Khóa luận cơ hội và thách thức đối với các doanh nghiệp việt nam khi nước ta gia nhập cộng đồng kinh tế asean

H oi C an Su FTU H oi C an Su FTU H oi C an Su FTU H oi C an Su FTU H oi C an Su FTU H oi C an Su FTU *** KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành Thƣơng mại quốc tế CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NG[.]

Trang 1

Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU

-*** -

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Chuyên ngành:Thương mại quốc tế

CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM KHI NƯỚC TA GIA NHẬP CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN

VÀO NĂM 2015

Hà Nội, tháng 5 năm 2015

ThiNganHang.com

Trang 2

MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG BIỂU

DANH MỤC HÌNH VẼ

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG I: NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN – AEC VÀ CÁC CƠ HỘI, THÁCH THỨC CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TRONG ASEAN 3

1.1 Khái quát về Cộng đồng kinh tế ASEAN 3

1.1.1 Khái niệm về Cộng đồng kinh tế khu vực và nguyên tắc thành lập Cộng đồng kinh tế khu vực 3

1.1.2 Giới thiệu về sự hình thành và sự cần thiết của việc thành lập Cộng đồng kinh tế ASEAN 10

1.1.3 Những nội dung cơ bản của Cộng đồng kinh tế ASEAN - AEC 13

1.2 Cơ hội và thách thức đối với các doanh nghiệp trong khu vực ASEAN khi thành lập Cộng đồng kinh tế ASEAN – AEC 15

1.2.1 Những cơ hội đối với các doanh nghiệp trong khu vực ASEAN 15

1.2.2 Những thách thức đối với các Doanh nghiệp trong khu vực ASEAN 19

1.3 Các yếu tố tác động tới việc khai thác cơ hội và vượt qua thách thức của các doanh nghiệp trong khu vực ASEAN 20

1.3.1 Chính sách kinh tế của các quốc gia và sự chuẩn bị ở tầm vĩ mô của các quốc gia trong khu vực 20

1.3.2 Các chính sách của Cộng đồng kinh tế ASEAN – AEC 22

1.3.3 Chuyển dịch lao động trong khu vực 24

1.3.4 Quy mô của các doanh nghiệp 24

CHƯƠNG II: CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM KHI NƯỚC TA GIA NHẬP CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN – AEC 27

2.1 Cơ hội đối với doanh nghiệp Việt Nam khi nước ta gia nhập Cộng đồng kinh tế ASEAN – AEC 27

2.1.1 Mở rộng thị trường và tăng xuất khẩu 27

ThiNganHang.com

Trang 3

2.1.2 Các ưu đãi về thuế và hải quan cho các hàng hóa có xuất xứ trong khu vực

ASEAN 30

2.1.3 Nâng cao tính hiệu quả và sức cạnh tranh của doanh nghiệp 32

2.1.4 Cơ hội tăng cường thu hút vốn đầu tư 35

2.1.5 Cơ hội phát triển du lịch 37

2.2 Thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam khi nước ta gia nhập Cộng đồng kinh tế ASEAN – AEC 39

2.2.1 Sức ép cạnh tranh từ các doanh nghiệp khác trong Cộng đồng kinh tế ASEAN 39

2.2.2 Thách thức về nguồn nhân lực và lao động tay nghề cao 41

2.2.3 Bị tác động từ những ảnh hưởng chung của các nền kinh tế khu vực 43

2.2.4 Các Doanh nghiệp chưa nhận thức được các cơ hội và thách thức trong AEC 45

2.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới việc các doanh nghiệp Việt Nam khai thác cơ hội và vượt qua thách thức 47

2.3.1 Các biện pháp chuẩn bị cho hội nhập của Chính phủ Việt Nam 47

2.3.2 Vấn đề về chất lượng nguồn nhân lực 48

2.3.3 Khả năng khai thác thị trường chung của Doanh nghiệp Việt Nam 49

2.3.4 Quy định về nguồn gốc xuất xứ và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ 50

2.3.5 Sự ảnh hưởng của quy mô doanh nghiệp đến sự phát triển của các doanh nghiệp Việt Nam 51

2.3.6 Các lĩnh vực được ưu tiên hội nhập trong AEC và các lĩnh vực cần chú trọng của Việt Nam 52

CHƯƠNG III: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP GIÚP DOANH NGHIỆP VIỆT NAM KHAI THÁC CƠ HỘI VÀ VƯỢT QUA THÁCH THỨC KHI THAM GIA VÀO CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN – AEC 55

3.1 Định hướng nhằm giúp doanh nghiệp Việt Nam khai thác cơ hội và vượt qua thử thách khi tham gia vào Cộng đồng kinh tế ASEAN – AEC 55

3.1.1 Thực hiện điều chỉnh và hoàn thiện chính sách thương mại 55

3.1.2 Cải tiến trong áp dụng thuế suất trong khu vực mậu dịch tự do FTA 56

3.1.3 Hoàn thiện thể chế và ổn định các điều kiện kinh tế vĩ mô 57

ThiNganHang.com

Trang 4

3.1.4 Đẩy mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế 59

3.1.5 Thúc đẩy xây dựng và hoàn thiện cơ sở hạ tầng 60

3.1.6 Các định hướng khác 61

3.2 Các giải pháp nhằm giúp Doanh nghiệp Việt Nam khai thác cơ hội và vƣợt qua thử thách khi tham gia vào Cộng đồng kinh tế ASEAN – AEC 62

3.2.1 Chủ động đổi mới, nâng cao khả năng cạnh tranh và nắm bắt các cơ hội mới 62

3.2.2 Chủ động nắm bắt, cập nhật thông tin về lộ trình xây dựng và các chính sách của AEC 65

3.2.3 Các doanh nghiệp tăng cường thực hiện quyền bảo hộ sở hữu trí tuệ 66

3.2.4 Tập trung phát triển nguồn nhân lực 68

3.2.5 Chủ động tham gia đóng góp ý kiến cùng chính phủ xây dựng chính sách

69

3.3 Một số kiến nghị giúp doanh nghiệp Việt Nam tận dụng cơ hội và vƣợt qua thử thách khi tham gia vào Cộng đồng kinh tế ASEAN – AEC 70

3.3.1 Nhà nước cần tăng cường thông tin cho doanh nghiệp 70

3.3.2 Nhà nước mở rộng khả năng tiếp cận vốn của các doanh nghiệp để doanh nghiệp có nhiều cơ hội phát triển sản xuất 71

3.3.3 Xây dựng và phát triển các Hiệp hội của các doanh nghiệp 72

3.3.4 Nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp 72

KẾT LUẬN 74

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 77

ThiNganHang.com

Trang 5

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1: Các loại hình liên kết kinh tế khu vực 5 Bảng 2.1: Kim ngạch, tốc độ tăng/giảm kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu của VN sang các châu lục và theo nước/khối nước năm 2013 34 Bảng 2.2: Xếp hạng về thể chế của Việt Nam 47

DANH MỤC HÌNH VẼ

Hình 1.1: FDI vào ASEAN và toàn thế giới, 2006 – 2012 (chỉ số 2006 = 100) 15 Hình 1.2: Đánh giá của các doanh nghiệp về mức độ hưởng lợi từ tiến trình hội nhập AEC 25 Hình 2.1: Tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân đầu người theo giá hiện hành 29 Hình 2.2: Kim ngạch hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và cán cân thương mại giữa Việt Nam và ASEAN giai đoạn 2005-2012 30 Hình 2.3: Nguồn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào 4 nước CLMV năm 2009 – 2013 36 Hình 2.4: Tỉ lệ gia tăng khách du lịch nội khối và ngoài khối ASEAN của Việt Nam 38 Hình 2.5: Tiền lương bình quân/tháng, 2012, tại các nước ASEAN 42 Hình 2.6: Năng suất lao động và tiền lương bình quân/tháng, 2012 hoặc năm gần nhất 42

ThiNganHang.com

Trang 6

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Nội dung

ACIA

ACPMS

ADB

AEC

AFAS

AFEED

AFTA

AIA

AICO

APEC

ASC

ASCC

ASEAN

ATIGA

ASEAN Comprehensive Investment Agreement

Hiệp định đầu tư toàn diện ASEAN

ASEAN Community Progress Monitoring System

Hệ thống giám sát tiến bộ Cộng đồng ASEAN

Asian Development Bank

Ngân hàng phát triển Châu Á

ASEAN Economic Community

Cộng đồng kinh tế ASEAN

ASEAN Framework Agreement on Services

Hiệp định khung ASEAN về dịch vụ

ASEAN Framework on Equitable Economic Development

Khuôn khổ ASEAN về Phát triển kinh tế đồng đều

ASEAN Free Trade Area

Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN

ASEAN Investment Area

Khu vực đầu tư ASEAN

ASEAN Industrial Cooperation Scheme

Hiệp định khung về Hợp tác Công nghiệp ASEAN

Asia-Pacific Economic Cooperation

Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương

ASEAN Security Community

Cộng đồng An ninh ASEAN

ASEAN Socio-Cultural Community

Cộng đồng Văn hoá Xã hội ASEAN

The Association of Southeast Asian Nations

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

ASEAN Trade In Goods Agreement

Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN

ThiNganHang.com

Trang 7

ATSP

BCG

C/O

CEPT

CLMV

DNVVN

EEC

EU

FDI

FTA

GDP

IAI

ICT

ILO

NAFTA

PGS.TS

R&D

RCEP

ASEAN Tourism Strategic Plan

Kế hoạch Chiến lược du lịch ASEAN Công ty tư vấn chiến lược Boston Consulting Group

Certificate of Origin

Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa

Common Effective Preferential Tariff

Chương trình Hợp tác Thuế quan Ưu đãi có hiệu lực chung Campuchia, Lào, Myanma, Việt Nam

Doanh nghiệp vừa và nhỏ

European Economic Community

Cộng đồng kinh tế Châu Âu

European Union

Liên minh Châu Âu

Foreign Direct Investment

Đầu tư trực tiếp nước ngoài

Free Trade Agreement

Hiệp định thương mại tự do

Gross Domestic Product

Tổng sản phẩm quốc dân

Initiative for ASEAN Integration

Sáng kiến liên kết ASEAN

Information and communications technology

Công nghệ thông tin và truyền thông

International Labour Organization

Tổ chức lao động quốc tế

North America Free Trade Agreement

Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ Phó giáo sư Tiến sĩ

Research and Development

Nghiên cứu và phát triển

Regional Comprehensive Economic Partnership

ThiNganHang.com

Trang 8

TPP

WEF

WTO

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện khu vực

Trans-Pacific Partnership

Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương

World Economic Forum

Diễn đàn kinh tế thế giới

World Trade Organization

Tổ chức thương mại thế giới

ThiNganHang.com

Trang 9

1

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm trở lại đây, xu thế khu vực hóa và liên kết kinh tế khu vực đang diễn ra hết sức sôi động và phát triển với tốc độ như vũ bão Trước bối cảnh

đó, xuất phát từ nhu cầu phát triển của nền kinh tế nội bộ ASEAN và nhu cầu nâng cao vị thế trên trường quốc tế, ASEAN phải nhanh chóng xây dựng một cộng đồng kinh tế riêng cho mình Tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN lần thứ 9 ở Bali – Indonexia (10/2003), các nhà lãnh đạo ASEAN đã quyết định đưa ý tưởng Cộng đồng kinh tế ASEAN – AEC thành hiện thực vào năm 2020 Vào tháng 1 năm

2007, nhằm mục tiêu đẩy nhanh hơn các nỗ lực thực hiện mục tiêu thành lập Cộng đồng ASEAN, Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 12 họp tại Cebu, Phi-lip-pin đã quyết định rút ngắn thời gian thành lập Cộng đồng từ năm 2020 xuống năm 2015 Việc thiết lập AEC sẽ là một sự phát triển về chất trong quá trình hợp tác kinh tế của ASEAN, có tác động sâu sắc đến sự phát triển kinh tế của các nước trong nội bộ khối ASEAN, trong đó có Việt Nam AEC được đánh giá như một bước ngoặt đánh dấu sự hội nhập toàn diện của các nền kinh tế khu vực Đông Nam Á Trong bối cảnh quốc tế mới và tác động của AEC đối với Việt Nam thì việc nhận diện những

cơ hội và thách thức đối với các doanh nghiệp Việt Nam là cần thiết, góp phần định hướng những lợi ích và những thách thức mà AEC sẽ mang lại cho nền kinh tế Việt Nam cũng như các doanh nghiệp nói riêng trong bối cảnh hội nhập sâu rộng vào một thị trường chung và thống nhất

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả đã chọn đề tài: “Cơ hội và thách thức

đối với các doanh nghiệp Việt Nam khi nước ta gia nhập Cộng đồng kinh tế ASEAN vào năm 2015” làm đề tài cho Khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Mục đích của đề tài

Dựa trên các cơ sở nghiên cứu, bài khóa luận sẽ đề xuất các biện pháp, khuyến nghị, góp phần thúc đẩy hoạt động của các doanh nghiệp Việt Nam khi Cộng đồng kinh tế ASEAN được thành lập vào cuối năm 2015 Muốn đạt được mục đích này, bài khóa luận cần đạt được những mục tiêu: nghiên cứu để tìm ra các đặc trưng của Cộng đồng kinh tế ASEAN khi được thành lập, tìm ra được các cơ hội và thách thức mà các doanh nghiệp Việt Nam gặp phải khi hội nhập AEC, xác định được các

ThiNganHang.com

Trang 10

2

yếu tố tác động tới các doanh nghiệp khi hội nhập AEC, để từ đó tìm ra các biện pháp phù hợp với tình hình và bối cảnh kinh tế

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: những nội dung cơ bản về cộng đồng kinh tế ASEAN – AEC, dự đoán các cơ hội, thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam và phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến việc tận dung cơ hội và vượt qua thách thức của các doanh nghiệp trong khu vực ASEAN cũng như các doanh nghiệp Việt Nam

- Phạm vi không gian của nghiên cứu là các doanh nghiệp tại Đông Nam Á, song, trọng tâm là các doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình chuẩn bị gia nhập AEC

- Phạm vi thời gian của nghiên cứu là thực trạng của các doanh nghiệp Việt Nam từ năm 2003 đến năm 2015 và các giải pháp đề xuất cho năm 2015 đến năm

2020

4 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp được sử dụng để hoàn thành khóa luận là: phương pháp phân tích – tổng hợp, phương pháp đối chiếu – so sánh, phương pháp diễn giải – quy nạp nhằm hệ thống hóa, rút ra luận cứ logic, từ đó nêu đánh giá về đối tượng nghiên cứu

5 Kết cấu của khóa luận

Ngoài phần lời nói đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục các chữ viết tắt, danh mục các bảng, biểu khóa luận chia thành 3 chương:

Chương I: Nội dung cơ bản của Cộng đồng kinh tế ASEAN – AEC và các cơ

hội, thách thức đối với các doanh nghiệp trong ASEAN

Chương II: Cơ hội và thách thức đối với các doanh nghiệp Việt Nam khi nước

ta gia nhập Cộng đồng kinh tế ASEAN – AEC

Chương III: Đề xuất giải pháp giúp doanh nghiệp Việt Nam khai thác cơ hội và

vượt qua thách thức khi tham gia vào Cộng đồng kinh tế ASEAN – AEC

Khóa luận tốt nghiệp được hoàn thành dưới sự hướng dẫn tận tình của giảng viên PGS.,TS Bùi Ngọc Sơn Vì quỹ thời gian và trình độ cá nhân của tác giả có hạn nên khóa luận không tránh khỏi những khiếm khuyết Em rất mong nhận được

sự góp ý, chỉ bảo của các thầy cô giáo và bạn bè

Em xin trân trọng cảm ơn

ThiNganHang.com

Tiêu đề	Khóa luận: Cơ hội và thách thức đối với các doanh nghiệp Việt Nam khi nước ta gia nhập Cộng đồng Kinh tế ASEAN
Tác giả	Nhóm tác giả
Người hướng dẫn	PGS. TS. Nguyễn Văn A
Trường học	Học viện Chính sách và Phát triển
Chuyên ngành	Thương mại quốc tế
Thể loại	Khóa luận tốt nghiệp
Năm xuất bản	2015
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	371,65 KB