Tlch tìm hiểu và phê phán quan niệm “dân chủ thế kỷ xxi” của alvil toffer trong bộ ba tác phẩm “làn sóng thứ ba”, “thăng trầm quyền lực” và “cú sốc tương lai”

Mục lục Mở đầu Chương1 Những nội dung chính về quan niệm “Dân chủ thế kỷ XXI” của A Toffler trong bộ ba tác phẩm Làn sóng thứ ba”, “Thăng trầm quyền lực” và “Cú sốc tương lai” 1 1 Hoàn cảnh ra đời và[.]

1.1 Hoàn cảnh ra đời và giới thiệu vài nét về tác giả, tácphẩm

1.2 Nội dung chủ yếu của A.Toffler về quan niệm “Dân chủthế

kỷ XXI” trong bộ ba tác phẩm: “Cú sốc tương lai”, “Làn sóng thứ ba”,

“Thăng trầm quyền lực”

Chương 2: Nhận thức và phê phán những quan niệm sai trái của A.Toffler về “Dân chủ thế kỷ XXI”

2.1 Những căn cứ để phê phán những quan niệm sai tráicủa

A.Toffler về “Dân chủ thế kỷXXI”

2.2 Những quan điểm sai trái của A.Toffler về “Dân chủ thế

kỷ XXI”

2.3 Nguyên nhân của những quan niệm sai trái về

“Dân chủ thế kỷ XXI” củaA.Toffler

Chương 3 : ý nghĩa của việc tìm hiểu và phê phán quan niệm “Dân chủ

thế kỷ XXI” của A.Toffer đối với việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa hội

khoa học về dân chủ và xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở

A.Toffler về “Dân chủ thế kỷ XXI” đối với việc bảo vệ

và phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học về vấn đề dânchủ

3.2 ý nghĩa đối việc xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

ở nước

ta hiệnnay

kết luận

Mở đầu

1 Lý do và tính cấp thiết của đề tài.

Lịch sử phát triển lý luận cho đến nay luôn có những khácbiệt, thậm chí là đối lập, (trước hết và chủ yếu là do các giai cấp

khác nhau, đối lập sinh ra) Do vậy, trong thực tiễn luôn có sự tácđộng qua lại giữa các giai cấp, tầng lớp trên các lĩnh vực tư tưởng– lý luận theo quy luật đấu tranh và thống nhất giữa các giai cấpđối kháng đó Đó là sự thật lịch sử có tính chất tất yếu kháchquan Vì bao giờ, sự vận động phát triển cũng xuất phát từ sự đấutranh giữa các mặt đối lập Thực tế này luôn luôn tiếp diễn với ýnghĩa đấu tranh ý thức hệ và chỉ có thể chấm dứt khi xã hộikhông còn chế độ tư hữu, không còn giai cấp và áp bức – bóc lột -bất công.

Trong xu thế phát triển khoa học – công nghệ hiện đại gắnvới “kinh tế tri thức” và xu thế “Toàn cầu hóa” như hiện nay, đãnẩy sinh nhiều hơn bao giờ hết các quan điểm khác nhau về conđường đi lên của xã hội loài người Trong tư tưởng – lý luận xuấthiện nhiều quan điểm trái chiều mà chúng ta vẫn thường gọi là

“phi” – dù đã có hàng nghìn năm qua, nhưng hiện nay lại có biểuhiện “nở rộ” hơn gấp bội và gây nguy hại rất lớn cho con đường đilên chủ nghĩa xã hội trong trong giai đoạn hiện nay

Thực tế của các quan điểm phản động đó, là sự lừa gạt nhânloại của các thế lực chóp bu những nước tư bản chủ nghĩa từnhiều thế kỷ qua đang cố tình che dấu bản chất giai cấp tư sản,che dấu bản chất áp bức – bóc lột mà chúng vẫn thực hiện hàngthế kỷ nay

Nhận thức được thực tế này, tác giả đã và đang tìm đọc vànắm bắt nhiều thông tin về các trào lưu tư tưởng phi Macxit trongtình hình mới hiện nay Đặc biệt là tìm đọc những cuốn sách,những tác phẩm của một số nhà tư tưởng tư sản phương Tây có

xuất hiện nhiều trên diễn đàn tư tưởng trong một vài thập niêngần đây Qua đó, tác giả nhận thấy, sự tồn tại của các tư tưởngphi Macxit hiện nay là sự hiện hữu rõ ràng, nó có tác động rất tiêucực đến sự bảo vệ, phát triển lý luận chủ nghĩa xã hội khoa họccũng như sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa trên toàn thếgiới.

Các trào lưu tư tưởng phi Macxit hiện nay, thực sự tồn tại và

có sự phát triển mới “nở rộ” trong xu thế thời đại mới – khi màchủ nghĩa tư bản vẫn còn đầy sức mạnh, chủ nghĩa xã hội đangtrong thời kỳ “kiên trì vượt qua khó khăn” Trong các trào lưu đó

có nổi lên vấn đề “Dân chủ thế kỷ XXI”, tưởng chừng như rất cũsong lại rất mới, đối với nhận thức của nhân loại trong thời đạihiện nay Bởi vì, vấn đề dân chủ xuất hiện ngay từ khi nhà nướcđầu tiên ra đời trong lịch sử và nó tồn tại xuyên suốt với lịch sửphát triển của xã hội loài người Thế nhưng, bước sang thế kỷ XXIvấn đề dân chủ lại nổi lên như một vấn đề mới, một khi trong xãhội lớn của chúng ta vẫn đương tồn tại hai chế độ chính trị songsong, đó là chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản Vấn đề đặt ra

là, dân chủ tư sản hay dân chủ xã hội chủ nghĩa và dân chủ thế

kỷ XXI là dân chủ như thế nào? Dân chủ cho ai?

Để thẩm định cho vấn đề này, tác giả lựa chọn bộ ba tácphẩm của Alvil Toffer (A.Toffler) là “Làn sóng thứ ba”, “Thăngtrầm quyền lực” và “Cú sốc tương lai” để nghiên cứu làm rõ chovấn đề này Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác –Lênin, thế giới quan Macxit chân chính, tác giả khẳng định đây làvấn đề cần phải được nhận thức rõ ràng, để qua đó phê phán một

cách có căn cứ và khách quan các tư tưởng phản động, phi Macxittrong tư tưởng của Alvil Toffer.

Quan niệm về “Dân chủ thế kỷ XXI” thực sự là một vấn đềmới, rất cần được quan tâm nghiên cứu, bởi vì một khi lý giảiđược vấn đề này, sẽ giúp chúng ta trả lời cho câu hỏi: Thế kỷ XXI

là thế kỷ của chủ nghĩa tư bản hay chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa

tư bản với chủ nghĩa xã hội hiện nay xã hội nào ưu việt hơn

Vấn đề mà tác giả nghiên cứu sẽ hướng mục đính làm rõquan niệm “Dân chủ thế kỷ XXI”, qua cách luận giải của tác giảA.Toffer trong bộ ba tác phẩm nổi tiếng của ông; chứ hoàn toànkhông nghiên cứu vấn đề dân chủ chung chung hay chỉ đi nghiêncứu những vấn đề chính trị – xã hội trong các tác phẩm của ông Qua tất cả những cơ sở ban đầu đó, tác giả nhận thấy đây

là một vấn đề

không thể không ngiên cứu, đặc biệt đối với những sinh viênchuyên ngành chủ nghĩa xã hội khoa học Với những tri thức đãđược trang bị và sự cộng tác giúp đỡ của các Thầy Cô, bạn bè,

tác giả quyết định chọn đề tài : Tìm hiểu và phê phán quan niệm “Dân chủ thế kỷ XXI” của Alvil Toffer trong bộ ba tác phẩm: “Làn sóng thứ ba”, “Thăng trầm quyền lực” và “Cú sốc tương lai” Làm đề tài khóa luận tốt nghiệp đại học của

mình

2 Phạm vi và giới hạn nghiên cứu của đề tài.

2.1 Về khách thể nghiên cứu của đề tài:

Bạn đọc gần xa đều biết đến A.Toffer với bộ ba tác phẩmnổi tiếng là: “ Thăng trầm quyền lực”, “Cú sốc tương lai” và “Làm

sóng thứ ba” do nhà xuất bản Thông tin lý luận ấn hành lần đầucách đây hơn một thập kỷ Với dung lượng đầy ắp những thôngtin và những dẫn chứng cụ thể, có sức thuyết phục, ba tác phẩmnày đã phân tích và nhận định về xã hội trong khung cảch có sựđổi thay đến mức kỳ lạ, (thậm chí có những cái vượt ra khỏi trítưởng tượng của con người vốn giàu trí tưởng tượng nhất), làmđảo lộn lối sống, đưa người đọc vượt qua những phát kiến hấpdẫn của “Thời đại bùng nổ” để đến với những giải pháp nhiều mặt

về vật chất và tinh thần, về khoa học tự nhiên và khoa học xãhội, về mỗi cá nhân và cả cộng đồng

Khi tự giới thiệu về các cuốn sách, tác giả viết: “Tương lai đãđược viết rất nhiều Tuy nhiên hầu hết các cuốn sách viết về thếgiới ngày mai nghe như nốt nhạc kim loại chói tai Ngược lạinhững trang sách này liên quan đến khía cạnh con người ngàymai Hơn thế nữa, chúng liên quan đến những giai đoạn màchúng ta dường như sẽ đạt đến ngày mai Chúng giải quyếtnhững vấn đề thông thường hàng ngày – những sản phẩm chúng

ta mua và vứt bỏ, những nơi chốn chúng ta sẽ đi và bở lại phíasau, những công ty chúng ta ở, những người đi rất nhanh quacuộc đời chúng ta Tương lai của tình bạn và cuộc sống gia đìnhđược thăm dò Những nền cận văn hóa và cách sống mới kỳ lạđược điều tra cùng với một dãy những chủ đề khác từ chính trị vàsân chơi đến nhảy dù tự do ”

Không còn nghi ngờ gì nữa, đây là một bộ sách mà tác giảAlvin Toffer viết về nhiều vấn đề về tương lai, về với những lậpluận có tích chất dự báo về một xã hội sẽ diễn ra như thế trong

chặng đường mà con người sắp bước tới Vì vậy, khách thể chủ

yếu của đề tài khóa luận là ba tác phẩm: “Làn sóng thứ ba”,

“Thăng trầm quyền lực”, và “Cú sốc tương lai”.

2.2 Đối tượng nghiên cứu của đề tài:

Để thực hiện đề tài này, tác giả khóa luận đã xác định đốitượng ngiên cứu là các “khái niệm” và “những quan niệm” về

“Dân chủ thế kỷ XXI” mà A.Toffler đã nêu ra và phân tích trong

ba tác phẩm được nghiên cứu

Dân chủ thế kỷ XXI theo cách luận giải của Alvin Toffer làmột nền dân chủ của thiểu số, dân chủ của một bộ phận ngườiđáng được quan tâm trong xã hội của “Làn sóng thứ ba”

Viết về điều này, trong cuốn “Tạo dựng một nền văn minhmới” tác giả A Toffer và Heidi Toffer có đoạn viết “Các nhà tưtưởng Làn sóng thứ hai vẫn theo khuôn sáo xưa cũ than phiền về

sự sự sụp đổ của xã hội đồng loạt Họ không nhận ra trong tính

đa dạng phong phú này một thời cơ thuận lợi cho sự phát huy conngười, mà chỉ chủ yếu công kích nó là “xu hướng xé lẻ từng mảnhvụn”, “xu hướng Ban căng hóa” và gán cho nó tội kích động thái

độ “vị kỷ” của các nhóm thiểu số Lối cắt nghĩa thô thiển này lấykết quả thay cho nguyên nhân ”

Từ đó A.Toffler đi đến kết luận: “Do vậy, không chỉ nguyêntắc đa số không còn là thỏa đáng nữa với tính cách là nguyên tắcchính thống hóa, mà chính nó không còn nhất thiết chứa đựngtính nhân văn hoặc dân chủ tại các xã hội đang chuyển động tại

“Làn sóng thứ Ba”

Như vậy, theo cách luận giải của tác giả nền dân chủ củathế kỷ XXI là một nền dân chủ “đại diện”, nền dân chủ nửa – trựctiếp mà tác giả coi đó như một nguyên tắc ôn hòa có thể giúpchúng ta (lời tác giả) thiết kế những định chế mới

và vận hành cho tương lai

2.3 Giới hạn khảo sát của đề tài:

Tác giả đề tài lựa chọn không gian rộng mà chính tácgiả A.Toffer khảo sát trong bộ ba tác phẩm: “Làn sóng thứ Ba”,

“Thăng trầm quyền lực”, “Cú sốc tương lai” để đánh giá, phêphán, nhận diện đầy đủ quan niệm của A.Toffler về vấn đề “Dânchủ thế kỷ XXI”

Thời gian mà tác giả khảo sát là bối cảnh chính trị – xã hộitrên thế giới hiện nay và xu hướng phát triển của tương lai gần tớiđây

3 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài.

Viết và nghiên cứu một cách có hệ thống những quan điểm

chính trị – xã hội về bộ ba tác phẩm: “Làn sóng thứ ba”,

“Thăng trầm quyền lực” và “Cú sốc tương lai” của tác giả

A.Toffler, cho đến nay vẫn chưa có ai thực hiện (theo sự khảo sátcủa chúng tôi) Vì thế, khi xác định tình hình nghiên cứu có liênquan đến đề tài này, chúng tôi chỉ có thể kể đến một số côngtrình nghiên cứu có ít nhiều liên quan như:

- Dân chủ và dân chủ ở cơ sở nông thôn trong tiến trình đổi mới, của GS.TS Hoàng Chí Bảo, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

năm 2007

- Thực chất phản động của quan niệm về quyền lực của A Toffler trong tác phẩm “Thăng trầm quyền lực”, GS, TS Dương

Xuân Ngọc, Nguyễn Thanh Sơn, Tạp chí Báo chí và Tuyên truyền,

Số 2, tr 13-15

- Báo cáo tóm tắt kết quả nghiên cứu đề tài: Nghiên cứu, phản bác những luận điểm xuyên tạc, phủ định học thuyết Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đề tài cấp Nhà nước, Mã số

KX.10.07, PGS Hà Học Hợi (CNĐT), Hà Nội 1998

- Phê phán luận điểm sai lầm “Nhân quyền cao hơn chủ quyền”, Từ Xích Nhượng, Bản dịch Tiếng Việt, Tạp chí triết học, số

12 (tháng 12/ 2008), tr47

- Xã hội và nền văn hóa Mỹ, Trần Kiết Hùng (chủ biên), Nxb

Văn hóa thông tin, Hà Nội, năm 2007

- Những đặc điểm lớn của thế giới đương đại, GS Nguyễn Đức

Bình (chủ biên), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm 2007

- Triết học trong kỷ nghuyên toàn cầu, do TS Phạm Văn Đức,

PGS.TS Đặng Hữu Toàn (đồng chủ biên), được Nxb khoa học xãhội, Hà Nội, năm 2007

- Toàn cầu hóa chuyển đổi và phát triển tiếp cận đa chiều,

của Viện khoa học xã hội Việt Nam – Viện Kinh tế chính trị thếgiới, Nxb thế giới, Hà Nội, năm 2005

- Chủ nghĩa tư bản ngày nay: mâu thuẫn nội tại, xu thế, triển vọng, của PGS.TS Đỗ Ngọc Diệp, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội,

năm 2003

Và nhiều công trình khác có ít nhiều liên quan mà tác giả sẽ

sử dụng trong quá trình thực hiện đề tài

Mặc dù các công trình này không đề cập đến quan niệm củaA.Toffer về vấn đề “Dân chủ trong thế kỷ XXI” song các côngtrình tiêu biểu mà tác giả nêu lên trên đây đều có nói đến một sốvấn đề về thời đại ngày nay, trong đó các tác giả đặc biệt tậptrung bình luận nhiều về những vấn đề chính trị – xã hội, vấn đềtoàn cầu hóa và con đường mà nhân loại tiến bộ sẽ lựa chọntrong thế kỷ XXI.

Vì thế, tác giả quyết tâm lựa chọn đề tài này với mong muốntìm hiểu và phê phán quan niệm của A.Toffer – một đại biểu tiêubiểu của giới học giả tư sản phương Tây về vấn đề “Dân chủtrong thế kỷ XXI” – vấn đề có tính bản chất của một chế độ chínhtrị – xã hội

4 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài này là: Phê phán quan niệmcủa A.Toffer về vấn đề “Dân chủ thế kỷ XXI” trong bộ ba tácphẩm của ông là : “Làn sóng thứ ba”, “Thăng trầm quyền lực” và

Thứ hai, Phân tích mục đích và tính thiếu căn cứ của những

quan niệm sai

trái của A.Toffler về “Dân chủ thế kỷ XXI”

Thứ ba, Từ đó rút ra ý nghĩa đối với việc bảo vệ và phát triển

chủ nghĩa xã hội khoa học và sự nghiệp cách mạng xã hội chủnghĩa ở nước ta hiện nay

5 Đóng góp mới của đề tài.

Công trình được hoàn thiện sẽ cung cấp cho bạn đọc nóichung và giới nghiên cứu lý luận nói riêng nhận diện rõ ràng hơnquan niệm của tác giả A Toffer về vấn đề “Dân chủ thế kỷ XXI”qua bộ ba tác phẩm nổi tiếng của ông là: “Làn sóng thứ ba”,

“Thăng trầm quyền lực” và “Cú sốc tương lai”

Từ việc nhận diện đúng bản chất thực của nó công trình sẽ

có sự phê phán, phản bác lại những quan điểm sai trái, phảnđộng của A.Toffer về quan niệm “Dân chủ thế kỷ XXI”

6 Hệ phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận: Để nghiên cứu được đề tài này tác

giả tuân thủ các nguyên tắc của chủ nghĩa duy vật lịch sử đểđánh giá xem xét vấn đề Đặc biệt tác giả sử dụng những nguyên

lý, phạm trù cơ bản như: bản chất và hiện tượng, nguyên nhân vàkết quả; quy luật lượng – chất, quy luật thống nhất và đấu tranhgiữa các mặt đối lập, mỗi quan hệ giữa lực lượng sản xuất vớiquan hệ sản xuất, giữa kiến trúc thượng tầng với cơ sở hạ tầng…

để tiến hành nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu chung: Vì vấn đề nghiên cứu

là quan niệm của một học giả tư sản phương Tây về một vấn đềchính trị – xã hội nên tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứuchung là: phân tích – tổng hợp, lôgíc – lịch sử, trừ tượng hoá, kháiquát hoá để nghiên cứu

* Phương pháp cụ thể: Sử dụng phương pháp nghiên cứu

tài liệu, thu thập tài liệu, phân tích, sắp xếp, tóm tắt tài liệu…Ngoài ra tác giả còn tiến hành trao đổi, thảo luận với các nhàkhoa học ,thầy cô giáo, đồng môn để bổ sung nhiều tri thức quýbáu phục vụ cho quá trình nghiên cứu của mình

7 Kết cấu nội dung của đề tài :

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo,khóa luận có kết cấu gồm 3 chương và 7 tiết

Chương 1: Quan niệm cơ bản của Alvin Toffler về “Dân chủ thế kỷ XXI” trong bộ ba tác phẩm “Làn sóng thứ ba”,

“Thăng trầm quyền lực” và “Cú sốc tương lai”

1.1 Hoàn cảnh ra đời và giới thiệu vài nét về tác giả, tác

1917 cho đến hiện nay, hay nói cách khác là những vấn đề nổibật của tình hình chính trị thế giới trong thời đại ngày nay

Cách mạng thế giới ảnh hưởng của cách mạng xã hội chủnghĩa Tháng Mười Nga phát triển sang một giai đoạn mới, trật tựthế giới theo hệ thống Véc sai - Oasinhtơn” được thiết lập rồi đổ

vỡ nhanh chóng và chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ (1939 –

1945), tàn sát hàng chục triệu nhân mạng vô tội trên toàn thếgiới

Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai, tình hình chính trị thếgiới có nhiều thay đổi khác trước Chủ nghĩa xã hội từ một nướctrở thành một hệ thống lớn mạnh trên toàn hành tinh, với haitrung tâm lớn là Liên Xô và Trung Quốc Sự lớn mạnh của cácnước xã hội chủ nghĩa đã góp phần thúc đẩy sự phát triển mạnh

mẽ của Phong trào Cộng sản và công nhân Quốc tế, và kết quả làmột loạt các nước giành được độc lập thống nhất, chủ nghĩa thựcdân đế quốc từng bước bị sụp đổ trên phạm vi toàn thế giới

Bên cạnh đó chủ nghĩa tư bản với trung tâm là Mỹ vẫn tiếptục mưu đồ thống trị thế giới, hình thành thái cực mới theo thếhai cực Ianta với hai cực đối đầu là đế quốc Mỹ tư bản chủ nghĩa

và Liên Xô xã hội chủ nghĩa Chủ nghĩa tư bản với những thànhtựu đạt được từ các cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật tiếp tụcđạt được nhiều thành tựu to lớn trên các lĩnh vực kinh tế xã hội.Trong khi đó, các nước xã hội chủ nghĩa trên con đường phát triểncủa mình còn gặp rất nhiều khó khăn làm cho cục diện chính trịthế giới diễn biến rất phức tạp

Trong thời kỳ từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến cuốinhững năm 70 của thế kỷ XX, có thể khái quát tình hình thế giớitrên những nét chính sau đây:

- Chủ nghĩa xã hội tiếp tục đạt được nhiều thành tựu to lớntrên tất cả các lĩnh vực, khẳng định được tích chất ưu việt của chế

độ mình, mặc dù có nhiều thiếu sót và sai lầm nghiêm trọng

- Thắng lợi to lớn của phong trào cộng sản và công nhânquốc tế đã làm biến đổi căn bản bộ mặt thế giới và dẫn đến mộtloạt các nước á, Phi, Mỹ latinh bước lên vũ đài chính trị Quốc tếvới tư cách là các quốc gia có chủ quyền, có độc lập thống nhất;góp phần thúc đẩy sự phát triển đi lên của lịch sử nhân loại.

- Chủ nghĩa tư bản từ sau chiến tranh thế giới thứ haicũng mang nhiều đặc điểm mới, có sự phát triển mạnh mẽ vềkinh tế, khoa học – kỹ thuật song vẫn bộc lộ bản chất áp bức, bóclột của mình với những mâu thuẫn nội tại không thể khắc phụcđược

- Tính gay gắt, quyết liệt, phức tạp của cuộc đấu tranhgiải phóng dân tộc, đấu tranh giai cấp và thế cực đối đầu giữa haicực Xô - Mỹ trong cuộc chiến tranh lạnh kéo dài

Từ cuối những năm 70 của thế kỷ XX, tình hình chính trị thếgiới tiếp tục có nhiều chuyển biến mới: chủ nghĩa xã hội dần dầnlâm vào khủng hoảng trầm trọng, dẫn tới sự sụp dổ của chế độ xãhội chủ nghĩa ở Đông Âu và Liên Xô, một số nước ở thế giới thứ

ba cũng lâm vào khủng hoảng trên tất cả các lĩnh vực kinh tế,chính trị, văn hóa, xã hội Trong khi đó, cuộc cách mạng khoa học– kỹ thuật phát triển sang một giai đoạn mới với sự ưu tiên pháttriển công nghệ đem lại sự trỗi dậy phát triển mạnh mẽ của nhiềunước tư bản chủ nghĩa, làm cho chủ nghĩa đế quốc từ một cực là

Mỹ nay hình thành nhiều trung tâm mới tạo thế đa cự phát triểntrên bản đồ thế giới

Trong tình hình đó cục diện chính trị thế giới có những đặcđiểm nổi bật như sau:

- Sự khủng hoảng toàn diện của chủ nghĩa xã hội nói chung

và sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu và Liên Xô nói riêng

đã và đang tác động lớn đến cục diện phong trào cách mạng thếgiới Tuy rằng sự sụp đổ của Đông Âu xã hội chủ nghĩa và Liên Xô

xã hội chủ nghĩa chỉ là sự sụp đổ của một mô hình xã hội chủnghĩa không đúng đắn, không phù hợp và đó chỉ là sự thất bạitạm thời của một bộ phận các nước xã hôi chủ nghĩa mà thôi, chứhoàn toàn không phải là sự “cáo chung của chủ nghĩa xã hội”(như một số học giả tư sản cố tình rêu rao)

- Sau nhiều năm lâm vào cuộc khủng hoảng kinh tếchính trị, các nước tư bản chủ nghĩa nhờ có có sự điều chỉnh hợp

lý cơ cấu kinh tế và biết phát huy được thế mạnh của cuộc cáchmạng khoa học – kỹ thuật lần thứ hai, đã đạt được nhiều bướcphát triển mới về kinh tế, chính trị và văn hóa xã hội Trước mắt,chủ nghĩa tư bản đang vươn lên chiếm ưu thế so với chủ nghĩa xãhội đang trong thời kỳ thoái trào, song với quy luật phát triển tấtyếu, chủ nghĩa xã hội sẽ chiến thắng với tính chất ưu việt củamình trong một tương lai không xa

- Cuộc chiến tranh lạnh kéo dài suốt 40 năm kết thúc,

quan hệ Quốc tế chuyển từ xu thế “đối đầu” hai cực sang xu thế

“đối thoại” đa cực hợp tác trên cùng có lợi, tôn trọng lẫn nhau

trong xu thế hòa bình và phát triển

Từ năm 1991 đến nay, tình hình chính trị thế giới tiếp tụcvận động và có nhiều biểu hiện mới đa dạng và sôi động hơn, đặcbiệt là xu thế “Toàn cầu hóa” đang diễn ra mạnh mẽ và tác độngtrực tiếp đến tình hình chính trị thế giới Một xu thế mới được hình

thành rõ nét đó là xu thế “liên lết khu vực” và “liên kết quốc tế”thay thế cho xu thế độc quyền chia nhỏ như trước đây Trong thờinày, có thể khái quát tình hình chính trị thế giới thành mấy nộidung sau đây:

- Một trật tự thế giới mới đang dần hình thành Nhiều nhàchính trị, nhà tương lai dự báo rằng trong vòng nửa thế kỷ tới (tức

là thế kỷ XXI) cục diện thế giới sẽ diễn ra theo thế đa cực và xuthế toàn cầu hóa sẽ bao trùm lên tất cả đời sống chính

trị của thế giới

- Tất cả các nước trên thế giới, dù theo chế độ chính trịnào, cũng phải điều chỉnh chính sách đối nội, đối ngoại của mìnhsao cho phù hợp với diến biến tình hình mới của thế giới

- Xu thế “liên kết khu vực” đi đôi với xu thế “Toàn cầuhóa” sẽ phát triển nhanh Đặt ra nhiều thách thức mới cho cácnước đang phát triển

- Sự cọ sát về lợi ích, mâu thuẫn về kinh tế – thương mạigiữa các nước lớn và trung tâm kinh tế hàng đầu diễn ra gay gắt,

có lúc phát triển đến đỉnh điểm, nhưng bị giới hạn bởi xu thế hòabình, hợp tác và phát triển

- Chủ nghĩa tư bản sẽ tiếp tục có những thành tựu mớitrong khoa học – kỹ thuật và kinh tế song chủ nghĩa tư bản cũngcho thấy nhiều hạn chế không thể khắc phục được, sự bất ổn vềchính trị, sự khủng hoảng trầm trọng về kinh tế, sự rối ren trongđời sống xã hội sẽ làm cho chủ nghĩa tư bản không thể lớn tiếngmãi trên chính trường quốc tế

- Lực lượng cánh tả ở nhiều nước thuộc Liên Xô cũ trướcđây và nhiều khu vực khác trên thế giới có chiều hướng nổi dậyngày một mạnh mẽ và giành được nhiều thắng lợi quan trọng,tiếp thêm sức mạnh cho chủ nghĩa xã hội đang trong thời kỳ

“Kiên trì vượt qua khó khăn, vững bước trên con đường đã chọn”!

[Sử dụng từ của GS.TS Nguyễn Phú Trọng, chủ biên cuốn sách

“Kiên trì vượt qua khó khăn, vững bước trên con đường đã chọn”, Nxb CTQG, Hà Nội năm 2006)

1.1.1.2 Tình hình kinh tế thế giới:

Cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật được đẩy mạnh với quy

mô chưa từng có trong lịch sử Cách mạng khoa học – công nghệcao liên tiếp thu được nhiều tiến bộ vượt bậc trong các lĩnh vựctin học, sinh học, vũ trụ học thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽcủa nền kinh tế tri thức Cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuậtcông nghệ cao tạo ra cuộc cách mạng trực tiếp trong năng suấtlao động, tạo bước ngoặt lớn trong lực lượng sản xuất và nó dầntrở thành lực lượng sản xuất trực tiếp tác động sâu sắc đến mọimặt của đời sống người dân, làm cho nền kinh tế thế giới cónhiều biến động đa dạng phức tạp hơn Nổi bật lên là xu thế toàncầu hóa nền kinh tế thế giới và nó được biểu hiện trên những mặtsau:

* Về tự do hóa thương mại:

Sự tự do hóa thương mại đã được chứng minh qua nửa thế

kỷ tồn tại của GATT/ WTO, sự thành công của NIES, các nướcASEAN và gần đây là NAFTA Theo dự báo của WB, IMF, thươngmại thế giới tiếp tục tăng trưởng nhanh hơn với tốc độ tăng

trưởng trung bình 7.5%/ năm trong hai thập niên đầu thế kỷ XXI

so với 7.0% thập kỷ 90; 6.0% thập kỷ 80; 5.9% thập kỷ 70 củathế kỷ XX.[Số liệu của Ngân hàng thế giới công bố 2008]

Xu thế thương mại hóa sẽ tiếp tục phát triển trong thực tiễnnền kinh tế thế giới hiện nay, và xu thế đó sẽ được diễn ra ở mọitầng nấc khác nhau nhưng xu thế chung vẫn là hợp tác và pháttriển Đến nay WTO (tổ chức thương mại thế giới) đã có hơn 150thành viên và hiện nhiều nước đang trong quá trình đàm phán xingia nhập Trên 90% khối lượng thương mại thế giới là do tổ chứcnày điều tiết và WTO sẽ còn phát triển mạnh mẽ hơn nữa với cáclĩnh vực mới như thương mại dịch vụ, sở hữu trí tuệ, đầu tư [Sốliệu của Ngân hàng thế giới công bố 2008]

Việc cắt giảm hàng rào thuế quan và các hàng rào phi thuếquan đã xóa bỏ mức chênh lệch giá cả đối với các hàng hóa buônbán trong và ngoài mỗi khu vực, giúp cải thiện tính hiệu quảchung của nền kinh tế toàn cầu Việc tăng tính hiệu quả của tự dohóa thương mại sẽ làm tăng sản lượng toàn cầu khoảng 350 tỷUSD/ năm, trong thời gian hiện nay Những bước tự do hóathương mại tiếp theo trong các thập kỷ tới sẽ tạo tiền đề cho mộtnền thương mại tự do hóa mang tính toàn cầu Các quốc gia dântộc dù ít dù nhiều dù muốn hay không muốn cũng sẽ nằm trong

xu thế toàn cầu mạnh mẽ này Có thể nói xu thế tự do hóathương mại là xu thế tất yếu của thế giới hiện nay [Số liệu củaNgân hàng thế giới công bố 2008]

Cùng với xu thế thương mại hóa diễn ra mạnh mẽ như vậy,thế giới cũng có nhiều sự biến đổi Đầu tiên, là tỷ trọng sản luợng

các ngành nghề sản xuất kinh tế, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theohướng tăng tỷ trọng dịch vụ và công nghiệp có hàm luợng chấtxám, giảm tỷ trọng trong sản xuất nông nghiệp và công nghiệpthô sơ Trao đổi thương mại thế giới ngày một tăng Cùng với đó

là sự phát triển của công nghệ thông tin, tính chất quốc tế hóa vàtốc độ tăng trưởng nhanh của thương mại điện tử sẽ tạo nênnhững vấn đề mới cho kinh tế thế giới trong hai thập kỷ đầu củathế kỷ XXI Thương mại điện tử sẽ là lĩnh vực sôi động của nềnkinh tế thế giới, là xu thế phát triển tất yếu của nền kinh tế thếgiới trong thế kỷ XXI – kỷ nguyên của thời đại công nghệ thôngtin

* Sự gia tăng các liên kết kinh tế quốc tế:

Cùng với xu thế thương mại hóa quốc tế, trong xu thế diễn

ra mạnh mẽ của toàn cầu hóa là xu thế liên kết quốc tế Các liênkết quốc tế được tăng cường, đặc biệt là quá trình liên kết Châu

Âu, Bắc Mỹ và Châu á sẽ trở thành một trong những nhân tố chủyếu thúc đẩy sự phát triển của kinh tế thế giới Liên kết kinh tếquốc tế còn là một hướng quan trọng khác để các nước vươn lênnâng co vị thế của mình trên trường Quốc tế

- Tại châu Âu, tiến trình liên kết của EU nhằm làm chochâu Âu thay đổi mạnh mẽ trong thời đại ngày nay, các thànhviên EU muốn không ngừng nâng cao vị thế của mình trên trườngquốc tế, đối trọng lại sự “thống trị” của Mỹ Hiệp ước Maastrichtđược ký kết, với các biện pháp thúc đẩy theo chiều sâu (đưa tiềnmặt EU vào lưu thông) và mở mang chiều rộng (mở rộng quátrình liên kết với việc kết nạp thên các thành viên mới)

- Tại châu á, Nhật Bản và Trung Quốc cũng đang có những nỗlực để đẩy mạnh liên kết kinh tế quốc tế và khu vực, để có thểcạnh tranh được với Mỹ trong NAFTA, với Đức, Pháp trong EU.Hợp tác giữa các nước ASEAN với Trung Quốc, Nhật Bản, HànQuốc (còn gọi là ASEAN + 3) ngày một diễn ra mạnh mẽ và đượccộng đồng thế giới quan tâm và đánh giá cao, đang trở thành mộtđiểm sáng trong xu thế hợp tác khu vực và quốc tế hiện nay.Ngay trong ASEAN, quá trình liên kết kinh tế cũng tiếp tục đượctăng cường, các nước thành viên đang rất nỗ lực trong mọi hoạtđộng sản xuất kinh tế, tạo điều kiện hợp tác sâu hơn trong tổchức và mở rộng ra phạm vi toàn cầu Làm cho ASEAN trở thành

tổ chức lớn mạng với ba trụ cột (cộng đồng kinh tế ASEAN; cộngđồng an ninh chính trị ASEAN; cộng đồng văn hóa – xã hộiASEAN) Trong đó cộng đồng kinh tế ASEAN gọi tắt là (AEC) đượcthông qua tại Hội Nghị thượng đỉnh ASEAN tại Bali (Inđônêxia)ngày 7/10/2003 Mục tiêu của AEC là hình thành thị trườngchung, trong đó có sự tự do hóa di chuyển của các yếu tố sảnxuất, vốn, lao động tay nghề, các sản phẩm hàng hóa và dịch vụ

Sự thành công của AEC sẽ giúp ASEAN có mức tăng trưởng GDP

từ mức 720 tỷ USA (năm 2003) lên 2,6 ngàn tỷ USA (2007), thunhập bình quân theo đầu người tăng từ 1.400 USA lên 3.600 USA

* Toàn cầu hóa tài chính tăng mạnh:

Từ đầu những năm 70, hoạt động kinh tế tài chính đã diễn rasôi nổi trên toàn thế giới, đặc biệt là ở các nước tư bản chủ nghĩa.Hoạt động ngân hàng thế giới tăng với tốc độ rất nhanh (20%/năm), nhanh hơn tốc độ phát triển thương mại thế giới nhiều lần;

mức vốn ngắn hạn lưu động trên thị trường tiền tệ quốc tế và thịtrường trái phiếu, cổ phiếu tăng lên nhảy vọt, quy mô của nó vượt

xa tổng số mậu dịch thế giới Hoạt động trao đổi tiền tệ cũngtăng lên chóng mặt (gấp 20 lần trao đổi thương mại) Sự pháttriển của công nghệ thông tin đã được áp dụng tối đa vào hoạtđộng trao đổi tiền tệ làm cho hoạt động này không ngừng tăngnhanh vói nhịp độ sôi động và mau lẻ trên toàn thế giới Hoạtđộng trao đổi tiền tệ có thể hoạt động 24/24giờ mỗi ngày, với sốlượng tiền tệ đạt trên 1500 tỷ USA mỗi ngày Quốc tế hóa nền tàichính thúc đẩy trở lại quốc tế hóa thương mại và sản xuất thếgiới

Tuy nhiên, tự do hóa tài chính – tiền tệ gia tăng cũng cónghĩa là cơ hội kinh tế to lớn, các nước đang phát triển có thể lợidụng nguồn vốn dư thừa từ nhân dân để phát triển kinh tế, nhưngđồng thời lưu chuyển vốn lớn trong sản xuất và lưu thông cũngchứa đựng rất nhiều rủi ro, thậm chí là khủng hoảng tiền tệ,khủng hoảng tài chính Khi viết về hiện tượng này tác giả ThomsL.Friedman trong tác phẩm “Chiếc Leus và cây Ôliu” gọi đây làbầy thú điện tử sừng ngắn và chúng có xu hướng lớn mạnh rấtnhanh, tốc độ di chuyển lớn và nguồn thức ăn của chúng ngàycàng phong phú

1.1.1.3 Tình hình văn hóa – xã hội:

Sự biến đổi nhanh chóng của tình hình kinh tế và chính trịtất yếu cũng làm tình hình văn hóa – xã hội có nhiều biến động

đa dạng theo nhiều chiều hướng khác nhau, tác động vừa trực

tiếp vừa gián tiếp đến đời sống kinh tế – xã hội của mọi quốc giadân tộc trên toàn thế giới.

Theo đó đánh giá về tình hình văn hóa – xã hội của thế giớitrong điều kiện hiện nay chúng ta sẽ nhìn nhận nó dưới sự tácđộng hai chiều tích cực và tiêu cực của xu thế toàn cầu hóa

- Sự phát triển mau lẻ của khoa học – kỹ thuật, của côngnghệ thông tin đã cho ra đời hệ thống thông tin liên lạc côngnghệ cao, các hệ thống truyền thông đại chúng hiện đại như: hệthống Neteorks, sáng tạo ra các trang Web điện tử tiện ích, báochí và thư viện điện tử, đài truyền hình, đài phát thanh với hệhống âm thanh nổi stereo, các trường quay khổng lồ hiện đại,nghệ thuật và ngôn ngữ quảng cáo

- Thúc đẩy các cuộc cải cách giáo dục ở tất cả các nước, đặcbiệt là các nước nghèo đang phát triển với một nền giáo dục thấpkém, lạc hậu Và một khi thúc đẩy được nền giáo dục phát triển

sẽ có ý nghĩa lớn đến việc nâng cao trình độ văn hóa, trình độ laođộng cho mọi người dân lao động, thúc đẩy thế giới phát triển

- Sự phát triển mạnh mẽ từ kinh tế, đặc biệt là khoa học – kỹthuật đã tạo điều kiện cho các quốc gia dân tộc tạo dựng cơ sởvật chất kỹ thuật phục vụ cho sự phát triển văn hóa – xã hội, đầu

tư trực tiếp vào phát triển nguồn lực con người, tạo dựng một độingũ những người làm công tác văn hóa – xã hội đông đảo vào cótrình độ không ngừng được nâng cao

- Nền kinh tế toàn cầu cũng tạo dựng một nền văn hóa mangtích toàn cầu, điều này dưới góc độ tích cực là làm cho nền văn

hóa của các quốc gia dân tộc không ngừng được tăng cường hợptác, giao lưu trao đổi, học hỏi lẫn nhau làm cho

nền văn hóa đa dạng hơn, phong phú hơn

Bên cạnh những tác động tích cực như thế trong điều kiệntoàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ như hiện nay, mặt trái của

nó tác động đến việc xây dựng nền văn hóa – xã hội cũng biểuhiện rất rõ nét, nếu như không muốn nói là rất đáng lo ngại Nềnvăn hóa truyền thống tốt đẹp của các quốc gia dân tộc đang cónghuy cơ bị xâm lăng nghiên trọng, giá trị đạo đức của con ngườiđang có chiều hướng ngày một suy giảm, một lối sống mới theokiểu thực dụng, ích kỷ cá nhân, thiếu niền tin, lý tưởng, hoàibão đang hình thành khắp nơi trên thế giới, đe dọa đến giá trịnhân văn của con người trong suốt cả một thời đại

Cùng với nó mặt trái của xu thế toàn cầu hóa cũng làm nẩysinh nhiều mặt trái xã hội như vấn đề môi trường sinh thái, vấn

đề lao động việc làm, vấn đề an toàn lương thực thực phẩm, vấn

đề tệ nạn xã hội Làm cho đời sống xã hội trên toàn thế giới đầyrẫy những nối hiểm nguy trắc trở và bất an

Nói tóm laị: Thế giới bước vào thời đại ngày nay, đặc biệt là

những thập niên gần đây đang có nhiều biến đổi mạnh mẽ trêntất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội Đặt ra choloài người vừa những cơ hội để phát triển vừa những thách thứccần phải dũng cảm vượt qua để tạo dựng một thế giới khôngngừng vận động và phát triển theo chiều hướng đi lên và hướngmục đích cuối cùng vào con người, xây dựng một thế giới hòabình, phát triển và thịnh vượng

1.1.2 Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm.

1.1.2.1 Tác giả Alvin Toffler:

A.Toffler là nhà xã hội học, đồng thời là nhà tương lai họcnổi tiếng ở Mỹ

và trên toàn thế giới Các tác phẩm của học giả này trong đó cócác tác phẩm nổi tiếng như “Cú sốc tương lai”, “Làn sóng thứ ba”,

“Thăng trầm quyền lực”, “Tạo dựng một nền văn minh mới” và

“Chiến tranh và chống chiến tranh” đã được thừa nhận rộng rãi

và thu hút được dư luận thế giới quan tâm Hơn thế, các tác phẩmcủa A.Toffler đã trở thành chủ đề “nóng”, được rất nhiều nhàkhoa học, nhà nghiên cứu và đông đảo bạn đọc trên toàn thếgiới đặc biệt quan tâm, nghiên cứu, phân

tích, đánh giá và bình luận, trong đó có Việt Nam

A.Toffler là thành viên của “Russell Sage Foudation”, là giáo

sư thịnh giảng tại trường Đại học Corwell, thành viên của “NewSchool for Social Research” và là cộng tác viên của Nhà Trắng.Ông được phong tặng tiến sỹ danh dự về văn chương, luật vàkhoa học Ông cũng được tặng thưởng huân chương danh hiệu

“Officier de I’Ordre des Arts et Lettres” của Pháp và được bầu làmthành viên của hội “American Association for the Advancement ofScience”

Với bộ ba tác phẩm “Cú sốc tương lai”, “Làn sóng thứ ba”,

“Thăng trầm quyền lực” đã đưa A.Toffler nổi lên như một nhà dựbáo có ảnh hưởng lớn đến thế giới trong mấy thập kỷ qua Ôngtrực tiếp phân tích tình hình thế giới như vốn có, mà chủ yếu lànêu những xu hướng phát triển của văn minh loài người Như

chính lời ông nói, những cuốn sách của ông dựa vào giả thuyếtcho rằng những thay đổi nhanh chóng của thế giới hiện thờikhông phải là hỗn loạn và ngẫu nhiên như người ta tưởng, mà làmột quá trình biến đổi từ văn minh này sang văn minh khác củaloài người Chỉ trong một thời gian dài bằng một đời người (bắtđầu từ giữa những năm 50 và kết thúc vào khoảng những năm

2025, tức là sau 75 năm), “Văm minh nhà máy” (công nghiệp)từng thống trị thế giới trong nhiều thế kỷ sẽ bị thay đổi bằng mộtnền văn minh khác về căn bản

Vợ của ông là bà Heidi Toffler cũng là một học giả rất nổitiếng, người cũng có công rất lớn trong việc hình thành và pháttriển tư tưởng chính trị – xã hội của chồng mình A.Toffler Bà đãtừng đảm nhiệm nhiều chức trách quan trọng, trong đó có chức

vụ đại biểu công đoàn, nhà nghiên cứu thư viện học và đạo diễnphim tài liệu truyền hình Bà là giáo sư trợ giảng Học viện quốcphòng và trường Đại học Washinhtơn, đã được tặng nhiều danhhiệu, trong đó có huy chương của tổng thống Cộng hòa Italia vềnhững đóng góp của bà về tư tưởng xã hội

Ông bà Toffler còn là đồng chủ tịch danh dự của ủy ban Hoa

Kỳ về UNIFEM, quỹ phát triển của Liên hợp Quốc vì sự pháttriển phụ nữ Ông bà kết

hôn cách đây đã hơn 50 năm và đã có một người con gái đãtrưởng thành

1.1.2.2 Giới thiệu vài nét về bộ ba tác phẩm “Cú sốc tương lai”,

“Làn sóng thứ ba”, “Thăng trầm quyền lực”.

Bạn đọc đã từng biết đến cái tên A.Toffler với bộ ba tác

phẩm nổi tiếng là “Cú sốc tương lai”, “Làn sóng thứ ba”, “Thăng

trầm quyền lực” do Nhà xuất bản Thông tin lý luận xuất bản lần

đầu cách đây gần hai thập kỷ Với dung lượng thông tin đầy ắp vànhững dẫn chứng cụ thể, có sức thuyết phục, ba tác phẩm đãmiêu tả, phân tích và nhận định về xã hội trong khung cảchnhững đổi thay đến mức kỳ lạ, làm đảo lộn lối sống, đưa ngườiđọc vượt qua những phát kiến hấp dẫn của “Thời kỳ bùng nổ” đểđến với những giải pháp nhiều mặt về vật chất và tinh thần, vềkhoa học xã hội, về mỗi cá nhân và cả cộng đồng

* Cuốn “Cú sốc tương lai” (1970) mô tả những biến đổi gia tốc

của lịch sử trong cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật mới, nhữngbiến đổi nhanh chóng và mạnh mẽ đến mức “choáng ngợp” (têncuốn sách ( ) đã nói lên điều này) cho con người

Trong lời giới thiệu của cuốn sách này tác giả A.Toffler mởđầu với đoạn viết: “Đây là cuốn sách về những gì xẩy ra chongười ta khi sự thay đổi áp đảo họ Nó cũng nói về những cách

mà chúng ta thích nghi hoặc không thích nghi với tươnglai Tương lai đã được viết nhiều Tuy nhiên hầu hết các cuốnsách viết về thế giới ngày mai nghe như nốt nhạc kim loại chóitai Ngược lại những trang sách này liên quan đến khía cạch con

người ngày mai ” [27, 7] Bản thân tác giả trong mục đích và

tham vọng của mình đã bộc lộ rõ nội dung xuyên suốt của tácphẩm này Rằng đó là một cuốn sách viết về tương lai thực thụ,với những sự thay đổi lớn mà chúng ta sẽ được hình dung

Về mục đích của cuốn sách này, đã được tác giả thừa nhận:

“ Là giúp chúng ta quan hệ với tương lai – giúp chúng ta đối phóhiệu quả hơn với sự thay đổi xã hội và cá nhân bằng cách làmtăng thêm sự hiểu biết của chúng ta về việc làm thế nào conngười đáp lại sự thay đổi đó ” [27, 10]

Cuốn sách với nội dung khá phong phú được tác giả trìnhbày trong sáu

phần lớn với tiêu đề lần lượt là: “Cái chết của vĩnh cửu”; “Tínhnhất thời”; “Những việc mới lạ”; “Sự đa dạng”; “Những giới hạncủa khả năng thích nghi”; “Chiến lược tồn tại” Với 20 chương và

cứ mối chương được tác giả trình bày nhiều vấn đề khác nhauxoay quanh chủ đề trung tân là “Sự thay đổi của tương lai”

* Cuốn “Làn sóng thứ ba” (1980): mô tả kỹ càng những cuộc

cách mạng công nghệ và xã hội mới nhất, đặt chúng vào cái nhìnlịch sử và phác vẽ những đường nét tương lai mà loài người có thểmang lại Cuộc cách mạng nông nghiệp xẩy ra cách đây hơn mườingàn năm, theo ông, mở ra “Làn sóng thứ nhất” của những biếnđổi căn bản trong lịch sử Cuộc cách mạng công nghiệp diễn racách đây vài ba trăn năm mở ra “Làn sóng thứ hai” Và bây giờ,

từ giữa những năm 50 của thế kỷ XX đã bắt đầu xuất hiện “Lànsóng thứ ba” trong sự tiến hóa vượt bậc trong trí tuệ loài người vànền văn minh hậu công nghiệp xuất hiện Những hoạt động củacon người từ nay dựa vào máy điện toán, điện tử học nói chung,vào những kỹ thuật thông tin, vào công nghệ sinh học tức là

“những vị trí thống trị mới” trong kinh tế Các quan hệ của con

người và xã hội thay đổi một cách căn bản Các quan hệ giữa cácquốc gia cũng vậy.

Viết về nội dung cuốn sách này, trong lời mở đầu, A.Tofflerviết: “Do đó, Làn sóng thứ ba là một cuốn sách về sự tổng hợpquy mô lớn Nó miêu tả nền văn minh cũ mà chúng ta đang lớnlên, và phác họa một nền văn minh mới mà chúng ta đangsống Nền văn minh mới này rất cách mạng, nó thách đố tất cảnhững gì chúng ta cho là đúng trong quá khứ, những cách suynghĩ cũ, giáo điều, ý thức hệ ”[ 28, 9]

Như vậy, ở cuốn sách này tác giả một lần nữa viết về nhữngnền văn minh, nhưng không phải giới thiệu về ba nền văn minhnhư trong tác phẩm “Cú sốc tương lai” mà là nền văn minh của

quá khứ và nền văn minh của tương lai – một nền văn minh rất cách mạng (lời của tác giả).

ở tác phẩm này, tác giả A.Toffler sử dụng một lượng nộidung cũng rất

phong phú với 28 chương và hàng trăm tiêu đề nhỏ làm cho chocuốn sách có một lượng thông tin đầy ắp và nội dung vô cùngphong phú và hấp dẫn

* Cuốn “Thămg trầm quyền lực (1990), vừa lấy lại các vấn

đề đã được tác giả nêu ở hai cuốn đầu, vừa đặc biệt phân tíchnhững thay đổi quyết định đang hiện lên trong mối quan hệ giữatrí thức và quyền lực, qua đó tác giả đã đưa ra một lý thuyết mới

về quyền lực và khám phá những biến đổi đang diễn ra trong thếgiới kinh doanh, trong kinh tế, chính trị và trong các mỗi quan hệquốc tế

“Thăng trầm quyền lực” là sản phẩm của A.Toffler sau haimươi lăm năm nỗ lực, tìm hiểu ý nghĩa biến động đầy kinh ngạccủa nhân loại.

Đây là bộ sách thứ ba, cũng là bộ sách kết thúc sau hai bộsách: “Cú sốc tương lai”; “Làn sóng thứ ba” Ba bộ sách có thểđọc riêng lẻ, nhưng nếu như hợp lại thì trở thành một hệ thống trithức đầy đủ Chủ đề của tất cả chúng có thể tóm lại trong ba chữ

là: Sự biến động.

“Thăng trầm quyền lực” nhằm miêu tả nền văn minh côngnghiệp sau khi suy sụp, cuộc đấu tranh quyền lực của thế lực mớivùng lên khắp địa cầu”[3, 9] ở cuốn sách này tác giả tập trungphân tích sự biến động về quyền lực của thế giới đương đại, chỉ ramối quan hệ khăng khít giữa trí thức – quyền lực – kinh tế Trong

đó có nhiều nội dung tác giả nói về sự biến đổi của quền lựcchính trị trong

tương lai

Tác phẩm “Thăng trầm quyền lực” được tác giả viết thành 2cuốn, trong đó, ở cuốn đầu tác giả trình bày lần lượt 15 nội dunglớn, cuốn thứ hai tác giả trình bày thành 6 phần lớn và cả haicuốn có hàng trăm nội dung nhỏ chứa đựng rất nhiều nội dungphong phú chung quanh vấn đề “quyền lực”

1.2 Nội dung chủ yếu của A.Toffler về quan niệm “Dân chủ thế kỷ XXI” trong bộ ba tác phẩm: “Cú sốc tương lai”,

“Làn sóng thứ ba”, “Thăng trầm quyền lực”.

Quan điểm về dân chủ trong bộ ba tác phẩm này đượctác giả trình bày không nhiều, song nếu nghiên cứu một cáchsâu sắc thì có rất nhiều điều cần quan tâm khai thác để vừa thấyđược quan niệm của tác giả về vấn đề “Dân chủ thế kỷ XXI”, vừathấy được tích chất phản động và sự nghuy hiểm của nó Theo đó

có thể khai thác nội dung này qua từng tác phẩm sau đây:

1.2.1 Nội dung “Dân chủ thế kỷ XXI” trong tác phẩm “Thăng trầm quyền lực”

Nền dân chủ mới ra đời được dựa trên một lực lượng sảnxuất mới Theo tác giả, chính nền sản xuất kinh tế mới đã tạo nênmột lớp người mới, và chính sự thay đổi từ phương thức sản xuấtnày đã làm cho các chính quyền độc tài bị phá sản và một nềndân chủ mới ra đời Tác giả viết: “Theo đà đám địa chủ suy sụpthì đám trẻ tinh anh lại vùng lên Những người phụ trách xínghiệp, cán bộ làm công tác môi giới thông tin lại được hanhthông Với những đà sản xuất, phân phối lớn, sau khi quần chúngđược truyền bá, toàn dân được giáo dục, thì theo đó tiến đến mộtchính quyền độc tài cũng phải tuyên bố theo dân chủ” [27, 33]

ở luận điểm này A.Toffler có lý ở chỗ, sự ra đời một nền dânchủ mới phải được dựa trên sự ra đời của một phương thức sảnxuất mới, quan điểm đó có cơ sở duy vật Tuy nhiên, quan niệmcủa A.Toffler lại rơi vào phiến diện khi ông ta đã tách khái niệm

“phương thức sản xuất” với một vài bộ phận của phương thức sảnxuất theo đứng nghĩa của nó Và tính thiếu triệt để là ở chỗ, ôngkhông nhìn thấy được tính chất chính trị của nó, tức là, một nềndân chủ mới ra đời không chỉ cần có sự thay đổi trong trình độ

sản xuất kinh tế, mà còn cần có một cuộc cách mạng xã hội dochính giai cấp công nhân lãnh đạo Như vậy, là ông đã nhìn nhậnvấn đề một cách thiếu hụt và phiến diện.

- Theo tác giả, dân chủ được gắn liền với trí thức, phải cótri thức và phải nắm được quyền lực truyền bá tri thức Ông viết:

“Trong cuộc đấu tranh quyền lực tương lai, sẽ ngày càng tậptrung vào việc nắm được và khống chế quyền lực truyền bá trithức”[27, 49] Tác giả chú thích thêm ở phần cuối trang: “Nếuchúng ta không lý giải được ai là kẻ truyền bá tri thức và truyền

bá như thế nào, thì chúng ta không tránh khỏi cảnh khinh khi và

áp bức, cũng khó lòng tìm hiểu được xã hội dân chủ tương lai”.[27, 49]

Đồng ý là xã hội tương lai là xã hội của sự chiếm lĩnh trithức Song liệu tác giả có quá vội vàng khi cho rằng xã hội dân

chủ tương lai được lý giải bởi “ai là kẻ truyền bá tri thức” hay

không? Có điều, chính A.Toffler cũng chưa chỉ ra được “ai” ở đây

là đối tượng nào? Sự mập mờ này càng làm cho cách lý giải củaông càng thiếu tính thuyết phục

ở đây, cần phân biệt sự khác nhau giữa người sản xuất ra tríthức (nhà khoa học – nhà phát minh), với người sở hữu trí thức đó(tức là người được hưởng lợi ích trực tiếp từ việc sử dụng nhữngthành tựu khoa học vào quá trình sản xuất, tạo năng suất caotrong công việc) – ở đây chính là người có tiền mua bản quyền sửdụng Xét cho đến cùng, trong thực tế, tri thức cũng do người cótiền chi phối Vậy, “ai” ở đây, thực chất cũng là người có tiềntrong xã hội Mà trong xã hội tư bản chủ nghĩa, những nguời có

tiền không ai khác chính là các ông chủ tư sản – giai cấp cóquyền trong xã hội.

- Một nền dân chủ phi giai cấp, một nền dân chủ theo kiểu

“giai cấp đồng nguyên”, cũng được A.Toffler nói lên ở đây: “Đồngthời đem tổ chức xí nghiệp nhất nguyên hóa cải tạo thành côngnghiệp thoát ly dân tộc, tiến tới hình thành mới của xí nghiệp siêuquốc gia, vượt bỏ giai cấp vô sản mà tiến lên giai cấp đồngnguyên (congiariat).”[27, 54]

Vậy theo tác giả “ Giai cấp đồng nguyên” có nghĩa là gì ? Tạisao tác giả lại có thể cho rằng, việc tổ chức các xí nghiệp siêuquốc gia lại có thể vượt bỏ được giai cấp vô sản mà tiến lên xây

dựng giai cấp đồng nguyên? Giai cấp đồng nguyên theo cách nói

này của tác giả, chính là lực lượng trực tiếp sản xuất trong cácnhà máy, xí nghiệp siêu quốc gia, những công ty, nhà máy mangtính toàn cầu

Phải chăng tác giả muốn xóa nhòa ranh giới giai cấp, vànhư thế cũng có nghĩa ông muốn phủ nhận thực tế của sự đốikháng giai cấp và đấu tranh giai cấp trong thời đại ngày nay Vìthế, ông tiếp tục nêu quan niệm: “Nguyên nhân chính của sựxung đột kinh tế ngày nay là cuộc đấu tranh giữa người tán đồng

hệ thống mới và người bảo thủ duy trì nền công nghiệp truyềnthống.”[27, 54]

- Một nền dân chủ đại chúng – “Dân chủ theo từng mảnhvụn” Theo tác giả, khi nền văn minh thứ Ba xuất hiện, thì cũng

là lúc nền dân chủ đại chúng phải nhường chỗ cho một nền dânchủ theo kiểu từng mảnh vụn Tác giả viết: “Thêm vào đó, nền

kinh tế đang lên đã đặt ra trước chúng ta nhiều vấn đề và khủnghoảng mới, nó sẽ làm vỡ ra từng mảnh những điều khẳng định vàcác liên minh của thời đại dân chủ đại chúng.” [28, 164] Vậy,

dân chủ đại chúng là gì? Tại sao dân chủ đại chúng lại sẽ bị thay thế bởi dân chủ theo từng mảnh vụn? Trước tiên, theo tác giả,

dân chủ theo từng mảnh vụn được tạo bởi sự vỡ ra của nền kinh

tế khi có sự khủng hoảng Một nên dân chủ chia nhỏ, theo kiểu xé

lẻ khi đó sẽ phù hợp hơn với tính chất, đặc điểm của nền kinh tế

Và khi đó, dân chủ đại chúng – tức dân chủ của sự tập trung sẽkhông còn phù hợp nữa Liệu cách lý giải này có thuyết phục hay

không?

Chúng ta không hiểu, tác giả đang cổ xúy cho một nền dânchủ mới thay thế cho nền dân chủ đại chúng vì mục đích gì Phảichăng, tác giả muốn giành lấy quyền dân chủ cho một bộ phậncon người nhất định, mà tước đoạt đi quyền dân chủ của số đôngcon người

Có thể thấy rằng, ở tác phẩm “Thăng trầm quyền lực”

A.Toffler đã thể hiện khá nổi bật quan niệm “Dân chủ thế kỉ XXI”,dưới góc độ xem xét vấn đề quyền lực trong nền văn minh mới.Những quan niệm của ông mặc dù có tính mới mẻ và dự báo,song lại thiếu tính khách quan và cách mạng Vì thế khi phân tíchnhững quan niệm này chúng ta phải hết sức tỉnh táo mới có thểnhận thấy được bản chất giai cấp chứa đựng bên trong từng luậnđiểm

1.2.2 Quan niệm “Dân chủ thế kỷ XXI” trong tác phẩm “Làn sóng thứ Ba”.

Có lẽ trong bộ ba tác phẩm này thì tác phẩm “Làn sóng thứBa” là được tác giả nói nhiều về vấn đề “Dân chủ thế kỷ XXI”nhất Nếu như ở các tác phẩm khác vấn đề dân chủ được tác giảtrình bày rải rác ở nhiều luận điểm khác nhau, thì ở tác phẩmnày, quan niệm “Dân chủ thế kỷ XXI” được tác giả viết riêng một

chương – Chương 28 cũng với tiêu đề “Dân chủ thế kỷ XXI”.(Đây

cũng chính là gợi ý để tác giả khóa luận lựa chọn đề tài này)

- Trong cuốn “Thăng trầm quyền lực” tác giả đã nhắc đếnnền dân chủ theo từng mảnh vụn sẽ được thay thế cho nền dânchủ của đa số khi nền văn minh mới ra đời, thì cũng tương tự ở

cuốn sách này, tác giả lại nhấn mạnh thêm “Nền dân chủ thiểu số” sẽ ra đời để thay thế cho nền dân chủ của đa số đã ra đời và

tồn tại trong nền văn minh thứ hai

“Thay vì một xã hội nhiều tầng lớp mà trong đó một số các

lực lượng liên minh để tạo ra đa số, chúng ta có một xã hội tổngthể – nghĩa là một xã hội với hàng ngàn nhóm thiểu số tạo thànhcác mô hình tạm thời, ít khi đạt được sự nhất trí 51% về các vấn

đề chính Như thế nền văn minh Làn sóng thứ ba làm yếu đi chínhtính hợp pháp của nhiều Chính phủ hiện nay”.[29, 338] Theo tácgiả nền văn minh sẽ là một xã hội tổng thể, một xã hội được tạobởi các nhóm thiểu số Tác giả chê bai xã hội được tổ chức theo

đa số Vì ít khi đạt được sự nhất trí 51% về các quyết sách chính.Cũng có nghĩa là Chính phủ hiện nay là không hợp lý Ông viết:

“Các nhà cai trị Làn sóng thứ hai luôn luôn tự cho là phát ngônnhân danh đa số, và tính hợp pháp của họ phụ thuộc vào nó”[3,

338] Để rồi ông đi đến một kết luận hùng hồn rằng: “Chính phủ

Mỹ là “của dân do dân vì dân”.” [29, 338] ???

Có lẽ lòng trung thành của A.Toffler với giai cấp tư sản (giaicấp giàu có dưới chủ nghĩa tư bản) đã giúp ông trở nên sắc sảokhi tìm được cách trình bày “nghèo không còn chiếm đa số nữa”

Vì vậy, ông thật xứng đáng nhận những gì giai cấp tư sản ban cho(trong thực tế ngày nay, thế giới có sự nghịch lý khi 15% ngườigiầu sở hữu 85% GDP, còn 85% số người còn lại chỉ sở hữu 15%GDP) Ông cho rằng, trong suốt kỷ nguyên nền văn minh Lànsóng thứ hai, nền dân chủ cho đa số có nghĩa là nền dân chủ chonhững người nghèo, còn khi nền văn minh thứ ba ra đời, số nguờinghèo trong xã hội không còn là lực lượng đa số nữa, thì tất yếunền dân chủ của đa số phải được thay thế cho nền dân chủ củathiểu số Ông viết: “Trong xã hội Làn sóng thứ hai, nguyên tắc đa

số luôn luôn có nghiã là sự thay đổi tốt hơn cho người nghèo Vìngười nghèo đã là đa số Song, ngày nay chính sự ngược lại mớithực sự nghèo không còn chiếm con số lớn nữa.”[29, 339]

Cũng có thể quan niệm này của ông được suy luận trên mộtlối lôgic vấn đề rất đơn giản là: Làn sóng thứ ba ra đời sẽ làm cho

xã hội giàu lên, đời sống người dân sẽ không còn nghèo khổ nữa,khi đó tính chất dân chủ cũng được thay đổi, từ đa số chuyểnsang thiểu số Và nước Mỹ là nước đi tiên phong trong “chiếndịch” này Ông còn “khôn khéo” bảo vệ chủ nghĩa tư bản khi

đồng thời vừa “phê phán” trình trạng “Chính phủ Mỹ là “của dân do dân vì dân”, vừa phê phán tình trạng “Đảng Cộng sản

Liên Xô phát ngôn cho “giai cấp lao động”.[29, 338]

ở đây, tác giả nêu ra một luận điểm rất đáng nghi ngời,

thậm chí là rất phản động Ông nói: “Để xây dựng lại dân chủtrong làn sóng thứ ba, chúng ta cần phải vứt bỏ cái nhận thức sailầm cho rằng sự đa dạng tăng lên sẽ đưa đến căng thẳng vàkhủng hoảng tăng lên trong xã hội Điều ngược lại mới là đúng.”[3, 340] Theo tác giả, để giảm sự khủng hoảng và căng thẳngtrong xã hội cần phải tăng lên sự đa dạng trong xã hội làn sóngthứ ba Để rồi, tác giả đi đến kết luận: “Xung đột trong xã hộikhông chỉ là cần thiết mà nó còn đáng mong muốn trong nhữnggiới hạn nào đó.” [29, 340] Rõ ràng là ông đang bảo vệ chonhững gì mà giai cấp của ông đang làm, những gì mà Chính phủ

Mỹ đang đeo đuổi trong âm mưu nham hiểm của mình và cố tìnhtạo ra sự đa dạng để đi đến “đè đầu cưỡi cổ” lên tất cả mọi người

Vì thế mà theo ông, cần thiết phải có sắp xếp trong xã hội mớinày “Nếu có được sắp xếp xã hội phù hợp, sự đa dạng có thể tạo

ra nền văn minh an toàn và ổn định” [29, 340].

- Tiếp theo tác giả nói đến một nền dân chủ bán – trựctiếp Theo tác giả nền dân chủ bán – trực tiếp là sự kết hợp giữadân chủ đại diện với dân chủ trực tiếp Từ quan điểm như thế ông

đi đến phê phán, chê bai nền dân chủ trực tiếp, và cùng với đànhư thế ông đi đến phê phán quan điểm của C.Mác và đồ đệ củaMác về tư tưởng dân chủ trực tiếp Ông viết: “Các nhà cách mạnglàn sóng thứ hai đã phát minh ra các thiết chế đại biểu đều hiểu

về những khả năng dân chủ đại biểu trực tiếp trong Hiến phápcách mạng Pháp năm 1793 Mác và các đồ đệ của ông thườngdẫn chứng Công xã Pa-ri như là một mô hình về sự tham gia của

nhân dân vào việc làm và việc thi hành luật pháp Những nhượcđiểm và giới hạn của dân chủ trực tiếp cũng được biết rất rõ vàothời điểm đó cũng có sức thuyết phục.” [29, 344].

Thực ra, khi phê phán quan điểm của C.Mác và những đồ đệcủa Mác về việc đề cao giá trị dân chủ trực tiếp trong Công xã Pa-

ri – (tức là việc tham gia trực tiếp của người dân vào công việcchính trị và thi hành luật pháp), A.Toffler đã không đặt mình vàobối cảnh lịch sử lúc đó mà Mác và các đồ đệ của ông đề cao cáchlàm này Bởi nếu không thực thi hình thức dân chủ trực tiếp thìliệu Công xã Pa-ri có thể đạt được kết quả như thê không Nhưthế, là ông đã không có quan điểm lịch sử để xem xét vấn đềnày

A.Toffler cho rằng dân chủ trực tiếp là thứ dân chủ thiên vềtình cảm “Vấn đề phản ứng qua tình cảm của quần chúng có thểđược khống chế bằng nhiều cách khác nhau Những điểm vềthông tin cũng không còn nữa trong điều kiện dân chủ trực tiếpphát triển.”[29, 344] Để từ đó ông đề cao những tiến bộ mà nềnvăn minh thứ ba mang lại Ông cho rằng: “Lần đầu tiên, nhữngtiến bộ ngoạn mục trong nền công nghiệp thông tin mở ra nhữngkhả năng cho sự tham gia trực tiếp của quần chúng vào cácquyết định chính trị.”[29, 344]

Cuối cùng ông đi đến kết luận: “Vấn đề không phải hoặc thếnày hoặc thế kia Đây không phải là lựa chọn hoặc dân chủ trựctiếp hoặc dân chủ gián tiếp, hoặc tự đại diện hoặc đại diện bởingười khác Vì cả hai hệ thống đều có ưu điểm, và có nhiều cáchsáng tạo để kết hợp sự tham gia trực tiếp của quần chúng với đại

diện trong một hệ thống mới về dân chủ bán – trực tiếp.” [29,345] Riêng ở kết luận này, tác giả có phần đúng Bởi trên thực

tế cả dân chủ trực tiếp và dân chủ gián tiếp đều có những hạnchế nhất định Vì thế, một sự kết hợp giữa dân chủ trực tiếp vàdân chủ gián tiếp xem ra là hữu hiệu Tuy nhiên, ở đây tác giả đãphớt lờ đi chủ thể của quyền dân chủ là ai, mà đáng lẽ ra bảnthân ông phải nhận thấy rõ được điều này

- Một nền dân chủ theo kiểu “Phân chia quyền quyết định”

cũng được A Toffler nhắc đến ở đây Vậy dân chủ theo kiểu phânchia quyền quyết định có nghĩa là gì? Ông lý giải như thế này:

“Nguyên tắc sống còn thứ ba đối với nền chúnh trị tương lai lànhằm phá vỡ tắc nghẽn cơ chế quyết định và giao quyền quyếtđịnh vào đúng chỗ của nó Điều này không phải đơn giản chỉ cầncải tổ lãnh đạo mà còn là vấn đề tìm thuốc chữa bệnh tê liệtchính trị - Đó là sự phân cấp và phân công quyết định.”[29, 345].Theo tác giả, xây dựng một nền dân chủ theo kiểu phân côngquyền quyết định là để tháo gỡ tắc nghẽn của cơ chế trong hoạtđộng của bộ máy chính quyền nhà nước Như thế, cũng tạo điềukiện mở rộng hơn tính dân chủ trong đời sống chính trị – xã hội.Điều này chúng ta chấp nhận Tuy nhiên, theo tác giả để tháo gỡ

sự tắc nghẽn trong cơ chế đó cần phải tạo lập nên những tổ chứcchính trị – xã hội đa quốc gia, phá vỡ đi tính quốc gia dân tộc,

“Nhiều vấn đề mà các Chính phủ quốc gia vật lộn là vượt quá khảnăng của họ Do đó, chúng ta cần phát minh những thiết chế mới

ở cấp đa quốc gia để nhiều quyết định có thể được chuyểngiao.”[29, 346] Rõ ràng, đây là một luận điểm cần phải xem xét

Vì tư tưởng của ông không chỉ đơn thuần là sự phân công quyềnquyết định, mà hơn thế, ông muốn xóa nhòa vai trò của các quốcgia dân tộc, để trao quyền quyết định mọi công việc vào tay các

tổ chức mà ông gọi là “thiết chế đa quốc gia” Vấn đề là, thiết

chế “đa quốc gia” đó do ai điều khiển? Vì lợi ích cho ai? Nhưng dùsao thì cái “đa quốc gia” đó cũng chính là tiền đề cho cái “toàncầu”, cái “thế giới đại đồng” và cuối cùng là cái “cộng sản chủnghĩa” Như thế, ông mới chỉ đúng được một nửa

1.2.3 Nội dung “Dân chủ thế kỷ XXI” trong tác phẩm “Cú sốc tương lai”.

So với hai tác phẩm nói trên ở tác phẩm “Cú sốc tương lai”vấn đề dân chủ cũng rất được A Toffler quan tâm đề cập Bởimục đích của quốn sách này là viết về con người của tương lai Vìthế ngay lời giới thiệu tác giả đã thổ lộ: “Tương lai đã được viếtrất nhiều Tuy nhiên hầu hết những cuốn sách viết về thế giớingày mai nghe như nốt nhạc kim loại chói tai Ngược lại, nhữngtrang sách này liên quan đến khía cạnh con người ngày mai.”[30,7] Vì thế những vấn đề có liên quan đến nền dân chủ trong thế

kỷ mới cũng được tác giả quan tâm khai thác giưới giác độ này

- Đầu tiên, tác giả khẳng định vai trò của cuộc cách mạng

siêu công nghiệp sẽ góp phần giải phóng con người ra khỏi tình trạng mọi rợ Tác giả cho rằng: “Cuộc cách mạng siêu công

nghiệp sẽ giải phóng con người ra khỏi tình trạng mọi rợ phátsinh ra từ dạng gia đình giới hạn và không có sự lựa chọn của quákhứ và hiện tại Nó sẽ cho mỗi người một mức độ tự do từ trước

đến nay chưa được biết Nhưng nó sẽ đòi hỏi một giá quá quắtcho sự lựa chọn đó”.[30, 149].

Theo tác giả, hệ quả của nền sản xuất siêu công nghiệp sẽ

mang lại cho con người một mức độ tự do mà từ trước đến nay

chưa được biết đến Nhưng chính nó cũng để lại cho con ngườinhững hậu quả “quá quắt” khó có thể tránh khỏi Điều đó chothấy, tác giả đã thừa nhận sự tác động của phát triển kinh tế – xãhội đến quền tự do, dân chủ của con người Tuy nhiên, ông lạikhông chỉ ra được thực tế của sự tác động đó là như thế nào? vàcách giải quyết nó ra sao?

- Theo A.Toffler, quyền lực của mỗi người còn do chính mình

quyết định Ông cũng cho đó là một siêu quyết định: “Sự lựa chọn

cách sống này trên cách sống kia là một siêu quyết định Đó làmột quyết định cao cấp hơn những quyết định cho cuộc sốnghàng ngày ”[30, 190]

Thực ra ở luận điểm này tác giả một lần nữa muốn tuyệt đốihóa những thành tựu mà nền văn minh siêu công nghiệp đem lạicho con người Theo tác giả, đó là môi trường tự do và rộng lớn

để cho con người mặc sức thực thi quyền lực Nhưng đó lại làquyền lực bóc lột, quyền được bán sức lao động của người laođộng cho người bóc lột Phải chăng, theo ông đó là quyền “cấpcao” mà con người cần lựa chọn

- Cũng trong cuốn sách này, tác giả tập trung khá nhiều thờilượng để nói về

một nền dân chủ được liệu trước Theo A Toffler một nền dân chủđược liệu trước, tức là mọi cái đều được sắp đặt và lên kế hoạch