Fta thế hệ mới cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo ở việt nam hiện nay

655 FTA THẾ HỆ MỚI CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP KHỞI NGHIỆP SÁNG TẠO Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Trịnh Thị Nhuần Trƣờng Đại học Thƣơng mại Tóm lược FTA thế hệ mới dự báo sẽ đem ại nhiều ưu đãi tạ[.]

FTA THẾ HỆ MỚI - CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP KHỞI NGHIỆP SÁNG TẠO Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Trịnh Thị Nhuần

Trường Đại học Thương mại

Tóm lược: FTA thế hệ mới dự báo sẽ đem ại nhiều ưu đãi tạo cơ hội phát triển mới

cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam, song cũng đặt ra nhiều thách thức trong chính những cam kết hội nhập mà Việt Nam phải thực thi Để tận d ng tốt các ưu đãi, cơ hội, vượt qua thách thức, đòi hỏi doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam phải có sự chuẩn

bị kỹ ưỡng, nhận thức rõ những cơ hội và thách thức để mở rộng thị trường, vươn ra thế giới Bài viết sử d ng phương pháp nghiên cứu định tính, thông qua phân tích các dữ liệu thứ cấp

từ các tạp chí và bài viết có uy tín, kết hợp với phương pháp phỏng vấn 12 đáp viên à những startup ở Việt Nam đã gi p tác giả có cái nhìn toàn diện hơn và thực tiễn hơn về những tác động của FTA thế hệ mới đến những doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam hiện nay Với cách tiếp cận những yếu tố ảnh hưởng đối với một doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo theo hệ sinh thái khởi nghiệ, tác giả tổng hợp, phân tích và diễn giải một số cơ hội, thách thức và gợi ý một số kiến nghị đối với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo ở Việt Nam hiện nay thông qua phân tích sự tác động với các yếu tố ảnh hưởng chính à đầu tư vốn khởi nghiệp, cơ sở hạ tầng khởi nghiệp, pháp lý cho khởi nghiệp, chi phí khởi nghiệp, thị trường, nhân lực, năng ực cạnh tranh cho doanh nghiệp khởi nghiệp…

Từ khóa: Cơ hội, doanh nghiệp khởi nghiệp, FTA thế hệ mới, hệ sinh thái khởi

nghiệp, thách thức…

1 Một số khái niệm cơ bản

Khái niệm doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo

Thuật ngữ ―Doanh nghiệp khởi nghiệp‖ - startup có 2 nghĩa, nếu là tính từ thì startup phản ánh một trạng thái bắt đầu của một công việc kinh doanh hoặc một dự án, nếu là danh từ thì startup có nghĩa là một doanh nghiệp được thành lập để thực hiện các tưởng kinh doanh trên cơ sở khai thác tài sản trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới và đây là các doanh nghiệp có khả năng tăng trưởng nhanh

Tại Việt Nam, theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017, Doanh nghiệp nhỏ và

vừa khởi nghiệp sáng tạo là doanh nghiệp nhỏ và vừa được thành lập để thực hiện tưởng trên cơ sở khai thác tài sản trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới và có khả năng tăng trưởng nhanh

Khái niệm hệ sinh thái khởi nghiệp

Theo quan điểm của tác giả Isenberg, Daniel: Hệ sinh thái khởi nghiệp là cách thức

một quốc gia hay một thành phố thiết lập để thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp tại địa phương

Theo quan điểm của OECD : định nghĩa hệ sinh thái khởi nghiệp như là ―tổng hợp các

mối liên kết chính thức và phi chính thức giữa các chủ thể khởi nghiệp (tiềm năng hoặc hiện tại), tổ chức khởi nghiệp (công ty, nhà đầu tư mạo hiểm, nhà đầu tư thiên thần, hệ thống ngân

hàng,…) và các cơ quan liên quan (trường đại học, các cơ quan nhà nước, các quỹ đầu tư công,…) và tiến trình khởi nghiệp (tỉ lệ thành lập doanh nghiệp, số lượng doanh nghiệp có tỉ

lệ tăng trưởng tốt, số lượng các nhà khởi nghiệp,…) tác động trực tiếp đến môi trường khởi nghiệp tại địa phương‖ Một hệ sinh thái khởi nghiệp được hình thành bởi con người, startup trong các giai đoạn và các loại hình tổ chức khác nhau tại cùng một địa điểm (địa điểm vật lý hoặc địa điểm ảo), tương tác như một hệ thống để xây dựng nên những công ty khởi nghiệp Các tổ chức này có thể được chia thành nhiều loại: các trường đại học, các tổ chức tài trợ, các

tổ chức hỗ trợ (như vườn tự ươm, bộ máy gia tốc, không gian làm việc chung), các tổ chức nghiên cứu, các tổ chức cung cấp dịch vụ (như dịch vụ tài chính, pháp lý) và tập đoàn lớn Các tổ chức khác nhau thường tập trung vào các phần khác nhau trong các giai đoạn phát triển cụ thể của chức năng của hệ sinh thái và hệ sinh thái khởi nghiệp

Dựa trên những định nghĩa trên, dễ nhận thấy hệ sinh thái khởi nghiệp sẽ bao gồm các yếu tố khác nhau tùy thuộc vào điều kiện kinh tế, chính trị, giáo dục,…của từng địa phương Isenberg (2014) cũng đã khẳng định rằng sẽ là sai lầm nếu tạo ra một bản copy của ―Silicon Valley‖ bởi những khác biệt cốt lõi của Mỹ so với các quốc gia khác Tuy nhiên, về cơ bản, ta

có thể khái quát các yếu tố cấu thành một hệ sinh thái khởi nghiệp theo định nghĩa của World Economic Forum (2013) , gồm 8 yếu tố như sau: Thị trường; Nguồn nhân lực; Nguồn vốn và tài chính; Hệ thống hỗ trợ khởi nghiệp (mentors, advisors,…); Khung pháp l và cơ sở hạ tầng; Giáo dục và Đào tạo; Các trường đại học, học viện; Văn hóa quốc gia

Bài viết tiếp cận theo hướng phân tích những cơ hội và thách thức đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (theo các yếu tố cấu thành trong hệ sinh thái khởi nghiệp) khi Việt Nam hội nhập sâu rộng, đặc biệt là khi chúng ta đã và đang tham gia ký kết nhiều hiệp định thương mại thế hệ mới Bởi một doanh nghiệp khởi nghiệp, phát triển hay không phát triển đều bị chi phối và tác động bởi các yếu tố cấu thành trong hệ sinh thái đó Tuy nhiên, trong khuôn khổ bài viết, các phân tích chủ yếu đi sâu vào các khía cạnh như khung pháp l , chính sách và luật; cơ sở hạ tầng, thị trường, nhân lực, tài chính đối với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo…

2 Phương pháp nghiên cứu

Bài viết sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính thông qua phân tích các dữ liệu thứ cấp từ các sách, tạp chí, kỷ yếu hội nghị khoa học nhằm phân tích và đánh giá những cơ hội và thách thức đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp của Việt Nam trong bối cảnh Việt Nam tham gia nhiều hiệp định tự do thương mại thế hệ mới FTA

Bên cạnh đó, bài viết cũng sử dụng kết hợp phương pháp phỏng vấn Việc phỏng vấn được tiến hành trong khoảng thời gian tháng 12 năm 2019 thông qua phương pháp phỏng vấn qua điện thoại và qua email Bảng câu hỏi được soạn thảo và gửi đính kèm qua email tới các đáp viên Việc phỏng vấn qua điện thoại cũng được tiến hành khi tác giả gọi điện trực tiếp cho các đáp viên và ghi nhận câu trả lời Số lượng đáp viên tham gia trả lời phỏng vấn là 12 người Đây đều là những chủ doanh nghiệp khởi nghiệp trong giai đoạn 2016-2019 Sau khi nhận được các câu trả lời phỏng vấn, tác giả tổng hợp, đánh giá và phân tích nhằm giúp các

nhận định và quan điểm phân tích mang tính thực tiễn hơn, cung cấp khách quan sự tác động của FTA thế hệ mới đến các DN khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam

3 Tổng quan nghiên cứu

Masoje O M Akpor-Robaro1 , Ph.D & Patience A Erigbe2 , Ph.D (2019), đã đánh giá sự tác động của toàn cầu hóa đến các doanh nghiệp khởi nghiệp nội địa trong các lĩnh vực khác nhau Các tác động này được chỉ ra bao gồm các tác động tích cực và tiêu cực, nhưng kết quả chỉ ra cho thấy tác động tiêu cực xảy ra nhiều hơn so với tích cực ở Nigirea

Abdul Bashith, Ali Nasith, Saiful Amin, Bambang Sugiyono Agus Purwono (2019), các doanh nghiệp khởi nghiệp cần thay đổi chiến lược khởi nghiệp và không ngừng đổi mới sáng tạo trên thị trường trong bối cảnh các nước tham gia AEC và CAFTA Đổi mới chiến lược kinh doanh được nhấn mạnh trong khía cạnh đổi mới về các chiến lược marketing mix bao gồm giá cả, sản phẩm, phân phối và xúc tiến bán hàng Và nghiên cứu cũng chỉ ra đổi mới chiến lược khởi nghiệp đã làm tăng doanh thu bán hàng của các doanh nghiệp này để sẵn sàng với các cam kết mới trong hội nhập

Robin Douhan, Pehr-Johan Norbäck and Lars Persson Research Institute of Industrial Economics (IFN) (2013) đã chỉ ra rằng, hội nhập kinh tế quốc tế sẽ tạo ra một vài yếu tố thách thức cho doanh nghiệp khởi nghiệp trong nước như khó khăn hơn trong việc bảo hộ các doanh nghiệp trong nước, các doanh nghiệp nước ngoài có sức cạnh tranh mạnh mẽ… và do đó, đòi hỏi nhiều chính sách hơn nữa để nhằm tạo thuận lợi cho khởi nghiệp trong nước Các hiệp định WTO, các chính sách của EU đã có nhiều tác động về mặt chính sách và cùng với sự tiến

bộ của khoa học công nghệ đã làm giảm chi phí vận chuyển và các chi phí giao dịch quốc tế cho doanh nghiệp khởi nghiệp

4 Đánh giá một số cơ hội và thách thức của các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (startup) Việt Nam khi tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới FTA

4.1 Cơ hội

Thứ nhất, các hiệp định FTA thế hệ mới góp phần th c đẩy hoàn thiện hệ thống uật pháp Việt Nam

Các hiệp định FTA thế hệ mới đã và sẽ thúc đẩy Việt Nam trên tiến trình hoàn thiện hơn hệ thống luật pháp cho phù hợp với các nguyên tắc và cam kết Bởi các hiệp định tự do thế hệ mới như TPP, EVFTA, CPTPP hay EVPTA thường đi mèm với mức độ tự do hóa sâu, phạm vi cam kết rộng và nhiều cam kết về thể chế Do đó, việc cam kết và thực hiện cam kết

là điều mà Việt Nam bắt buộc phải thực hiện khi ngày càng hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng

Về ao động, từ năm 1992, khi Việt Nam là thành viên của Tổ chức Lao động quốc tế

(ILO) tới nay, Việt Nam đã phê chuẩn 21/189 công ước của ILO, trong đó có 5 công ước cơ bản như các công ước số 29,100,111,138 và 182 Những công ước khác tuy được hứa hẹn là tôn trọng và thúc đẩy thực hiện nhưng vẫn chưa đạt được kết quả khả quan Các hiệp định FTA thế hệ mới sẽ quy định những điều khoản chuẩn mực về lao động được bắt buộc như điều kiện làm việc ở mức chấp nhận được về lương tối thiểu, giờ làm việc, an toàn lao động,

an toàn sức khỏe nghề nghiệp, các điều kiện về sử dụng lao động…Các nước vi phạm sẽ đối

mặt những hình thức trừng phạt thương mại, từ đó sẽ thúc đẩy sự thay đổi của luật lao động Việt Nam, bắt buộc phải chứng minh sự tuân thủ chặt chẽ những nguyên tắc của ILO

Về sở hữu trí tuệ, Các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, điển hình là Hiệp

định đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đã nâng cao mức bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) vượt bậc so với chuẩn mực quốc tế phổ biến hiện nay là Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền SHTT (TRIPS) của WTO Mặc dù pháp luật Việt Nam về cơ bản đã đáp ứng được nghĩa vụ minh bạch hóa chính sách và thông tin thực thi quyền tại EVFTA và CPTPP, nhưng với yêu cầu công bố thông tin mở rộng ra mọi quyết định hành chính có hiệu lực áp dụng chung cũng như các thông tin liên quan đến thẩm định hồ sơ đơn đăng k quyền sở hữu công nghiệp, nghĩa vụ này cũng vẫn là một gánh nặng đòi hỏi cải tiến không ngừng hệ thống chính sách pháp luật cũng như hệ thống công nghệ thông tin của Việt Nam

Đặc biệt, liên quan đến chế độ bảo hộ quyền SHTT, đối với từng loại quyền cụ thể,

CPTPP lại đưa ra những tiêu chuẩn riêng Ví dụ, đối với nhãn hiệu, phải bảo hộ nhãn hiệu âm

thanh và nỗ ực bảo hộ nhãn hiệu mùi (trong khi TRIPS và pháp luật của Việt Nam hiện tại chỉ

bảo hộ dấu hiệu nhìn thấy được) Bên cạnh đó, các hiệp định này còn yêu cầu cơ chế bảo hộ cao trong những lĩnh vực có liên quan đến sức khỏe cộng đồng như cơ chế độc quyền dữ liệu thử nghiệm bí mật và dữ liệu bí mật khác trong thủ tục đăng k lưu hành nông hóa phẩm (CPTPP)…

Đáng chú , các hiệp định cũng yêu cầu siết chặt thực thi quyền SHTT thông qua các chế tài xử l bằng biện pháp dân sự, hành chính, hình sự Ví dụ, đối với kiểm soát biên giới, hai hiệp định này đều yêu cầu cơ chế chủ động kiểm soát hàng hóa nhập khẩu, xuất khẩu và quá cảnh đối với hàng giả mạo nhãn hiệu và hàng sao lậu quyền tác giả và quyền liên quan mà không cần phải có yêu cầu của chủ SHTT như quy định hiện nay Hoặc như đối với chế tài hình sự, CPTPP yêu cầu hình sự hóa hàng loạt hành vi xâm phạm quyền theo hướng hạ thấp yếu tố cấu thành tội phạm, ví dụ, hành vi xâm phạm bí mật thương mại trên mạng máy tính, hoặc sử dụng tem nhãn và bao gói giả mạo nhãn hiệu thay vì sản phẩm giả mạo… cũng đã có thể bị xử l hình sự Xa hơn, hiệp định này còn quy định nghĩa vụ phải xử l hình sự mà không cần yêu cầu của chủ thể quyền hoặc bên thứ ba như pháp luật hiện nay đang quy định

Do đó, khi luật về SHTT được hoàn thiện, các doanh nghiệp khởi nghiệp có cơ hội được phát triển hơn trong một môi trường cạnh tranh lành mạnh

Ngoài ra, còn nhiều điểm cần hoàn thiện trong hệ thống luật pháp Việt Nam như các quy định về môi trường, tài chính ngân hàng, an toàn- an ninh thông tin, đấu thầu xây dựng cơ

sở hạ tầng, các điều khoản tranh chấp giữa nhà đầu tư và nhà nước (ISDS) đòi hỏi chúng ta có được hệ thống luật chặt chẽ hơn…

Thứ hai, hiệp định tự do thương mại thế hệ mới FTA sẽ mang ại nhiều cơ hội đầu tư

và cung cấp vốn cho các doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam

Hiệp định tự do thương mại thế hệ mới FTA đã tạo điều kiện thuận lợi, cởi mở và là điểm đến cho các nhà đầu tư ở nước ngoài Các quỹ đầu tư ngoại như các quỹ đầu tư của Nhật Bản, Singapore, Malaysia, Mỹ, Indonesia… Điều này góp phần làm tăng khả năng huy động vốn quốc tế, đa dạng hóa thị trường tài chính cho các doanh nghiệp khởi nghiệp của Việt

Nam Sở dĩ có được điều này là do quyền lợi của các nhà đầu tư nước ngoài được bảo đảm một cách rõ ràng và minh bạch hơn nhờ có sự thống nhất chung trong việc thực hiện đầu tư, tham vấn, thương lượng, giữa các nước thành viên Các FTA thế hệ mới có sự chặt chẽ và

rõ ràng hơn so với các những FTA trước đây Việt Nam từng tham gia, đặc biệt là đối với việc không phân biệt đối xử, giảm hoặc xóa bỏ các rào cản trong việc thành lập và thực hiện các khoản đầu tư ở các nước thành viên hiệp định Điều khoản ISDS cho ph p x t xử theo thiết chế trọng tài quốc tế; cơ chế kiện cũng thông thoáng dễ dàng hơn và không yêu cầu phải có chấp thuận bằng văn bản từ phía cơ quan Nhà nước bị kiện Những điều này sẽ tác động tích cực đến tâm l nhà đầu tư khi đầu tư vào khởi nghiệp Việt Nam

Theo thống kê của Bộ khoa học và công nghệ (Cổng thông tin khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia), hiện đang có khoảng khá nhiều quỹ ngoại đầu tư cho khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam (khoảng 60) Con số này đang tiếp tục gia tăng trong thời gian tới, bởi tính đến ngày 10/6/2019 là ngày Vietnam Venture Summit 2019 thì có hơn 100 quỹ đầu tư ngoại đăng k tham gia sự kiện nhằm kết nối nguồn lực đầu tư vào Việt Nam Và con số các quỹ trong khối FTA mà Việt Nam tham gia sẽ không ngần ngại đầu tư khi Việt Nam đang là một quốc gia đầy tiềm năng phát triển khởi nghiệp ĐMST

Về chất lượng doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thì đang có sự cải thiện rõ rệt, mà cụ thể được minh chứng bằng số lượng vốn đầu tư liên tục tăng từ năm 2016 tới nay, đặc biệt năm 2018 đã thu hút tới 890 triệu USD, cao gấp hơn 3 lần so với năm 2017

Dưới đây, tác giả trích dẫn thống kê một số quỹ đầu tư mạo hiểm hiện đang có nhiều đầu tư tại Việt Nam:

Nguồn: Cổng thông tin khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia

Ngoài ra, khi tham gia các hiệp định FTA, đã góp phần làm tăng cường sự hiện diện của các ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam sẽ đem lại cho Việt Nam một lượng vốn cần thiết Việt Nam có cơ hội thu hút vốn đầu tư nước ngoài, các luồng vốn đầu tư quốc tế vào Việt Nam cũng sẽ tăng mạnh, tạo thuận lợi cho hệ thống ngân hàng tăng cường thanh khoản và tiếp cận các nguồn vốn ủy thác trên thế giới với chi phí thấp hơn, do đó vị thế của Việt Nam

sẽ cải thiện

Kết quả phỏng vấn đối với 12 cá nhân khởi nghiệp tại các doanh nghiệp khởi nghiệp hiện nay cho thấy, có tới 11/12 người cho rằng, khi Việt Nam tham gia FTA thế hệ mới, họ có

cơ hội tiếp cận nhiều hơn các nhà đầu tư nước ngoài, ngân hàng nước ngoài cho các dự án và

kế hoạch kinh doanh của mình Trích dẫn một kiến cho rằng “Cơ hội rót vốn cho các doanh

nghiệp khởi nghiệp ở Việt Nam à rất ớn khi Việt Nam tham gia FTA thế hệ mới, nhưng

ch ng ta cần chứng minh được sự vượt trội về giá trị, sự sáng tạo và giá trị tăng trưởng của các dự án thì khả năng huy động vốn được qua nhiều vòng mới tăng ên”

Thứ ba, hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng với các hiệp định FTA sẽ cải thiện cơ sở hạ tầng ở Việt Nam- một cấu thành quan trọng của hệ sinh thái khởi nghiệp

Báo cáo Phát triển Việt Nam 2019 với tiêu đề ―Kết nối vì Phát triển và Thịnh vượng

chung‖, được Ngân hàng Thế giới (WB) công bố ngày 15/1 đã nhấn mạnh rằng: ―Trong ba

thập kỷ qua, Việt Nam đã trở thành một quốc gia mở nhất về thương mại trên thế giới Tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 517 tỷ USD, bằng 190% GDP” Điều này

minh chứng cho sự phát triển của thương mại Việt Nam cùng với sự hội nhập toàn cầu ngày càng sâu và rộng Do đó, trong thời gian tới chắc chắn Việt Nam sẽ đầu tư chú trọng cho việc nâng cấp hệ thống kết nối, không chỉ bao gồm kết cấu hạ tầng như giao thông, viễn thông, sân bay, nhà ga, bến cảng… mà còn cả dịch vụ vận tải và logistics, bằng chính sách và đầu tư để giúp Việt Nam tiến xa hơn trong việc tăng cường hội nhập, phát triển bao trùm và nâng cao khả năng chống chịu

Bên cạnh đó, một số hiệp định có quy định về việc cam kết đảm bảo luồng thông tin

và dữ liệu mang tính toàn cầu được lưu hành tự do cùng với việc cấm áp đặt các loại thuế xuất khẩu đối với việc truyền tin điện tử, chống phân biệt đối xử cũng như chống các hình thức giả mạo, bảo vệ quyền riêng tư như chương 14 về Thương mại điện tử của TPP Những quy định này sẽ tạo động lực cho cơ sở hạ tầng công nghệ Việt Nam phát triển hơn cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp khởi nghiệp dễ dàng đưa dịch vụ của doanh nghiệp đến các thị trường nước ngoài và cạnh tranh công bằng trên thị trường thế giới

Thứ tư, Các FTA thế hệ mới mang ại nhiều cơ hội hợp tác, phát triển năng ực cạnh tranh và học hỏi về những mô hình, phương thức quản ý mới, hiện đại và hiệu quả hơn cho các doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam…

Các nội dung trong FTA thế hệ mới bao gồm nhiều những nội dung vốn được coi là

―phi thương mại‖ như cam kết phát triển bền vững, quản trị tốt… Ngoài ra, so với các FTA thế hệ cũ và các hiệp định của tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) thì FTA thế hệ mới bao gồm các nội dung mới hơn như: cạnh tranh, khuyến khích sự phát triển của doanh nghiệp vừa

và nhỏ, hỗ trợ kỹ thuật cho các nước đang phát triển cũng như dành thời gian chuyển đổi hợp

l để nước đi sau có thể điều chỉnh chính sách phù hợp với trình độ phát triển…Đây là những thay đổi sẽ giúp nâng cao cơ hội phát triển năng lực cạnh tranh, học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác Cụ thể, các doanh nghiệp khởi nghiệp sẽ có cơ hội được tiếp cận với nguồn công nghệ/kỹ thuật cao, với trình độ quản l /sản xuất hiện đại từ các nước phát triển, để nâng cao năng suất và cải thiện chất lượng sản phẩm

Tham gia EVFTA và TPP là cơ hội để các doanh nghiệp khởi nghiệp của Việt Nam gia nhập vào các chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn trong khu vực và trên toàn cầu, nâng tầm nền kinh tế , nhất là chuỗi hàng điện tử, công nghệ cao ở các thị trường trọng điểm như

EU, Mỹ và Nhật Với quy mô kim ngạch thương mại lớn, việc tham gia các FTA này sẽ mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp khởi nghiệp khi chuỗi cung ứng mới hình thành và là điều kiện quan trọng để nâng tầm trình độ phát triển của nền kinh tế, tăng năng suất lao động, giảm dần việc gia công lắp ráp, tham gia vào các công đoạn sản xuất có giá trị gia tăng cao hơn

Ngoài ra, còn có các cam kết của các nước thành viên nhằm tạo sự thông thoáng trong quá trình di chuyển, cho ph p nhập cảnh của các doanh nhân của nước thành viên khác, tạo nên sự quốc tế hóa trong quản l cũng như nhân sự công ty khởi nghiệp Ví dụ chương trình

th thành viên APEC dành cho các doanh nhân hay việc miễn visa trong khu vực Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC),…Việc này giúp cho doanh nhân nước ta có thể học hỏi kinh nghiệm,

kỹ năng lãnh đạo của doanh nhân các nước thành viên, việc giao thương được thuận lợi hơn, tạo ra môi trường văn hóa làm việc đa dạng hơn và giúp cho doanh nghiệp khởi nghiệp dễ dàng hóa trong tiếp cận thông tin và mở rộng chuỗi cung ứng

Thứ năm, về thị trường, FTA và FTA thế hệ mới mở ra nhiều cơ hội tăng cường thị trường xuất khẩu cho các doanh nghiệp khởi nghiệp

Các FTA thế hệ mới đã và đang mở rộng cánh cửa thị trường cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, là cơ hội để Việt Nam kết nối và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và mạng lưới sản xuất toàn cầu Mới tính đến hiệu quả của việc tham gia FTA, chúng ta đã thấy tất cả các thị trường có FTA đều ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao so với thời điểm trước khi có FTA, trong đó, xuất khẩu sang Ấn Độ tăng gấp 15,6 lần sau 9 năm, tốc độ tăng bình quân 35,6%/năm, Hàn Quốc tăng gấp 21,6 lần sau 12 năm, tốc độ tăng bình quân 29,2%/năm, Trung Quốc tăng gấp 14,3 lần sau 14 năm Và đương nhiên, hiệu quả từ FTA thế hệ mới mang lại cho các doanh nghiệp khởi nghiệp theo hướng xuất khẩu sẽ là cơ hội rất lớn Một

bạn tr khởi nghiệp trong lĩnh vực sản xuất các mặt hàng được làm từ tre, sợi cho biết ―FTA

thế hệ mới đã tạo cơ hội cho doanh nghiệp khởi nghiệp như ch ng tôi rất lớn Với cơ hội tham gia vào các thị trường xuất khẩu lớn Mỹ, EU đã tạo ra bước đột phá với một doanh nghiệp nhỏ như ch ng tôi Trong năm 2019, chúng tôi có tới 6 ô hàng được xuất sang thị trường các nước thuộc FTA với Việt Nam- một con số không nhỏ đối với doanh nghiệp khởi nghiệp còn non trẻ‖ Ngoài ra, các hiệp định FTA thế hệ mới như EVFTA còn giúp cho các

doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam có các sản phẩm, dịch vụ, hàng hóa có điều kiện cạnh tranh mạnh mẽ, phát triển xuất khẩu vào thị trường châu Âu với cả những ưu đãi về thuế rất