, phương pháp đấu tranh của giai cấp công nhân đểthực hiện chuyển biến từ chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa xã hội
Từ vai trò to lớn của giai cấp công nhân, việc khẳng định sứ mệnh lịch sử của giai cấpcông nhân có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận lẫn thực tiễn Giai cấp công nhân và loài ngườitiến bộ những ngày này khắp nơi đều tổ chức kỷ niệm 160 năm ngày ra đời Tuyên ngôn củaĐảng Cộng sản, tác phẩm “phổ biến nhất, có tính chất quốc tế nhất trong sách báo xã hội chủnghĩa” (Ph.Ăngghen) Trong Tuyên ngôn, lần đầu tiên những cơ sở của chủ nghĩa Mác đượctrình bày hoàn chỉnh dưới dạng cô đọng nhất và ở tầm cao về nội dung cũng như hình thức Làvăn kiện mang tính cương lĩnh của phong trào cộng sản, Tuyên ngôn đánh dấu sự ra đời chủnghĩa Mác sau một loạt công trình tìm tòi, khám phá, phát hiện trước đó Chính vì thế, thái độ
Trong giai đoạn mới hiện nay, công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đang diễn ratrên toàn thế giới, chủ nghĩa xã hội đang ở trong thời kỳ thoái trào, thời đại ngày nay vẫn đang
là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới còn đang
có nhiều biến động, tiêu cực thì vấn đề làm sáng tỏ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhânđược đặt ra trở nên bức thiết hơn bao giờ hết, cả trên hai phương diện: lý luận và thực tiễn
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là một phạm trù cơ bản nhất của chủ nghĩa xãhội khoa học, do đó nó đã được C.Mác - Ph.Ăngghen và Lênin nghiên cứu và phát triển hếtsức hoàn thiện trong trong quá trình phát triển của lịch sử thế giới Xét trên phương diện lịch
sử, những nhận định và lý luận của các ông về giai cấp công nhân có tác dụng to lớn và đúngđắn.Còn đối với nước ta, vấn đề trên được Đảng ta rất chú trọng Vì thế, sứ mệnh lịch sử củagiai cấp công nhân không chỉ thể hiện rõ trong các văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc, mà đây(
1
Trang 2còn là một trong những đề tài nghiên cứu khoa học của nhiều nhà lý luận, nhà nghiên cứu lịch
sử, và của nhiều thế hệ công nhân, sinh viên
Sự tác động của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không chỉ ảnh hưởng tới sựchuyển biến của lịch sử thế giới là thay đổi từ hình thái kinh tế này sang hình thái kinh tếkhác, thay đổi từ chế độ kinh tế này sang chế độ kinh tế khác mà còn làm thay đổi tình hìnhkinh tế chính trị xã hội trên toàn thế giới, nó tác động tới quá trình sản xuất cụ thể, tới bộ mặtphát triển của thế giới
Trong tình hình chính trị và tư tưởng diễn biến phức tạp, cách mạng đứng trước thử thách
to lớn, hàng triệu người cộng sản, những người mácxít trên thế giới, trong đó có những ngườicộng sản Việt Nam chúng ta, vẫn kiên quyết bảo vệ chân lý của chủ nghĩa Mác, kiên trì tưtưởng cơ bản của Tuyên ngôn, nghiêm túc tìm hiểu nguyên nhân thất bại của CNXH ở nơi nàynơi khác và cố gắng phát triển tư tưởng của Tuyên ngôn theo sự phát triển của đặc điểm thờiđại trong giai đoạn hiện nay Nhiều nhà khoa học không mácxít, với mức độ khác nhau, đãđánh giá Tuyên ngôn một cách khách quan Họ nêu ảnh hưởng to lớn không thể phủ nhận củaTuyên ngôn đối với thế kỷ XX Có người còn cho rằng, Tuyên ngôn sẽ có vai trò to lớn hơnnữa trong thế kỷ XXI Để bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, để giải quyết nhữngnhiệm vụ lý luận và thực tiễn to lớn, phức tạp và mới mẻ đang đặt ra cho cách mạng ViệtNam, chúng ta cần nghiên cứu lại Tuyên ngôn, với phương pháp gắn chặt lý luận với thựctiễn Phương pháp này đòi hỏi đặt toàn bộ tác phẩm cũng như mỗi luận điểm trong đó vào thờicủa nó, trong dòng lịch sử của nó và trước những vấn đề cơ bản, nóng hổi ở thời đại chúng ta
Chính vì vậy để làm sáng tỏ hơn nữa nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
em chọn đề tài: Phân tích nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và điều kiện
để thực hiện sứ mệnh ấy trong tác phẩm “Tuyên ngôn Đảng cộng sản” của C.Mác –
Angghen để làm tiểu luận I cho mình Trong quá trình viết do thời gian, tầm nhận thức và tàiliệu nghiên cứu còn hạn chế nên bài viết khó đáp úng được yêu cầu, rất mong Thày, cô giáotrong viện Chủ nghĩa xã hội khoa học chỉ bảo thêm Em xin chân thành cảm ơn!
NỘI DUNG
I Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm
1 Khái quat chung
Tuyên ngôn không phải là cuốn sách thông thường nghiên cứu một lĩnh vực cụ thể nào đócủa đời sống xã hội mà là cương lĩnh chính trị và lý luận vạch thời đại Nó tuyên bố sự ra đờihợp quy luật lịch sử của xã hội mới sẽ thay thế xã hội tư bản và chỉ ra động lực trực tiếp của
2
Trang 3quá trình đó, động lực này lại do chính chủ nghĩa tư bản tạo ra Tuyên ngôn giác ngộ giai cấpcông nhân bằng thế giới quan và phương pháp luận thực sự khoa học, chỉ ra cho giai cấp côngnhân những điều kiện để tự giải phóng.
Ngày 24 tháng 2 năm 1848, C.Mác và Ph.Ăng-ghen chính thức công bố trước toàn thế giớiTuyên ngôn của Đảng Cộng sản do các ông soạn thảo bởi sự ủy nhiệm của Đồng minh nhữngngười cộng sản Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong kho tàng
lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê-nin Sự ra đời của tác phẩm vĩ đại này đánh dấu sự hình thành
về cơ bản lý luận của Chủ nghĩa Mác bao gồm ba bộ phận hợp thành: Triết học, kinh tế chínhtrị học và chủ nghĩa cộng sản khoa học
Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản là cương lĩnh chính trị, kim chỉ nam cho hành động củaphong trào cộng sản và công nhân quốc tế; là ngọn cờ dẫn dắt giai cấp công nhân và nhân dânlao động trên toàn thế giới trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa tư bản, giải phóng dân tộc,giải phóng giai cấp và giải phóng con người, xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộngsản Tuyên ngôn là cương lĩnh đầu tiên đặt ra mục tiêu, chỉ rõ lực lượng, điều kiện và phươngthức đấu tranh nhằm giải phóng triệt để giai cấp công nhân, nhân dân lao động và các dân tộcthoát khỏi mọi áp bức, bóc lột và nô dịch, đưa con người đến cuộc sống tự do, hạnh phúc vàphát triển toàn diện Với ý nghĩa lớn lao đó, V.I.Lê-nin khẳng định: “Cuốn sách mỏng ấy cógiá trị bằng hàng bộ sách, tinh thần của nó đến bây giờ vẫn cổ vũ và thúc đẩy toàn thể giai cấp
vô sản có tổ chức và chiến đấu trong thế giới văn minh”
Phát hiện và làm sáng tỏ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là một trong nhữngcống hiến vĩ đại của C.Mác, là một giá trị to lớn trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản Tuyênngôn đã luận chứng một cách có cơ sở khoa học, đầy thuyết phục về sứ mệnh lịch sử thế giớicủa giai cấp công nhân; chỉ rõ sứ mệnh lịch sử thế giới đó là do chính địa vị kinh tế - xã hộicủa giai cấp công nhân trong xã hội quy định Trong Tuyên ngôn, C.Mác và Ph.Ăng-ghen chỉrõ: “Trong tất cả các giai cấp hiện đang đối lập với giai cấp tư sản thì chỉ có giai cấp vô sản làgiai cấp thực sự cách mạng Tất cả các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự pháttriển của đại công nghiệp, còn giai cấp vô sản lại là sản phẩm của bản thân nền đại côngnghiệp” Và khẳng định: “Sự sụp đổ của giai cấp tư sản và sự thắng lợi của giai cấp vô sảnđều là tất yếu như nhau”
2 Tóm tắt tác phẩm
Tuyên ngôn đã chỉ ra và lý giải rằng động lực chủ yếu của trong tiến trình phát triểncủa các hình thái kinh tế xã hội chính là đấu tranh giai cấp Khẳng định sự ra đời và phát triển
3
Trang 4của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa đã đem lại những thành tựu rất lớn cho xã hội loàingười Tuy nhiên, trong xã hội TBCN, mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất ngày càng được xãhội hoá cao với chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất…ngày cànggay gắt Mâu thuẫn này biểu hiện về mặt chính trị thành mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản vớigiai cấp vô sản Mâu thuẫn đó tất yếu dẫn đến cách mạng vô sản Giai cấp vô sản nhất định sẽchiến thắng, giành chính quyền để xây dựng xã hội mới… cũng như thất bại, diệt vong củachủ nghĩa tư sản đều là “tất yếu như nhau”.
Tuyên ngôn khẳng định vai trò của Đảng cộng sản - đội tiên phong của giai cấp vô sản(giai cấp công nhân) trong suốt quá trình lâu dài của sản xuất công nghiệp hiện đại và đấutranh giai cấp của giai cấp vô sản để thực hiện sứ mạng lịch sử của mình
Khẳng định cuộc cách mạng cộng sản chủ nghĩa do giai cấp công nhân lãnh đạo là cuộccách mạng toàn diện nhất, triệt để nhất trong quá trình giải phóng nhân loại, giải phóng vàphát triển toàn diện con người Cùng với cách mạng về chính trị, kinh tế, khoa học kỹ thuật thìcũng tiến hành cách mạng triệt để trong các lĩnh vực tư tưởng, văn hoá, xã hội
Phê phán các xu hướng gọi là “xã hội chủ nghĩa”, nhưng là xu hướng phản động, tiêucực như “chủ nghĩa xã hội chủ nghĩa phong kiến”, “chủ nghĩa xã hội chân chính Đức” và các
xu hướng tiểu tư sản khác
Tuyên bố thái độ rõ ràng, dứt khoát của Đảng cộng sản với tất cả các đảng phái đối lậpkhác, thể hiện lập trường cách mạng không ngừng, nhưng đoàn kết, hợp tác với tất cả cácĐảng tiến bộ để đạt mục tiêu giải phóng nhân loại
Tựu trung lại, vấn đề cơ bản và cốt lõi nhất của “Tuyên ngôn Đảng Cộng Sản” chính làxác định vai trò, sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản (giai cấp công nhân) và chính đảng của
nó (Đảng Cộng sản) trong sự nghiệp giải phóng loài người Tuyên ngôn cũng khẳng định mộtcách đanh thép rằng: sự nghiệp đó là tất yếu chiến thắng
Trong tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng Cộng Sản”, vấn đề nhà nước cũng như bản chấtgiai cấp của nhà nước không được C.Mác và Ăngghen đề cập sâu (vấn đề này được các ôngphân tích kỹ hơn trong một số tác phẩm khác như “Phê phán triết học pháp quyền củaHêghen”, “Chống Đuyrinh”…) Tuy nhiên, khi nói về pháp quyền tư sản - cái mà giai cấp tưsản vẫn luôn cho là hình mẫu của dân chủ và tiến bộ, Tuyên ngôn đã chỉ rõ: “Chính những tưtưởng của các ông là con đẻ của chế độ sản xuất và sở hữu tư sản, cũng như pháp quyền củacác ông chỉ là ý chí của giai cấp các ông được đề lên thành luật pháp, cái ý chí mà nội dung là
do những điều kiện sinh hoạt vật chất của giai cấp các ông quyết định”
4
Trang 5Công bằng mà nói, so với thời kỳ Mác và Ăngghen viết “Tuyên ngôn của Đảng CộngSản”, trên thực tế hiện nay các nhà nước tư sản đã có nhiều điều chỉnh đáng kể theo hướngtích cực (đặc biệt là chú ý nhiều hơn đến việc điều tiết quan hệ lao động TBCN) Song, điều
đó không có nghĩa là bản chất giai cấp tư sản, bản chất “bóc lột” của nhà nước tư sản đã thayđổi mà đây chỉ là những bước cải cách trước những yêu cầu của thực tiễn nhằm làm cho nhànước tư sản mang một bộ mặt mới và để thích nghi được với điều kiện mới Nhận thức lại vàlàm rõ bản chất giai cấp của các nhà nước tư sản hiện đại trong tình hình hiện nay, đòi hỏichúng ta phải có một quan điểm cách mạng và khoa học, một thái độ thẳng thắn và không thỏahiệp
Trên thực tế, các nhà nước tư sản hiện nay trên thế giới bằng cách này hay cách khácđều cố tình che dấu bản chất giai cấp của mình Trong trang đầu của các bản Hiến pháp tư sảnhầu như đều khẳng định rất long trọng rằng: “Tất cả quyền lực thuộc về nhân dân” Tuy nhiên,
ở các quốc gia đó, để thực hiện được các quyền chính trị cơ bản được Hiến pháp ghi nhận, cáctầng lớp nhân dân lao động đều vấp phải những bức tường “vô hình”, “tinh vi” do chính nhànước và pháp luật tư sản dựng nên Chẳng hạn, quy định về tiền đảm bảo ứng cử ở Mỹ mặcnhiên đã tạo ra một đặc quyền hợp pháp cho “giới chủ” trên sân khấu chính trị Thực tế cũngcho thấy rằng, nhiều cuộc bầu cử phương Tây được tung hô như những chuẩn mực về dân chủlại được thao túng không ít bởi các thế lực tài chính và thông tin
Trong quan hệ lao động tư bản chủ nghĩa, so với thời kỳ “Tuyên ngôn của Đảng Cộngsản” ra đời, luật pháp các nhà nước tư sản cũng đã có nhiều cải cách (như quy định về tiềnlương tối thiểu, thời gian làm việc, chế độ trợ cấp thất nghiệp…) Người công nhân trong xãhội tư bản đã bắt đầu sở hữu những cổ phần trong các công ty, nhà máy…Tất cả những hiệntượng đó đã được giai cấp tư sản, các học giả tư sản tô vẽ lên thành một thế giới của “tự do vàdân chủ”, nhằm xoa dịu và làm mất phương hướng của cuộc đấu tranh giai cấp Tuy vậy, xétđến cùng, đằng sau những “chiếc bánh” phúc lợi được xem là của giai cấp tư sản đó cũng chỉ
là mồ hôi và xương máu của các tầng lớp người lao động mà thôi Cổ phiếu của người laođộng thực chất chỉ mang ý nghĩa tượng trưng, thực chất cũng là những sợi dây cột chặt họthêm vào guồng máy bóc lột của các tập đoàn tư bản Bên cạnh đó, một khi lợi nhuận của cáctập đoàn tư bản bị đe dọa thì họ sẵn sàng bán rẻ quyền lợi của những người lao động ngay.Chẳng hạn, trong cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ năm 1997, ở Châu Á hàng chục nghìncông nhân ở nhiều nước đã bị sa thải mà không được biết lý do Nhiều tài liệu thống kê chobiết 10% dân số thế giới đang sở hữu hơn 90% của cải vật chất và ngược lại Nghịch lý đó
5
Trang 6cũng cho thấy đằng sau những con số tăng trưởng kinh tế thì sự phân hóa giàu nghèo dườngnhư lại càng sâu thêm Nhiều người cho rằng thế giới ngày này đang trở nên “phẳng” dưới tácđộng của tiến trình toàn cầu hóa, nhưng có một điều là những lợi ích do “toàn cầu hóa” manglại lại không hề phẳng
Nhìn lại diễn biến vụ kiện của những nạn nhân chất độc da cam Việt Nam đối với cáccông ty sản xuất hóa chất của Mỹ, chúng ta lại một lần nữa hiểu thêm về cái gọi là “tự do” và
“”công lý” mà nước Mỹ thường nhắc đến Ít ai ngờ rằng, Tòa án của một đất nước có biểutượng “Nữ thần Tự do” lại hơn một lần ngoảnh mặt với lương tâm và trách nhiệm để bác đơncủa hàng nghìn nạn nhân vô tội của chất độc da cam Có vẻ như, đối với các Tòa án Mỹ
“công lý” phải gắn liền với lợi ích của các tập đoàn tư bản ?
160 năm đã đã trôi qua, loài người vẫn miệt mài trên con đường đi tìm hạnh phúc theoánh sáng của “Tuyên ngôn của Đảng Cộng Sản” Việc nhận thức lại một cách rõ ràng, không
mơ hồ, không ảo tưởng về chủ nghĩa tư bản hiện đại, về bản chất giai cấp của Nhà nước tư sảngiúp chúng ta một phương pháp luận đúng đắn trong bối cảnh “vừa hợp tác, vừa đấu tranh”.Đồng thời, cũng giúp ta vững tin hơn trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩacộng sản - Dù con đường phía trước chắc vẫn còn nhiều gian nan, thử thách
II Khái quát về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.
1 Giai cấp công nhân.
Giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp luôn là đối tượng nghiên cứu trongmọi thời đại, từ xưa các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác như: C Mác, Ph Ăngghen, V.I.Lênin lànhững người đã quan tâm, nghiên cứu và đưa ra những học thuyết về giai cấp công nhân Họcthuyết về giai cấp công nhân đã được họ trình bày trong các tác phẩm như “Nội chiến ở Pháp”(1871) “Phê phán cương lĩnh Gôta” (1875), “Tuyên ngôn của Đảng Cộng Sản” (1847), “Sángkiến vĩ đại”… ở đây, khi các ông nhận ra rằng những mâu thuẫn và bất công trong xã hội là dochế độ tư bản gây ra và người bị áp bức bóc lột thậm tệ nhất trong xã hội là giai cấp côngnhân Nghiên cứu về giai cấp này các ông không chỉ thấy được những nỗi khổ nhục, bất công
mà người công nhân phải chịu các ông còn nhận thấy được khả năng cũng như sức mạnh củagiai cấp công nhân trong sự nghiệp giải phóng mình và giải phóng nhân loại để tiến tới một xãhội công bằng, tốt đẹp hơn Trong “Tình cảnh giai cấp công nhân Anh” Ăngghen đã viết:
“Giai cấp vô sản không chỉ là giai cấp chịu đau khổ mà còn là giai cấp có sứ mạng lịch sử vàtiền đồ rất vẻ vang”, khác với nhà các nhà không tưởng Xanhximông, Phuriê, Ôoen vào thời
kỳ đó cũng đã có tư tưởng thấy được sự bất công của xã hội tư bản và nghĩ rằng phải có một
6
Trang 7xã hội công bằng hơn, ở đó không có áp bức bóc lột ở đó mọi người được sống trong hoàbình, ấm no, hạnh phúc nhưng những tư tưởng của các ông đã không trở thành hiện thực vìcác ông không hiểu được vai trò lịch sử của giai cấp công nhân đến thế kỷ XIX, Mác-Ăngghen bước vào trường đấu tranh chính trị Tuy Mác-Ăngghen không phải là giai cấp côngnhân, nhưng hai ông đã nghiên cứu phong trào công nhân ở Châu Âu và phát hiện ra được mộtđiều mà các nhà không tưởng đó không thấy được là giai cấp công nhân là những người đàohuyệt chôn chủ nghĩa tư bản và là lực lượng chủ yếu xây dựng xã hội mới Và kế thừa tưtưởng của các nhà Macxít, Chủ tich Hồ Chí Minh – Lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam đãnhận thấy được vai trò sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân Khi ra đi tìm đường cứu nước, đếnđược luận cương của Lênin “Về vấn đề giải phóng dân tộc và thuộc địa” Người đã tìm thấy vàkhẳng định con đường giải phóng dân tộc Việt Nam là con đường “Cách mạng vô sản” HồChí Minh luôn đặt niềm tin lớn lao vào giai cấp công nhân, khẳng định sứ mệnh lịch sử và vaitrò lãnh đạo của giai cấp công nhân trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựngchế độ mới Người khẳng định: “để dành lấy thắng lợi, cách mạng phải nhất định phải do giaicấp công nhân lãnh đạo vì nó là giai cấp tiên tiến nhất, có kỷ luật nhất và có tổ chúc chặt chẽ
Giai cấp công nhân thế giới ra đời trong Cuộc cách mạng công nghiệp và trưởng thànhtrong quá trình phát triển của CNTB Cuộc cách mạnh công nghiệp được thực hiện đầu tiên ởnước Anh trong nhưĩng năm 60 của thế kỉ XVIII và sau đó lần lượt được thực hện ở các nướcTây Âu Cuộc cách mạng đó đã làm thay đổi mọi cách sản xuất từ trước đến lúc bấy giờ,chuyển từ lao động bằng tay sang lao động bằng máy móc, đưa năng xuất lao động tăng lênmột cách nhanh chóng và rộng lớn một cách chưa từng thấy Song cách mạng công nghiệpdiễn ra ở đâu thì ở đó toàn bộ công nghiệp chuyển vào tay các nhà tư bản lớn, còn nhữngngười sản xuất nhỏ thì bị phá sản, buộc phải đi làm thuê cho các nhà tư bản, “những nhà tiểucông nghiệp, tiểu thương nghiệp và thực lợi nhỏ, thợ thủ công và nông dân tất cả các tầng lớpdưới của tầng lớp xưa kia, đều rơi xuống hàng ngũ vô sản” Vì lẽ đó Ăngghen kết luận”giaicấp vô sản là do cuộc cách mạng công nghiệp sản sinh ra” Những người bán sức lao động củamình để kiếm sống Và chính tiêu chí này đã làm cho giai cấp công nhân trở thành giai cấp đốikháng với giai cấp tư sản
Ngày nay với sự phát triển của CNTB trong nửa sau của thế kỉ XX, bộ măt của giai cấpcông nhân có nhiều thay đổi khác trước Sự phát triển của lực lượng sản xuất xã hội hiện nay
(1) (1) Đỗ Quang Hưng Quang H ngưng Bác H v i giai c p công nhân v công o n Vi t Nam, ồ với giai cấp công nhân và công đoàn Việt Nam, ới giai cấp công nhân và công đoàn Việt Nam, ấp công nhân và công đoàn Việt Nam, à công đoàn Việt Nam, đoàn Việt Nam, à công đoàn Việt Nam, ệt Nam, Nxb Lao động 1990, tr ng 1990, tr 56.
7
Trang 8đã vượt ra trình độ văn minh công nghiệp trước đây Sự xã hội hoá và phân công lao động xãhội mới, cơ cấu của giai cấp công nhân hiện đại, các hình thức bóc lột giá trị thặng dư…Đãlàm cho diện mạo của giai cấp công nhân hiện đại không còn giống với diện mạo của Mác mô
tả trong thế kỉ XIX Song những thuộc tính cơ bản của Mác đã phát hiện ra vẫn còn nguyêngiá trị, vẫn là cơ sở phương pháp luận để cho chúng ta nghiên cứu giai cấp công nhân hiện đại,đặc biệt là để làm sáng tỏ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay Vàcăn cứ vào hai chỉ tiêu cơ bản nói trên, chúng ta có thể định nghĩa giai cấp công nhân: “Giaicấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng với quá trình pháttriển của nền đại công nghiệp, với nhịp độ phát triển của lực lượng sản xuất có tính chất xã hộihoá ngày càng cao; Là lực lượng sản xuất cơ bản và tiên tiến trực tiếp tham gia vào quá trìnhsản xuất, tái sản xuất ra của cải vật chất và cải tạo các quan hệ xã hội; Là lực lượng chủ yếucủa tiến trình lịch sử quá độ từ CNTB lên CNXH Ơ các nước tư bản, giai cấp công nhân lànhững người không có hoặc về cơ bản không có tư liệu sản xuất, phải đi làm thuê cho giai cấp
tư sản và bị giai cấp tư sản bóc lột giá trị thặng dư; ở các nước xã hội chủ nghĩa, họ là nhữngngười đã cùng nhân dân lao động làm chủ những tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội và cùngnhau lao động vì lợi ích chung của toàn xã hội trong đó có lợi ích chính đáng của bản thânhọ.”
2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.
Giai cấp vô sản các nước, dù màu da, tiếng nói, phong tục tập quán khác nhau, nhưng
có những quyền lợi cơ bản giống nhau, họ có một nguyện vọng chung là giải phóng khỏi ách
áp bức, bóc lột, và phải chống với một kẻ thù chung là giai cấp tư sản ở nước mình, cùng sựcấu kết của giai cấp ấy trên phạm vi thế giới Gắn liền với kinh tế tư bản chủ nghĩa, giai cấp
vô sản không sống phân tán và biệt lập như những người lao động khác trong nền kinh tế tựcung, tự cấp trước kia Giai cấp vô sản thế giới ra đời khi thị trường thế giới đang hình thành,những mối quan hệ về kinh tế, chính trị, về văn hoá giữa các nước đang phát triển mạnh mẽ.Đường sắt, tàu thuỷ, điện báo…Mọi phương tiện giao thông đều do nền công nghiệp lớn sảnxuất ra làm dễ dàng cho việc thiết lập quan hệ giữa vô sản nước này với vô sản nước khác vìvậy giai cấp vô sản sớm trở thành một lực lượng quốc tế ngày càng đông đảo, ngày càngchống lại nền thống trị của CNTB
Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin đã khẳng định giai cấp công nhân hiện đại
là giai cấp có tinh thần cách mạng triệt để, có khả năng tổ chức và lãnh đạo toàn thể nhân dânlao động tiến hành cải biến cách mạng, từ hình thái kinh tế xã hội tư bản sang hình thái kinh tế
xã hội cộng sản chủ nghĩa, giải phóng nhân loại khỏi ách áp bức, bất công và mọi hình thức
8
Trang 9bóc lột Nói một cách khái quát là sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là: Xoá bỏ chế độTBCN xoá bỏ chế độ người bóc lột người, giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động
và toàn thể nhân loại khỏi ách áp bức bóc lột, nghèo làn lạc hậu, xây dựng xã hội cộng sản chủnghĩa văn minh Ph.Ăngghen viết: “thực hiện sự nghiệp giải phóng thế giới ấy-đó là sứ mệnh
của Mác là ở chỗ nó làm sáng tỏ vai trò lịch sử thế giới của giai cấp vô sản là người xây dựng
Học thuyết Mác-Ăngghen về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là luận chứngkhoa học về địa vị kinh tế-xã hội và vai trò lịch sử của giai cấp công nhân, về những mục tiêu,con đường để giai cấp đó hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình Học thuyết ấy đã chứng minhrằng, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân được quy định bởi những điều kiện khách quan:
Đó là “cùng với sự phát triển của nền đại công nghiệp, chính cái nền tảng trên đó giai cấp tưsản đã sản xuất và chiếm hữu sản phẩm của nó, đã bị phá sập dưới chân giai cấp tư sản Trướchết giai cấp tư sản sản sinh ra những người đào huyệt chân chính Sự sụp đổ của giai cấp tư
Và lý thuyết về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân đã được Mác và Ăngghen trìnhbày một cách cụ thể sau:
Trước hết, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không phải là việc thực hiện sựchuyển biến từ chế độ tư hữu này sang chế độ tư hữu khác, không phải là từ hình thức bóc lộtnày sang hình thức bóc lột khác mà ngược lại mục tiêu cuối cùng của giai cấp công nhân làxoá bỏ giai cấp, xoá bỏ chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất để xoá bỏ mọi hìnhthức bóc lột người, tức là giải phóng được giai cấp, giải phóng được xã hội, giảiphóng conngười Đây chính là nội dung cốt lõi nhất của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Tuy nhiên, đây là một quá trình hết sức lâu dài, vì vậy mọi cực đoan, nóng vội, muốnđốt cháy giai đoạn dùng biện pháp hành chính để thủ tiêu mọi hình thức tư hữu nhằm tiếnthẳng lên chủ nghĩa xã hội thì chỉ mang lại những kết quả tiêu cực mà thôi.Nên giai cấp côngnhân phải có những bước đi thận trọng, chắc chắn, có đường lối rõ ràng… Có như vậy giaicấp công nhân mới thực hiện được sứ mệnh của mình
Giai cấp công nhân bị giai cấp tư sản áp bức,bóc lột nặng nề,họ là giai cấp trực tiếp đốikháng với giai cấp tư sản,và xét về bản chất họ là giai cấp cách mạng triệt để nhất chống lạichế độ áp bức, bóc lột tư bản chủ nghĩa.Từ đó,quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công
(1) (1) Mác- ng-ghen s d, 1994, t.20, tr 393 Ăng-ghen sđd, 1994, t.20, tr 393 đ
(1) (1) V.I Lênin to n t p, Nxb Ti n B , Matxc va, 1980, T23, tr1 àn tập, Nxb Tiến Bộ, Matxcơva, 1980, T23, tr1 ập, Nxb Tiến Bộ, Matxcơva, 1980, T23, tr1 ến Bộ, Matxcơva, 1980, T23, tr1 ộng 1990, tr ơva, 1980, T23, tr1.
(2) (2) Mác v ng-ghen, S d, 1995, T4, tr 613 àn tập, Nxb Tiến Bộ, Matxcơva, 1980, T23, tr1 Ăng-ghen sđd, 1994, t.20, tr 393 đ
9
Trang 10nhân khác về tính chất và mục đích với sứ mệnh lìch sử của giai cấp thống trị trước đó ở chỗ:tất cả phong trào lịch sử từ trước đến nay của giai cấp thống trị đều do thiểu số thực hiện hoặcđều mưu lợi ích cho thiểu số.Còn phong trào giai cấp vô sản là do đa số thực hiện và mưu lợicho đa số vì giai cấp công nhân không giải phóng được mình nếu không giải phóng đượcmình nếu không giải phóng được toàn dân tộc.
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là sự kết hợp chặt chẽ và thống nhất biệnchứng của hai sự nghiệp cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới,trong đó mặt xây dựng làquan trọng nhất, có tính quyết định nhất Sự kết hợp hai mặt này được thực hiện trong cả haigiai đoạn: giai đoạn đấu tranh giành chính quyền và giai đoạn xây dựng xã hội mới
Sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân là sự nghiệp vừa mang tính dân tộc vừa mang tínhquốc tế cho nên phải kết hợp chặt chẽ giữa nghĩa vụ dân tộc và nghĩa vụ quốc tế vì sứ mệnhcủa giai cấp công nhân là sứ mệnh quốc tế, giai cấp công nhân có điều kiện giống nhau,và đặcđiểm giống nhau và có kẻ thù chung là chủ nghĩa tư bản quốc tế Vì vậy, lợi ích giai cấp, dântộc, quốc tế gắn liền với nhau và nó có mối quan hệ biện chứng với nhau Sứ mệnh lịch sử củagiai cấp công nhân chỉ có thể hoàn thành khi xây dựng hoàn thành xã hội mới – xã hội cộngsản chủ nghĩa ở từng nước cũng như trên toàn thế giới
Như vậy sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không do ý muốn chủ quan của giaicấp công nhân hoặc do sự áp đặt của nhà tư tưởng nào đó mà do điều kiện khách quan quyđịnh, đó chính là điều kiện kinh tế xã hội của giai cấp công nhân quy định xứ mệnh lịch sử đó
Lịch sử thế giới đã chứng minh những kết luận của C.Mác-Ph.Ăngghen và V.I.Lênin về
sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân là đúng đắn Tuy nhiên, cuộc đấu tranh của giai cấp côngnhân nhằm hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình không phải diễn ra một cách bằng phẳng mà
họ phải trả giá bằng máu và nước mắt của mình, giai cấp công nhân đã trai qua những cuộcđấu tranh cam go, quyết liệt với giai cấp tư sản, chủ nghĩa tư bản
Trong chế độ tư bản giai cấp tư sản đã tập trung hàng vạn công nhân sản xuất tập thể,với trình độ hợp lý hoá cao, nhưng đời sống của công nhân ngày càng cực khổ, nạn thấtnghiệp ngày càng tăng ăn không đủ no, mặc không đủ ấm ở thì phải chui rúc trong những cănnhà tồi tàn Trái lại, bọn tư bản thì ngày lại càng giàu có sung sướng, đời sống sinh hoạt cao.Cho nên những người công nhân thấy rõ hơn ai hết sự cần thiết phải đánh đổ chế độ xã hội bấtcông ấy, thủ tiêu chế độ người bóc lột người để xây dựng một chế dộ xã hội mới công bằnghơn, trong đó không có tình trạng người bóc lột người, ai cũng có công ăn việc làm đầy đủ, aicũng được sống tự do sung sướng Đó là mong muốn chủ quan và cũng là mục đích của giai
10
Trang 11cấp công nhân trong quá trình chống lại áp bức bóc lột của giai cấp tư sản Ngay từ khi mới rađơì giai cấp công nhân đã có nhiều cuộc đấu tranh chống lại giai cấp tư sản.
Lúc đầu cuộc đấu tranh còn lẻ tẻ, rời rạc, tự phát, sau đó, phát triển thành những cuộcđấu tranh của công nhân trong cùng một công xưởng rồi đền cùng một ngành công nghiệp,cùng một địa phương Tuy nhiên thời kỳ này phương thức đấu tranh và mục đích đấu tranhcủa công nhân còn rất đờn giản, hình thức đấu tranh thì cũng chỉ là bãi công bỏ xưởng nhằmvào mục đích kinh tế đòi giảm giờ làm chưa thấy rõ được nguồn gốc đau khổ thực sự củamình là cả chế độ tư bản Đế cuối thế kỷ XVIII-đầu thế kỷ XIX, thì những cuộc đấu tranh củagiai cấp công nhân mới có những hành động đập phá nhà máy, phá vỡ máy móc Càng đấutranh, công nhân càng nhận thấy một điều muốn thắng được kẻ thù lớn đấy thì không còn cáchnào khác giai cấp công nhân các nước phải liên kết lại mới có sức mạnh để chống lại kẻ thùgiải phóng mình, giải phong giai cấp, giải phóng dân tộc Nhận thấy điều đấy, từ chỗ không có
tổ chức giai cấp công nhân đã tiến đến tổ chức ra công đoàn để lãnh đạo đấu tranh, và nhữngcông đoàn đầu tiên đã xuất hiện ở nước Anh trong những năm 20, 30 của thế kỷ XIX
Đến những năm 30, 40 của thế kỷ XIX, phong trào công nhân có những bước phát triểnmới: Các cuộc đấu tranh chẳng những đã liên kết được công nhân trong cùng một ngành sảnxuất, một địa phương mà còn liên kết được công nhân trong pham vi cả nước, không phải chỉchống lại từng nhà tư bản riêng lẻ mà còn chống lại toàn bộ giai cấp tư sản Tiêu biểu chophong trào đấu tranh phong trào của công nhân thời kỳ này là cuộc khởi nghĩa của công nhânLy-Ông ở pháp 1831-1834, phong trào Hiến Chương ở Anh năm 1835-1848 và cuộc khởinghĩa của công nhân Dệt ở Đức 1844 Các cuộc khời nghĩa này của giai cấp công nhân đãđánh dấu một bước tiên mới của phong trào đấu tranh của công nhân
Sự phát triển mạnh mẽ của đại công nghiệp tư bản chư nghĩa đã làm cho đội ngũ côngnhân lớn lên nhanh chóng và tập trung tời mức độ khá cao tại các trung tâm công nghiệp,đồng thời làm tăng thêm mức độ áp bức bóc lột đối với giai cấp công nhân, do đó, những cuộcđấu tranh mới của công nhân mới lại diễn ra, đến cuối những năm 50- đầu những năm 60 củathế kỷ XIX phong trào công nhân phát triển cao hơn nữa ở Pháp, Anh, Đức Song lúc này,phong trào công nhân các nước vẫn còn tình trạng phân tán, sự tồn tại của nhiều phe nhómkhuynh hướng phi vô sản đang cản trở rất lớn cho sự thống nhất phong trào
Đặc biệt vào những năm 40 của thế kỷ XIX, chủ nghĩa Mác ra đời với học thuyết vềcách mạng và khoa học như một ngọn đèn pha soi sáng con đường tiến lên của phong tràocông nhân và công nhân quốc tế.Sự ra đời của chủ nghĩa Mác là sự kiện vĩ đại của loàingười,đã giai đáp kịp thời và chính xác vấn đề của thời đại.Nó là”khoa học về những quy luật
11
Trang 12phát triển của tự nhiên và của xã hội,khoa học về cách mạng của quần chúng bị áp bức,bóclột, khoa học về sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội trong tất cả các nước,khoa học về kiến thiết
Và đỉnh cao của cách mạng của giai cấp vô sản là cách mạng tháng Mười Nga năm
1917 thành công.Khác với tất cả các cuộc cách mạng trước trong lịch sử,cách mạng thángMười Nga đã xoá bỏ chế độ người bóc lột người, đưa giai cấp công nhân và nhân dân laođông lên làm chủ đất nước,làm chủ vận mệnh của mình,đã làm cho chủ nghĩa xã hội thànhhiện thực ở Nga
Cách mạng tháng Mười Nga như tiếng sét dội khắp năm châu, thức tỉnh hàng triệungười bị áp bức bóc lột trên trái đất, nhất là đã thức tỉnh các dân tộc bị áp bức , mở đường giảiphóng cho nhân dan các nước thuộc địa và phụ thuộc, trong đó có Việt Nam Cách mạngtháng Mười Nga đánh dấu một bước ngoặt lịch sử của phong trào cộng sản và phong trào côngnhân quốc tế Từ đó, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân trên thế giới đã nổ ra khắpnơi, ở rất nhiều nước giai cấp công nhân đã dành thắng lợi giải phóng được mình và giảiphóng được dân tộc
Song sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không chỉ là giải phóng dân tộc mà còn làxây dựng đất nước Thời đại nào mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản đềukhông thể điều hoà được, trong thời đại ngày nay, mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân và giaicấp tư sản được biểu hiện và quy định bởi hai nguyên nhân chính vừa có phần riêng rẽ biệtlập, vừa có phần gắn kết với nhau Đó là: thứ nhất, cuộc đảo lộn bất ngờ và sâu sắc trong cụcdiện thế giới từ sau sự tan vỡ của chủ nghĩa xã hội hiện thực ở Liên Xô(cũ) và Đông Âu; thứhai, cuộc cách mạng khoa hoc-công nghệ bùng nổ từ những năm 70 đến đầu những năm 80 vàvẫn đang tiếp diễn đã thúc đẩy nền kinh tế, sản xuất thế giới phát triển vượt bậc
Trước hết, do sự tan vỡ của hệ thống chủ nghĩa xã hội thế giới đã từng một thời rấthùng mạnh và chế độ chủ nghĩa xã hội chỉ còn tồn tại ở một só it quốc gia đều trong giai đoạnđang hoặc mới phát triển nên hiện nay mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân với rư sản nhìnchung biến động theo hướng tương quan về số lượng và một phần về chất lượng, trở nên bấtlợi hơn trước đối với cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân Trong khi đó, hệ thống tư bảnchủ nghĩa và giai cấp rư sản thế giới không còn phải lo ngài vệ một hệ thống xã hội chủ nghĩavốn từng là đối trọng tranh chấp quyết liệt và thách thức nghiêm trọng sự tồn tại của chúngtrong gần suốt nửa sau thế kỷ XX
(1) (1) Xta-lin: Ch ngh a Mác v nh ng v n ủ nghĩa Mác và những vấn đề về ngôn ngữ học, ĩa Mác và những vấn đề về ngôn ngữ học, à công đoàn Việt Nam, ững vấn đề về ngôn ngữ học, ấp công nhân và công đoàn Việt Nam, đoàn Việt Nam,ề về ngôn ngữ học, ề về ngôn ngữ học, v ngôn ng h c, ững vấn đề về ngôn ngữ học, ọc, Nxb S th t, H N i , 1958, tr.63.ự thật, Hà Nội , 1958, tr.63 ập, Nxb Tiến Bộ, Matxcơva, 1980, T23, tr1 àn tập, Nxb Tiến Bộ, Matxcơva, 1980, T23, tr1 ộng 1990, tr
12
Trang 13Trước đây, trong bối cảnh cùng tồn tại bên cạnh hệ thống xã hôị chủ nghĩa – một hìnhthái xã hội mới, bộc lộ tính ưu việt rõ rệt và được thừa nhận khá rộng rãi trên nhiều lĩnh vực;chủ nghĩa tư bản đã không thể không tự thích nghi, tự cải biến và đôi khi còn buộc phảinhượng bộ phần nào trước quần chúng lao động và giai cấp công nhân Hiện nay áp lực nàykhông còn đối với giai cấp tư sản, trong điều kiện mới sẽ không loại trừ việc tái xuất hiện vàđược áp dụng trở lại ở mức độ, phương thức nào đó một số thể chế chính trị tư sản phản độngcực đoan nhất đã từng được biết đến như các chế độ chuyên chế, độc tài hay thậm chí cả chủnghiã phát xít.
Và nếu như sự đảo lộn cục diện tình hình thế giới làm thay đổi vị thế của giai cấp côngnhân và tương quan giữa nó với giai cấp tư sản trên trường quốc tế chủ yếu về mặt chính trị-
xã hội thì những thành tựu to lớn của cách mạng khoa học-công nghệ hiện nay cũng tác độngmạnh mẽ tới mâu thuẫn giữa giai cấp cấp công nhân và giai cấp tư sản Từ khoảng cuối nhữngnăm 70-đầu những năm 80 đến nay, cách mạng khoa học và kĩ thuật trên thế giới đã có bướcphát triển mới Đó là cuộc cách mạng khoa học công nghệ với đặc trưng nổi bật là bước tiếnquan trọng của nghành công nghệ mũi nhọn về điện tử-tin học và ảnh hưởng lan rộng của nóđối với hầu hết các linh vực nghiên cứu khoa học cũng như nghành nghề lao động sản xuất.Nếu trong những cuộc cách mạng về khoa học và kỹ thuật trước đây, lao động chân tay từngbước được thay thế bằng cơ giới hoá, tự động hoá thì cuộc “cách mạng điện tử-thông tin”đang diễn ra hiện nay còn tiến tới thay thế cả lao động trí óc của con người trong một số khâucủa dây truyền sản xuất, trao đổi Cuộc cách mạng khoa học-công nghệ đang diễn ra hiện nay
đã đưa đến những hệ quả phức tạp, đa dạng và nhiều chiều Một mặt nó cung cấp cho giai cấp
tư sản những phương cách quản lý, thống trị chặt chẽ hơn, làm phân tầng, phân loại đội ngũcông nhân ở phạm vi một nước cũng như trong bộ nền kinhtế thế giới tư bản chủ nghĩa thànhnhững nhóm khác nhau về lao động nghề nghiệp, cách biệt nhau về mức thu nhập và lối sống.Điều này vừa có nguyên nhân khách quan là tiến bộ khoa học-công nghệ tự nó không thể xuấthiện đồng thời ở tất cả mọi nơi, vừa có nguyên nhân chủ quan là những thành quả của tiếntrình đó lại bị giới tư bản quốc tế triển khai một cách không đồng đều trong trật tự “trung tâm-ngoại vi” do chúng dựng lên và duy trì bằng mọi giá Đồng thời, cuộc cách mạng này lại tạo ra
cơ sở vật chất-kỹ thuật này cũng làm phát sinh những xung lực mới tương ứng, kích thíchmạnh mẽ sự chín muồi của mâu thuẫn giữa công nhân với tư sản, đua mâu thuẫn này lên mộtmức độ sâu sắc hơn trong tiến trình đi đến việc giải quyết triệt để Có thể dự đoán rằng đếnmột giới hạn phát triển nhất định nào đó trong tương lai, các tiến bộ khoa học và kỹ thuậtchẳng những sẽ không còn là liều thuốc cải tử vạn năng đối với chủ nghĩa tư bản nữa, mà
13
Trang 14thậm chí có thể trở thành một trong những tác nhân trực tiếp quan trọng góp phần thủ tiêu chế
độ xã hội tư lâu đã trở nên lỗi thời này Như vậy mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân và giaicấp tư sản ngày nay vẫn diễn ra rất gay gắt, chỉ có điều nó tồn tại dưới những hình thức khácnhau mà thôi Không phải đấu tranh bằng súng nữa nhưng giai cấp công nhân vẫn luôn phảiđấu tranh với giai cấp tư sản dưới mọi hình thức khác nhan để bảo vệ quyền lợi cho mình vàgiai cấp mình
Như vậy, mỗi giai đoạn lịch sử, mỗi thời đại sẽ quy địnhk sứ mệnh lịch sử khác nhaucủa giai cấp công nhân Trong thời bình cũng như trong thời chiến giai cấp công nhân luônphát huy được sức mạnh của mình, đây là giai cấp tiến bộ nhất của xã hội Và sứ mệnh lịch sửcủa giai cấp công nhân đã được
3 Cách mạng XHCN là con đường phát triển tất yếu của quá tŕnh thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.
Theo chủ nghĩa Mac-Lenin th́ nguyên nhân sâu xa của những cuộc cách mạng xă hội là
do sự phát triển của lực lượng sản xuất Theo qui luật chung của sự phát triển xă hội khi lựclượng sản xuất không ngừng phát triển , mâu thuẫn với quan hệ sản xuất đă lỗi thời , ḱm hăm
nó th́ tất yếu phải thay thế quan hệ sản xuất đă lỗi thời đó bằng quan hệ sản xuất mới tiên tiếnhơn C.Mac và Ph.Angghen đă chỉ rơ : ' từ chỗ là những h́nh thức phát triển của các lực lượngsản xuất , những quan hệ ấy trở thành những xiềng xích của các lực lượng sản xuất Khi đóbắt đầu thời đại của một cuộc cách mạng xă hội "
C.Mac đă viết : " sự tập chung tư liệu sản xuất và xă hội hóa lao động đạt đến cái điểm
mà chúng không c ̣n thích hợp với cái vỏ tư bản chủ nghĩa của chúng nữa nền sản xuất tư bảnchủ nghĩa lại đẻ ra sự phủ định bản thân nó , với tính tất yếu của một quá tŕnh tự nhiên "Biểu hiện mâu thuẫn trong lĩnh vực kinh tế là tính tổ chức , tính kế hoạch trong từng doanhnghiệp ngày càng tăng với tính vô tổ chức của sản xuất xă hội do tính cạnh tranh của nền sảnxuất hàng hóa tư bản chủ nghĩa gây ra Quy luật cạnh tranh , tính chất vô chính phủ trong sảnxuất dẫn tới khủng hoảng thừa , buộc một số doanh nghiệp phải ngừng sản xuất , sản xuất đ́nhtrệ , làm cho công nhân không có việc làm , do đó họ đă đứng lên đấu tranh chống lại giai cấp
Trang 15Ph.Angghen viết : " thực hiện sứ mệnh giải phóng thế giới ấy - đó là sứ mệnh lịch sửcủa giai cấp vô sản hiện đại " Theo tác phẩm " Tuyên ngôn của đảng cộng sản " , C.Mac vàPh.Angghen đă chỉ rơ :
GCCN gắn với lực lượng sản xuất tiên tiến nhất dưới chủ nghĩa tư bản , nên nó là lựclượng quyết định phá vỡ quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa Sau khi giành được chính quyền ,GCCN đại biểu cho sự tiến bộ của lịch sử , là người duy nhất có khả năng lănh đạo xă hội ,xây dựng một phương thức sản xuất mới cao hơn phương thức tư bản chủ nghĩa
GCCN là con đẻ của nền sản xuất công nghiệp công nghiệp hiện đại , họ là giai cấptrực tiếp đối kháng với giai cấp tư sản
Xét về bản chất họ là giai cấp cách mạng triệt để nhất chống lại chế độ áp bức bóc lộtcủCNTB.GCCN có khả năng đoàn kết thông nhất giai cấp , đạt tới sự giác ngộ về địa vị lịch
sử của khả năng hành động chính trị để từng bước đạt tới mục tiêu cách mạng , họ có khảnăng đoàn kết các giai cấp khác trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa tư bản
4 Về vấn đề dân tộc và giai cấp: Vấn đề quan trọng, cốt lơi của cách mạng vô sản
trong Tuyên ngôn là đấu tranh giai cấp Theo nguyên lý của chủ nghĩa Mác, vấn đề dân tộcluôn gắn với một giai cấp nhất định, không có dân tộc phi giai cấp, siêu giai cấp Vấn đề dântộc ở các nước Tây Âu đă được giai cấp tư sản giải quyết Các nước Tây Âu là các quốc gia,dân tộc độc lập, không có sự xâm lược của chủ nghĩa đế quốc, và chính họ lại đi xâm lược, ápbức thuộc địa Mặt khác, ở Tây Âu xă hội công dân ra đời sớm, sự phân hoá giai cấp triệt để,mâu thuẫn giữa giai cấp giữa tư sản và vô sản đối chọi nhau, một mất, một c ̣n Vấn đề C.Mác-F.Ăngghen quan tâm là vấn đề xă hội Tây Âu quan tâm: đó là đấu tranh giai cấp Điều đóhoàn toàn đúng ở Tây Âu, v́ khi giai cấp vô sản lật đổ tư sản, giải phóng cho giai cấp ḿnh,đồng thời giải phóng cho dân tộc V́ thế, trong Tuyên ngôn Đảng Cộng sản, Mác kêu gọi
“giai cấp vô sản ở mỗi nước trước hết phải giành lấy chính quyền, phải tự xây dựng thành mộtgiai cấp dân tộc, phải tự ḿnh trở thành dân tộc, tuy hoàn toàn không phải theo cái nghĩa nhưgiai cấp tư sản hiểu”(3) Đưa vấn đề đó vào Việt Nam th́ đúng nhưng chưa đủ, v́ ở Việt Nam
xă hội thuộc địa nửa phong kiến, mâu thuẫn xă hội chưa phát triển cao như ở Tây Âu.Người chỉ rơ: “Cuộc đấu tranh giai cấp không diễn ra như ở phương Tây”, bởi v́ “về mặt cấutrúc kinh tế, không giống các xă hội phương Tây thời trung cổ, cũng như thời cận đại, và đấutranh giai cấp ở đó không quyết liệt như ở đây”(4) Nguyễn Ái Quốc phân tích làm sáng rơ:
“Những địa chủ hạng trung và hạng nhỏ và những kẻ mà ở đó được coi là đại địa chủ th́ chỉ lànhững tên lùn tịt, bên cạnh những người trùng tên với họ ở châu Âu và châu Mỹ” “nếu nôngdân gần như chẳng có ǵ th́ địa chủ cũng không có vốn liếng ǵ lớn; nếu nông dân chỉ sống bằng
15
Trang 16cái tối thiểu cần thiết th́ đời sống của địa chủ cũng chẳng có ǵ là xa hoa; nếu thợ thuyền khôngbiết ḿnh bị bóc lột bao nhiêu th́ chủ lại không hề biết công cụ để bóc lột của họ là máy móc.
Sự xung đột về quyền lợi của họ được giảm thiểu Điều đó, không thể chối căi được”(5)
Mặt khác, Việt Nam c ̣n bị sự xâm lược của chủ nghĩa đế quốc, dân tộc c ̣n nô lệ Chonên, địa chủ, nông dân, tư sản dân tộc, tiểu tư sản đều có điểm tương đồng là người dân nô lệ,mất nước và có nguyện vọng giải phóng dân tộc Mâu thuẫn chủ yếu của xă hội Việt Nam cầngiải quyết là mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với chủ nghĩa đế quốc xâm lược V́vậy, muốn giải phóng giai cấp vô sản theo học thuyết của Các Mac th́ trước hết phải giảiphóng cho dân tộc, giành độc lập, tự do cho Tổ quốc Có giải phóng được dân tộc mới giảiphóng được giai cấp, nếu chỉ đấu tranh giải phóng giai cấp th́ không thể giải phóng được giaicấp và cũng không thể giải phóng được dân tộc, v́ chủ nghĩa đế quốc sẽ đàn áp cách mạng
Nắm vững bản chất cách mạng khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đă
độc lập, tự chủ đề ra đường lối chiến lược, sách lược đúng đắn cho cách mạng Việt Nam,không giáo điều, dập khuôn Trong Cương lĩnh Chính trị đầu tiên của Đảng, Hồ Chí Minh đăxác định: “đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phong kiến, làm cho nước Việt Nam hoàntoàn độc lập”.(6) Từ sự phân tích, thấy rơ vai tṛ, vị trí của các giai cấp, tầng lớp trong xă hộiViệt Nam đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc, Người chủ trương liên minh các giai cấp, cáctầng lớp yêu nước: “Đảng phải thu phục cho được đại bộ phận dân cày và phải dựa vào hạngdân cày nghèo, làm thổ địa cách mạng đánh trúc bọn địa chủ và phong kiến” …Đảng phải hếtsức liên lạc với tiểu tư sản, trí thức, trung nông, Thanh niên, Tân Việt,.v.v để lôi kéo họ đivào phe vô sản giai cấp C ̣n đối với bọn phú nông, trung, tiểu địa chủ và tư bản An Nam màchưa rơ mặt phản cách mạng th́ phải lợi dụng, ít lâu mới làm cho họ trung lập Bộ phận nào đă
ra mặt phản cách mạng (Đảng Lập hiến.v.v ) th́ phải đánh đổ”(7) Nguyễn ái Quốc đặt giảiphóng dân tộc lên hàng đầu nhằm đoàn kết tập hợp hết thảy các lực lượng yêu nước, thươngṇi, tạo ra sức mạnh dân tộc chống chủ nghĩa đế quốc, giành độc lập tự do cho Tổ quốc là hoàntoàn đúng đắn, phù hợp với thực tiễn Việt Nam Đồng thời, Người luôn đứng vững trên lậptrường, quan điểm của giai cấp vô sản để giải quyết vấn đề dân tộc: “Trong khi liên lạc vớicác giai cấp, phải cẩn thận, không khi nào nhượng một chút lợi ích ǵ của công nông mà đi vàođường thoả hiệp”(8) Như vậy, Nguyễn ái Quốc đă đứng vững trên lập trường của giai cấp vôsản để giải quyết vấn đề dân tộc Tư tưởng đó đă soi sáng cho Đảng và nhân dân ta tiến lêngiành thắng lợi trong tổng khởi nghĩa cách mạng Tháng Tám (1945) Đây là luận điểm sáng
16