Tlch thực chất học thuyết về nhà nước chuyên chính vô sản của lênin trong tác phẩm “nhà nước và cách mạng”

Tiểu luận “Thực chất học thuyết về nhà nước chuyên chính vô sản của Lênin trong tác phẩm “Nhà nước và Cách mạng” PHẦN MỞ ĐẦU *** V I Lênin là một nhà tư tưởng, nhà hoạt động thực tiễn, lãnh đạo kiệt x[.]

V.I.Lênin là một nhà tư tưởng, nhà hoạt động thực tiễn,lãnh đạo kiệt xuất đã kế tục vẻ vang sự nghiệp của Mác -Ăngghen, vận dụng sáng tạo và phát triển học thuyết Mác, đểlại cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động bị áp bức một

di sản tư tưởng lý luận vô giá, như: học thuyết về chủ nghĩa đếquốc và cách mạng vô sản; vấn đề xây dựng một hình thái kinh

tế - xã hội mới - xã hội chủ nghĩa chưa từng có trong lịch sử loàingười; tư tưởng về xây dựng Đảng kiểu mới và xây dựng mộtnhà nước mới với bản chất là cơ quan quyền lực của nhân dânlao động; những giá trị cơ bản về hệ thống phương pháp luậnkhoa học Mácxít…

V.I.Lênin đã hiến dâng trọn đời mình vì sự nghiệp đấutranh giải phóng người lao động khỏi ách áp bức giai cấp và dântộc Do tính chất nhân đạo và cao cả của sự nghiệp đó, Lênin đãtrở thành biểu tượng và hiện thân của cuộc đấu tranh nhằm xóa

bỏ chế độ bất công, áp bức, đói nghèo, xây dựng một thế giớimới vì hạnh phúc và phẩm giá con người Như Chủ tịch Hồ ChíMinh vĩ đại của chúng ta đã nói: “Trước con mắt các dân tộcphương Đông, V.I.Lênin không chỉ là một lãnh tụ, một người chỉhuy Đó cũng là một người thầy có sức hấp dẫn: tính coi thường

sự xa hoa, lòng ham mê công việc, đời sống trong sạch, sự giản

dị và tâm hồn cao thượng của Người, làm cho quả tim chúng tôihướng về Người không có gì ngăn cản nổi”

Mặc dù chủ nghĩa xã hội vừa qua ở một số nước mắcnhiều thiếu sót, sai lầm, song không ai có thể bác bỏ sự thật

lớn vào tiến trình phát triển văn minh của nhân loại so với cácchế độ xã hội trước đó.

Hiện thực trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ởViệt Nam ngày càng khởi sắc, là một biểu tượng minh chứnghùng hồn về sức sống của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh, là sự khẳng định Đảng ta đã vận dụng sáng tạo tư tưởngLênin đề ra đường lối cách mạng đúng đắn trong thời kỳ quá độlên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, nhất là trong sự nghiệp đổi mới -công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tư tưởng của V.I.Lênin

về nhà nước chuyên chính vô sản lại tỏa sáng trên quê hươngViệt Nam

Để hiểu rõ hơn về nhà nước chuyên chính vô sản ngoàiphân mở đẩu, kết luận chúng ta tìm hiểu tư tưởng của Ngườiqua tác phẩm Nhà nước và Cách mạng qua bài tiểu luận thôngqua một số nội dung sau:

I Sơ lược hoàn cảnh ra đời của tác phẩm

II Nguồn giốc và bản chất của nhà nước

III Quan điểm của Lênin về Nhà nước chuyên chính vôsản

IV Ý nghĩa của quan điểm của Lênin

PHẦN NỘI DUNG

***

I SƠ LƯỢC HÒAN CẢNH RA ĐỜI CỦA TÁC PHẨM

Tác phẩm “ Nhà nước và cách mạng” được V.I.Lênin viếtvào tháng 8-tháng 9, năm 1917 và xuất bản thành sách riêngnăm 1918, đến nay đã hơn 90 năm Mặc dù thế giới từ đó đếnnay đã trải qua nhiều biến đổi phức tạp, song những luận điểmcủa V.I.Lênin trong tác phẩm này vẫn tỏ rõ sức sống mạnh mẽ,tiếp tục soi sáng cho thực tiễn xây dựng nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa, chuyên chính vô sản ở Việt Nam hiện nay

“Nhà nước và cách mạng” là tác phẩm đặc sắc củaV.I.Lênin trên nhiều phương diện triết học, kinh tế chính trị, chủnghĩa xã hội khoa học, trong đó lần đầu tiên học thuyết củaC.Mác và Ph.Ăngghen về vấn đề nhà nước được trình bày mộtcách có hệ thống và đầy đủ nhất V.I.Lênin đã khẳng định vấn

Mác, phân tích mối liên hệ giữa nhà nước với tính chất giai cấpcủa xã hội, tính tất yếu của cách mạng xã hội chủ nghĩa vàchuyên chính vô sản, xác định thực chất và nhiệm vụ của nhànước vô sản và nền dân chủ vô sản, đã phát triển sáng tạonhững luận điểm của Mác và Ăngghen về nhà nước trong điềukiện mới

Vào đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản bước sang giai đoạncuối cùng của nó, giai đoạn chủ nghĩa đế quốc, giai đoạn này đãđược Lênin coi là đêm trước của cách mạng vô sản, xã hội chủnghĩa Cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918) làm chomâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản gay gắt đến tột độ, đã thúcđẩy nhanh chóng quá trình chín muồi của khủng hoảng cáchmạng trong nhiều nước đế quốc Thực tế này đã đặt ra trướcgiai cấp vô sản và các đảng mácxít của nó nhiệm vụ lật đổ áchthống trị của giai cấp tư sản và giành chính quyền về tay giaicấp công nhân V.I.Lênin đã nhấn mạnh: “Vấn đề thái độ củacách mạng xã hội chủ nghĩa của giai cấp vô sản đối với nhànước không những chỉ có ý nghĩa chính trị - thực tiễn, mà còn cótính chất nóng hổi nhất nữa, vì đây là vấn đề làm cho quầnchúng thấy rõ những việc họ sẽ phải làm trong một tương laigần đây, để tự giải phóng khỏi ách tư bản”

Chính ở thời điểm này những người đứng đầu, thủ lĩnh cơhội trong Quốc tế II mà điển hình là E.Béc-tanh, Cau-sky đãchống lại các nguyên lý của Chủ nghĩa Mác, chúng ra sức tuyêntruyền làm giảm sức chiến đấu của giai cấp công nhân như:cách mạng vô sản và chuyên chính vô sản không phải là tất yếulịch sử; họ chống lại việc dùng phương pháp cách mạng và sứcmạng của bạo lực cách mạng để lật đổ nhà nước tư sản, thay

thế nó bằng nhà nước vô sản; họ ra sức bảo vệ lý luận pháttriển hòa bình chủ nghĩa tư bản thành chủ nghĩa xã hội Các lýluận đó phản ánh trực tiếp thái độ phủ nhận và từ bỏ con đườngcách mạng vô sản, thay thế nó bằng đường lối tư sản cải lương.

Đó là sự phản bội chủ nghĩa Mác Những khuynh hướng tư tưởng

lý luận đó thâm nhập vào phong trào công nhân và truyền bátrong xã hội gây ra những hậu quả tiêu cực tai hại, có nguy cơlàm mất phương hướng chính trị của phong trào công nhân, đầuđộc tư tưởng ý thức công nhân bằng những lý luận cơ hội dướimọi màu sắc

Đứng trước tình hình cấp thiết đó, cần thiết giải phóng tưtưởng ý thức công nhân và nhận thức xã hội nói chung ra khỏinhững độc tố tư tưởng đó, nhất là khi tình thế cách mạng đangtới gần, đang rất cần được dẫn dắt bởi những quan điểm đúngđắn, khoa học và cách mạng Thực tiễn chính trị bức xúc đó đãthôi thúc Lênin nghiên cứu lý luận về nhà nước Người không chỉlàm sáng tỏ những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác về nhànước mà còn vạch ra những định hướng tư tưởng và lý luận chocuộc cách mạng vô sản ở Nga, đảm bảo cho cuộc cách mạng đóđược dẫn dắt bởi hệ tư tưởng và đường lối chính trị của giai cấpcông nhân, đấu tranh không khoan nhượng với chủ nghĩa cơ hộicải lương tư sản Bằng cách đó, Lênin đã bảo vệ những giá trịcủa chủ nghĩa Mác, đã vận dụng và phát triển sáng tạo lý luậncủa chủ nghĩa Mác vào thực tiễn cách mạng, đã nêu lên mộtmẫu mực kinh điển về sự thống nhất hữu cơ giữa lý luận vớithực tiễn, gắn liền hoạt động nghiên cứu lý luận với hoạt động

và cách mạng, giữa khoa học và chính trị trên lập trường kiên

định – nhất quán và triệt để của giai cấp công nhân, của chủnghĩa xã hội khoa học

Vị trí trung tâm trong tác phẩm “Nhà nước và cách mạng”

là những vấn đề về cách mạng xã hội chủ nghĩa và chuyênchính vô sản, học thuyết về hai giai đoạn của xã hội cộng sảnchủ nghĩa

Tổng kết thực tiễn lịch sử và phát triển quan điểm củaMác và Ăngghen trong điều kiện lịch sử mới của cuộc đấu tranhcủa giai cấp vô sản trong thời đại chủ nghĩa đế quốc, V.I Lêninchỉ rõ vấn đề cơ bản của bất kỳ cuộc cách mạng nào là vấn đềchính quyền nhà nước Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản ở giaiđoạn đế quốc chủ nghĩa đã làm sâu sắc thêm mâu thuẫn củachủ nghĩa tư bản và tạo ra những tiền đề kinh tế, chính trị và xãhội cần thiết cho cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa nổ ra

Trong tác phẩm này, Lênin đã đấu tranh không khoannhượng chống các quan điểm xuyên tạc, phản động, chủ nghĩa

cơ hội, chủ nghĩa xét lại để bảo vệ học thuyết của Mác vàĂngghen về nhà nước và cách mạng

II NGUỒN GỐC, BẢN CHẤT VÀ ĐẶC TRƯNG CỦA NHÀ NƯỚC

1 Nguồn gốc của nhà nước

Nhà nước là một phạm trù lịch sử, chỉ ra đời và tồn tạitrong một giai đoạn phát triển nhất định của xã hội và sẽ mất đikhi những cơ sở tồn tại của nó không còn nữa Trong xã hộinguyên thủy, do kinh tế còn thấp kém, chưa có điều kiện kháchquan để dẫn đến sự phân hóa giai cấp nên nhà nước chưa xuấthiện Đứng đầu các thị tộc và bộ lạc là những tộc trưởng do

nhân dân bầu ra; việc điều chỉnh các quan hệ xã hội được thựchiện bằng các quy tắc chung không cần đến các công cụ cưỡngbức đặc biệt.

Sự phát triển của lực lượng sản xuất dẫn đến sự ra đờicủa chế độ tư hữu Đó là cơ sở kinh tế khách quan dẫn đến sựphân chia xã hội thành các giai cấp đối kháng và cuộc đấutranh giai cấp không thể điều hòa được xuất hiện Để các giaicấp không tiêu diệt lẫn nhau và tiêu diệt luôn cả xã hội thì một

cơ quan quyền lực đặc biệt đã ra đời Đó là nhà nước do giai cấpnắm quyền thống trị về kinh tế lập ra Nhà nước đầu tiên tronglịch sử là nhà nước chiếm hữu nô lệ, sau đó là nhà nước phongkiến, nhà nước tư sản

Theo quan điểm của Lênin, nguyên nhân trực tiếp của sựxuất hiện nhà nước là mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòađược; và ngược lại, sự tồn tại của nhà nước chứng tỏ những mâuthuẫn giai cấp là không thể điều hòa được

2 Bản chất của nhà nước

Từ chỗ khẳng định tính chính xác, khoa học và lôgic, chặtchẽ về nguồn gốc của nhà nước, tức nhà nước chỉ sinh ra và tồntại trong xã hội có giai cấp, Lênin đã chỉ ra bản chất của nhànước là mang bản chất giai cấp sâu sắc

V.I.Lênin đã viện dẫn quan điểm của Mác: “Nhà nước làmột cơ quan thống trị giai cấp, là một cơ quan áp bức của mộtgiai cấp này đối với một giai cấp khác Theo đó Lênin cho rằng:

“Nhà nước là cơ quan thống trị của một giai cấp nhất định, giaicấp này không điều hòa được với đối phương (với giai cấp chống

lại nó)”, và “Nhà nước là một bộ máy đặc biệt phục vụ cho giaicấp này đàn áp giai cấp khác”.

Như vậy, không có nhà nước đứng trên các giai cấp hoặcnhà nước chung cho mọi giai cấp Nhà nước chính là một bộmáy do giai cấp thống trị về kinh tế thiết lập ra nhằm hợp pháphóa và củng cố sự áp bức của chúng đối với quần chúng laođộng Giai cấp thống trị sử dụng bộ máy nhà nước để đàn áp,cưỡng bức và trấn áp các giai cấp khác trong khuôn khổ lợi íchcủa giai cấp thống trị

Theo bản chất đó, nhà nước không thể là lực lượng điềuhòa sự xung đột giai cấp, mà trái lại nó lại làm cho mâu thuẫngiai cấp ngày càng gay gắt Nhà nước là bộ phận quan trọngnhất trong kiến trúc thượng tầng của xã hội có giai cấp Tất cảnhững hoạt động chính trị, văn hóa, xã hội do nhà nước tiếnhành, xét đến cùng đều xuất phát từ lợi ích của giai cấp thốngtrị

3 Đặc trưng cơ bản của nhà nước

Bản chất của nhà nước thể hiện ở đặc trưng cơ bản của

nó Bất kỳ nhà nước nào cũng gồm có 3 đặc trưng cơ bản sau:

Một là, Nhà nước quản lý dân cư trên một vùng lãnh thổnhất định, có quyền lực với mọi thành viên, không phân biệthuyết thống

Hai là, Nhà nước có một bộ máy quyền lực chuyên nghiệpbao gồm bộ máy quản lý hành chính và các đội vũ trang đặcbiệt (quân đội, cảnh sát, nhà tù ), mang tính cưỡng chế đối vớimọi thành viên trong xã hội

Ba là, Nhà nước hình thành hệ thống thuế khóa để duy trì

và tăng cường bộ máy cai trị

III QUAN ĐIỂM CỦA V.I.LÊNIN VỀ NHÀ NƯỚC CHUYÊN CHÍNH VÔ SẢN

Theo V.I.Lênin, một trong những tư tưởng đặc sắc nhất vàtrọng yếu nhất của chủ nghĩa Mác về vấn đề nhà nước, chính là

tư tưởng “chuyên chính vô sản”

Sự cần thiết xác lập chuyên chính vô sản để tiến tới chủnghĩa cộng sản là vì trong thời kỳ quá độ, xã hội còn tồn tại cácgiai cấp bóc lột chống lại sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hộikhiến cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động phải trấn ápchúng bằng bạo lực Đồng thời, sự tồn tại các giai cấp và tầnglớp trung gian khác mà do địa vị kinh tế - xã hội của mình, họ

dễ dao động giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản, họ khôngthể tự mình tiến lên chủ nghĩa xã hội Vì vậy, chuyên chính vôsản đóng vai trò là thiết chế cần thiết để đảm bảo sự lãnh đạocủa giai cấp vô sản đối với nhân dân

Thực tiễn cách mạng đặt ra yêu cầu cần tổng kết mộtcách sáng tạo kinh nghiệm cách mạng mới của cuộc đấu tranhcủa giai cấp vô sản và trên cơ sở đó phát triển hơn nữa lý luậnmácxít về cách mạng xã hội chủ nghĩa, trong đó cốt lõi là họcthuyết về nhà nước Do vậy cần phải trình bày có hệ thống cácquan điểm của những người sáng lập chủ nghĩa cộng sản khoahọc về nhà nước, các quan điểm này đã bị bóp méo xuyên tạcdưới nhiều hình thức của chủ nghĩa cơ hội quốc tế xét lại vàphát triển chúng cho phù hợp với hoàn cảnh lịch sử mới

V.I.Lênin đã giải quyết một cách xuất sắc những nhiệm vụquan trọng hàng đầu này trong tác phẩm “Nhà nước và cáchmạng,” đặt cơ sở cho lý luận về nhà nước xã hội chủ nghĩa,phần quan trọng nhất của học thuyết mácxít về nhà nước, vềsau lý luận này được Lênin phát triển dựa trên kinh nghiệmChính quyền Xô viết

V.I Lênin khẳng định chỉ có chủ nghĩa Mác mới làm rõnguồn gốc, bản chất và các hình thức của nhà nước Theo Lênin

“chính trị là sự tham gia vào những công việc của nhà nước, làviệc vạch hướng đi cho nhà nước, việc xác định những hìnhthức, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của nhà nước" Vấn đề cơbản nhất của chính trị là chính quyền nhà nước, là quyền lựcnhà nước Trong xã hội có giai cấp, các tập đoàn, các tầng lớp

xã hội có vị trí khác nhau trong công việc quản lý nhà nước Dovậy có thể khẳng định chính trị là sự phản ánh quan hệ giữa cácgiai cấp, các tập đoàn, các tầng lớp xã hội khác nhau trong việcgiành, giữ và sử dụng chính quyền nhà nước

Trên cơ sở này, V.I.Lênin xác định nguồn gốc nhà nước

"Nhà nước là sản phẩm và biểu hiện của những mâu thuẫn giaicấp không thể điều hoà được Bất cứ ở đâu, hay lúc nào vàchừng nào, về mặt khách quan, những mâu thuẫn giai cấpkhông thể điều hoà được thì nhà nước xuất hiện."

Nhà nước xuất hiện và tồn tại không phải do ý muốn chủquan của một ai hay một giai cấp nào đó Bản chất giai cấp củanhà nước do cơ sở kinh tế trên đó nhà nước tồn tại quy định.Giai cấp nắm chính quyền nhà nước trong một thời đại phải là

giai cấp thống trị về kinh tế, do đó cũng là giai cấp "được coi làthừa nhận là đại biểu chung của xã hội"

Trong thời cổ đại đó là giai cấp chủ nô, ở trung cổ là giaicấp quý tộc phong kiến, bước vào thời kỳ hiện đại là giai cấp tưsản và ngày nay là giai cấp vô sản Tương ứng với các giai cấp

đó, trong lịch sử đã xuất hiện các kiểu nhà nước khác nhau: nhànước chủ nô, nhà nước phong kiến, nhà nước tư sản và nhànước vô sản Trong thời cổ đại đó là giai cấp chủ nô, ở trung cổ

là giai cấp quý tộc phong kiến, bước vào thời kỳ hiện đại là giaicấp tư sản và ngày nay là giai cấp vô sản Tương ứng với cácgiai cấp đó, trong lịch sử đã xuất hiện các kiểu nhà nước khácnhau: nhà nước chủ nô, nhà nước phong kiến, nhà nước tư sản

và nhà nước vô sản

V.I.Lênin đã chỉ ra một định nghĩa tuyệt hay về nhà nướccủa Chủ nghĩa Mác: “Nhà nước, tức là giai cấp vô sản được tổchức thành giai cấp thống trị”; nói rõ đỉnh cao của vai trò cáchmạnh của giai cấp vô sản trong lịch sử “là chuyên chính vô sản,

là sự thống trị về chính trị của giai cấp vô sản”

V.I.Lênin viết: “Học thuyết đấu tranh giai cấp mà Mác vậndụng vào vấn đề nhà nước và vấn đề cách mạng xã hội chủnghĩa, tất nhiên phải đưa đến chỗ thừa nhận sự thống trị vềchính trị của giai cấp vô sản, chuyên chính của giai cấp đó”.Nghĩa là, chuyên chính vô sản là phương thức, phương tiện, làhình thức để bảo vệ sự thống trị về chính trị của giai cấp côngnhân

Vấn đề này , V.I.Lênin đã phân tích rất sâu sắc quan điểmcủa Mác trong bức thư gửi Vaiđờmaiơ năm 1852 Theo đó, Mác

khẳng định rằng: Mác không có công phát hiện ra giai cấp vàđấu tranh giai cấp, điều cống hiến mới của Mác là chứng minhrằng:

Một là, sự tồn tại của các giai cấp chỉ gắn với những giaiđoạn lịch sử nhất định trong sự phát triển của sản xuất

Hai là, đấu tranh giai cấp tất nhiên đưa đến chuyên chính

Từ đó, V.I.Lênin đã vạch trần sự xuyên tạc của chủ nghĩa

cơ hội khi họ khẳng định rằng: cái chủ yếu trong học thuyết củaMác là đấu tranh giai cấp nhưng chủ nghĩa cơ hội lại đóngkhung việc thừa nhận đấu tranh giai cấp trong phạm vi quan hệ

tư sản Vì thế, Lênin vạch rõ: “Chủ nghĩa cơ hội chính là khôngnâng việc thừa nhận đấu tranh giai cấp lên điều chủ yếu nhất;tức là thừa nhận đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá độ từ chủnghĩa tư bản lên chuyên chính vô sản, thời kỳ lật đổ và thủ tiêuhoàn toàn giai cấp tư sản