Vkh&cnvn VCNSH Viện khoa học công nghệ việt nam Viện công nghệ sinh học 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội Báo cáo tổng kết khoa học kỹ thuật Đề tài: Nghiên cứu sử dụng công nghệ tế bào kỹ thuật thị phân tử phục vụ chọn tạo giống trồng M số: kc.04.08 Chủ nhiệm: PGS TSKH Lê thị muội Th ký: TS Đinh thị phòng Hà nội, 12/2004 Bản quyền 2004 thuộc Viện CNSH Đơn xin chép toàn phần tài liệu phải gửi đến Viện trởng Viện CNSH trừ trờng hợp sử dụng với mục đích nghiên cứu.Vkh&cnvn Viện khoa học công nghệ việt nam Viện công nghệ sinh học 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội Báo cáo tổng kết khoa học kỹ thuật Đề tài: Nghiên cứu sử dụng công nghệ tế bào kỹ thuật thị phân tử phục vụ chọn tạo giống trồng Chủ nhiệm: PGS TSKH Lê thị muội Th ký: TS Đinh thị phòng Hà nội, 12/2004 Bản thảo viết xong tháng 12 năm 2004 Tài liệu đợc chuẩn bị sở kết thực Đề tài cấp Nhà nớc mà số KC.04.08 Lời cảm ơn Chủ nhiệm đề tài xin chân thành cảm ơn Bộ Khoa học Công nghệ Môi trờng, Viện Khoa học Công nghệ Việt Nam, Viện Công nghệ Sinh học, Ban Chủ nhiệm Chơng trình KC.04 quan phối hợp nghiên cứu đà tạo điều kiện giúp đỡ đề tài suốt thời gian thực nội dung nghiên cứu Hà Nội, ngày 25 tháng 12 năm 2004 Viện CNSH Chủ nhiệm đề tài PGS.TSKH Lê Thị Muội MụC LụC DANH SáNH CáC CƠ QUAN PhốI HợP Và NGƯời thực 1 Mét sè th«ng tin chÝnh đề tài Ho¹t động tổ chức phối hợp tham gia thực đề tài C¸c c¸n bé tham gia Các đơn vị khác tham gia Bµi tãm t¾t Mở đầu Chơng I Tổng quan tình hình nghiên cứu vµ ngoµi n−íc 10 1.1 Nh©n nhanh in vitro 10 1.2 Tạo giống công nghệ tế bào thực vËt 11 1.3 ứng dụng thị phân tử nghiên cứu chọn tạo giống trồng .12 Ch−¬ng II néi dung, VËt liệu phơng pháp nghiên cứu .14 2.1 Mơc tiªu 14 2.2 Néi dung nghiªn cøu (nh đà đăng ký Bản thuyết minh) 15 2.2.1 Xây dựng hoàn thiện qui trình công nghệ nhân nhanh in vitro 15 2.2.2 Sö dụng kỹ thuật chọn dòng biến dị soma nuôi cấy bao phấn để tạo giống lúa xuất khẩu, lúa chất lợng cao, kháng bệnh đạo ôn trồng nội địa, ngô suất kháng bệnh khô vằn phục tráng giống Ngu tất: 15 2.2.3 Khai thác, thiết kế, triển khai kỹ thuật thị phân tử vào đánh giá đa dạng tập đoàn giống nhằm lựa chọn bố mẹ cặp lai đánh giá dòng có triển vọng thành giống 16 2.2.4 Khảo nghiệm triển khai sản xuất dòng trồng tạo đợc 16 2.2.5 Kết luận đợc giống tạo đợc: .17 2.3 Më réng đối tợng nghiên cứu đề tài 17 2.4 Vật liệu phơng pháp nghiên cứu 17 2.4.1 VËt liÖu 17 2.4.2 Phơng pháp nghiên cứu 18 2.5 Dạng sản phẩm, kết t¹o 20 2.6 Nhu cÇu kinh tế - xà hội, địa áp dụng 20 Chơng III Các kết đ thu ®−ỵc 22 3.1 Nghiên cứu hoàn thiện quy trình nh©n nhanh mét sè gièng c©y trång b»ng kü thuËt nu«i cÊy in vitro .22 3.1.1 Cây Keo lai Bạch đàn lai 22 3.1.2 C©y Ba kÝch 29 3.1.3 Hoa Địa Lan 35 3.1.4 Lúa bất dục Nhị 32A BoA 40 3.1.5 Điều cao sản PN1 BO1 41 3.1.6 KÕt ln vỊ nghiªn cøu hoàn thiện quy trình nhân nhanh số giống trồng kỹ thuật nuôi cấy in vitro .43 3.2 T¹o gièng míi kỹ thuật chọn dòng biến dị soma nuôi cấy bao phấn lúa, ngô Ngu Tất .45 3.2.1 Lóa chÊt l−ỵng cao dïng n−íc .45 3.2.1.1 Kết tạo dòng mô sẹo lúa mang biến dÞ soma .45 3.2.1.2 Phân tích số đặc điểm nông học đồng ruộng hệ RM0 48 3.2.1.3 Sự phân ly số đặc ®iĨm n«ng häc ë thÕ hƯ RM1 50 3.2.1.4 Tãm t¾t kết tạo dòng lúa đặc sản dùng n−íc 54 3.2.2 Lóa xuÊt khÈu 55 3.2.2.1 Kết khai thác vật liệu di truyền để nuôi cấy tế bào soma túi phấn 56 3.2.2.2 Chọn tạo dòng lúa kỹ thuật chọn dòng tế bào soma 59 3.2.2.3 Chän lọc dòng lúa phẩm chất thông qua nuôi cấy túi phÊn .60 3.2.2.4 Đánh giá suất phẩm chất dòng có triÓn väng 67 3.2.2.5 Tóm tắt kết chọn dòng lúa xuất công nghệ tế bào thực vật 72 3.2.3 Lúa kháng bệnh đạo ôn .73 3.2.3.1 Kết nuôi cấy bao phấn .74 3.2.3.2 Kết theo dõi đặc điểm nông sinh học số dòng lúa chọn lọc .75 3.3.2.3 Kết phân tích sinh hoá số dòng lúa từ nuôi cấy bao phÊn 76 3.3.2.4 Một số dòng lúa kháng bệnh đạo ôn chất lợng cao tạo đợc 77 3.3.2.5 Tóm tắt kết chọn dòng lúa kháng đạo ôn 80 3.2.4 Ngô suất kháng ngô vằn 80 3.2.4.1 Tạo dòng kỹ thuËt nu«i cÊy bao phÊn .81 3.2.4.2 Tạo ngô đơn béi kÐp 85 3.2.4.3 Đánh giá khảo nghiệm tác giả dòng triển vọng 87 4.2.4.4 KÕt tạo giống ngô suất kháng khô vằn 89 3.2.5 Phục tráng Ngu tất 89 3.3 Nghiên cứu kỹ thuật sinh học phân tử vào việc đánh giá đa dạng di truyền tập đoàn số giống trồng nhằm lựa chọn bố mẹ cặp lai u tú đánh giá sớm dòng triển väng thµnh gièng 91 3.3.1 Nghiên cứu đa dạng tập đoàn giống lúa có tính kháng khác với bệnh bạc vi khuÈn (Xanthomonas Ozyza) 91 3.3.2 Cây lạc 95 3.3.2.1 Thu thập đánh giá tập đoàn lạc kháng bệnh rỉ sắt héo xanh vi khuẩn 96 3.3.2.2 Kết đánh giá phản ứng kháng bệnh giống thu thập .96 3.3.2.3 Tèi −u ph¶n øng PCR 98 3.3.2.4 Phân tích đa dạng tập đoàn lạc kháng bệnh héo xanh với thị SSRs 98 3.3.2.5 Phân tích đa dạng tập đoàn 33 giống lạc kháng bệnh rỉ sắt thị RAPD .104 3.3.2.6 Xác định thị SSR liên quan tính kháng bệnh rỉ sắt lạc 108 3.3.2.7 Lai h÷u tính, tạo quần thể chọn lọc giống lạc kháng bƯnh rØ s¾t 115 3.3.2.8 Nghiên cứu sàng lọc sớm dòng lạc F3 cặp lai ICG950166 x L12 với thị phân tử liên quan đến tính kháng bệnh rỉ sắt .115 3.3.2.9 KÕt ln chung vỊ t¹o gièng lạc có hỗ trợ sinh học phân tử 121 3.3.3 Cây đậu t−¬ng .122 3.3.3.1 Thu thập đánh giá tập đoàn giống đậu tơng kháng bệnh rỉ sắt chịu hạn .122 3.3.3.2 Nghiên cứu chọn số thị RADP SSR thích hợp cho nghiên cứu 122 3.3.3.3 Kết tạo giống đậu tơng chịu hạn kháng bệnh rỉ sắt có phối hợp thị phân tử 131 3.3.3.4 KÕt ln vỊ t¹o giống đậu tơng thị phân tử 135 3.3.4 Đánh giá sớm dòng lúa ngô chọn lọc đợc thị phân tử liên quan 137 3.3.4.1 Đánh giá sớm dòng lúa kháng bệnh đạo ôn chất lợng cao với thị STS 137 3.3.4.2 Đánh giá sớm dòng lúa xuất với thị phân tử liên quan 139 3.3.4.3 Chän t¹o dòng ngô có trợ giúp thị phân tử 141 3.4 Kết khảo nghiệm triển khai sản xuất thử dòng lúa, ngô đậu tơng 144 3.5 Më réng s¶n xt gièng lóa míi DR3 146 Chơng IV Tổng quát hoá đánh giá kết thu đợc 149 4.1 KÕt qu¶ nỉi bËt 149 4.2 Trình độ c«ng nghƯ 150 4.3 Khả áp dụng 150 4.4 Những đóng góp đề tài .152 4.5.Đào tạo 152 4.6 Sản phẩm đề tài .154 4.6.1 Sản phẩm công nghệ đề tài 154 4.6.2 S¶n phẩm giao nộp đề tài đà ký Hợp đồng nghiên cứu với Chơng trình KC.04 .155 4.7 Tồn đề tài 157 4.8 Hợp tác quốc tế 157 4.9 T×nh h×nh sư dơng kinh phÝ 157 Ch−¬ng V Kết luận đề nghị 158 5.1 KÕt luËn chÝnh 158 5.2 KiÕn nghÞ 160 Các công trình công bố 160 Tài liệu tham khảo 163 Phô lôc 171 Nh÷ng Chữ viết tắt ĐTST: Điều tiết sinh trởng 2,4D: 2,4 Dichlorophenoxyacetic acid AC: Độ bền gel AFLP: Đa hình chiều dài phân đoạn ADN đợc nhân AVRDC: Trung tâm nghiên cứu rau màu châu BAP (BA): Benzylaminopurine Bộ NN PTNT: Bộ Nông nghiệp Phát triển nông thôn CNSH: Viện Công nghệ Sinh học CYMMYT: Chơng trình quỹ gen công nghệ sinh học lúa mỳ DDBJ: Ngân hàng gen Nhật DNA: Deoxyribonucleic acid EMBL: Ngân hàng gen Châu Âu EU: Châu Âu GC: Độ bền thể gel GT: Độ hoá hồ HTX: Hợp t¸c x· IAA: Indol Acetic Acid IBA: Indol Butiric Acid (AxÝt Indol Axetic) IBA: Indol butyric ICRISAT: ViƯn nghiªn cøu trồng màu Quốc tế IRRI: Viện Nghiên cứu lúa qc tÕ KHCNMT: Khoa häc C«ng nghƯ M«i tr−êng KHKTNN: Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Kin Kinetin LĐBSCL: Viện Lúa Đồng Sông Cửu Long MAS: Chọn giống có hỗ trợ thị phân tử) MDS: Biểu ®å ®a chiỊu MS: M«i tr−êng nu«i cÊy cđa Murashinge & Skoog NAA: A xÝt Napthalen Acetic PCR: Ph¶n øng trùng hợp chuỗi DNA PIC: Hàm lợng thông tin tính đa hình PVP: Polyvinyl Pyrroline QTL: Các locus tính trạng số lợng RAPD: Đa hình đoạn DNA đợc nhân ngẫu nhiên RFLP: Tính đa hình chiều dài phân đoạn cắt giới hạn SHNĐ: Viện Sinh học nhiệt đới SHNN: Viện Sinh học Nông nghiệp SHPT: Sinh học phân tử SSR: Các trình tự lặp lại đơn giản TGMS: TÝnh bÊt dơc nhiƯt ®é TGST: Thêi gian sinh tr−ëng TTKHSX: Trung tâm khoa học sản xuất TTKNGCTTƯ: Trung tâm khảo nghiệm giống trồng Trung ơng Danh mục bảng Bảng Đánh giá khả tạo mô sẹo giống lúa môi trờng C1 C2 Bảng Tỷ lệ phần trăm mô sống sau 30 ngày chiếu xạ gamma từ nguồn Co60 Bảng Tỷ lệ (%) mô sẹo tái sinh sau 60 ngày chiếu xạ Bảng Số tái sinh thu đợc Bảng Kết gieo trồng dòng tái sinh tõ m« sĐo xư lý tia gamma thÕ hƯ RM0 Bảng Một số đặc điểm nông học dòng tái sinh từ mô sẹo xử lý tia gamma hệ RM0 giống lúa nghiên cứu Bảng Một số đặc điểm nông học dòng lúa Tám xoan Tám ấp Bẹ quan tâm thu vụ mùa 2003 - hệ RM1 Bảng Đặc điểm nông học dòng không cảm quang trổ vụ Xuân 2004 hệ RM2 Bảng Một số đặc điểm giống tổ hợp lai để cấy túi phấn tế bào soma Bảng 10 Hệ số di truyền (H) phơng sai (sg2) quần thể F2 số tổ hợp lai s Bảng 11 Các thông số di truyền tính trạng AC, GC GT tổ hợp IR 64/ Jasmine 85 Bảng 12 Hệ số tơng quan tính trạng với AC với GC GT hai quần thể F2 BC2F2 IR 64/ Jasmine 85 Bảng 13 Hệ số tơng quan kiểu gen (rg), kiểu hình (rp) môi trờng (re) quẩn thể F3 IR 64 /Jasmine 85 Bảng 14 Kết tạo tế bào soma số giống Bảng 15 ảnh hởng chuyển tói phÊn tõ m«i tr−êng m« sĐo sang m«i tr−êng tái sinh Bảng 16 Tỷ lệ tái sinh vài tổ hợp lai Bảng 17 Đánh giá tỷ lệ tạo mô sẹo phát triển tái sinh tổ hợp giống giàu vitamine Bảng 18 Tỷ lệ tạo mô sẹo môi trờng Bảng 19 Khả tái sinh xanh môi trờng Bảng 20 So sánh kết số dòng từ nuôi cấy túi phấn vụ Hè thu năm 2003 Bảng 21 Phân tích phẩm chất số giống Bảng 22 Các đặc tính hình thái dòng nuôi cấy túi phấn từ tổ hợp lai F1 Bảng 23 Các thành phần suất dòng nuôi cấy túi phấn từ tổ hợp lai F1 Bảng 24 Phân tích phẩm chất dòng đợc ghi nhận bảng 24 Bảng 25 Năng suất thành phần suất giống lúa từ túi phấn tế bào soma Đông xuân 2003 Bảng 26 Phẩm chất gạo giống lúa từ soma túi phấn Bảng 27 Năng suất địa điểm giống đa khảo nghiệm Bảng 28 Các tổ hợp lai nghiên cứu chọn tạo giống lúa chất lợng kháng đạo ôn ôn Bảng 29 Kết tạo mô sẹo tái sinh từ nuôi cấy bao phấn Bảng 30 Mức độ biến động số tiêu hình thái dòng lúa nuôi cấy bao phấn Bảng 31 Kết phân tích sinh hoá số dòng/giống lúa thí nghiệm Bảng 32 Một số dòng lai dòng đơn bội kép chọn lọc cho nghiên cứu khảo nghiệm Bảng 33 Kết cải tạo nâng cao tỷ lệ phản ứng tạo cấu trúc phôi tái sinh Bảng 34 Tỷ lệ tạo cấu trúc phôi tái sinh số nguồn vật liệu đợc chuyền tính c¶m øng (vơ Thu 2003) B¶ng 35 KÕt qu¶ thÝ nghiệm nuôi cấy bao phấn (Vụ Xuân 2004) Bảng 36 Đặc điểm số tổ hợp lai triển vọng B¶ng 37 KÕt qu¶ kh¶o nghiƯm mét sè gièng sản suất (Thu Đông 2003) Bảng 38 Danh sách tập đoàn giống lúa sử dụng nghiên cứu Bảng 39 Danh sách 35 giống lạc có phản ứng khác với bệnh héo xanh vi khuẩn Bảng 40 Giá trị PIC tập đoàn 35 giống lạc kháng bệnh héo xanh vi khuẩn Bảng 41 Giá trị tơng quan kiểu hình theo phơng pháp tính hệ số di truyền giống với kiểu phân nhóm Bảng 42 Nguồn gốc mức độ kháng bệnh rỉ sắt 33 giống lạc Bảng 43 Trình tự đoạn mồit sử dụng nghiên cứu Bảng 44 Nguồn gốc sinh thái điểm kháng bệnh 42 giống lạc Bảng 45 Trình tự 23 cặp mồi SSR thiết kế Bảng 46 Số phân đoạn ADN nhân giá trị PIC tập đoàn 42 giống lạc kháng bệnh rỉ sắt Bảng 47 Các allen có liên quan đến tính kháng bệnh rỉ sắt lạc Bảng 48 Trình tự nucleotide cặp mồi SSR liên quan đến tính kháng bệnh rỉ sắt Bảng 49 Tổng hợp kết sàng lọc phân tử dòng lạc F3 với bốn cặp mồi kiểm soát tính kháng bệnh rỉ sắt lạc Bảng 50 Chỉ thị SSR liên quan đến tính chịu hạn đậu tơng Bảng 51 Chỉ thị SSR dùng để đánh giá đa dạng tập đoàn giống đậu tơng Bảng 52 Kết phân tích đa dạng số giống đậu tơng với thị SSR Bảng 53 Thời gian sinh trởng dòng thử nghiệm, vụ xuân 2004 Thanh Hà, Hoà Bình Bảng 54 Năng suất yếu tố tạo thành suất dòng thử nghiệm, vụ xuân 2004 Thanh Hà, Hoà Bình Bảng 55 Trình tự thị STS liên quan đến tính kháng đạo ôn chất lợng lúa gạo: Bảng 56 Trình tự nucleotide hai thị SSR liên quan đến tính kháng bệnh khô vằn ngô Bảng 57 Số vụ khảo nghiệm diện tích sản xuất thử dòng trồng tạo đợc Bảng 58 Thống kê số đặc điểm nông học dòng lúa khảo nghiệm Bảng 59 Thống kê số đặc điểm nông học dòng ngô khảo nghiệm Bảng 60 Thống kê diƯn tÝch s¶n xt gièng lóa DR3 10 vơ sản xuất thử (Vụ Dông Xuân 1998-1999, Vụ Mùa 1999, Vụ Đông Xuân 1999-2000, Vụ Mùa 2000, Vụ Đông Xuân 2000-2001, Vụ Mùa 2001, Vụ Đông Xuân 2001-2002, Vụ Mùa 2002, Vụ Đông Xuân 2002-2003 Vụ Mùa 2003) Báo cáo tóm tắt tổng kết khoa học kỹ thuật §Ị tµi KC.04.08 _ tích quần thể BC1F2 cặp lai IR64 (không thơm) x DS20 (thơm) với thị RG28 hình cho thấy khác rõ rệt cá thể lai so với bố mẹ Những cá thể mang phân đoạn ADN có kích thớc 800 bp (nh giống lúa DS20) dòng lúa mang thị liên quan đến mùi thơm, dòng mang phân đoạn ADN kích thớc 750 bp (giống nh giống lúa IR64) mùi thơm Nghiên cứu phân ly locút liên quan đến mùi thơm phân tích quần thể F1 BC1F1 với thị RG28 đà không tính đa hình Nhng quần thể F2 cho tỷ lệ 12% đa hình, dòng BC1F2 có tỷ lệ 9,5% Điều này, cho thấy phân ly theo cách phân tích tổ hợp có kết tơng tự M 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 M Hình Kết phân tích marker phân tử với marker RG28 tách quần thể BC 1F2 cặp lai IR 64/ DS 20; M: marker chuẩn 1Kb; băng 1: IR 64, 2: DS20, Từ tới 32 cá thể từ BC1F2 3.4.3 Kết chọn tạo dòng ngô có trợ giúp thị phân tử Xác định u lai thông qua kết phân tích đa dạng di truyền tập đoàn giống ngô kỹ thuật RAPD SSR: Thông qua việc phân tích đa dạng di truyền tập đoàn 29 dòng ngô có nguồn gốc khác với 60 thị RAPD đà xác định đợc nhóm u lai Khoảng cách di truyền tơng quan thuận với suất hạt tổ hợp lai F1 Đà xác định tổ hợp lai có thời gian sinh trởng trung bình, suất cao đối chứng từ - 14%, màu hạt đẹp, chống đổ tốt Kết đà tạo đợc dòng ngô CN4 CN5 có triển vọng làm giống Chọn lọc sớm dòng ngô kháng bệnh khô vằn thị phân tử liên quan: Hiện nay, có số thị SSR đà đợc công bố liên quan đến tính kháng bệnh khô vằn ngô Để đánh giá dòng ngô chọn tạo đợc, đà tiến hành phân tích dòng ngô tạo đợc với thị SSR liên quan Kết bớc đầu đà xác định đợc hai thị Phi065 Phi123, trình tự nucleotide nh trình bày bảng Bảng Trình tự nucleotide hai thị SSR liên quan đến tính kháng bệnh khô vằn ngô TT Tên mồi phi065 phi123 Trình tự nucleotide 5- agggacaatacgtggagacacag -3 5- cgatctgcacaagtggagtaggtc -3 5’- ggagacgaggtgctacttcttcaa -3 5’- tgtggctgaggctaggaatctc -3 KÝch cì đoạn ADN (bp) 131-151 146-160 Hình 10 kết phân tích 60 dòng ngô hệ S4 với thị Phi63 đà phát 30 dòng ngô mang phân đoạn ADN liên quan tính kháng bệnh khô vằn có kích thớc khoảng 151 bp Kết phân tích phân tử phù hợp với kiểu hình tính kháng Tuy nhiên để khẳng định kết cần phải có nghiên cứu tiếp 16 12/2004 Báo cáo tóm tắt tổng kết khoa học kỹ thuật Đề tài KC.04.08 _ Hình 10 Phân tích tính kháng bệnh khô vằn hệ S4 với thị phi 065 Một số kết chọn tạo giống ngô suất kháng bệnh khô vằn có hỗ trợ thị phân tử: Thông qua phép phân tích phân tử với tập đoàn 29 dòng ngô thị RAPD 80 dòng thị SSR đà xác định đợc 300 tổ hợp lai theo hớng tạo giống ngô suất, chất lợng kháng bệnh khô vằn Xác định 10 tổ hợp lai có triển vọng tốt Bớc đầu đà xác định đợc 02 thị SSR phi123 phi065 liên quan tới tính kháng bệnh khô vằn ngô Thông qua phơng pháp gây nhiễm nhân tạo đồng ruộng phân tích với thị phân tử liên quan bệnh khô vằn ngô, đà xác định đợc 02 dòng ngô C177 C305 01 tổ hợp lai (CN2) kháng đợc bệnh khô vằn Các dòng ngô CN4, CN5 F145 đà tham gia khảo nghiệm quốc gia vụ Xuân 2004 Trong dòng F145 đợc đánh giá dòng triển vọng tiến hành thử nghiệm rộng để xin công nhận giống vào năm 2005 3.5 Kết khảo nghiệm triển khai sản xuất thử dòng lúa, ngô đậu tơng Từ kết phân tích số đặc điểm nông học, sinh lý, sinh học phân tử, chất lợng lúa gạo Đề tài đà chọn đợc dòng trồng u tú, có 03 dòng lúa (NTCĐĐB-5, OM3566 HPKW1) ba dòng ngô (CN4, CN5 F145) dòng đậu tơng Số vụ khảo nghiệm diện tích sản xuất thử dòng nh− b¶ng 6: B¶ng Sè vơ kh¶o nghiƯm diện tích sản xuất thử dòng trồng tạo đợc TT Tên dòng Số vụ khảo nghiệm Lúa NTCĐĐB-5 3673 OM3566 1 Ng« HPKW1 (vơ Mïa 2004) 0,2 CN4 (vơ Xu©n 2004) 50 CN5 (vơ Xuân 2004) 50 F145 (vụ Đông 2004) 50 Đậu tơng ĐT26 (vụ Đông 2004) Diện tích sản xuất thử (ha) Ghi Hạt gạo dài, suất đạt tấn/ha, chất lợng gạo Dự kiến xin công nhận giống tiến vào năm 2005 Hạt gạo dài, suất đạt 5,6 tấn/ha, kháng đạo ôn Chất lợng gạo khá, kháng đạo ôn Năng suất đạt 66,55 tạ/ha, chịu bệnh khô vằn Năng suất đạt 67,1 tạ/ha, chịu bệnh khô vằn Năng suất đạt 75 tạ/ha, chịu khô vằn Sẽ xin công nhận giống tiến vào năm 2005 Năng suất đạt tấn/ha, chịu hạn kháng bệnh rỉ sắt 17 12/2004 Báo cáo tóm tắt tổng kết khoa học kỹ thuật Đề tài KC.04.08 _ Kết đánh giá khảo nghiệm số tiêu nông sinh học dòng đợc trình bày bảng Sau trích lợc số kết khảo nghiệm dòng chọn tạo đợc (Dòng lúa HPKW1, dòng ngô F145 dòng đậu tơng ĐT26 cha có kết báo cáo khảo nghiệm bản) Bảng Thống kê số đặc điểm nông học dòng lúa khảo nghiệm Loại Tên dòng TGST (ngày) Cao Dài hạt (mm) Rộng hạt (mm) D/R NTCĐĐB-5 97-100 100-110 7,6 2,3 3,3 Chất lợng gạo Điểm bệnh đạo ôn ngon, mùi thơm OM3566 95-100 95-105 7,2 2,2 3,2 ngon, h¹t g¹o không bạc bụng HPKW1 Ghi chú: (-) cha có kÕt qu¶ cđa kh¶o nghiƯm, TGST: Thêi gia sinh tr−ëng, D/R: dài/rộng hạt gạo Năng suất (tấn/ha) 4,92 Lúa 4,98 - Bảng Thống kê số đặc điểm nông học dòng ngô khảo nghiệm TT Tên dòng Chiều cao cây(cm) Điểm Điểm chịu bệnh khô vằn Dạng màu sắc hạt Năng suất Tấn/ha Vợt đ/c (%) CN4 Thời gian sinh trởng (ngày) 100 206,6 2,0 Tèt 6,7 +11,9 CN5 117 186 2,0 Trung b×nh 6,6 +11,1 F145 - - - - Bầu ngựa, vàng cam Răng ngựa, vàng sáng - - - Ghi chú: (điểm bệnh khô vằn: 1- không nhiễm, - nhiễm nhẹ, 3- nhiễm trung bình; 4- nặng; 5- nặng); (-): cha có kết khảo nghiệm Song song với khảo nghiệm dòng tạo đợc, đà tiến hành sản xuất thử, đáng ý dòng lúa NTCĐĐB- đà sản xuất với diện tích 3673 dòng ngô F145 với diện tích 100 Đây hai dòng có nhiều u việt so với giống đợc gieo trồng suất, chất lợng tính chống chịu Nhận xét địa phơng gieo trồng hai dòng mới: Dòng lúa NTCĐĐB-5: thích ứng rộng, suất đạt tấn/ha, cơm mềm ngon cơm, nhng mùi thơm, chịu với loại sâu bệnh Dòng ngô 145: cây, chống đổ tốt, chịu hạn khô vằn, suất đạt tấn/ha, có nơi nh Nam Hà Sơn La đạt đến tấn/ha 3.6 Mở réng s¶n xt gièng lóa míi DR3 ë 12 tØnh thành phố với tổng diện tích sản xuất đạt gần 3000 Giống lúa DR3 đà đợc Hội đồng giống, Bộ NN PTNT phê duyệt công nhận Giống tạm thời ngày 16/1/2004 Tóm tắt chung nhận xét địa phơng tham gia sản xuất lúa DR3: Độ giống khá, trỗ tập trung, đẻ khỏe, dạng hình đẹp, cứng Chịu nóng chịu hạn khá, tơng đối sâu bệnh, suất đạt khoảng 60tạ/ha Thời gian sinh trởng ngắn CR203 ngày, dạng hạt thon dài, chất lợng gạo DR2, cã −u thÕ râ vô Mïa 18 12/2004 Báo cáo tóm tắt tổng kết khoa học kỹ thuật Đề tài KC.04.08 _ Ch−¬ng IV Tỉng quát hoá đánh giá kết thu đợc 4.1 Kết khoa học bật khả áp dụng đề tài 4.1.1 Kết khoa học bật 1) Chuyển giao quy trình công nghệ nhân giống quy mô sản xuất Keo lai Bạch đàn lai cho 03 đơn vị nghiên cứu sản xuất nớc là: - Trung tâm Phát triển Khoa học Công nghệ Hà Tĩnh - Trờng trung học kinh tế kỹ thuật dạy nghề tỉnh Tuyên Quang - Sở Khoa học Công nghệ Môi trờng tỉnh Quảng Trị 2) Nghiên cứu thành công phơng pháp chuyền tính cảm ứng nuôi cấy để tạo dòng ngô hoàn thiện kỹ thuật chọn dòng biến dị soma kết hợp xử lý chiếu xạ mô sẹo giống lúa đặc sản (Tám Xoan, Tám ấp bẹ, Dự Thơm, Tẻ Di hơng) 3) Lần Việt Nam đà triển khai kỹ thuật sinh học phân tử vào việc đánh giá đa dạng tập đoàn giống phục vụ lựa chọn bố mẹ cặp lai để tạo dòng lạc kháng bệnh rỉ sắt, đậu tơng chịu hạn, ngô kháng bệnh khô vằn 4) Phát đợc 02 thị liên quan đến bệnh khô vằn ngô, 08 thị SSR liên quan đến tính kháng bệnh rỉ sắt lạc, 03 thị SSR liên quan đến tính chịu hạn 02 thị SSR liên quan đến tính kháng bệnh rỉ sắt đậu tơng Các thị đà đợc sử dụng để sàng lọc nhanh dòng u tú giai đoạn sớm Từng bớc đa kỹ thuật chọn giống trồng có giúp đỡ thị phân tử vào việc tạo giống lúa kháng đạo ôn, ngô suất kháng khô vằn, lạc đậu tơng suất kháng rỉ sắt/chịu hạn 5) Khảo nghiệm 03 dòng lúa (NTCĐĐB 5, OM3566 HPKW1), 03 dòng ngô (CN4, CN5 F145) 01 dòng đậu tơng (ĐT26) 6) Sản xuất thử đợc 3673 lúa NTCĐĐB-5 200 dòng ngô CN4, CN5 F145 Trong lúa NTCĐĐ-5 ngô F145 đợc địa phơng đánh giá giống triển vọng Dự kiến vào năm 2005 xin công nhận giống khu vực dòng lúa NTCĐĐB-5 dòng ngô F145 7) Giống lúa DR3 đà đợc Hội đồng giống, Bộ NN PTNT phê duyệt công nhận Giống Tạm thời ngày 16/1/2004 4.1.2 Trình độ công nghệ 1) Lần Việt Nam đà triển khai thành công kỹ thuật sinh học phân tử vào việc tạo giống trồng suất, chất lợng chịu với sâu bệnh điều kiện bất lợi môi trờng lúa, ngô, đậu lạc 2) Các kết nghiên cứu thu đợc đà khẳng định trình độ cán khoa học nớc ta lĩnh vực công nghệ sinh học đại ngang tầm với nớc khu vực giới Các kết thu đợc vừa có ý nghÜa khoa häc vµ võa cã ý nghÜa thùc tiễn cao việc cải tiến giống trồng nhân giống in vitro 3) Đặc biệt đề tài đà tiếp cận tạo giống trồng có hỗ trợ thị phân tử đạt trình độ quốc tế 4) Các bớc đánh giá số đặc điểm nông học, chất lợng dòng/giống tạo đợc tuân thủ theo quy định hành Bộ NN PTNT 19 12/2004 B¸o c¸o tóm tắt tổng kết khoa học kỹ thuật Đề tµi KC.04.08 _ 4.1.3 Khả áp dụng TT Tên tiến kỹ thuật Cơ quan tạo Nơi đợc chuyển giao Hiệu kinh tế - TTKHSX Lâm nghiệp Đông Nam Bộ - Sở KHCNMT Hà tĩnh, Quảng Trị - TT Giống KT lâm nghiệp Phú Yên - Trờng TH kinh tế kỹ thuật Tuyên Quang - Các Sở KHCNMT tØnh - C¸c vïng miỊn nói cđa c¸c tØnh nh− Thanh Hoá, Quảng Ninh, Phú Thọ, - Các Sở KHCNMT tỉnh - Các vùng trồng hoa ven đô - Các công ty trồng hoa xuất - Các sở KHCNMT tỉnh Phía Nam - Các vùng trồng điều phía Nam Các địa phơng trồng thuốc Giải nhu cầu đồng phục vụ quy mô trồng rừng Công nghệ nhân giống in vitro Keo Lai, Bạch Đàn lai Trung tâm nghiên cứu trồng rừng Công nghệ nhân giống invitro Ba Kích Viện Dợc liệu Công nghệ nhân giống invitro hoa Địa lan Viện Sinh học nông nghiệp Công nghệ nhân giống invitro hai giống điều Cây Ngu tất Viện Sinh học Nhiệt đới Viện Dợc liệu Các giống ngô kháng bệnh, suất Các dòng lúa chất lợng kháng đạo ôn 10 11 Viện nghiên cứu ngô Viện Công nghệ Sinh học - Cơ quan tạo giống - Các địa phơng sản xuất hạt ngô lai F1 - Các quan tạo giống - Các địa phơng Các dòng lúa đủ tiêu chuẩn xuất Các dòng lúa đặc sản suất Các dòng lạc, đậu tơng Viện NC lúa Ô Môn - Các địa phơng trồng lúa xuất khÈu ViƯn C«ng nghƯ Sinh häc ViƯn C«ng nghƯ Sinh học Viện Công nghệ Sinh Các địa phơng Giống lúa DR3 Các địa phơng Các địa phơng Pháp lý cho việc áp dụng Sẽ đăng ký quyền tác giả Duy trì nguồn dợc liệu cung cấp đủ giống để sản xuất quy mô lớn Sẽ đăng ký quyền tác giả Cung cấp giống đồng loạt để đáp ứng đợc nhu cầu thị hiếu ngời tiêu dùng Mở rộng diện tích trồng điều đáp ứng xuất Tạo đợc giống phù hợp với đặc thù khí hậu Việt Nam Tăng suất giảm thiệt hại bệnh khô vằn Tăng suất giảm thiệt hại bệnh cải tạo suất chất lợng giống Đáp ứng thị trờng gạo xuất Tăng vụ cải tạo suất Sẽ đăng ký quyền tác giả Tăng suất giảm thiệt hại bệnh, hạn Cải thiện suất vùng đất Sẽ đăng ký quyền tác giả Sẽ đăng ký quyền tác giả Sẽ đăng ký quyền tác giả Sẽ đăng ký quyền tác giả Sẽ đăng ký quyền tác giả Sẽ đăng ký quyền tác giả Sẽ đăng ký quyền tác giả Đà đăng ký quyền t¸c 20 12/2004 B¸o cáo tóm tắt tổng kết khoa học kỹ thuật §Ị tµi KC.04.08 _ học 12 Phơng pháp xác định thị SSR liên quan đến bệnh khô vằn (ngô), rỉ sắt chịu hạn (đậu tơng), rỉ sắt (lạc), đạo ôn (lúa) Viện Công nghệ Sinh học Các viện Nghiên cứu bạc màu thiếu nớc Rút ngắn thời gian tạo giống giả Đào tạo đăng ký quyền tác giả 4.1.4 Những đóng góp đề tài Lần Việt Nam đà nghiên cứu thành công phơng pháp truyền tính cảm ứng nuôi cấy in vitro để tạo dòng ngô Lần Việt Nam đà triển khai kỹ thuật sinh học phân tử vào việc đánh giá đa dạng tập đoàn giống phục vụ lựa chọn bố mẹ cặp lai để tạo dòng lạc kháng bệnh rỉ sắt, đậu tơng chịu hạn, ngô kháng bệnh khô vằn Nghiên cứu triển khai kỹ thuật ứng dụng thị phân tử vào việc chọn tạo giống lúa kháng đạo ôn có chất lợng gạo khá, ngô suất kháng khô vằn, lạc đậu tơng suất kháng rỉ sắt/chịu hạn 4.2 Đào tạo: 02NCS; 07 Thạc sĩ; 13 Cử nhân; 03 Kỹ s 4.3 Sản phẩm đề tài 4.3.1 Sản phẩm công nghệ đề tài - Quy trình công nghệ nhân giống in vitro quy mô bán sản xuất (10000 cây/năm): 04 (Keo lai, Bạch đàn lai, Ba kích, Địa lan) - Quy trình nhân giống in vitro quy mô phòng thí nghiệm: Lúa bất dục Điều: 02 - Hợp đồng chuyển giao công nghệ (Keo lai Bạch đàn lai): 03 - Tập đoàn giống lúa, ngô, đậu tơng, lạc, keo lai: 532 giống - Phơng pháp nghiên cứu tạo giống lúa, ngô, lạc đậu tơng: 06 - Tạo đợc dòng nguyên liệu mới: 414 dòng (lúa, ngô, lạc, đậu tơng) - Khảo nghiệm bản: 03 dòng lúa, 03 dòng ngô 01 dòng đậu tơng - Mồi phân tử liên quan đến kháng đạo ôn chất lợng gạo: 22 thị (trong thị đánh giá tính kháng đạo ôn 05 thị đánh giá chất lợng lúa gạo; 02 thị liên quan tới tính kháng bệnh khô vằn ngô; thị liên quan đến tính kháng bệnh rỉ sắt lạc; 03 thị liên quan đến khả chịu hạn 02 thị Satt042, Satt173 liên quan đến tính kháng bệnh rỉ sắt đậu tơng) - Bảng số liệu đặc điểm trình tự thị liên quan đến việc đánh giá đa dạng di truyền phân tích số tính trạng quan tâm lúa, ngô, lạc đậu đỗ làm sở cho việc lai tạo giống: bảng - Đào tạo: 02 nghiên cứu sinh; 07 cao học; 13 cử nhân 03 kỹ s - Đào tạo nâng cao: 50 cán - Công bố 26 báo, 01 đăng Tạp chí Euphytica - Báo cáo khoa học: báo cáo - Cử 02 cán sang trao đổi hợp tác học tập ấn Độ 21 12/2004 Báo cáo tóm tắt tổng kết khoa học kỹ thuật Đề tài KC.04.08 _ 4.3.2 S¶n phÈm giao nộp đề tài đ ký Hợp đồng nghiên cứu với Chơng trình KC.04 TT Tên sản phẩm Quy trình công nghệ nuôi cấy mô Xác định thị phân tử liên quan đến bệnh đạo ôn (lúa), khô vằn (ngô), rỉ sắt, héo xanh chịu hạn lạc đậu đỗ Tạo dòng có triển vọng đối với: - Lúa chất lợng, suất, kháng bệnh đạo ôn Kết đạt đợc Số lợng đăng ký Chỉ tiêu KT KT đăng ký 03 quy trình Quy mô bán sản xuất (1 vạn cây/năm) 04 loại áp dụng rộng rÃi tạo giống Số lợng sản phẩm 04 (Cây Keo lai, Bạch đàn lai, Ba Kích Địa lan) Chất lợng sản phẩm Quy mô vạn cây/năm loại thị: - 07 thị SSR liên quan kháng bệnh rỉ sắt lạc - 03 thị SSR liên quan tính chịu hạn đậu tơng - 02 thị SSR liên quan tính kháng bệnh rỉ sắt đậu tơng - 02 thị STS liên quan tính kháng bệnh đạo ôn - 06 thị STS liên quan đến chất lợng lúa gạo - 02 thị SSR liên quan kháng bệnh khô vằn ngô áp dụng rộng rÃi tạo giống lạc kháng bệnh rỉ sắt, đậu tơng chịu hạn kháng bênh rỉ sắt; lúa chất lợng kháng đạo ôn; Ngô suất kháng khô vằn - Hoàn thành khảo nghiệm với dòng: Dòng lúa NTCĐĐB-5 (3 vụ), dòng, OM3566 HPKW1 (vụ thứ nhất) Thử nghiệm trồng 3673 dòng NTCĐĐB-5 Hạt gạo dài đủ tiêu chuẩn xuất khẩu, cơm ngon dẻo, NS đạt tấn/ha, kháng đạo ôn dòng - Năng suất - tấn/ha, chất lợng tốt, đạt tiêu chuẩn xuất - Khu vực hoá giống lúa chịu hạn DR3 01 giống -Trồng vùng đất khó khăn nớc, NS: đạt tới tấn/ha - giống: DR3 đà đợc công nhận giống Tạm thời 16/12004 (khu vực hoá) - Trồng ruộng khó khăn nớc NS đạt tấn/ha - Ngô kháng bệnh khô vằn suất dòng - Năng suất 68 tấn/ha, kháng khô vằn - dòng:Hoàn thành vụ thứ dòng CN4, CN5 F145 Triển khai sản xuất thử 200 dòng CN4, CN5 F145 - NS đạt 6,6-7,5 tấn/ha, chịu bệnh khô vằn, hạt vàng đều, bắp dài 23 cm - Lạc đậu tơng kháng bệnh rỉ sắt/ héo xanh/ chịu hạn dòng Năng suất đạt 3-4 tấn/ha - dòng: Gửi khảo nghiệm vụ thứ (vụ đông 2004) dòng đậu tơng ĐT213.4.347 (ĐT26) Triển khai sản xuất thử NS đạt tấn/ha, chịu hạn kháng bệnh rỉ sắt - Ngu Tất có chất lợng tốt dòng Chất lợng nh giống gốc - Các dòng mô sẹo đợc tiếp tục nghiên cứu Cha đánh giá đợc Đánh giá (so với Hợp đồng) Vơt mức (01 quy trình Ba kích) Vợt mức (01 loại thị liên quan đến chất lợng lúa gạo) Vợt mức Hoàn thành Vợt mức Hoàn thành Đang hành 22 12/2004 tiến Báo cáo tóm tắt tổng kết khoa học kỹ thuật Đề tài KC.04.08 _ A B C H×nh 11 Tái sinh chồi Bạch đàn lai (A); Ra in vitro Bạch đàn lai (B) Ra in vitro Keo lai vờn ơm (C) Hình 12 Tái sinh chồi Ba kích, tạo rễ in vitro vờn ơm Hình 13 Một số hình ảnh quy trình nhân nhanh in vitro giống hoa Địa lan Hình 14 Một số hình ảnh quy trình nhân nhanh giống Điều giống lúa bất dục ®ùc 23 12/2004 B¸o cáo tóm tắt tổng kết khoa học kỹ thuật §Ị tµi KC.04.08 _ Hình 15 Một số hình ảnh quy trình chọn tạo giống lúa chất lợng cao từ đột biến soma Hình 16 Một số hình ảnh quy trình chọn tạo giống lúa xuất qua nuôi cấy bao phấn Hình 17 Một số hình ảnh quy trình chọn tạo giống lúa kháng đạo ôn Hình 18 Một số hình ảnh quy trình tạo giống ngô suất kháng khô vằn 24 12/2004 Báo cáo tóm tắt tổng kết khoa học kỹ thuật Đề tài KC.04.08 _ H×nh 19 Mét sè h×nh ảnh quy trình nhân nhanh in vitro Ngu tất Hình 20 Một số hình ảnh phơng pháp đánh giá bệnh rỉ sắt héo xanh phòng thí nghiệm đồng ruộng Hình 21 Một số hình ảnh chọn tạo giống đậu tơng suất kh¸ng bƯnh 25 12/2004 Báo cáo tóm tắt tổng kết khoa học kỹ thuật Đề tài KC.04.08 _ 4.4 Tồn đề tài Cần tối u điều kiện nuôi cấy để khắc phục trạng hoá nâu nuôi cấy mô sẹo tăng hệ số nhân Ngu tất 4.5 Hợp tác quốc tế - Viện nghiên cứu trồng màu Quốc tế (ICRISAT), ấn Độ - Trờng Đại học tổng hợp Tuskegee, Mỹ - Viện Nghiên cứu lúa Quốc tế (IRRI) - Công ty hoa, Thái Lan - Trung tâm công nghệ gen công nghệ sinh học Quốc tÕ (ICGEB) 4.6 T×nh h×nh sư dơng kinh phÝ - Kinh phÝ SNKH: 3.000.000.000 ®ång - Tỉng kinh phÝ ®· toán: 2.909.165.590 đồng Các khoản mục đà chi nh sau: TT Mục chi Kinh phí (đồng) 114+101: Thuê khoán chuyên môn 1.161.500.000 119+109: Nguyên vật liệu + lợng 1.278.000.000 117: Sửa chữa nhỏ 145: Thiết bị máy móc 210.000.000 134: Chi khác 181.665.590 Ghi chó 78.000.000 Tỉng Cßn 90.834.410 ch−a chi hÕt cđa mục 115: Đoàn 2.909.165.590 Chơng v Kết luận Kiến nghị 5.1 Kết luận 1) Nghiên cứu hoàn thiện 04 quy trình công nghệ nhân giống in vitro quy mô bán sản xuất (công suất 10000 cây/năm) Keo lai Bạch đàn lai (ba dòng Keo lai: BV10, BV16, BV32 ba dòng Bạch đàn lai: U29C3, U29E1, U29U24; dòng chọn tạo đợc), hoa Địa Lan (7 giống thơng mại giống địa) Ba kích Hoàn thiện quy trình nhân giống in vitro quy mô phòng thí nghiệm hai giống lúa bất dục đực (Nhị 32A BoA) hai giống điều cao sản (PN1 BO1) 2) Đà chuyển giao công nghệ nhân giống in vitro giống gốc Keo lai Bạch đàn lai cho ba sở nghiên cứu sản xuất là: Trung tâm Phát triển Khoa học Công nghệ Hà Tĩnh Trờng trung học kinh tế kỹ thuật dạy nghề tỉnh Tuyên Quang Sở Khoa học Công nghệ Môi trờng tỉnh Quảng Trị 3) Lần Việt Nam đà kết hợp phơng pháp tạo giống truyền thống với phơng pháp sinh học đại chọn tạo giống chất lợng, suất chịu với điều kiện bất lợi (sâu bệnh, hạn) lúa, ngô, lạc đậu tơng 4) Thông qua việc đánh giá đa dạng tập đoàn giống lúa (kháng bệnh bạc vi khuẩn), ngô (năng suất, chất lợng kháng bệnh khô vằn), lạc (kháng bệnh héo xanh vi khuẩn rỉ sắt) ®Ëu 26 12/2004 B¸o cáo tóm tắt tổng kết khoa học kỹ thuật §Ị tµi KC.04.08 _ 5) 6) 7) 8) 9) 10) tơng (chịu hạn kháng bệnh rỉ sắt) đà xác định bố mẹ tổ hợp lai u tú theo mục đích chọn tạo, cụ thể nh sau: Tạo giống lúa kháng bệnh bạc lá: lai giống OM3242-50, OM3496-9, NTCD1-12, NTCD1-16 víi gièng cã tÝnh kh¸ng bƯnh cao nh− DV85 Tạo giống ngô suất chất lợng kháng khô vằn: dòng 11 x dòng (tạo đợc dòng ngô CN4), dòng x dòng (tạo đợc dòng CN5), dòng 10 x dòng (tạo đợc dòng ngô F145) Tạo giống lạc suất kháng bệnh rỉ sắt: ICG950166 x L12, ICG99501 x L08, L12 x ICG11312; T¹o gièng l¹c kh¸ng bƯnh hÐo xanh vi khn: GiÐ nho quan x L08, GiÐ nho quan x L05, BW40 x V79… §Ëu tơng suất chịu hạn: ĐT2000 x Cúc vàng Đ2000 x ĐT12 Đà xác định sử dụng 22 thị phân tử để chọn nhanh dòng có triển vọng làm giống giai đoạn sớm, cụ thể: 02 thị RG64, RZ536 liên kết gen kháng bệnh đạo ôn 05 thị Wxa, RG171, G243, RZ284 RG28 liên quan đến chất lợng lúa gạo (hàm lợng amylose, độ bền gen, mùi thơm, độ dài hạt); 02 thị phi123 phi065 liên quan tới tính kháng bệnh khô vằn ngô; thị L26, L50, L40, L43, L44, L31, L54 L38 liên quan đến tính kháng bệnh rỉ sắt lạc; ba thị Satt489, Satt373, Satt150 liên quan tính chịu hạn hai thị Satt042, Satt173 liên quan đến tính kháng bệnh rỉ sắt đậu tơng Đề tài đà tạo đợc gần 3000 dòng làm vật liệu đầu dòng cho nghiên cứu chọn lọc Đến đà thu 414 dòng u tú hệ thứ 3, cụ thể: 200 dòng lúa,114 dòng ngô 100 dòng đậu tơng lạc Đà tiến hành khảo nghiệm dòng tạo đợc: Hoàn tất việc khảo nghiệm vụ dòng lúa NTCĐĐB-5, vụ thứ hai dòng lúa OM3566 (lúa xuất khẩu) hai dòng ngô CN4, CN5 Đang tiến hành khảo nghiệm vụ thứ dòng lúa HPKW1 (lúa chất lợng kháng đạo ôn), dòng ngô F145 dòng đậu tơng ĐT213.4.347 (ĐT26) Triển khai sản xuất thử dòng NTCĐĐB-5 với diện tích 3673 nhiều tỉnh phía Nam 100 dòng ngô F145 Dự kiến đăng ký xin công nhận giống Tiến vào năm 2005 cho hai giống Mở rộng sản xuất gièng lóa míi DR3 víi tỉng diƯn tÝch s¶n xt quy mô đạt gần 3000 Năng suất vợt giống trồng nh Khang dân Q5 từ 10-20 % chân ruộng bạc màu thiếu nớc Giống lúa DR3 đà đợc NN &PTNT công nhận giống khu vực hoá ngày 16/1/2004 Đà công bố đợc 26 báo, 01 gửi đăng Tạp chí Euphytica; đào tạo đợc 02 NCS, 07 Thạc sĩ, 13 Cử nhân 03 Kỹ s, đào tạo 50 lợt cán nâng cao cho đơn vị phối hợp, báo cáo khoa học Cử 02 cán sang trao đổi hợp tác học tập ấn Độ 5.2 Kiến nghị Cho kéo dài đề tài thêm 02 năm để tiếp tục đánh giá tính ổn định di truyền số tính trạng chọn lọc (chống chịu sâu bệnh, suất chất lợng) dòng triển vọng làm giống lúa, ngô đậu lạc để phát triển thành giống hoàn tất nội dung nghiên cứu tạo dòng chịu nóng Ngu tất Các công trình công bố Đoàn Thị Mai, Lê Sơn, Lơng Thị Hoan, Lê Trần Bình, Đinh Thị Phòng, Lê Thị Muội (2003) Nhân giống số loài trồng rừng có suất, chất lợng cao phơng pháp nuôi cấy mô Hội nghị Công nghệ Sinh học toàn quốc, Hà Nội: 910-914 Bùi Mạnh Cờng, Đoàn Thị Bích Thảo, Ngô Thị Minh Tâm, Ngụy Hơng Lan, Lê Trần Bình, Lê Thị Muội, Đinh Thị Phòng (2003) Sử dụng thị RAPDs nghiên cứu đa dạng di truyền tập đoàn giống ứng dụng để chọn lọc tổ hợp ngô lai suất cao phục vụ sản xuất Hội nghị Công nghệ Sinh học toµn quèc, Hµ Néi: 745-749 27 12/2004 Báo cáo tóm tắt tổng kết khoa học kỹ thuật Đề tài KC.04.08 _ 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Bùi Văn Thắng, Đinh Thị Phòng, Lê Thị Muội, Lê Trần Bình, Nguyễn Văn Thắng, Trần Văn Dơng (2003) Đánh giá tính đa dạng số giống lạc tập đoàn giống chống chịu bệnh gỉ sắt kỹ thuật RAPD Hội nghị Công nghệ Sinh häc toµn quèc, Hµ Néi: 805-809 Dinh Thi Phong, Emma Mace, Jonathan H Crouch (2003) Application of SSR markers in ndiversity analysis of groundnut genotypes resistant to early leaf spot Tạp chí Công nghệ Sinh học, (3): 333-346 Lê Thị Bích Thuỷ, Nguyễn Đức Thành (2003) Kiểm tra tính chịu hạn số dòng lúa lai đợc chọn lọc dựa vào thị phân tử STS liên quan đến tính chịu hạn lúa Tạp chí Công nghệ Sinh học, (2): 227-236 Lê Xuân Đắc, Bùi Văn Thắng, Đinh Thị Phòng, Lê Trần Bình, Lê Thị Muội, Lê Duy Thành (2003) Nghiên cứu ảnh hởng tia gamma (Co60) đến khả sống sót tái sinh từ mô sẹo số giống lúa địa phơng Hội nghị Công nghệ Sinh học toàn quốc, Hà Nội: 750-753 Lê Xuân Đắc, Bùi Văn Thắng, Lê Trần Bình, Lê Duy Thành, Lê Thị Muội (2003) Đánh giá đa dạng di truyền số giống lúa Tám Việt Nam Tạp chí Công nghệ Sinh học, (4): 493-501 Lê Xuân Thám, Hồ Quang Cua, Nguyễn Thị Thu Hiền, Nguyễn Ngọc Ngân, Nguyễn Thị Ngọc Tú, Lê Trần Bình, Lê Xuân Đắc (2003) Các dòng đột biến phóng xạ giống lúa tám thơm (Oryza sativa L subsp japonica) Hội nghị Công nghệ Sinh học toàn quốc, Hà Nội: 962-966 Ngô Hữu Tình, Bùi Mạnh Cờng, Ngô Thị Minh Tâm, Ngụy Hơng Lan, Đinh Công Chính, Lê Trần Bình, Lê Thị Muội, Đinh Thị Phòng (2003) Chọn tạo dòng ngô kỹ thuật nuôi cấy bao phấn Hội nghị Công nghệ Sinh học toàn quốc, Hà Nội: 862-865 Nguyễn Hữu Cờng, Nguyễn Thị Kim Anh, Đinh Thị Phòng, Lê Thị Muội, Lê Trần Bình (2003) Mối tơng quan hàm lợng proline tính chống chịu lúa Tạp chí Công nghệ Sinh học, (1): 85-93 Nguyễn Quang Thạch, Nguyễn Thị Lý Anh, Hoàng Thị Nga, Nguyễn Xuân Trờng, Đỗ Năng Vịnh (2003) Nghiên cứu xây dựng quy trình nhân giống nuôi trồng phong lan Phalaenopsis (Lan Hồ Điệp) Hội nghị Công nghệ Sinh học toàn quốc, Hà Nội: 850-855 Nguyễn Thị Kim Liên, Nông Văn Hải, Nguyễn Đức Thành (2003) Kết bớc đầu việc ứng dụng thị SSR chọn dòng chịu hạn lúa cạn Hội nghị Công nghệ Sinh học toàn quốc, Hà Nội: 898-901 Phan Thị Bảy, Quách Thị Liên, Đào Thị Hạnh, Phạm Viêt Hùng, Lê Thị Muội, Nguyễn Đức Thành (2003) Sử dụng thị phân tử STS đánh giá tính kháng bệnh đạo ôn chất lợng gạo số dòng lúa lai số dòng từ nuôi cấy bao phấn F1 Hội nghị Công nghệ Sinh học toàn quốc, Hà Nội: 740-744 Trần Phơng Liên, Lơng Thị Thu Hờng, Trần Thị Trờng, Lê Thị Muội (2004) Sự phân ly thị SSR hệ F3 tổ hợp lai hai giống đậu tơng Cúc Vàng ĐT2000 Tạp chí Công nghệ Sinh học 2(1): 1-8 Trần Thị Phơng Liên, Nông Văn Hải, Lê Thị Muội (2003) Protein số giống đậu tơng có khả chịu nóng, chịu hạn khác Tạp chí Công nghệ Sinh học, (1): 95-101 Trần Thị Phơng Liên, Nông Văn Hải, Lê Thị Muội, Trần Đình Long (2003) Một số đặc tính liên quan đến chất lợng hạt khả chịu nóng, chịu hạn đậu tơng Hội nghị Công nghệ Sinh học toàn quốc, Hà Nội 12-17/12: 771-775 Trần Thị Phơng Liên, Lê Thị Muội.(2003) Nghiên cứu đa dạng di truyền số giống đậu tơng thị phân tử SSR Tạp chí Công nghệ Sinh học, 1(3): 347-354 Vũ Hoài Sâm, Phạm Văn Hiền, Lê Thị Muội, Lê Trần Bình, Đinh Thị Phòng (2003) Nghiên cứu nhân nhanh in vitro ba kích (Morinda officinalis How Rubiaceae) Hội nghị Công nghệ Sinh học toàn quốc, Hà Nội: 795-798 Vũ Ngọc Phợng, Nguyễn Thị Quỳnh, Nguyễn Minh Tuấn, Thái Xuân Du (2003), Bớc đầu nghiên cứu nhân giống in vitro điều Anacardium occidentale L Hội nghị Công nghệ Sinh học toàn quốc, Hà Nội 16-17/12: 949-952 Đinh Thị Phòng, Nguyễn Văn Thắng, Lê Thị Muội (2004), Sử dụng thị SSR để phân tích đa dạng tập đoàn giống lạc (Arachis hypogaea L.) Việt Nam kháng bệnh rỉ sắt (đà gửi đăng TCKHCN) Đinh Thị Phòng, Lê Trần Bình, Lê Thị Muội, Nguyễn Thị Hải Hà, Lê Duy Thành, Nguyễn Văn Viết (2004), Nghiên cứu đa dạng tập đoàn giống lúa có tính kháng khác với bệnh bạc lúa 28 12/2004 Báo cáo tóm tắt tổng kết khoa học kỹ thuật Đề tài KC.04.08 _ vikhuÈn Xanthomonas oryzae kỹ thuật RAPD Những vấn đề nghiên cứu khoa học sống định hớng nông lâm nghiệp miền núi Thái Nguyên 23/9: 571-574 22 Đinh Thị Phòng, Lê Thị Muội, Lê Trần Bình (2004), Kết chọn tạo giống lúa DR3 Tạp chí KH CN (Gửi đăng 2002) 23 Nguyễn Quang Thạch, Hoàng Thị Nga, Vũ Thị Hoài, Nguyễn Thị Lý Anh (2004), Nghiên cứu quy trình kỹ thuật sau in vitro cho địa lan (gửi đăng Tạp chí NN PT nông thôn) 24 Nguyễn Thị Lý Anh , Nguyễn Thị Hơng, Nguyễn Quang Thạch (2004), Nghiên cứu tạo củ lily trồng từ củ in vitro (gửi đăng Tạp chí NN PT nông thôn) 25 Nguyễn Quang Thạch, Hoàng Thị Nga, Nguyễn Thị Lý Anh, Vũ Thị Hoài (2004), Nghiên cứu nhân nhanh in vitro giống địa lan thơng mại Miss Kim (gửi đăng Tạp chí NN PT nông thôn) 26 Nguyễn Quang Thạch, Hoàng Thị Nga, Nguyễn Thị Lý Anh, Vũ Thị Hoài (2004), Nghiên cứu ứng dụng phơng pháp nuôi cấy lát mỏng tế bào nhân nhanh in vitro số giống Lan có giá trị (gửi đăng tạp chí KHKTNN trờng ĐHNNI) 27 D.T Phong, E.S Mace, H.D Upadhyaya, S Chandra, J.H Crouch (2005), Microsatellite marker analysis of cultivated groundnut (Arachis hypogaea L.) germplasm resistant to rust and late leaf spot diseases (Đang chuẩn bị gửi đăng tạp chí Euphytica) Tài liệu tham khảo 10 11 12 13 14 15 16 Đinh Thị Phòng, Nguyễn Văn Tĩnh, Lê Trần Bình, Lê Thị Muội (1998), Kết chọn tạo triển khai hai giống lúa DR1 DR2 công nghệ tế bào thực vật, Tạp chí Khoa học Công nghệ, XXXVI, 4, tr 6-14 Bao.J.S, corke H., Sun M (2002), Microsatellites in starch- synthesizing genes in relation to starch physiochemical properties in waxy rice (O.zativa sativa L.) Theor Apply genet 105:898905 D−¬ng TÊn Nhùt, Da Silva JAT, Bùi Văn Lệ, Kiêm Trần Thanh Vân (2003), Thin cell layer (TCL) morphogenesis as a powerful tool in woody plant and fruit crop micropropagation and biotechnology, floral genetics andgenetic transformation In: Jain SM & Ishii K (eds.) Micropropagation of woody trees and fruits, pp 783-814, Kluwer Academic Publishers, Dordretch, The Netherlands Dwivedi S.L., Crouch J.H (2003), Proceeding of a Workshop for the Asian Development Bank supported Project on molecular breeding of sorghum, groundnut and chickpea, ICRISAT 28-43 Dwivedi S.L., Gurtu S., Chandra S., Yuejin W , Nigam S.N - Plant breeding 120 (2001), 345349 Ferguson M.E., M Burow, S Schultz, P Bramel, A Paterson – Euphytica, Submitted (2003), Gimenes M.A., C.R Lopes, J.F.M Valls - Genetics and Molecular Biology 25(3) (2002) 349-353 He G., R Meng, M Newman, G Gao, C.S Prakash BMC Plant Biology (2003) 3-9 Huang N., Angeles E.R., Domigo J (1997), Pyramiding of bacterial blight resistance genes in rice: Marker-assisted seletion using RFLP and PCR, Theo Appp Genet, 313-320 Jain S.M.; Greert-JanDeKlerk, (1998), Somaclonal Variation in Breeding and Progpagation of Ornamental, Plant Tiss Cult Bio, (2),63-75 Li Y.F, Gong D.H, Yang M, Zhao Y.M, Luo Z.P (2003), Inhibition of the oligosaccharides extracted from Morinda officinalis, a Chinese traditional herbal medicine, on the corticosteron induced apoptosis in PC12 cells Life Sci 72(8): 933-42 Li Y.F, Yuan L, Xu YK, Yang M, Zhao Y.M, Luo Z.P.(2001),Antistress effect of oligosaccharides extracted from Morinda officinalis in mice and rats Acta Pharmacol Sin., 22(12):1084-8 Ngun ThÞ Lang, 2002 Nghiên cứu công nghệ sinh học Nhà xuất NN Nguyễn Thị Quỳnh, Nguyễn Thị Kim Linh, Đoàn Thị Thuyền, Thái Xuân Du (2002), Effects of nutrient concentration and ventilation condition of the culture vessel on the growth of Paulownia (Paulownia fortunei) cultured in vitro Advan Nat Sci Vol.3 (3): 281-287 Philip V.J & Unni P.N (1984), In vitro propagation of cashew for crop improvement In: Bhaskara Rao E.V.V & Khan H.H (eds.) Cashew Research ADN Development, pp 77-82, CPCRI, Kasargod, India Seung Y.L., Joong H.L, Tae O.K (2003), selection of salt tolerance doubled haploids in rice anther culture Plant Cell, tissue and Organ Culture 74:143-149 29 12/2004 B¸o cáo tóm tắt tổng kết khoa học kỹ thuật §Ị tµi KC.04.08 _ 17 Sun G., M Bond, H Nass, R Martin, Z Dong -Theor Appl Genet 106 (2003), 1059-1067 18 TrÇn Thanh V©n K (2003), Thin cell layer concept In: Duong Tan Nhut, Van Le B, Tran Thanh Van K, Thorpe T (eds.) Thin cell layer culture system: regeneration and transformation applications, pp 1-16, Kluwer Academic Publishers, Dordretch, The Netherlands 19 Van Sint Jan V (1992), Selection in vitro on characterization of lines of cells on plants Ozyra Sativa L tolerant aluminum., PhD Thesis, University Catholique de Louvain 20 Yanagisawa.T, Kiribuch-Otobe C., Hirano H., Suzuki Y., Fujita M.(2003), Detection of single nucleotide polymorphism (SNP) controlling the waxy character in wheat by using a derived cleaved amplified polymorphic sequence (dCAPS) marker Theo appl genet 107:84-88 21 Zheng K., Hoang N, Bennett J.F.F.T., Khush G.S (1995), PCR-Based marker assisted selection in rice breeding IRRR 30 12/2004 ... học công nghệ việt nam Viện công nghệ sinh học 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội Báo cáo tổng kết khoa học kỹ thuật Đề tài: Nghiên cứu sử dụng công nghệ tế bào kỹ thuật thị phân tử phục vụ chọn. .. tài Tên đề tài: Nghiên cứu sử dụng công nghệ tế bào kỹ thuật thị phân tử phục vụ chọn tạo giống trồng Mà số: KC.04.08 Thuộc chơng trình: Nghiên cứu Phát triển Công nghệ sinh häc Thêi gian thùc... rút ngắn xuống từ - năm Xuất phát từ sở trên, đề tài: Nghiên cứu sử dụng công nghệ tế bào thực vật kỹ thuật thị phân tử phục vụ chọn tạo giống trồng giai đoạn 2001 - 2004 Viện CNSH chủ trì phối