KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành Thương mại Quốc tế THAM GIA CÁC HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO (FTA) CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI XUẤT KHẨU NÔNG SẢN CỦA VIỆT NAM ThiN ga nH an g co m ThiNganHang com H o[.]
Trang 1KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Thương mại Quốc tế
THAM GIA CÁC HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO (FTA): CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI XUẤT
KHẨU NÔNG SẢN CỦA VIỆT NAM
ThiNganHang.com
Trang 2Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG BIỂU HÌNH VẼ
LỜI MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ MẶT HÀNG NÔNG SẢN VÀ TÌNH HÌNH THAM GIA CÁC HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO (FTA) CỦA VIỆT NAM 4
1.1 Khái quát về mặt hàng nông sản và thị trường nông sản thế giới 4
1.1.1 Khái quát về mặt hàng nông sản 4
1.1.2 Khái quát thị trường nông sản thế giới 6
1.2 Khái quát về Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) 16
1.2.1 Khái niệm Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) 16
1.2.2 Nội dung cơ bản của Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) 18
1.2.3 Tình hình ký kết và xu hướng phát triển các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) trên thế giới 19
1.3 Khái quát tình hình tham gia các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) của Việt Nam 21
1.3.1 Tổng quan tình hình ký kết các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) của Việt Nam 21
1.3.2 Một số quy định trong các FTA có liên quan đến xuất khẩu nông sản của Việt Nam 23
CHƯƠNG 2: CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI XUẤT KHẨU NÔNG SẢN CỦA VIỆT NAM KHI THAM GIA CÁC HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI
ThiNganHang.com
Trang 3Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
2.1.2 Đánh giá chung 36
2.2 Cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu nông sản của Việt Nam khi tham gia các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) 38
2.2.1 Những cơ hội 38
2.2.2 Những thách thức 45
2.3 Đánh giá chung 51
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU NÔNG SẢN CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH THAM GIA CÁC HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO 53
3.1 Những thuận lợi và khó khăn đối với xuất khẩu nông sản của Việt Nam khi tham gia các Hiệp định Thương mại Tự do 53
3.1.1 Thuận lợi 53
3.1.2 Khó khăn 54
3.2 Kinh nghiệm xuất khẩu nông sản của một số nước và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam 55
3.2.1 Kinh nghiệm một số nước 55
3.2.2 Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam 59
3.3 Giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu nông sản của Việt Nam trong bối cảnh tham gia các FTA 60
3.3.1 Giải pháp vĩ mô 60
3.3.2 Giải pháp vi mô 67
KẾT LUẬN 78 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
ThiNganHang.com
Trang 4Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Zealand Free Trade Agreement
Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN – Australia và New
Zealand
Agreement
Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN – Trung Quốc
Agreement
Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN – Ấn Độ
ASEAN
Agreement
Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện ASEAN – Nhật Bản
Agreement
Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN – Hàn Quốc
ASEAN Association of South – East Asian
Nations
Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam
Á
Tariff
Hiệp định về Chương trình ưu đãi Thuế quan có Hiệu lực chung EFTA European Free Trade Association Hiệp hội thương mại tự do Châu
Âu
Organization of the United
Nations
Tổ chức Lương thực Thế giới ThiNganHang.com
Trang 5Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
điểm tới hạn
Co-operation and Development
Tổ chức hợp tác và phát triển
kinh tế
Economic Partnership
Hiệp định Đối tác kinh tế toàn
diện khu vực
Measures
Hiệp định về các biện pháp vệ sinh động thực vật
to Trade
Hiệp định hàng rào Kỹ thuật trong Thương mại
Economic Partnership Agreement
Hiệp định đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương
Trade & Development
Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển
Agreement
Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – Chile
Partnership Agreement
Hiệp định Đối tác Kinh tế Việt
Nam – Nhật Bản
ThiNganHang.com
Trang 6Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
DANH MỤC BẢNG BIỂU HÌNH VẼ
Bảng 1.1: Các FTA Việt Nam đã ký kết và đang đàm phán 22 Bảng 1.2: Thuế suất trung bình của ASEAN đối với một số mặt hàng nông sản chính trong CEPT/AFTA 24 Bảng 1.3: Thuế suất trung bình của Trung Quốc trong ACFTA 25 Bảng 1.4: Thuế suất trung bình của Hàn Quốc đối với một số nông sản chính trong Hiệp định AKFTA 26 Bảng 1.5: Thuế suất trung bình của Ấn Độ đối với một số nông sản chính trong Hiệp định AITIG 27 Bảng 1.6: Thuế suất trung bình của Nhật Bản đối với một số nông sản chính trong Hiệp định VJEPA 28 Bảng 2.1: Tổng sản lượng một số mặt hàng nông sản của Việt Nam giai đoạn 2004-2014 30 Bảng 2.2: Khối lượng và giá trị xuất khẩu gạo sang các thị trường chính (2011-2013) 33 Bảng 2.3: Khối lượng và giá trị xuất khẩu cà phê sang các thị trường chính (2011-2013) 34 Bảng 2.4: Khối lượng và giá trị xuất khẩu hạt tiêu sang các thị trường chính (2011-2013) 35 Bảng 2.5: Khối lượng và giá trị xuất khẩu cao su sang các thị trường chính (2011-2013) 36 Bảng 2.6: Tình hình xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Trung Quốc từ năm 2003 đến năm 2011 39
ThiNganHang.com
Trang 7Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
Biểu đồ 1.1: Sản lượng sản xuất thế giới một số loại lương thực giai đoạn
2004-2014 7 Biểu đồ 1.2: Kim ngạch xuất nhập khẩu nông sản thế giới giai đoạn 2004-2013 9 Biểu đồ 1.3: Chỉ số giá lương thực giai đoạn 2004-2015 11 Biều đồ 1.4: Giá cà phê thế giới biến động 2001-2013 12 Biểu đồ 2.1: Kim ngạch xuất khẩu nông sản Việt Nam giai đoạn 2004-2013 31 Biểu đồ 2.2: Kim ngạch hàng nông sản xuất khẩu, nhập khẩu giữa Việt Nam
và Nhật Bản giai đoạn năm 2009-2013 41
ThiNganHang.com
Trang 8Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
LỜI MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Hiện nay, Việt Nam đang trong tiến trình hội nhập kinh tế thế giới khi trở thành thành viên của tổ chức WTO vào tháng 1 năm 2007 và tham gia ký kết cũng như đang đàm phán nhiều Hiệp định Thương mại Tự do FTA song phương và khu vực
Là một nước nông nghiệp, khoảng 70% dân số Việt Nam sống ở nông thôn với hơn 10 triệu hộ nông dân, 30 triệu người trong độ tuổi lao động đang sống ở nông thôn Nông nghiệp Việt Nam có lợi thế cạnh tranh lớn do có điều kiện tự nhiên thuận lợi và chi phí nhân công thấp nhưng những điều kiện này ngày càng giảm do điều kiện cạnh tranh thương mại toàn cầu hiện nay Sau khi tham gia ký kết
và đàm phán nhiều Hiệp định Thương mại Tự do song phương và khu vực, nông sản Việt Nam đã giữ vị trí cao trên thị trường nông sản thế giới, những cam kết được thực hiện nghiêm túc đúng với những quy định trong các FTA và quy định của WTO Do đó, Việt Nam đã thu được một lượng ngoại tệ đáng kể từ hoạt động xuất khẩu nông sản hàng năm, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo thêm việc làm cho người dân Mặt khác, các Hiệp định này cũng gây ra những thách thức gay gắt cho các doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế của Việt Nam Nếu như khi gia nhập WTO, sức ép lớn nhất là về mặt thể chế và dịch vụ, thì các Hiệp định Thương mại Tự do song phương và khu vực lại gây khó khăn đến thương mại hàng hóa do mức độ cắt giảm thuế sâu rộng trong hiệp định nội khối ASEAN Ngoài ra, còn tồn tại nhiều hạn chế về mặt chính sách của Nhà nước khiến cho việc đẩy mạnh tiêu thụ
về lượng nhưng chưa đi kèm với những lợi ích thiết thực mang về cho đất nước, cho nông dân Điều này ảnh hưởng sâu sắc đến hoạt động xuất khẩu nông sản Việt Nam trong tiến trình gia nhập thị trường nông sản thế giới
ThiNganHang.com
Trang 9Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
vấn đề có ý nghĩa lý luận và cấp thiết về thực tiễn Vì vậy, tác giả lựa chọn đề tài
khóa luận: “Tham gia các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA): cơ hội và thách
thức đối với xuất khẩu nông sản của Việt Nam”
2 Mục đích nghiên cứu
-Nghiên cứu tổng quan về mặt hàng nông sản và thị trường nông sản thế giới -Đánh giá cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu nông sản của Việt Nam khi tham gia các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA)
-Đề xuất một số giải pháp đối với xuất khẩu nông sản của Việt Nam trong bối cảnh tham gia các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA)
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
-Đối tượng của đề tài: Cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu nông sản Việt Nam trong bối cảnh tham gia các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA)
-Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu tình hình xuất khẩu nông sản của Việt Nam trong 10 năm gần đây (2004-2014) sang các nước đã ký kết các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) với Việt Nam, cũng như triển vọng xuất khẩu sang một số nước/khu vực sẽ ký Hiệp định Thương mại Tự do FTA trong thời gian tới Các giải pháp đề xuất ở cả vĩ mô và vi mô cho những năm tới
4 Phương pháp nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu và thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu, đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu như: phương pháp phân tích – tổng hợp, phương pháp diễn giải – quy nạp, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh – đối chiếu,
5 Kết cấu của đề tài
Nội dung khóa luận gồm 3 chương:
-Chương 1: Khái quát về mặt hàng nông sản và tình hình tham gia các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) của Việt Nam
-Chương 2: Cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu nông sản của Việt Nam
khi tham gia các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA)
-Chương 3: Giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu nông sản của Việt Nam khi tham
gia các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA)
ThiNganHang.com
Trang 10Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU
Cuối cùng, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Quang Minh người
đã tận tình hướng dẫn em trong quá trình viết khóa luận này!
ThiNganHang.com